Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Асобную катэгорыю ўяўляюць сабой манаграфіі віцебскіх краязнаўцаў.
Пэўную інфармацыю пра віцебскіх краязнаўцаў можна адшукаць у электронных выданнях (CD і DVDдыскі) і ў інтэрнэце. Дзякуючы апошняму, між іншым, вельмі спрашчаліся стасункі з краязнаўцамі, запаўненне і перадачаанкет, бібліяграфічныхспісаў, фотаздымкаў.
У час працы над выданнем былі выкарыстаны архіўныя матэрыялы Нацыянальнагаархіва Рэспублікі Беларусь (фонды Беларускагааддзялення Савецкага фонда культуры, Беларускага фонда культуры, Беларускага краязнаўчага таварыства, БДТАПГіК), Дзяржаўнага архіва Віцебскай вобласці (фонды Віцебскагаабласногакраязнаўчага музея, Віцебскагааддзялення Беларускага добраахвотнага таварыства аховы помнікаў гісторыі і культуры, Віцебскага абласнога аддзела народнай адукацыі, абласнога камітэта КПБ. ЛКСМБ, асабістыя фонды некаторых краязнаўцаў), архівы Віцебскага аддзялення БКТ, гісторыкакультурнага таварыства «Узгор’е».
Пад час падрыхтоўкі выдання былі праведзены кансультацыі з работнікамі асноўных асяродкаў краязнаўства ў вобласці: цэнтраў пазашкольнай працы, краязнаўчых музеяў, краязнаўчых аддзелаў бібліятэк, архіваў, ВНУ Было праведзена анкетаванне і апытанне краязнаўцаў. 3 гэтай мэтай была распрацавана анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны» (сумесна з В.У Скалабанам) [гл. дадатак]. У архіве аўтара захоўваеццабольш за 450 анкет у папяровай і электроннай формах. Паколькі анкеты ўтрымліваюць важную інфармацыю прадаследчыкаў, яны будуць перададзены ў асабісты фонд М. В. Півавара для надання ім статусу крыніц.
У канцы кнігі прыводзіцца геаграфічны паказальнік тапонімаў, якія сустракаюцца ў тэксце, рэзюме на беларускай, рускай, ангельскай і польскай мовах, спісы скарачэнняў. У асобным радзеле гіадаюцца меркаванні аўтара пра тое, што такое краязнаўства, тыпалогія
5
даследчыкаў роднага краю, атаксамааглядаюцца асноўныя тэндэнцыі развіцця краязнаўства Віцебшчыны ў вывучаемы перыяд.
Выданне не прэтэндуе на ўсеахопнасць.
Хачу выказаць словы ўдзячнасці ўсім тым, хто розным чынам далучыўся да падрыхтоўкі і выдання гэтай кнігі: навукоўцам, архівістам, супрацоўнікам музеяў, бібліятэк, педагогам, краязнаўцамаматарам, калегам, сябрам, сваякам і проста неабыякавым асобам. Асаблівую падзяку хачу выказаць: І.А. Абрамавай, Т. Алексій, Ф.А. Анапрыенка, А.У. Аніськовічу, В.М. Арлову, Н.А. Бабровіч, М.М. Баўтовічу, В.В. Бандарэвічу, А.Ф. Бубала, А.А. Букінай, І.У. Бунто, С.С. Буткевічу, В. Броўку, Т.М. Варонінай, А.А. Волкаву, Р. Воранаву, Д.М. Газіну, ВУ. Галубовічу, І.В. Ганчарову, С.М. Глушкову, А.1. Грачышнікавай, В.В. Грыбко, Я.А. Грэбеню, Л.Ф. Данько, А.М. Дарафееву, Л.І. Дзевяковіч, А.М. Дулаву, Г. Жаголкінай, Ю.Л. Зайцу, 1. Зямчонку, В.А. Ермалёнку, П.1. Кавальчуку, 1.1. Каліноўскаму, Т.М. Кастэнцы, УП. Каханка, А.М. Кісялёву, К.А. Кожану, А.В. Крачкоўскаму, М.Ф. Крывёнку, А. Куксо, А.В. Куржалаву, Н.Л. Ларковай, А.Г. Лісаву, В.П. Лютынскаму, У.К. Ляскоўскаму, А.Г. Майсяёнку, М.Д. Макараву, Г.М. Мезенцы, А.І. Мемусу, Э.Э. Навагонскаму, І.Х. Навагродскай, Л.К. Нікіцінай, П.М. Падгурскаму, С.С. Панізьніку, М.У. Паўлаву, М.К. Паўловічу, М.Х. Плавінскаму, I. Пракаповічу, А. Радаману, А.Э. Райчонак, А.У. Русецкаму, С.1. Садоўскай, С. Серабро, В.У. Скалабану, У.К. Слабіну, А.1. Судніку, А.М. Супрановічу, А. Сцепанішчаву, Н.А. Сяргеенцы, В.У Тухта, М.Г. Хмялюк, Т.А. Шагалеевай, Р.Л. Шарыпкіну, 3. Шлімакову, А.А. Шнэйдару. Г.І. Шпакоўскай, А.Л. Шульману, Ф.Л. Шымуковічу, А.М. Шынкевічу, В. Шырме, К. Шыталю, В.А. Шышанаву, Д. Юрчаку, М.Д. Юшкевіч, А.В. Якаўлеву, І.Ю. Янушу.
