Жывёльны свет Беларусі узбагачаем слоўнікавы запас, выконваем заданні, пашыраем кругагляд

Жывёльны свет Беларусі

узбагачаем слоўнікавы запас, выконваем заданні, пашыраем кругагляд

Выдавец: Адукацыя і выхаванне

Памер: 48с.

Мінск 2023

38.33 МБ

?шы$ ^бЛА^ АДУКАЦЫ1 ІЫХАВДННЕ Узблгачлем слоўніюы зопос Выконвоем зодонні Пошыраем крутагляд Жывельны ^ светп Беллрусі С Н. Бйлова Жывёльны свеш Беларусі / • Узбатачаем / слоўнімвы запос • Выконвоем задонні • Пашыраем кругогляд Мінск “Адукацыя і выхаванне” 2023 УДК 373.015.31:811.161.3(075.2):59 ББК81.2Бем-922 Б99 Серыя заснавана ў 2023 годзе Рэцэнзент: кандыдат біялагічных навук, вядучы навуковы супрацоўнік лабараторыі па-пуляцыйнай экалогіі наземных пазваночных і кіравання біярэсурсамі ДНВА “НПЦ НАН Беларусі па біярэсурсах” I. А. Салавей Бялова, С. М. Б99 Жывёльны свет Беларусі: узбагачаем слоўнікавы запас, выконва-ем заданні, пашыраем кругагляд / С. М. Бялова. — Мінск : Адукацыя і выхаванне, 2023. — 48 с. : іл. — (Mae першыя словы па-беларуску). ISBN 978-985-599-646-1. Гэтая займальная, маляўніча аформленая кніга-атлас пазнаёміць юных чы-тачоў з жывёльным светам Беларусі. Якасны ілюстрацыйны матэрыял, невялікія тэксты пазнавальнага характару і разнастайныя гульнёвыя заданні дапамогуць дзецям засвоіць новую інфармацыю, пашырыць атрыманыя на ўроках веды. А карот-кія вершы, тэматычныя загадкі, народныя прыкметы ітрапныя прыказкі, якія змяшча-юцца ў кнізе, паспрыяюць далучэнню дзяцей да нацыянальнай культуры, засваенню роднага слова. На ўсе заданні і пытанні ў канцы кнігі прапануюцца адказы і тлумачэнні. Адрасавана дзецям малодшага школьнага ўзросту, бацькам, настаўнікам пачат-ковых класаў. УДК 373.015.31:811.161.3(075.2):59 ББК81.2Бен-922 Вучэбнае выданне Mae першыя словы па-беларуску Бялова Святлана Мікалаеўна ЖЫВЁЛЬНЫ СВЕТ БЕЛАРУСІ Узбагачаем слоўнікавы запас, выконваем заданні, пашыраем кругагляд Выкарыстаны ілюстрацыі сайта Shutterstock.com Рэдактар Г. М. Федаровіч. Дызайн вокладкі П. У. Гарадцова. Вёрстка Г. П. Рачыцкай. Карэктар В. Ю. Жыбуль Падпісана да друку 20.03.2023. Фармат 60x84 76. Папера афсетная. Друк афсетны. Ум. друк. арк. 5,58. Ул.-выд. арк. 5,5. Тыраж 1200 экз. Заказ 618 Рэспубліканскае ўнітарнае прадпрыемства “Выдавецтва “Адукацыя і выхаванне”. Пасведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі выдаўца, вытворцы, (6 + распаўсюджвальніка друкаваных выданняў № 1/19 ад 02.08.2013. Вул. Будзённага, 21,220070, г. Мінск. Тэл. 360-43-65, тэл./факс 360-37-70. www.pshop.by; e-mail: aiv@aiv.by Таварыства з дадатковай адказнасцю “Дзівімакс”. Пасведчанне аб дзяржаўнай рэгістрацыі выдаўца, вытворцы, распаўсюджвальніка друкаваных выданняў № 2/44 ад 18.02.2014. Вул. Аэрадромная, д. 125, пак. 5В, 220007, г. Мінск. Ag ajmapa Адна з асноўных мэт гэтай добра ілюстраванай кнігі-атласа — пазнаёміць юнага чытача з дзівосным жывёльным светам Беларусі, паказаць яго багацце і разнастайнасць: ад мілых хатніх гадаванцаў да небяспечныхдзікіхдрапежнікаў, аддробныхнасякомыхда буйных жывёл. На яркіх каляровых фотаздымках прадстаўлены выявы звя-роў, птушак, паўзуноў, кузурак, рыб, некаторыхвідаўамфібій, якія на-сяляюць нашыя лясы, лугі, балоты, рэкі і азёры. Кароткія, але ёмістыя тэксты з рубрыкі “А ці ведаеш ты, што...”, з аднаго боку, пашыраюць і дэталізуюць школьныя веды дзіцяці з жыцця жывёл, з другога боку, накіраваны на абуджэнне яго