Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Аўтар цыклу карцін. прысвечаных помнікам гісторыі і культуры родных мясцін: «СвятаТроіцкая царква ў Лявонпалі», «Лявонпальскі палац Лапацінскіх», «За Дзвіною іншая дзяржава» (прысвечана мемарыяльнай калоне ў гонар Канстытуцыі Рэчы Паспалітай 3 мая 1791 г.). Напісанню кожнагатвора папярэднічае грунтоўная праца ў бібліятэках. архівах, з матэрыяламі краязнаўцаў. Кожная выява суправаджаецца вялікім артыкулам, у якім аналізуецца гістарычная сітуацыя. на фоне якой паўстаў той ці іншы помнік, мастацкая каштоўнасць. вызначаюцца асаблівасці і адмет
ныя рысы прадстаўляемага аб’екта, прэзентуецца аўтарскае разуменне гісторыкакультурнай каштоўнасці ў агульнагістарычным, беларускім і мясцовым аспекце.
Некалькі разоў на год арганізуе экспедыцыі па Прыдзвінні, у якіх вывучае гісторыкакультурную спадчыну краю, праводзіць яе фотафіксацыю.
Mae нявыдадзеныя працы: «Невядомыя Дзёрнавічы» (2005); «Лявонпаль — былое і сучаснае: альбом архітэктурных рэканструкцый, замалёвак. фотадакументаў» (2007); «Спіс цікавых месцаў Верхнядзвіншчыны»; «Спіс цікавых месцаў Міёршчыны»; «Страчаныя плады райскага месца»; «Гісторыя Росіцкага касцёла»; «Лявонпаль. Ілюстраваная гісторыя мястэчка»; «Кароткі нарыс архітэктурнай спадчыны Лапацінскіх Прыдзвінскага краю: Росіца, Сар’я, Барадзінічы».
Перадаў некаторыя матэрыялы ў Музей радзімазнауства ў в. Лявонпаль Міёрскага раёна, краязнаўчы музей СШ № 3 г. Міёр. раённыя бібліятэкі г. Верхнядзвінска і Міёр. Віцебскую абласную бібліятэку. Падтрымлівае кантакты з мясцовымі краязнаўцамі і мастакамк С. Панізьнікам, Ф. Сіўко. А. Бубалай, Г. Загурскай, В. Ермалёнкам, Л. Хмяльніцкай, В. Шчасным і інш.
Тв' Лявонпаль і маладыя мастакі. — Віцебск: Копіцэнтр, 2006. — 40 с.; Нечаканае адкрыццё // МН. — 2007. — № 66. — С. 3; Помнік гісторыі НАШАЙ радзімы // МН. — 2008. — № 15. — С. 4; Скрытые драгоценностн. Схема Лявонпаля. — 2008; Ілюстраваная гісторыя мястэчка: [электронны рэсурс]. — 2008 // Асабісты архіў М.В. Півавара. _ . . „
Літ.: Казакевіч 3. У пошуках Атлантыды // ВП. — 2006. — № 9. — С. 2; Скарбы музея радзімазнаўства // НС —2006. — № 141. — С. 3; Перыферыя? He, глыбінка// ЛіМ. — 2008. — № 5. — С. 14; Танін П. Рэха пленэру // МН. — 2007. — № 68. — С. 5; Панізнік С. У чароўным люстэрку Памяці // МН. — 2008. — № 15. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Аніськовіч А.У. (красавік 2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
АНУФРЫЕЎ ВІКТАР АНТОНАВІЧ (2.01.1932, в. Будзянка 18.05.2006). педагог, краязнаўца. Жыў у в. Заполле Віцебскага раёна. Скончыў гіст. факультэт МгДПІ (1956) (па інш. звестках — гіст. факультэт БДУ, 1959). Працаваў настаўнікам, нам. дырэктара, дырэктарам Задуброўскай СНІ і Запольскай школы Віцебскага раёна.
Даследаваў гісторыю партыз. руху ў Віцебскім, Лёзненскім і Суражскім раёнах. Сабраў багаты матэрыял па гісторыі роднага краю: шэраг важныхдакументаў, фотаздымкаў, лістоў, узнагарод, уласных рэчаў партызан. Асабіста вёў перапіску з кіраўнікамі партыз. руху ў гады вайны ў Віцебскім і Суражскім раёнах: М.П. Шмыровым, Р.У. Шкрэда, М.М. Бальшаковым, М.Ф. Біруліным і інш. Вынікам збіральніцкай працы стала стварэнне Музея Першай Беларускай партызанскай брыгады, які быў адчынены ў былым доме выканкама Запольскагас/с Віцебскагараёна(1968). Пры адкрыцці новай школы ў в. Заполле экспазіцыя была пэўным чынам перапрацавана і працягвала сваё існаванне ў выглядзе музея пры Запольскай СШ (1976). У 1985 г. быў адкрыты аддзел «Працоўная слава». Цяпер мае назву «Музей народнай славы».
