Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
ВАААППДІП — Віцебскае абласное аб'яднанне па арганізацыі пазашкольнай працы з дзецьмі і падлеткамі (ВАЦППДІП)
ВАБ — Віцебская абласная бібліятэка імя У.І, Леніна
ВАБПЭ — Віцебскае абласноебюро падарожжаў і экскурсій
ВАД — Віцебская абласная друкарня (ВОТ)
ВАК — Вышэйшая атэстацыйная камісія
ВАКМ — Віцебскі абласны краязнаўчы музей
ВАКТ — Віцебскае абласное краязнаўчае таварыства
ВАНМЦНТ— Віцебскі абласны навуковаметадычны цэнтр народнай творчасці
ВАУД — Віцебская абласная ўзбуйнёная друкарня імя Камінтэрна (ВОУТ)
ВАЦППДІП — Віцебскі абласны цэнтр пазашкольнай працы з дзецьмі і падлеткамі (ВАААППДІП)
ВВАК — Віцебская вучоная архіўная камісія
ВГА — Віцебскі гарадскі архіў
ВГМН — Внтебскнй государственный медмцннскмй мнстнтут (ВДМІ)
ВГУ — Внтебскнй государственный уннверснтет нменн П.
М. Машерова (ВДУ)
ВДМІ — Віцебскі дзяржаўны медыцынскі інстытут (ВГМН) ВДНГ СССР — Выстаўка дасягненняў народнай гаспадаркі СССР
ВДПІ — Віцебскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя С.М. Кірава
ВДТІ — Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (ВТІЛП), цяпер ВДТУ
ВДТУ — Віцебскі дзяржаўны тэхналагічны ўніверсітэт
ВДУ — Віцебскі дзяржаўны ўніверсітэт імя П.М. Машэрава (ВГУ)
ВМФ — ваеннамарскі флот
ВНАДТ — Віцебскі Нацыянальны акадэмічны драматычны тэатр імя Якуба Коласа (НАДТ)
ВОТ — Вптебская областная тнпографпя (ВАД)
ВОУТ — Вмтебская областная укрупненная тнпографня мменн Комннтерна (ВАУД)
ВПШ пры ЦК КПБ — Вышэйшая партыйная школа пры Цэнтральным камітэце Камуністычнай партыі Беларусі
ВРГКМ — Віцебскі раённы гісторыкакраязнаўчы музей
ВТІЛП — Віцебскі тэхналагічны інстытут лёгкай прамысловасці (ВДТІ), цяпер ВДТУ
ВТТУ — Віцебскае трамвайнатралейбуснае ўпраўленне ГАВО — Государственный архнв Внтебской областм (ДАВВ) ГГУ — Гомельскпй государственный уннверснтет пменм
Францнска Скорпны (ГДУ)
ГДК — гарадскі дом культуры
ГДУ — Гомельскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Францыска Скарыны (ГГУ)
ГрДАУ — Гродзенскі дзяржаўны аграрны ўніверсітэт ГрДПІ — Гродзенскі дзяржаўны педагагічны інстытут
ГрДУ — Гродзенскі дзяржаўны ўніверсітэт імя Янкі Купалы
ГРКМ — Гарадоцкі раённы краязнаўчы музей
ГСВГ — група савецкіх войск у Германіі
ДАВВ — Дзяржаўны архіў Віцебскай вобласці (ГАВО)
ДТСААФ — Добраахвотнае таварыства садзеяння арміі, авіяцыі і флоту
ІМЭФ — Інстытут мастацтвазнаўства, зтнаграфіі і фальклору імя Кандрата Крапівы НАН Беларусі
ЗБШ — Задзіночанне беларускай шляхты
ЗВПШ пры ЦК КПБ — Завочная Вышэйшая партыйная школа пры Цэнтральным камітэце Камуністычнай партыі Беларусі
КАЦ — Культурнаасветны цэнтр імя Язэпа Драздовіча КП(б)Б — Камуністычная партыя (бальшавікоў) Беларусі КПБ — Камуністычная партыя Беларусі
КПСС — Камуністычная партыя Савецкага Саюза
ЛКМ — Лепельскі краязнаўчы музей (ЛРКМ)
ЛКСМБ — Ленінскі камуністычны саюз моладзі Беларусі ЛРКМ — Лепельскі раённы краязнаўчы музей (ЛКМ) МА РФ — Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі МАКМ — Магілёўскі абласны краязнаўчы музей
365
МгДПІ — Магілёўскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А.А. Куляшова, цяпер МгДУ
МгДУ — Магілёўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А.А. Куляшова
МГПУ — Мозырскнй государственный педагогнческнй уннверсптет (МДПУ)
МДГАІ — Маскоўскі дзяржаўны гісторыкаархіўны інстытут МДІК — Мінскі дзяржаўны інстытут культуры, цяпер БДУК МДЛУ — Мінскі дзяржаўны лінгвістычны ўніверсітэт (МДПІЗМ), цяпер БДЛУ
