У карэце па белым свеце
Уладзімір Скарынкін
Выдавец: Юнацтва
Памер: 62с.
Мінск 2000
Утаропіў вачаняты Жэня ў Возніка, а мы
Падляцелі пад Блізняты,
Што відны сярод зімы Лепей,
чым спякотным летам. Бы двукроп’е,
ззялі ў іх Зоркі дзве.
— Двукроп’ем гэтым,— Зноў Максім здзівіў усіх,— Кастар з Полуксам спрадвеку Палымнеюць над Зямлёй
I спрыяюць чалавеку, Над калыскаю чыёй Ззялі ў першы дзень Блізняты.
— А я ведаю —
яны. —
Загарэўся твар у Наты,— Зеўса грознага сыны.
— Максу і Наташы — слава! —
Левым вокам падміргнуў I пад Полуксам направа Я Пегаса павярнуў.
Лінда, што дасюль махала
Задаволена хвастом, Нечакана забрахала, Быццам недзе пад кустом Зайца ўбачыла на ўзлессі Ці каля маркоўных лех. Ды гучаў у паднябессі Надта глуха гэты брэх.
Жэня выструніўся брава I прызнаўся:
— На каго Брэша Лінда —
знаць цікава. Я ж не ведаю таго.
- Ты,-
я Жэню растлумачыў, — Хоць на вочы не слабак, На вялікі жаль,
не ўбачыў Над сабою злых сабак, Што бягуць за Арыёнам.
20
21
Меншы з іх не надта злы. Яркай зоркай Працыёнам Ганарыцца хорт малы. Зубы вышчарыўшы, трусіць Хорт вялікі перад ім. Люты і клыкасты, мусіць, Запраста ваўкам усім Глоткі ён перагрызае. Сірыус, як медальён, У харта на шыі ззяе. 3 зорак — самы яркі ён!
Прытаіўся дзесь паблізу Тут і Заяц. —
Прыгарнуў Да сябе я ўнучку Лізу I Пегаса павярнуў Зноў у бок той самы —
правы.
Крыламі махнуў Пегас —
I адсталі ваўкадавы Ненажэрныя ад нас.
Від надзіва маляўнічы Ўзнік —
на радасць ласунам. 3 лукам зорны паляўнічы Перайшоў дарогу нам.
Папрасіў я мяккім тонам Лізу на яго зірнуць
I сказаў, што Арыёнам
Гэтага стралка завуць. Меў той лучнік падабенства 3 літарай лацінскай “Z”.
— А ты ведаеш з маленства Назвы ўсіх сузор’яў, дзед? — Ліза міла запытала.
Адказаў я шчыра: - He!
У дзяцінстве надта мала Зор было вядома мне.
Ліза глянула ўтрапёна На мяне, пасля туды, Дзе ў сузор’і Арыёна Палымнелі зоркі тры. Як рубін, адна з іх ззяла, А другая — як тапаз.
Трэцяя нам нагадала Самы дарагі алмаз.
— А якія ў зорак назвы? — Заінтрыгаваў я ўсіх.— Што ж! Запамінайце,
раз вы Захацелі ведаць іх.
22
23
НШШШЖШШЖНШШШННЖШННШ^
Гэта зорка —
Бетэльгейзэ, А вось гэта —
Белятрыкс...
А цяпер, Лізок, пагрэйся Чаем і салодкі твікс З’еш хутчэй,
6о ты, здаецца, Згаладалася зусім.
— А як трэцяя завецца? — Перабіў мяне Максім.
— Чуць такія словы горка. Я спытаць хацеў у вас, Як завецца тая зорка, Што блішчыць,
нібы алмаз.
Як-ніяк,
а гэта ж Рыгель — Зорны вогненны калос,— Я здзівіўся.
— Рыгель-шпігель, — Насця буркнула пад нос.
Ззяў прыгожа і шырока Арыён і ў цьме начной Велічнасцю вабіў вока. Ды заўважыў над сабой Раптам новы зорны ўзор я, Бо дарога прывяла Да наступнага сузор’я — Да Цяльца, інакш — Вала.
Над аціхлымі дамамі Гэтак,
як і Арыён, Ззяе зімнымі начамі Асабліва ярка ён.
А над ім густое Сітца5 Плямкаю з драбнюткіх зор Ледзьве ў цемрадзі свіціцца, Быццам прысакам —
касцёр.
Праз бінокль вайсковы Жэнеў Паглядзелі мы —
і нас
Яркім бляскам апраменіў Жар, які амаль пагас.
Вол нагадвае ракету, Што імчыцца ўвышыні.
I відны ўсяму сусвету На бартах яе агні.
Бліснуў колерам чырвоным Найярчэйшы з тых агнёў.
Незвычайны бляск ягоны Ў захапленне ўсіх прывёў.
— Што за зорачка міргнула, Бы чырвоны святлафор? — Ната Макса штурханула. — Мо наперадзе затор —
♦♦♦♦^^♦^^♦♦♦♦♦^^^♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦^^
25
24
♦♦♦♦f♦♦♦♦4l04♦4♦f4ш♦>4ш0f4044lfш4шш4l44ш0l4
I далей нам нельга ехаць? Дзе мы, адкажы, ляцім?