Даследаваў гісторыю народнай гаспадаркі роднага краю. станаўленне савецкай улады. правядзенне калектывізацыі, аднаўленне і развіццё эканомікі пасля вайны. Аўтар шэрагу
18
артыкулаўу рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку. Кіраваў працай краязнаўчага гуртка, праводзіў паходы па месцах оаявой славы. Аказаў значную дапамогу пры ўзвядзенні памятнага знака «Віцебскія/Суражскія вароты».
Выдатнік народнай асветы (1979).
. ІвппШляхЙ ' гераічны: [334я Віцебская дывізія]//ЛПр. —1985. — № 38. — С. 2; Камісар [РУ Шкрэда] // ЛПр. — 1986. — № 140. — С. 3; Камбрыг: [М.П. Шмыроў] // ЛПр. — 1986. — № 152. — С. 3; КамбрыгУіяТВеЦм ^эя33^3^ ААПр' — 1987' ~ № 35' ~ С 3; МІНУлае ' сучаснае калгаса «Расія»'// ЛПр. — 1987. — № 128. — С. 2; 100гадовы юбіляр: [В.Ф. Фёдараў] // ЛПр. — 1988. — № 1. — С. 3’ Пастызанскі аэрадром //ЛПр. — 1989. — № 10. — С. 3; Аўтарытэт настаўніка//ЛПр. — 1989. — № 37. — С. 2' Гісторыя ^,ез л0®ЛЬІХ плямау»//ЛПр. — 1989. — № 79. —С. 2; Байцы Вялікай Айчыннай//ЛПр. —1991. — № 17.— ппп’ ЧаіааіК 3 Л^ГСіпсЬі: Шмыроў] // ЛПр. — 1991. — № 99. — С. 2; У цяжкі час: М.П. Шмыроў] //
Рг~, г '■ 7 N 1 °6’ “ С.2: Навечна У памяці народнай //ЛПр. 1991. — № Ю8. — С. 2; Першая вёпКп' сУРа^скага раёна — першы населены пункт БССР, вызвалены савецкімі войскамі ў 1942 г.1 // лпр, —1992, —№9. —С.2;ПартызаныЕўдакімавы:[в. Заполле]//ЛПр, —1992 — №18 — С 2 Cvnoaub мірнага насельніцтва: [карныя экспедыцыі] //ЛПр. 1992. № 24. С. 2; Землякі: [удзельнікі Вялікай Айчыннан ванны] // ЛПр^1992 — № 37. — С. 2; Раней за Сураж // ЛПр. — 1993. — № 80. — С. 2; 3 варожага тылу на фронт// ЖП. — 1994. — Ns 89. — С. 2; 3 кагорты смельчакоў // ЖП. — 1994. — № 96 — С 2' Мон землякн //ЖП. — 1997. — № 15. — С. 3; Евдокня //ЖП. — 1997. — № 18. — С. 2' Суоажскне вооота «Батькн Ммная» //ЖП_—1997, — № 45. — С. 2; Стефан //ЖП. —1997. — № 46. —С. г'ГЫМван: [гісторыі
Ж5' № 56' — С 2; Заполье: От князей до батькн Мнная // ЖП. — 1997.—
7' iqA?2' 1"7г — № 68. —С. 2; Колхозные маякн. Греетлн светбылой славы //
~ ~ [Бацька Мінай] //ЖП —1 "8 № 28 — С. 2; Местный Кулнбнн //
і. — 1998. — № 99. — С. 2; Жнл в Папоротно Купрмяноввч: [Ганчароўі //ЖП. — 1999. — № 24. — С 2' Освобожденйе //ЖП. — 1999. — № 50. — С. 2; А первымн былн Тймохй // ВР — 1999 — № 73 — С 2' гкаі <£п^ЦЫм<мЛрн01? бп°гРаФпп: [гісторыя пасля вайны. Сустрэча са Сталіным, абкурак'і мпА1 1999, ~ № 93. — С. 3, 4; Встреча с волчнцей: [аўтабіяграыічныя падзеі]//ЖП —1999 —
93 “ А ^парШ™Латр°с Галеев /Z ЖП' ~ 2000. № 15. С. 2; Наш земляк генерал Асташенко' [суражанін]//ЖП. — 2000. — № 27. — С. 2; Таццяна: [выпадаку 1942 г.] // ВР. — 2000. — № 30^— С. 3' Судьба человека: [В М. Шльікаў] //ЖП. — 2000. — № 30. — С. 2; У могнлы патрнотов: [I. Клімянкоў, В. Странчанка запнулі у 1942 г.] // ЖП. — 2000. — № 39. — С. 2; Мастер: [В. Дзмітрачэнка] // ЖП. — 2001 — № 2 — С 3'
[а[ралом ^Дзмітрачэнка] //ЖП. 2001. № 7. С. 2; В тылу врага: [Н.І. Дарафеенкаі // М л о 35. — С. 2; Так роднлась брмгада: [1я Беларуская партыз. брыгада] //ЖП —2001 —
BonmX 3аА" впорота>> 11ЖП' ~ 2001 • № 57 С 2; У нстоков отряда Батькн М , ~ 2991' ~ ^ 5Л ~о 2; ЛегенДаРнып Батька // ЖП. — 2001. — № 99. — С. 4: Сураж: 60 лет
вазад z/ ЖП' ~ 2002. — Ns 11. — С. 2; Как генерал Власов стал предателем // ЖП. — 2002 — № 25 — ° 2; Встречалн красноармейцев: [вызваленне Суража] // ЖП. — 2003. — № 17 — С 2' Партнзанскнй “Ьівалк|^^^^ " ЖП' ~ 2003 “ № 26' ~ С 2 Тот памятный день: [вызваленне Суража]// м л3п~п№ 47' “ С' 2; noABHr рядового: [Герой Савецкага Саюза А.І. Кароткаўі // ЖП — 2003 — 50 2: 44’го[аднаЎленне гасладаркі раёна] // ЖП. 2004. № 33. С. 3; Поедннок //
жі I. — 2004. — № 34. — С. 2; Смекалка выручнла в бою//Тамсама.