МДПІ — Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Максіма Горкага, цяпер БДПУ
МДПІЗМ — Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут замежных моў (МДЛУ), цяпер БДЛУ
МДПУ — Мозырскі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт (МГПУ)
МДУ — Маскоўскі дзяржаўны ўніверсітэт імя М. В. Ламаносава
МЗС — Міністэрства замежных спраў
МІПіСА — Міжнародны інстытут працоўных і сацыяльных адносін
МКПКА — Музейны комплекс гісторыі і культуры Аршаншчыны
МУС — Міністэрства унутраных спраў
НА — навуковы архіў
НАН Беларусі— Нацыянальная акадэмія навук Беларусі
НА РБ — Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь
НГАБ — Нацыянальны гістарычны архіў Беларусі
ННАЦ імя Ф. Скарыны — Нацыянальны навуковаасветны цэнтр імя Францыска Скарыны
НПГКМЗ — Нацыянальны Полацкі гісторыкакультурны музей запаведнік
ПГАЗ — Полацкі гісторыкаархеалагічны запаведнік
ПГУ — Полоцкнй государственный уннверснтет (ПДУ)
ПДУ — Полацкі дзяржаўны ўніверсітэт (ПГУ)
ПКБ АСУ — праектнаканструктарскае бюро аўтыматызаваных сістэм кіравання
ПКМ — Полацкі краязнаўчы музей
ПТТК—Польскае таварыства турыстычнакраязнаўчае, РП
РАН — Расійская акадэмія навук
РГТ — Рускае геаграфічнае таварыства
РДК — раённы дом культуры
РККА — Рабочекрестьянская Красная Армня (РСЧА)
РКП(б) — Расійская камуністычная партыя (бальшавікоў)
РП — Рэспубліка Польшча
РСФСР — Расійская савецкая федэратыўная сацыялістычная рэспубліка
РСЧА — Рабочасялянская Чырвоная армія (РККА)
РФ — Расійская Федэрацыя
РЦДТ — раённы цэнтр дзіцячай творчасці
РЦДЮТЭ— Рэспубліканскі цэнтр дзіцячага і юнацкага турызму і экскурсій Міністэрства адукацыі
СА — Савецкая Армія
СБМ — Саюз беларускай моладзі
СДК — сельскі дом культуры
СДПІ — Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя Карла Маркса
СПБ — Саюз пісьменнікаў Беларусі
ТБМ — Таварыства беларускай мовы імя Францішка Скарыны
УЛКСМ — Усесаюзны ленінскі камуністычны саюз моладзі
УМУС — Упраўленне Міністэрства ўнутраных спраў
УО «ВОГІ/ІПКПРР» — Учрежденпе образовання «Внтебскнй областной государственный йнстнтут повышення квалнфпкацпп м переподготовкм руководяіцнх работнпков н спецналмстов образовання»
УС — узброеныя сілы
УССР —Украінская Савецкая Сацыялістычная Рэспубліка
ЦБС — цэнтральная бібліятэчная сістэма
ЦДВГА — Цэнтральны дзяржаўны ваеннагістарычны архіў, г. Масква
ЦДГАВМФ — Цэнтральны дзяржаўны гістарычны архіў Ваеннамарскога флоту, г. СанктПецярбург
ЦДТ — цэнтр дзіцячай творчасці
ЦДЮТЭ — цэнтр дзіцячага і юнацкага турызму і экскурсій
ЧАЭС — Чарнобыльская атамная электрастанцыя
ЧБВА — Чырванасцяжная Беларуская ваенная акруга
ШПМ — школа працоўнай моладзі
ІАТРцэнтр — Internet access training program, цэнтр, які працаваў за кошт сродкаў структурнай арганізацыі ПРООН і прадстаўляў доступ у інтэрнэт у ВАБ
366
Рэзюме
Мікалай В. Півавар
«КРАЯЗНАЎЦЫ ВІЦЕБШЧЫНЫ ДРУГОЙ ПАЛОВЫ XX ПАЧАТКУ XXI СТ.»
Ключавыя тэрміны: краязнаўства, краязнаўцы, музеі, Віцебшчына, археалогія, царкоўнае краязнаўства, ахова помнікаў, «Узгор’е», «Вытокі», «Повязь», Віцебскае аддзяленне Беларускага краязнаўчага таварыства, Браслаўскае краязнаўчае таварыства імя О. Гедэмана, «Наш край», пошукавы рух, мясцовы друк.
Мэта даследавання: выяўленне інфармацыі пра асоб, якія займаліся гістарычнымі краязнаўчымі даследаваннямі ці сваёй дзейнасцю ўнеслі ўклад у вывучэнне Віцебшчыны на працягу другой паловы XX пачатку XXI ст., складанне бібліяграфіі работ, прысвечаных Віцебшчыне.