пазнавальнай цікавасці, вызначэнне патрэбы з апорай на атрыманыя з тэкстаў звесткі задаваць дадат-ковыя пытанні, усталёўваць адпаведныя прычынна-выніковыя сувязі. Разнапланавыя гульнёвыя заданні, што прапануюцца на старон-ках кнігі і тэматычна звязаныя з яе ілюстрацыйным матэрыялам,да-памагаюць дзіцяці асэнсавана ўспрыняць і засвоіць новую інфар-мацыю, актывізуюць яго думку, развіваюць памяць, увагу, лагічнае і творчае мысленне. Сярод іх, напрыклад, займальныя шыфроўкі ў выглядзе рэбусаў, рашэнне якіх — захапляльны працэс: навучэн-цу неабходна правільна назваць адлюстраваны прадмет, зразу-мець, як суадносяцца з ім літары або іншыя знакі, каб знайсці сло-ва, што “схавалася” ў малюнку. Такая праца станоўча ўплывае на фарміраванне ў малодшага школьніка назіральнасці, кемлівасці, нестандартнага падыходу да рашэння пастаўленых задач. Або філворды, якія, як асобныя практыкаванні, маюць вялікую карысць пры вывучэнні новых слоў. Яны спрыяюць пашырэнню слоўніка-вага запасу вучня пачатковых класаў, узмацняюць канцэнтра-цыю ўвагі не толькі да лексічнага значэння кожнага слова, але і яго напісання. Выкананне заданняў, звязаных з філвордамі, пад-штурхоўвае дзіця прымяняцьтолькі што набытыя веды ўтак званай незнаёмай сітуацыі, інакш кажучы, здзяйсняць першыя спробы вы-карыстоўваць іх у своеасаблівай практычнай дзейнасці. Шматлікія практыкаванні на аснове працы з фразеалагізмамі (у тым ліку з устойлівымі выразамі рубрыкі “Калі так кажуць?”), трап-нымі прыказкамі і народнымі прыкметамі, загадкамі і асобнымі словамі арыентаваны на актывізацыю слоўніка дзіцяці, развіццё яго маўлен-чай культуры, далучэнне да духоўнай спадчыны беларускага народа. Займальнае маляўнічае выданне дапаможа арганізаваць воль-ны час вашага дапытлівага дзіцяці і стане добрым памагатым у яго развіцці. ISBN 978-985-599-646-1 © Бялова С. М., 2023 ©Афармленне. РУП “Выдавецтва “Адукацыя і выхаванне”, 2023 Птт^ШКі ястраб, або шуляк лкоя птушка такі і галасок шпак ж t каюць пчолы. М. Даніленка Разгледзьце будову птушкі, падпішыце на-звы частак яе цела*. * Тут і далей глядзі адказы па QR-кодзе, змешчаным на с. 48. Дзікую канюшыну па-іншаму называюць дзяцеліна або дзяцельнік. На белай дзяцеліне, што кучаравіцца ля кузні, зум- Выкарыстоўвайце словы: ногі, крылы, вока, галава, хвост, шыя, дзюба, пер’е. 11 ■ I k Разгадайце словы і знайдзіце ў іх назвы птушак. 1. Назва гэтай птушкі схавалася ў назве хаткі для птушак. 2. Гэтая птушка схавалася ў назве адзення. 3. Гэтую птушку знойдзеш у назве расліны, сок з лісця якой, паводле народнага павер'я, паляпшае зрок драпежных птушак. 4. Гэтую птушку знойдзеш у іншай назве ка-нюшыны. качкі-крыжанкі качар і качка качка шэрая журавель, або жораў сава балотная дзьмухавец Адкажыце, што гэта чачотка звычанная арол грак каука, або галка стрыж, або свіргўль драч, або дзяргач аусянка звычанная, або стрынатка звычайная Знайдзіце адрозненні паміж дзьмухаўцом і ястрабком. Часта ў прыродзе можна сустрэць жоўтыя кветкі, якія нагадваюць дзьмухавец. Гэта ястрабок. Назва расліны пайшла ад грэ-часкага слова hieras — ястраб. Раней людзі лічылі, што калі ястрабы будуцьужывацьу ежу тую расліну, то зрок у іх стане больш востры. Магчыма, на гэта звярнулі ўвагу паляўнічыя, якія выхоўвалі ястрабаў для лоўлі здабычы. Прачытайце словы. Разгледзьце фота птушак. За фарбуйце ў словахлітары, з якіх можна скласці на звы гэтых птушак. ластаўка