Крэязваўцы Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыкадакументальная хроніка / уклад. УІ. Мезенцаў: —Мн.. Маст. літ., 2004.—С. 723; Гаравая A. В.А. Ануфрыеў — настаўнікгісторыі і краязнаўца// Віцебшчьіна ў 19411944 гг.: Супраціў. Вызваленне. Памяць: матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычRnVon^P3^'!!^14^^’ 1819 чэРвеня 2009 г. / ВДУ; рэдкал.: В.У. Акуневіч (адк. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ЦЦУ, ZUUy. — U. oUu—oUo.
АНЦІПАЎ КАНСТАНЦІН МІКАЛАЕВІЧ (10.10.1937, г. Вольск Саратаўскай вобл.), краязнаўца. Скончыў ваеннае авіяцыйнае вучылішча (1959). гіст. факультэт БДУ. Служыў ва УС СССР (19561986, з іх 19591974 у ЧБВА). Пражывае ў Варонежы.
Даследуе жыццё і дзейнасць славутых асоб, лёс якіх звязаны з Полаччынай. На фарміраванне цікавасці да гісторыі Полаччыны аказаў уплыў С.М. Глушкоў. Вывучае жыццёвы шлях генерала Я.П. Кульнева. Правёў значную працу па папулярызацыі імя рускага адмірала XVI11 ст. І.А. Павалішына. пахаванага ў сваім былым маёнтку ў в. Янкавічы Расонскага раёна. Удзельнік краязнаўчых экспедыцый на Полаччыне (20032007): браў удзел у вывучэнні могілак у в. Янкавічы; у экспедыцыі, прысвечанай даследаванню радавога склепу Павалішыных у в. Янкавічы Расонскага раёна(2004); памесцахбаёў 1915 г. каля в. Круляўшчызна (2005); у в. Быкаўшчына (2005), гісторыкаархеалагічнай экспедыцыі «Туржэц1». У сваёй дзейнасці
актыўна супрацоўнічае з гіст. факультэтам ПДУ, Міжнароднай асацыяцыяй грамадскіх пошукавых аб яднанняў «Народная память о затмтннках Отечества».
Аўтар кнігі, прысвечанай дынастыі Кульнёвых, а таксама артыкулаў на краязнаўчую тэматыку ў перыядычным друку. Актыўна займаецца пошукавай дзейнасцю. З’яўляўся
19
начальнікам штаба грамадскага пошукавага клуба «Брыг» у г. Варонежы, які займаецца пошукам зніклых без звестак воінаўу гады Вялікай Айчыннай вайны (19871995. 19982003). Адзін з арганізатараў правядзення Вахт Памяці і пошукавых экспедыцый на тэрыторыі былога СССР. Браў удзел у стварэнні экспазіцый, прысвечаных адміралу Павалішыну ў СШ в. Янкавічы, сельскім савеце в. Янкавічы, Расонскім музеі, краязнаўчым музеі і школах Варонежа. Некаторыя матэрыялы перадаў у розныя музеі РФ. Музей беларускага кнігадрукавання ў Полацку.
Узнагароджаны 13 медалямі СССР. РФ. Мангольскай народнай рэспублікі.
Тв.: Кнігі: Кульневы — славная дннастня. — Воронеж, 2008. — 69 с.
Артыкулы ў перыядычным друку: Старажытныя храмы Полацка // ПВ. — 1998. — № 97. — С. 3; (разам з С.М. Глушковым) Млларнон Афанасьевнч Повалншпн // ГлРс. — 2004. — 20 крас. — С. 2; (разам з В. Скоп) Семья Повалншпных // ГлРс. — 2005. — № 76. — С. 2; (разам з С.М. Глушковым) Семья Повалпшпных // ГлРс. — 2006. — 27 верас. — С. 2; (разам з С.М. Глушковым) Новое о Повалншнных // ГлРс. — 2006. — 4 жніўня. — С. 2; (разам з С.М. Глушковым) Новое о Повалпшнных // ГлРс. — 2006. — № 62. — С. 2.
Літ.: Інтэрв'ю з С.М. Глушковым (31.07.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Анціпаў К.М. (9.08.2008) // Тамсама.
КНІГІ ОНЛАЙН