Нетаропка,
быццам нехаць, Наце адказаў Максім:
— Нам чырвоным святлафорам Падміргнуў Альдэбаран.
Зор такіх не ведаць сорам!
Я ж дадаў:
— Ай ды баран, Хто дасюль Альдэбаранам Пацікавіцца не мог.
Выязджаць прыйшла пара нам На даўжэйшую з дарог.
Мы на Млечным Шляху зноўку. Ён, нібы праспект, —
прамы.
I па ім сваю вандроўку Будзем з вамі доўжыць мы.
Над палямі,
над лясамі Неўзабаве ад Цяльца Мы па Млечным Шляху з вамі Панясёмся да Стральца.
Радасцю сябрыну нашу Азарыла навіна.
Толькі гордую Наташу He цікавіла яна.
Прыкусіла губы Ната I не праяўляла гарт,
Бо яе пакрыўдзіў надта Мой не вельмі ўдалы жарт.
Мне таксама прыкра стала, Што яе пакрыўдзіў ён, А яна закрыўдавала.
— А, між іншым,
Працыён, Рыгель, Сірыус, Капэла, Полукс і Альдэбаран, — Макс —
з усмешкай, зразумела, — Выпрастаў свой гібкі стан, — Шасцікутнік утварылі.
Бетэльгейзэ —
цэнтр яго.
I мы песню сачынілі
Пра таварыша свайго:
“Хоць у геаметра Макса За душой няма ні бакса, Ведае затое Макс, Што такое паралакс. Падарылі сёння Максу Ваксу мы і таксу Кляксу. А яшчэ падорым,
Макс, Мы табе японскі факс.”
26
27
Млечны Шлях — праз неба траса,
На абочыне якой
Пасвіў месячык Пегаса Ноччу ліпеньскаю той, Як малы хлапчук, што ў прыску
Бульбу сопкую пячэ.
Шмат праменных зорак зблізку Ўбачым мы на ім яшчэ, Бо ўвесь Млечны Шлях наогул — Проста скопішча свяціл, Што нагадвае дарогу, Над якой клубіцца пыл.
А людзям паганскай веры, Што жылі даўным-даўно, Малаком багіні Геры Уяўлялася яно.
Глянеш праз бінокль уночы Ўважліва на Млечны Шлях —
Болей зор убачаць вочы, Чым расінак у палях.
Мы спазнаем з вамі тайны
Той шашы, дзе пад адхон
Колісь падаў сын адчайны Бога сонца — Фаэтон.
Лейцы рукі шаляніцы
29
He ўтрымалі —
i на дол У бацькоўскай калясніцы Ўпаў няўдалы балагол. Сонцам, што сядзела ў футры, Ледзьве дол не падпаліў Падшыванец белакуры I Зямлю не спапяліў.
I Капэлу па сусвеце
Гэтым трактам дзень пры дні
Возіць Вознік у карэце
У міжзорнай вышыні.
Гэта ўсё я для даведкі Вам, гарэзы, расказаў, Бо, магчыма, нехта, дзеткі, 3 вас таго яшчэ не знаў.
Да Персея праставалі Мы дарогаю прамой I на ўвесь сусвет спявалі Песню новую гурмой:
“Ярка-ярка свеціць зорка Над развілкамі дарог. Наш малы сусед Ягорка Спіць даўно без задніх ног. Гарцаваў між гор Ягор I не паляцеў да зор.
Бачыць праз блакітны морак Зноў у сне бягун-хітрун, Як яго нясе да зорак Даўгавухі конь-гарбун.
I не ведае, што ў нас Ёсць крылаты конь Пегас.
Мы ў палёт касмічны скора Зноў адправімся на ім.
Толькі ўжо не без Ягора, А з Ягорам паляцім.
Гляне зблізку і Ягор На суквецці яркіх зор.”
А тым часам, як і ўсе, я Ўбачыў раптам над сабой Зноў магутнага Персея, Што з Кітом вёў колісь бой. Вой з усмешкаю на твары Ў гэты момант уявіў, Як ад жудаснай пачвары Андрамеду бараніў. Эфіопскаю царэўнай He пасілкаваўся Кіт.
Справіўся з пачварай гнеўнай, Праявіўшы рэдкі спрыт, Волат, што па свеце белым
На Пегасе гарцаваў.
Кіт страшэнны скамянелым Востравам у моры стаў.
30
31
;ІБЫ
ВАДАЛЕІ
ПЕГАС
РЫДАН
ЗЯРОГ
Алголь
ВДРАЖДА
'ыгель
.дэбаран
ЦЯЛЕЦ
Белятрыкс
Капэла
РЫЕН
;ЭФЕН
Бетэльгейзэ
ВОЗНІК
ЛІР
Вега
СТРАЛЕІ
змя.