Аб’ект даследавання: працэс развіцця гістарычнага краязнаўства на Віцебшчыне ў другой палове XX пачатку XXI ст.
Прадмет даследавання: асобы. якія займаліся гістарычнымі краязнаўчымі даследаваннямі Віцебшчыны, бібліяграфія іх прац.
Кніга з’яўляецца працягам выдадзенага ў 2006 г. даведніка «Даследчыкі ПолацкаВіцебскай даўніны XVI ст. 1944 г.» і вынікам амаль дзесяцігадовай працы ў дзяржаўных і ведамасных архівах ды кнігасховішчах краіны. Змяшчаецца інфармацыя пра больш чым 570 асоб — краязнаўцаўаматараў, музейных работнікаў, архівістаў, бібліятэкараў, журналістаў, настаўнікаў, выкладчыкаў ВНУ, навукоўцаў і супрацоўнікаў дзяржаўных устаноў, арганізацый, якія даследуюць гісторыю і культуру Віцебшчыны ў адміністрацыйных межах сучаснай Віцебскай вобласці
Навуковая навізна атрыманых вынікаў заключаецца ў тым, што ўпершыню складзены спіс даследчыкаў Віцебшчыны, сабраны звесткі пра іх жыццё і навуковую дзейнасць. Аналізуюцца жыццёвыя лёсы простых людзей, як правіла, не навукоўцаў, і іх роля ў развіцці мясцовай культуры. Упершыню звяртаецца ўвага на рэгіянальны аспект даследаванняў буйных навукоўцаў. Біяграмы даследчыкаў уключаюць у сябе кароткія біяграфічныя звесткі, інфармацыю пра краязнаўчыя зацікаўленні даследчыкаў, іх галоўныя дасягненні. Прыводзіцца бібліяграфія краязнаўцаў і літаратура пра іх: кнігі, артыкулы ў навуковым, рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку, архіўныя крыніцы. У якасці ілюстрацый змяшчаюцца фотаздымкі даследчыкаў, іх прац (больш за400 здымкаў).
Практычная значнасць атрыманых вынікаў. Знаёмства з біяграфіямі асоб, якія з’яўляліся непасрэднымі ўдзельнікамі найважнейшых падзей у гісторыі і культуры Беларусі другой паловы XX пачатку XXI ст., дазваляе зразумець глыбінныя прычыны гэтых падзей, спасцігнуць гістарычны фон, на якім яны адбываліся, уявіць ролю асобы ў гісторыі. Прадстаўленыя матэрыялы могуць быць карыснымі для краязнаўцаў, супрацоўнікаў архіваў, бібліятэк, музеяў, студэнтаў, навучэнцаў сярэдніх навучальныхустаноў, настаўнікаў, турыстаў, усіх, хто цікавіцца гісторыяй Віцебшчыны і гістарычным краязнаўствам Прыдзвіння. Даведнік можа быць выкарыстаны для падрыхтоўкі абагульняючых прац і вучэбнай літаратуры, стварэння лекцыйных курсаў па гісторыі Беларусі, спецыяльных курсаў па гісторыі рэгіёна і краязнаўства. Сабраная бібліяграфія карысная для далейшай распрацоўкі лакальнай гісторыі.
367
Резюме
Ннколай В. Пнвовар
«КРАЕВЕДЫ ВНТЕБІДННЫ
ВТОРОЙ ПОЛОВННЫ XX НАЧАЛА XXI В.»
Ключевые термнны: краеведенне, краеведы, музен, Внтебіцнна, археологня. церковное краеведенне, охрана памятннков. «Узгор’е», «Вытокі», «Повязь», Внтебское отделенне Белорусского краеведческого обіцества, Браславское краеведческое обшество нменн О. Гедемана, «Наш край», понсковое двнженне, местная печать.
Целн нсследовання: выявленне ннформацнн о людях, которые заннмаются нсторнческнмн краеведческнмн нсследованнямн Вптебшпны на протяженнн второй половнны XXначала XXI в., составленне бнблнографнн работ, посвяіценных Внтебіцнне.
Обьект нсследовання: процесс развнтня нсторнческого краеведення на Внтебіцнне во второй половнне XX начале XXI в.
Предмет нсследовання: людн. которые заннмалнсь нсторнческнмн краеведческнмм нсследовання Внтебшнны, нх бнблнографня.
Кнпгаявляется продолженнем нзданного в 2006 г. справочннка «Нсследователм ПолоцкоВнтебской стармны XVI в. 1944 г.». Содержнт ннформацню о 570 нсследователях—краеведахлюбнтелях, музейных работннках. архнвнстах, бнблнотекарях, журналнстах, учмтелях, преподавателях вузов, ученых н сотрудннках государственных учрежденнй, органнзацнй, которые нсследуют нсторню н культуру Вмтебшпны в ее адмнннстратнвных граннцах.
КНІГІ ОНЛАЙН
