Беларуская мова. Прафесiйная лексiка
Памер: 11с.
Мінск 2001
11
прэдыкатыўныя словы; асаблівасці ўжывання дзеепрыметнікаў; "мы сукупнасці". Сінтаксічныя канструкцыі ў залежнасці ад спосабу выкладашія павукован інфармадыі. Ужыванне пасіўных канструкцый, ускладнёных складаназалежных сказаў. Роля злучнікаў і злучальных слоў у навуковым тэксце.
Сродкі сувязі на ўзроўні сказаў, абзацаў, адрэзкаў тэксту (лексічныя паўторы, указальныя і асабовыя займеннікі, пабочныя словы).
Калтазіцыйнаструктурныілексікаграматычны аналізтэкстаў па спецыяльнасці.
(анатацыя, рэферат, тэзісы, рэзюмэ)
Прынцыпы разгортвання інфармацыі ў навуковым тэксце. Структурнасемантычныя прынцыпы кампрэсіі інфармацыі. Трансфармацыя складаназалежных сказаў у простыя. Адпрацоўка трансфармацыйных прыёмаў кампрэсіі і разгортваішя іпфармацыі. Выдзяленне асноунай і дадатковай інфармацыі.
Кампазіцыйназмястоўная і лінгвістычная арганізацыя анатацыі, рэферата.
Струкіурнасемаіггычны аналіз анатацый. Віды анатацый. Бібліяграфія і тэкст анатацыі. Лексікаграматычныя клітпэ для анатавання. Складанне анатацый тэкстаў па спецыяльнасці па вызначаных мадэлях (тыпу дзе ?; аналізуецца што > адзначаецца што ?; падкрэсліваецца што ?).
Жанр рэзюмэ і яго асаблівасці.
Тыповыя лекокасінтаксічныя канструкцыі выражэння камназіцыйназмясгоўных, лапчных элементаў рэферата, тазісаў (на выбар). Лексікаграмлтычныя мадэлі выражэння ацэнкі змесіу працы, мовы і стылю.
Лексікасінтаксічныя канструкцыі афармлення вывадаў, высноў. Лгульныя і асобныя высновы (тыпу можнаадзначыць, што...; такім чынам, аўтар прыходзіць да высновы...).
Даведачнабібліяграфічны апарат навуковай літаратуры. Афармленне цытат.
СФЕРА АФІЦЫЙНАСПРАВАВЫХ ЗНОСШ
Т э м a 8. Асаблівасці афіцыйнасправавога стылю. Паняцце дакумента. Ірупы афшьійнасправавой дакументацыі
Афіцыйнасправавы стыль як адзін з функцыянальных стыляў кніжнапісьмовай мовы. Сферадзеяння афіцыйнаснрававога стылю. Характэрныя асаблівасці дзелавога маўлення: дакладнасць, пэўнасць, лагічнасць, інфарматыўнасць, лаканічнасць і сцісласць выкладання,
высокая ступень стандартызацыі, нейтральнасць тону выкладання, высокая частотнасць моўных формаў.
Паняцці "дакумент” і "службовы дакумент". Лексікаграматычныя асаблівасці мовы справавых папер і службовых дакументаў (выкарыстанне спецыяльных гэрмінаў і прафесіяналізмаў; устойлівых спалучэнняў слоўз афарбоўкай афіцыйнасправавогастылю: вышэйшыя органы, устаноўлены парадак, аднаразовая дапамога; аддзеяслоўных назоўнікаў: выкананне, пагадненне, захаванне; расшчэпленых выказнікаў: аказаць дапамогу, правесці рэканструкцыю, прыняць да ведама; складаных адыменных прыназоўнікаў: у мэтах. у адносінах. па дасягненні: нанізванне роднага склопу ў ланцужку пазоўнікаў: у мэтах шырокай галоснасціработы органаў дзяржаўнага кантролю, сцвярджзнж праз адмоўе: Калегія не адхіляе..., Міністэрства не пярэчыць. .; выкарыстанне лічэбнікаў і займеннікаў; выкарыстаіше дзсспрымстнікаў залежнага стану пры нсабходнасці падкрэсліць фак і ажыццяўлення дзеяніія: аплата гарантавана, прапановаўхвалена}. Паняцце канцылярскага штампа.
Групы афі цыйнасправавых дакументаў па сваім функцыянальным прызначэнні: асабістыя, распарадчыя, адміністрацыйнаарганізацыйныя, інфармацыйнадаведачныя, справавыя лісты, фінансавыя і ўліковыя дакументы. Тэкст службовага дакумента. Віды запісу тэкстаў: лінейны запіс, трафарэт, анкета, табліца, тэкстаналаг. Правілы афармлення дакументаў Выкарыстанне скарачэнняў ў тэкстах дакумснтаў. Паняцце рэквізіта, фармуляра і бланка.