ШММШНЯННММГ /і 1. Гэта птушка і горад 2. Гэта птушка і танец 3. Гэта птушка і каша Рашыце крыжаванку сава вушастая сыч-сіпель крыжадзюб з кола, другая на кол амялушка Прыкметы варона сініца Прыказкі Малады сняпр, або гіль цецярук і цяцерка Аднавіце прыказкі і народныя прыкметы. Устаўце назвы патрэбных птушак. крумкач, або груган глушэц і глушыца няясыць шэрая, або кугакаўка шэрая ляцяць высока — зіма яшчэ далека ляцяць нізка — зіма ўжо блізка A с A в A Ж Ў 0 К 0 С A Р л Р Р я Р Ы У У A н 0 С ш м Ў к к A э к К A 1 ц A ч арэхаука іце ўстойлівыя выразы назвамі адпавед-птушак. Злучыце лініяй выраз і яго значэнне. Дасведчаны чалавек, якога цяжка або нават немагчыма падмануць. Вельмі хутка, імгненна. Нішто не хвалюе, не кранае, нішто не дзейнічае. Гультаяваць, быць няўважлівым. Той, хто многа гаворыць. Той, хто рэзка адрозніваецца ад іншых. Стрэляны Белая Балбатлівы як НАРОДНЫА ПРЫННЛЫ гусь шэрая Бусел прыляцеў — вясна будзе. 10 кнігаука, або каня сітаўка, або пліска Жаваранак прылятае на праталіну, шпак на прагаліну, жораў з цяплом, а ластаўка з лістом. Хто падае такія галасы? Запішыце назвы адпа-ведных птушак. буслянка j 1 .Чырыкае 2. Кугакае 3. Каркае 4. Клякоча 5. Стракоча 6. Цінькае 7. Шчоўкае 8. Такуе 9. Кігікае вада Лічыць Як спуджаныя Злучыце лініяй пачатак і канец прыказак. Аб тым зязюля кукуе, ... сваё гняздо міла. Слова не верабей, ... Лепш сініца ў руцэ, ... Усякай птушцы ... што свайго гнязда не мае. выпусціш — не зловіш. чым журавель у небе. жаўрук палявы, або жаваранак палявы Складзіце назву птушкі з прапанаваных літар БЮКРЫДЗЖА Што гэта за птушкі? Падпішыце фота шчыгел перапелка курапатка шэрая папаўзень. або кавалік арабок, або рабчык сплюшка, або зорка, або соўка-сплюшка Загадка Спераду шыльцы, ззаду вільцы, наверсе чорнае сукно, падыспадам белае палатно ААСКАЛЎТ прык — сумны меладычны посвіст “сплю-ю” або “сплю-плю”, паўтараец-ца праз кожныя 2-3 секунды. За крык птушка і атрымала назву. Рашыце рэбус. КАШУЛЯ + К ляляк зязюля малінаука круцігалоука УДОД чапля зімародак Паводле беларускага міфа, удод быў некалі царом птушак. Але яму захаце-лася стаць птушыным богам. За такое мухалоука шэрая, або валасяніца шэрая авяльга, або івалга “He быць табе богам, быць табе смяр дзючым удодам”. Ад колішняга царска га ўбору застаўся ва ўдода толькі чуб -напамінак пра карону. Глядзіць яна з бярозачкі, на крылах — дзве палосачкі, галоўка з сіняй шапачкай, і дзюбу чысціць лапачкай. Мікалай Арочка РЬ^Ь' леска вуда канава балота рака крыніца Дамалюйце лускў на рыбках Перастаўце склады, каб атрымаліся назвы вадаёмаў ПАНКОКА КАРА ЧАНРУ ЗЕВОРА КАВАНА паплавок, або плавок Рыбй вады не баіццй сажалка, або копанка возера, або азярына човен, або лодка Загадка Плаваю пад мосцікам і віляю хвосцікам. Па зямлі не хаджу, рот ёсць, ды не кажу, вочы ёсць — не міргаю, крылы ёсць — не лятаю кручок плотка галавёнь карп КАЛІТЛК КЛЖУЦЬ? На тое і шчупак ў вадзе, каб карась не драмаў. бДапамажыце рыбаку даведацца, якіх рыб • ён злавіў. шчупак \І1 карась )Wi акўнь плотка карась акунь шчупак Разгледзьце будову рыбы. Адзначце тулава, гала-ву, плаўнікі, хвост, жабры, або шчэлепы. Запішыце, чым рыбы адрозніваюцца ад жывёл. У жывёлы поўсць, а ў рыбы — У жывёлы лапы, а ў рыбы — У жывёлы лёгкія, а ў рыбы — хваля плынь лічынка малек Нямы як Устаўце ў фразеалагізмы прапушчаныя словы Растлумачце, як вы разумееце іх сэнс.