Асоба хацеў бы падзякаваць С.М. Глушкову, які адкаментаваў і адкарэктаваў матэрыялы, прысвечаныя краязнаўцам Полацка, К. Шыдлоўскаму за дапамогу у падрыхтоўцы матэрыялаў, прысвечаных Браслаўшчыне і краязнаўцам замежжа, К.Р. Карпекіну за дапамогу ў зборы матэрыялаў па Лёзненшчыне, супрацоўнікам краязнаўчага аддзела ВАБ Т.М. Адамян, А.В. Ганчаровай, Н. Кастуновай, Н.В. Курсо.
6
КРАЯЗНАЎЦЫ ВІЦЕБШЧЫНЫ 2Й ПАЛОВЫ XX — ПАЧАТКУ XXI СТ.
АБРАМАВА 1HA АЛЯКСАНДРАЎНА (19.09.1959, г. КаменкаБугская Львоўскай вобл., УССР), краязнаўца, гісторык, музейны работнік. Скончыла гіст. факультэт Львоўскага дзяржаўнага ўніверсітэта імя 1. Франко (1986). Працавала настаўніцай гісторыі ў СШ № 31 г. Віцебска (19861989), вядучым навуковым супрацоўнікам ВАКМ (19892003), загадчыцай аддзела ў ДАВВ. мастацтвазнаўцам у КУНПП «Віцебскпраектрэстаўрацыя» (з 2003), ст. захавальнікам фондаў культурнавыхаваўчай працы ва Упраўленні ўнутраных спраў Віцебскага аблвыканкама (з 2005).
Краязнаучую дзейнасць распачалаў 1986 г. Комплекснадаследуе Віцебскі рэгіён, аддаючы перавагу вывучэнню архітэктурнай спадчыны, сацыяльнай гісторыі, археаграфіі Віцебшчыны, гісторыі Віцебска, вуліц, устаноў і прадпрыемстваў горада.
Брала ўдзел у стварэнні некаторых экспазіцый ВАКМ, сярод
якіх «1812 г. на Віцебшчыне», «Масонская калекцыя В. Федаровіча», «Спадчына А.П. Сапунова» і шэрагу іншых. Рыхтавала гістарычныя даведкі па розных пытаннях гісторыі горада, напрыклад: «Першыя фотаатэлье ў г. Віцебску», «3 гісторыі Полацкага жаночага вучылішча духоўнага ведамства», па храмах г. Віцебска. Зрабіла важны ўклад у стварэнне экспазіцыі музея міліцыі Віцебскай вобл. (2007).
Аўтар кнігі «Внтебская губернская мнлнцня (19171924 гг.)». Апублікавала ў «Віцебскіх сшытках» пераклад граматы аб пераносе ўніяцкай друкарні з Вільні ў Віцебск, перапіску Е.Р. Раманава з А.П. Сапуновым, «Запіскі старога» М. Маркса. 3 мэтай іх падрыхтоўкі працавалаў гістарычным архіве РФ, ваеннагістарычным архіве РФ, Нацыянальнай бібліятэцы РФ імя СалтыковаШчадрына, архівах Украіны (Львоў) і Беларусі. Аўтар двух артыкулаў у бюлетэні Цэнтра напалеонаўскіх даследаванняў пра знаходжанне імператара Напалеона Банапарта ў Віцебску ў 1812 г.
Аўтар соцень артыкулаў па гісторыі і культуры Віцебскаўрэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку. У газеце «Віцебскі кур'ер» з 1991 г. надрукаванабольш за200 артыкулаў па гісторыі і культуры Віцебшчыны, сярод якіх шэраг матэрыялаў з рукапіснай спадчыны А. Сапунова.
На працягу двух гадоў штотыдзень вяла перадачу «Стары горад» наабласным тэлебачанні, большасць з выпускаў якой былі прысвечаны гораду і наваколлю.
Актыўны ўдзельнік краязнаўчых канферэнцый (з 1989).
Тв.: Музейны збор В.П. Федаровіча ў Віцебску // Беларускарускае культурнае ўзаемадзеянне канца XIX пачатку XX ст.: матэрыялы навуковай канферэнцыі, прысвечанай 150годдзю з дня нараджэння І.Я. Рэпіна і 100годдзю знаходжання мастака на Беларусі. — Віцебск: Друкарня імя Камінтэрна, 1995. — С. 6465; ФундушТадулінскаму кляштару Тадэвуша і Ізабэлы Агінскіх//Віцебскі сшытак. —1995. — № 1. — С. 5257; Грамата Станіслава Аўгуста базыльянам Літоўскай правінцыі 1768 // Віцебскі сшытак. — 1996. — № 2. — С. 7071; Спіс жыхароў Віцебска 1812 года: [падрыхтоўка рукапісу да друку] // Віцебскі сшытак. —1997. — № 3. — С. 122136; «Чарцёж» Віцебска 17 ст. // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебска: у 2х кн. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 101103; Вайна 1812 года ў Віцебску //Тамсама. — С. 131135’ Па старонках віцебскіх газет // Тамсама. — С. 201202.