Спосабы выкладання маіэрыялу ў дакуменце: канстатацыя, паведамлсннс, апісанне. Патрабаванні да іх. Суразмернасць частак дакумента. Рубрыкацыя: абзац, нумараванне, загалоўкі, падзагалоўкі.
Асабістыя дакументы (заява, аўтабіяграфія, даручэнне, распіска), іх кампазіцыйнае і моўнае афармленне.
Распарадчыя дакументы (загад, пастанова, распараджэнне), іх кампазіцыйнае і моўнае афармленне.
Адміністрацыйнаарганізацыйныя дакументы (план, справаздача, кантракт, дамова), іх кампазіцыйнас і моўнае афармленне.
Інфармацыйнадаведачныя дакументы (даведка, дакладныя і службовыя запіскі), іх кампазіцыйнае і моўнае афармленне.
Т э м a 9. Справавыя лісты: моўнае афармленне і рэдагаванне
Справавыя лісты. Групы справавых лістоў па функцыянальным прызначэнні: лісты, якія патрабуюць адказу (лістзапытанпе, лістпросьба, лістзварот, лістпрапанова і інш.), лісты, якія не патрабуюць адказу (лістпапярэджанне, лістнапамін, лістзапрапіэнне, суправад
12
13
жальны ліст і інш.). Класіфікацыя справавых лістоў паводле аспектаў. Справавая і камерцыйная карэспандэнцыя.
Кампазіцыя справавых лістоў: лістпросьба. лістадказ, лістядмрва, лістзапытанне, суправаджальны ліст, лістзапрашэнне. Моўныя канструкцыі справавых лістоў: ветлівы зварот (Паважаны пан дырэктар! Шаноўны спадар Іван Пятровіч! і інш.); выказванне падзякі (Дзякуем Вам за...; Мы Вам вельмі ўдзячны за...; Загадзя ўдзячны Вам за...; Мы былі 6 Вам вельмі ўдзячны, калі 6 Вы даслалі нам... і інш.); выражэнні, якія тлумачаць матывы (Усувязіз цяжкім становішчам...; Усувязі з правядзеннем сумесныхработ...; У адпаведнасціз пратаколам... і нпн.); выражэнне просьбы; пацвярджэнне; напамін; павсдамленне (Паведамляем, што...); выказпаішс гарантыі (Аплату гарантуем..., Якасць вырабаў гарантуем..:, Тэрміны выканання гарантуем... і інш.), прапанова; запрашэнне; заключныя словы (Пераканаўча просім Вас не затрымліваць адказ; Просім прабачыць нас за затрымку з адка зам; Спадзяёмся, што наша просьба будзе задаволена і інш.).
Патрабаванні да афармлення справавых ліс юў.
АСІІОЎНАЯ ЛІТАРАТУРА
Абабурка М. Культура бсларускай мовы. Мн.: Вышэйш. шк., 1984.
А н т о н ю к Л. А Белорусская научная термннологня: (Формнрованнс, структура, функцноннрованне). Мн., 1987
Асновы культуры маўлення і стылістыкі / Пад рэд. У. В. Анічэнкі. Мн„ 1992. Беларуская мова: Цяжкія пытанні фанетыкі, арфаграфіі, граматыкі. Мн., 1987. Беларуская мова: Эпцыклапедыя. Мн„ 1994.
Беларуская мова ў 2й палове XX стагоддзя Мн„ 1998.
Беларуская мова. Як ііазбсгнуць памылак рускабеларускай моўнай інтэрферэнцыі / Склад. A. I. Малько, П. I. Малько. Горкі, 1999.
Ь у р а к Л. У. Нукктуацыя беларускай мовы. 2е выд. Мн., 1969.
Б у р а к Л. У. Сучасная беларуская мова. Мн., 1974.
В е с е л о в IL В. Современнное деловос пнсьмо в промышлепноста. М., 1990.
В е с е л о в П. В. Как составнть служебный документ. М.: Экономнка, 1982. Іістарычная лексікалогія беларускай мовы. Мн., 1970.
Граматыка беларускай мовы. У 2х т. Мн„ 19621966.
Г у р с к і М. У. Параўнальная граматыка рускай і беларускай моў. 2с выд. Мн., 1966. ДьячковМ. В. Проблемы двуязычня (многоязычмя) м образовання. М„ 1991. К а ў р ус A. А. Стылістыка беларускай мовы. Мн„ 1992.
К а ў р у с A. А. Дакумент пабеларуску. Мн., 1994.
Крнвмцкмй A. A., М н х н е в м ч А. Е„ П о д л у ж н ы й A. М. Белорусскнй язык для говорявінх порусскн. 3е мзд. Мн„ 1972.
