На ўсходняй мяжы Вялікага Княства Літоўскага (сярэдзіна XIV ― першая палова XVI ст.)
Віктар Цемушаў
Выдавец: Інбелкульт
Памер: 464с.
Мінск 2014
нх» // йсторнческне запнскн. 1952. Т. 40. С. 214—259.
Тнхомнров М.Н. Средневековая Москва в XIV—XV веках. М., 1957.
Успенскнй В.ГІ. Лнтовскне пограннчные городкн: Селук, Горышнн н другне. К вопросу об определеннн мест, упомннаемых в летопнсях, пограннчных лнтовскнх городков: Селука, Горышнна н др. н проведенне граннцы прежнего Ржевского уезда с Лнтвою. Тверь, 1892.
Фетнгцев С.А. К вопросу о прнсоеднненнн Муромы, Меіцеры, Тарусы н Козельска к Московскому княжеству в 90е гг. XIV в. // Росснйское государство в XIV—XVII вв. Сборннк статей, посвяіценный 75летню co дня рождення Ю.Г. Алексеева. СПб., 2002. С. 31—39.
Фетніцев С.А. Московская Русь после Дмнтрня Донского: 1389—1395 гг. М., 2003.
Фмларет, архнм. (Ф.й. Гумнлевскнй). йсторнкостатнстнческое опнсанне Черннговской епархнн. Кн. 5: Губ. город Чернпгов. Уезды: Черннговскнй, Козелецкнй, Суражскнй, Кролевецкнй н Остерскнй. Черннгов, 1874.
Фнларет, архнм. (Ф.й. Гумнлевскнй). йсторнкостатнстнческое опнсанне Чернпговской епархнн. Кн. 6: Уезды: НовгородСеверскнй, Сосннцкнй, Городннцкнй, Конотопскнй н Борзенскнй. Черннгов, 1874.
Фнларет, архнм. (Ф.й. Гумнлевскнй). йсторнкостатнстнческое опнсанне Черннговской епархнн. Кн. 7: Стародубскнй, Мглннскнй, Новозыбковскнй, Глуховскнй н Нежннскнй уезды. Черннгов, 1875.
Флоря Б.Н. Борьба московскнх князей за смоленскне н черннговскне землн во второй половнне XIV в. // Проблемы нсторнческой географнн Росснн. Вып. 1. М., 1982. С. 58—80.
Флоря Б.Н. Велнкое княжество Лнтовское н Рязанская земля в XV в. // Славяне в эпоху феодалнзма. К столетню академнка В.й. Пнчеты. М., 1978. С. 186.
Французова Е.Б. К нсторнн формнровання западной граннцы Росснн. Смоленскнй участок. 1678—1772 годы // Проблемы нсторнческой географнн Росснн. Вып. 1. Формнрованне государственной террнторнн Росснн. М., 1982. С. 190—201.
Фролов А.А. Статус земель южного пограннчья Новгородской землн в XVI — начале XVIII века // Очеркн феодальной Росснн. Вып. 9. М., 2005. С. 106—120.
Холмогоровы В. н Г. йсторнческне матерналы о церквах н селах XVI—XVIII вв. Вып. 11. М., 1911.
Хорошкевнч А.Л. Документы начала XV в. о руссколнтовскнх отношеннях // Культурные связн Росснн н Польшн XI—XX вв. М., 1998. С. 39—57.
На ўсходняй мяжы Вялікага Княства Літоўскага_______________________________419
Цветаев Д.В. Велнкнй князь Олег Рязанскнй н его жалованная грамота Ольгову монастырю // Сборннк Московского архнва мнннстерства юстнцнн. С. 11—63.
Цемушаў В.М. «Вайна пад час міру». Першая памежная вайна ВКЛ з Масквою (1486— 1494) // Беларускі гістарьгчны агляд. Мінск, 2008. Т. 15. Сшыткі 1/2. С. 5—48.
Цемушаў В.М. Крайнія ўсходнія межы зямель Вялікага Княства Літоўскага ў XV ст. (Уладанні князёў Крошынскіх) // Працы гістарычнага факультэта БДУ: навук. зб. Вып. 3. Мінск, 2008. С. 60—64.
Черепннн Л.В. Образованне Русского централнзованного государства в XIV—XV веках. М., 1960.
Черепннн Л.В. Русская хронологня. М., 1944.
Черепннн Л.В. Русскне феодальные архнвы XIV—XVI вв. 4.1. М., 1948.
Чернов С.З. Волок Ламскнй в XIV — первой половнне XVI в. Структуры землевладення н формнрованне военнослужнлой корпорацнн (Акты Московской Русн: мнкрорегнональные нсследовання. Т. 1). М., 1998.
Шабульдо Ф.М. Землн югозападной Русн в составе Велнкого княжества Лнтовского. Кнев, 1987.
Шеков А.В. Верховскне княжества (Краткнй очерк полнтнческой нсторнн. XIII — середнна XVI в.) // Труды Тульской археологнческой экспеднцнн. Вып. 1. Тула, 1993.