Артыкулы ў перыядычным друку: Забытые нмена (ВУАК) // ВК. — 1991. — № 15. — С 5’ Каждый хотел войтн в нсторню: [губернатары Віцебскай губ.] // ВК. — 1991. — № 47. — С. 6; Смерть Велнкого князя: [Канстанцін Паўлавіч] // ВК. — 1992. — № 3. — С. 10; Шорох временн: [Юр’ева горка] // ВК. — 1992. — № 4 — С. 6; Наполеон поступает посвоему: [Напалеон у Віцебску] // ВК. —1992. — № 18. — С 3’ Юбнлей монумента: [у гонар 1812 г.] // ВК. — 1992. — № 38. — С. 3; Ох, уж этн гусары! // ВК. — 1992. — 24 сент. — С 3’ На войне, как на войне: [палонныя французы ў Віцебску]// ВК. — 1992. — № 39. — С. 5; «...А в это время Бонапарт переходнл граннцу» // ВК. — 1992. — № 42. — С. 5; He моргайте, господа, выдержка всего две мпнуты // ВК. — 1993. — № 11. — С. 8; Масоны // ВК. — 1993. — № 18, 19; Магдебургское право // ВК. — 1993. — № 21. — С. 8; Отец Варсонофмй // ВК. —1993. — 5 нояб.; Покойся душою, а Русь дорогая с любовью тебя помянёт: [I Сусветная вайна на Віцебшчыне] // ВК. — 1993. — № 45. — С. 8; Разбойннкн Внтебской губерннн // ВК. —1994. — № 2. — С. 4; Магазпны .. Базары... КонецХІХ века//ВК. —1994. — № 3. — С. 8; Епархнальное Братство // ВК. — 1994. — № 14. — С. 4; Царь Пётр был не совсем трезв // ВК. — 1994 — № 19. — С. 4; Возвраіденне Евфроснннм // ВК. — 1994. — № 24. — С. 4; Нстормя г. Внтебска: [Сапунов] // ВК. —1994. — № 3137; В начале века развлекалнсь, как моглн // ВК. — 1994. — № 48. — С. 8; Нензвестная Первая мнровая война// ВК. — 1994. — № 46. — С. 8; Нашпм предкам ЭТО было не чуждо:[прастытуцыя ў Віцебску] // ВК. — 1994. — № 47. — С. 8; На любовь, на дальнюю дорогу // ВК. — 1994. — 2 дек.; Веселнсь, народ! // ВК. — 1994. — 30 дек.: Нз летопасн: [стыхійныя навалы ў Віцебску] // ВК. — 1995. —
7
№ 8. — С. 8; Про воду, пожарных п трубочнстов // ВК. — 1995. — № 19. — С. 4; Нмуіцнй, помогн непмуіцему: [дабрачыннасць у Віцебску] // ВК. — 1995. — № 29. — С. 8; Жнзнь генерала // ВК. — 1995. — 11 авг.; Два выстрела в антракте // ВК. — 1995. — 8 сент.; Нашп предкп любплп покататься на велоснпедах // ВК. — 1995. — 24 окт.; Пз дневннка нмператрнцы // ВК. — 1996. — № 4. — С. 4; Запнскн депутата: [Ф. Нікановіч — дэпутат Дзяржаўнай Думы Расійскай імперыі] // ВК. — 1996. — № 7. — С. 2; Тадулннскнй монастырь//ВК. — 1996. — № 13. —С. 4; СвятоТромцкнй Марков монастырь // ВК. —1996. — № 15. — С. 4; Внтебскнй женскмй СвятоДуховской монастырь // ВК. — 1996. — № 17. — С. 8; Забытые храмы // ВК. — 1996. — № 25,26; Вптебскпе немцы // ВК. —1996. — № 29. — С. 8; Благородное собранне// ВК. —1996. — № 35. — С. 4; Пройдусь по Замковой // ВК. — 1996. — № 41. — С. 3; Первые аптекм Внтебска // Тамсама. — С. 5; Внтебская губерння. 100 лет назад. Декабрь // ВК. — 1996. — № 49. — С. 3; Внтебская губернмя. 100 лет назад. Январь // ВК. — 1997. — № 1. — С. 5; Вннт Внст. Безнк // ВК. — 1997. — № 5. — С. 3; Внтебская губерння. 100 лет назад. Февраль // ВК. — 1997. — № 6. — С. 3; Первая перепнсь // ВК. — 1997. — № 9. — С. 3; Поздравляя, вспомннм //ВК. —1997. — № 10. — С. 3; Внтебская губернмя. 100 лет назад. Апрель // ВК. — 1997. — № 14. — С. 3; Городской ратуше — 400 лет // ВК. — 1997. — 21 марта; Праздннк ратушн// ВК. —1997. — № 15. — С. 3; Внтебская губерння. 100 лет назад. Май // ВК. — 1997. — № 18. — С. 3; Едпнственный смысл
КНІГІ ОНЛАЙН