Культура устной н пнсьменной речя дслового чсловека: Справочнмкпрактякум М.: Наука, 1997.
Л е п е ш а ў У. Я„ М а л а ж а й Г. М„ 11 а н ю ч ы ц К. М. Практыкум па бсларускай мове. Мн., 1980.
Л е п е ш а ў У. Я. Асновы культуры мовы 1 стылістыкі. Практыкум. Мн., 1969. Мысліцелі і асветнікі Бсларусі. Энцыклапедычны даведнік. Мн., 1995.
ПяллужнмА Т
• I ірамадСТВа. 4V1H.,
Праблемы беларускай навуковай тэрміналогіі. Матэрыялы першай нацыянальнай камферэнцыі. Мн., 1995.
Практыкум па беларускай мове: Вуч. дапаможнік для нефілал. ВНУ / Пад рэл Г. М. Малажай. Мн., 1993. 1
Пытанні культуры пісьмовай мовы / Пад рэд. A. I. Падлужнага. Мн„ 1991.
Рахманнн Л. В. Стялнстнка деловой речн н редактмрованне служебных документов: Учебное пособне. М., 1997.
Рускабеларускі слоўнік сельскагаспадарчай тэрміналогіі / М. В. Бірыла і інш Мн.: Ураджай, 1994.
С а р? к„а У' А" М а л ь Ц a в a Т. М. Беларускарускі слоўнік справаводчай і архіунам тэрмшалопі // Русскобелорусскнй словарь делопронзводственной н архявной термннологнн / В. А. Сорока н др. Мн.: Полымя, 1997.
С я м е ш к а Л. У, Ш к р а б а У. Р., Б а д з е в і ч 3. У. Курс беларускай мовы. Мн, 1996.
Янкоўскі Ф. М. Гістарычная іраматыка беларускай мовы. Мн., 1989.
ДАДАТКОВАЯ ЛІТАРАТУРА
Б і р ы л a М. В. Беларуская анірапанімія: Уласныя імёны мянушкі імёны па оацьку, прозвішчы. Mil, 1966.
К р а с н е й В Стылістычныя рэсурсы лексікі // Роднае слова. 1990. №1112. Лаўрэль Я.Мова найважнейшысродакзіюсш//Роднаеслова. 1996. №З.С.110121. М а л а ж а й Г. Лінгвістычны аналіз тэксту // Роднае слова. 1998. №3. С.7072 Мартынаў В. У мовы роднай моцнае карэнне. Беларуская мова сярод іншых славянскіх моў // Роднае слова. 1993. №1 2.
М і х н с в і ч А. Чалавск, які гаворыць" // Роднае слова. 1996. №9. С 120127 Н а Р К е А Моўны ™ВДЗРТ ' шгамп. Характар сувязі і праяуленпяў // Роднае слова. 1997. №2.
СтанкевічС. Русіфікацыя беларускай мовы ў БССР. Мн„ 1994.
Ц ія х у іі Г. Беларуская мова і моўняя экалогія // Полымя 1994 №11 С 17G—182 Ш а к у н Л. Карані нашай мовы // Роднае слова. 1996. №9. С.108119
Ш( >' Э Р *1989 1V^f' l l М'*Ы Рэ<^ЮрМа бРУСп. правапісу 1933 г. // Роднае
Я Ln (Ь?лТская гРаматыка Браніслава Тарашкевіча // Роднас слова. 1990. №9. C.1617.
ЗМЕСТ
Прадмова ........................................................ $
Прыкладны тэматычны план...................................... ,
I. Мэты і задачы...................... ...........................
П Абавязковы мінімум зместу курса "Беларуская мова. Прафесійная лексіка""" 5
Лекцыі..............................
IV. Нрактычныя заняткі.......................................... „
Асноўная літаратура..............
Дадатковая літаратура........................................... $
14
15
Вучэбнае выданне
БЕЛАРУСКАЯ МОВА.
ПРАФЕСІЙНАЯ ЛЕКСІКА
Вучэбная враірама для выіцэйніых навучальных устаноў
Аўтарыскладальні к і: ЗЯНЬКОВІЧ Вольга Пятроўна, СКІКЕВІЧ Таццяна Іванаўпа, ІНАТРАЎКА ІІаталля Сямёнаўпа
Рздактар Г. Л. Пушня
Камп’ютэрная вёрстка В. П. Дуль
Падатковая льгота Агульнадзяржаўны класіфікатар Рэспублікі Бсларусь АКРБ 00798, ч. 1; 22.11.20.600.
Падпісана да друку 21.03.2001. Фармат 60x84/16. Папсра афсетная.
Друк афсетны. Ум. друк. арк. 1. Ул.выд. арк. 0,64. Тыраж 1000 экз. Зак. 33.
КНІГІ ОНЛАЙН