Шеков А.В. О временн упомннання средневековых верхнеокскнх городов в обзоре «А се нмена всем градом рускым, далннм н блнжннм» // Верхнее Подонье: Прнрода. Археологня. йсторня: Сб. ст. в 2х т. Т. 2. йсторня. Этнографня. йскусствоведенне. Тула, 2004.
Шеламанова Н.Б. Образованне западной частн террнторнн Росснн в XVI в. в связн с ее отношеннямн с Велнкнм княжеством Лнтовскнм н Речью Посполнтой: Днсс. ... канд. нстор. наук. М., 1970.
Шеламанова Н.Б. Рославльскнй уезд в XVI в. // Матерналы по нзученню Смоленской областн. Вып. VIII. М„ 1974. С. 165—193.
Шмндт Е.А. Древнерусскне археологнческне памятннкн Смоленской областн. Ч. 1—2. Смоленск, 1982—1983.
Шэйфер В.А. Узаемаадносіны Вялікага Княства Літоўскага і Маскоўскай дзяржавы ў канцы XV — першай трэці XVI ст. у ацэнцы пачынальнікаў найноўшай беларускай гістарыяграфіі // Веснік Гродзенскага дзяржаўнага ўніверсітэта. № 2 (20). 2003. С. 3—6.
Цапов Я.Н. Смоленскнй устав князя Ростнслава Мстнславнча // Археографнческнй ежегодннк за 1962 год. М., 1963. С. 37—47.
Юшко А.А. Московская земля IX—XIV веков. М., 1991.
Юшко А.А. Феодальное землевладенне Московской землн XIV века. М., 2003.
Яковенко Н.М. Украінська шляхта з кінця XIV — до середннн XVII століття. Волннь і Центральна Украіна. Кйів, 2008.
Яннн В.Л. Новгород н Лнтва. Пограннчные снтуацнн XIII—XV веков. М., 1998.
Blaszczyk G. Litwa na przelomie sredniowiecza i nowozytnosci (1492—1569). Poznan, 2002.
Boniecki A. Herbarz Polski. Cz. I. Wiadomosci historycznogenealogiczne o rodach szlacheckich. T. I. Warszawa, 1899.
Boniecki A. Poczet rodow w Wielkim Ks^stwie Litewskim w XV i XVI wieku. Warszawa, 1887.
Halecki O. Chaleccy na Ukrainie // Miesi^cznik Heraldyczny. 1910. № 8—12.
Godziszewski W. Granica polskomoskiewska wedle pokoju polanowskiego (wytyczona w latach 1634—1648) // Prace komisji Atlasu historycznego Polski. Z. III. Krakow, 1935. S. 1—96.
Jablonowski A. Polska XVI wieku pod wzgledem geograficznostatystycznym. T. EX. Ziemie ruskie. Ukraina (Kijow—Braclaw). Dz. 1—3. Warszawa, 1894—1897.
Kelma E. Rod Sakowiczow i jego majgtnosci w XV i pierwszej polowie XVI wieku // LituanoSlavica Posnaniensia. Studia Historica. III. Poznan, 1989. S. 155—177.
420
Віктар Цемушаў
Kolankowski L. Dzieje Wielkiego Ksiestwa Litewskiego za Jagiellonow. T. I. 1377—1499. Warszawa, 1930.
Kolankowski L. Zygmunt August, wielki ksiaz? Litwy do r. 1548. Lwow, 1913.
Kuczynski S.M. Rodowod Michala Chaleckiego // Miesiecznik Heraldyczny. 1934. № 1. S. 6—12; № 2. S. 17—23.
Kuczynski S.M. Ziemie czernihowskosiewierskie pod rzadami Litwy // Prace Ukrainskiego Institutu Naukowego. T. 33. Warszawa, 1936.
Lowmianski H. Polityka Jagiellonow. Poznan, 1999.
NatansonLeski J. Dzieje granicy wschodniej Rzeczypospolitej. Cz. 1: Granica Moskiewska w epoce
Jagiellonskiej. Lwow—Warszawa, 1922.
Petrauskas R. Lietuvos diduomene XIV a. pabaigoje — XV a. Vilnius, 2003.
Pietkiewicz K. Wielkie Ksiestwo Litewskie pod rzadami Aleksandra Jagiellonczyka. Studia nad dziejami panstwa i spoleczenstwa na przelomie XV i XVI wieku. Poznan, 1995.
Semkowicz W. O litewskich rodach bojarskich zbratanych ze szlachtq polska w Horodle roku 1413 // LituanoSlavica Posnaniensia. Studia Historica. III. Poznan, 1989. S. 7—139.
Skopinska Z. Traktat 31 sierpnia 1449 roku w swietle polityki Litwy i Moskwy w latach 1440— 1453 // Ateneum Wilenskie. 1928. Z. 15. S. 108—150.
Slownik geograficzny Krolestwa Polskiego i innych krajow slowianskich. T. III. Warszawa, 1882.
T^gowski J. Kilka uwag o genealogii kniaziow Kroszynskich do konca XV wieku // Genealogia. Studia i Materialy Historyczne. T. 15. Poznan—Wroclaw, 2003. S. 35—43.
Urz^dnicy centralni i dygnitarze Wielkiego Ksiestwa Litewskiego XIV—XVIII wieku. Spisy / Opracowali H. Lulewicz i A. Rachuba. Kornik, 1994.
Urz^dnicy Wielkiego Ksiestwa Litewskiego: spisy. T. 1. Wojewddztwo wilenskie, XIV—XVIII wiek / Pod redakcja A. Rachuby. Warszawa, 2004.
Urzednicy Wielkiego Ksiestwa Litewskiego: spisy. T. 4. Ziemia smolenska i wojewodztwo smolenskie XIV—XVIII wiek / Pod redakcja A. Rachuby. Warszawa, 2003.
Wierzbowski T. Vademecum. Podrecznik dla studjow archiwalnych. Lwow—Warszawa, 1926.
Wolff J. Kniaziowie litewskoruscy od konca czternastego wieku. Warszawa, 1895.
На ўсходняіі мяжы Вялікага Княства Літоўскага
421
1. Яр, які падзяляў літоўскае і маскоўскае войскі ў 1372 г. Сучасны стан. Фота аўтара.
2. Від на адно з селішчаў Варатынска. Сучасны стан. Фота аўтара.
422
Віктар Цемушаў
3. Гарадзішча Варатынска. Сучасны стан. Фота аўтара.
4. Гарадзішча Крайшына. Сучасны стан. Фота аўтара.
На ўсходняй мяжы Вялікага Княства Літоўскага
423
5. Гарадзішча Фядоткава. Сучасны стан. Фота аўтара.
Б. Б 0 Л Ь Ш 0 11 К У Р Г A II 'Ь.
Большой кургань стопть ві небольшомь разстоянін оть ркчкп Угры; его огмбаетт. еь юга безымянный ручей, впадаюгцій сь правой стороны вь Угру.
На этой насыпн ннчего не находнлп, хотя ея верхняя плоіцадка разрыта во многнхт> мЬстахь.
Фотографія даеть обіцее понятіе о формЬ п велнчпнЬ этого обшнрнаго холммка; на его верішінЬ для выясненія размЬра поставлены лошадь сь человФкомг (ряс. 23).
6. Фядоткава ў канцы XIX ст.
424
Віктар Цемушаў
7. Любуцк з боку Акі. Сучасны стан. Фота аўтара.
8. Рэшткі каменнай вежы ў Апакаве. Фота аўтара.
На ўсходняй мяжы Вялікага Княства Літоўскага
425
9. Абеліск на ўездзе ў горад Перамышль. Фота аўтара.
426
Віктар Цемушаў
^^
11. Гарадзішча Дзмітраўца. сучасны стан. Фота аўтара.
Геаграфічны паказальнік
A
Абаленка, р. 111, 112
Абаленск, старажытны г. 38, 45, 46, 48, 54—56, 111, 142, 161, 168, 217, 342, 345
Абаленск, сучасны г. 46
Абаленскае, с. 46
Абаленскае княства 38, 46, 53, 55—56, 351 АбаленскаТарускае княства 350 Абаленская дарога 55, 56
Абаленскі павет 46
Абаленскі стан 46
Абаленскі ўдзел 45—47, 352
Абалонка (Абалонь), р. 109, 111, 112, 117 Абідаўская воласць 280
Агарэўіпчына гл. Ігарэвічы Агірава (Гірэеў), с. 254, 272 Адвоцкі (Атвоцкі) стан 87, 121, 123 Ад’езд (Ад’ездзец), вол. 87, 95, 107, 119—121, 136, 196, 211, 399
Адоеў, г. 60, 111, 128, 132, 133, 188, 194, 213, 342, 345, 355
Адоеўскае княства 342, 351
Адоеўская воласць 355
Адоеўскі ўдзел 352
Адоеўскі ўезд 355
Азарчычы (Азарчыцы, Азарычы), с. 263, 310, 313
Азёрна, вол. 376
Азёрна, р. 55
Азёрца (Азерскае), вол. 30
Азярышча (Азарышча), віцебская вол. 28—31, 395
У тэксце адныя і тыя ж назвы могуць сустракацца ў розных моўных і графічных версіях. У такіх выпадках у паказальніку назва фігуруе толькі ў беларускім літаратурным варыянце. Арыгінальнае напісанне захоўваецца толькі для тых пазіцый, якія ў тэксце згадваліся выключна ў такім выглядзе. У паказальніку ўжываюцца наступныя скароты: г. — горад; воз. — возера; вол. — воласць; вост. — востраў; н. п. — на
КНІГІ ОНЛАЙН