ДРАКОН
РЫСЬ Кастар
Мегрэц
ГЕРКУЛЕС
Працыён
МЕЯНОСЕІ
'АНЧАКІ
ЗМЯЯ
ВАЛАПАІ
рктур
ЛЕУ
КОМПАС
ШАЛІ
Спіка
ПАУН.
КАРОНА
I Іалярная Ізорка палая ІЯДЗВЕДЗІЦА
АРО.
^квЫЙУ
Полукс
ЯНМерак іЯЛІКАЯ МІДЗВЕДЗІЦА
Антарэс
СКАРПІЁН
Гамаль ЙМ®
ВЯЛІКІ
/ САБАКА
МАЛЬі -ўС'РЬІУс САБАКА ^ ,
'эгул
ГІДРА
КАСІЯПЕЯ ПЕРСЕН
Бог уратаваў Персея. Маладому смельчаку Аддалі Касіяпея I Цэфей сваю дачку, У якой чарней, чым сажа, Валасы былі.
Зірнуў Я на членаў экіпажа Патаемна і адчуў Незвычайную пяшчоту Да сяброў сваіх малых Па касмічнаму палёту, Ды сказаць пра гэта ўслых He паспеў, бо ў момант гэты Вылецела, як страла, Ліза шустрая з карэты I адразу пачала Аддаляцца ад павозкі. Вось дык гора!
Вось дык жах! У чуллівай Насці слёзкі Заблішчэлі на вачах.
♦
♦ ♦ 4-♦ ф
-> 4
Гэткай жудаснай падзеі He чакаў ніводзін з нас.
Вёз каля Касіяпеі
Нас Пегас
у гэты час.
Што ты, Лізачка, зрабіла 3 родным дзедам і сястрой? Ці ты, любая, забыла, Што мы ў космасе з табой? I няўжо хтось не паможа Нам цябе перахапіць?
Хоць усё ў жыцці быць можа, Гэтага не можа быць, Каб вярнуўся я з круізу Без унучкі любай.
Гэй!
Можа, ты паймаеш Лізу, Эфіопскі цар Цэфей?
Ды цара, які ў ахвяру
Ўласную дачку прынёс, Каб спыніць Кіта-пачвару, He цікавіў нечы лёс.
Цар, які стаў пастаяльцам
Неба зорнага, рашыў
Нам не памагаць.
Ён пальцам Нават не паварушыў.
— Памажыце нам хто-небудзь Перайшоў я зноў на крык.
I прыгожы зорны Лебедзь Раптам перад намі ўзнік. На яго хвасце палала Зорка яркая Дэнеб.
34
35
Птах праклекатаў:
— Кідала Гэтая дзяўчынка хлеб Родзічам маім з плаціны У Ждановічах зімой.
Лізу ўратаваць — адзіны
I галоўны клопат мой.
Белыя тугія крылы Ўскінуў Лебедзь над сабой I праз міг памчаў штосілы За дзяўчынкаю малой.
Птах удзячны праз хвіліну Лізу бедную дагнаў, Пасадзіў сабе на спіну, Побач з намі залунаў.
У карэту зацягнулі Уцякачку мы ўпяцёх I з палёгкай уздыхнулі: Скончыўся перапалох!
Вочы ўратаванай Лізы Выпраменьвалі святло, Быццам жудаснай рэпрызы Ў небе зорным не было, Бы ў яе не трапятала, He сціналася нутро.
У руцэ яна трымала Лебядзінае пяро!
— Штоты, Ліза, нарабіла? — Запыталі мы гурбой.—
Ці ты, любая, забыла, Што мы ў космасе з табой?
— Я да мамы захацела, А над галавой якраз Шыльда “М” забліскацела Нечакана ў гэты час, — Левай ручкай непаседа Моцна сціснула пяро. — Я падумала, што гэта
Наша Мінскае метро, I таму сышла з павозкі.
Скончыўшы, зрабіла крок
Ліза да сястры і слёзкі Ў Насці выцерла са шчок, Каб і ёй адчаю цені He азмрочвалі вачэй.
Пасадзіў я на калені Ўнучку меншую хутчэй.
— Ведай,
фея-дабрадзея, Змалку вартая паэм: Над табой Касіяпея Ззяла літараю “М”, Быццам уваход падземкі,— Я тлумачыць Лізе стаў. А Яўген:
— Ты любіш семкі? — У дзяўчынкі запытаў.
36
37
0|>Ш>040Ш40|044>>04ІІНІ04ІІ4044>>0^
Ліза глянула на Жэню I кіўнула галавой.
Хлопчык добры семак жменю Ў прыгаршчы насыпаў ёй.
Лізе ў вочы зазірнула I шурпатым языком Ручку Лізіну лізнула Лінда добрая цішком. Насця сыпанула ў місу Ліндзе корму “Педзігры” I паставіла пад пысу: — He саромся —
на, бяры!
Саўладалі мы з трывогай! Стала дзецям весялей.
3 песняй зорнаю дарогай Мы памчаліся далей:
“Анідзе дабрэй,
чым Лінда, Вы не знойдзеце сабак, Хоць і даў мянушку Рында Ёй сусед —
былы марак.
Мы сяброўкай лічым Лінду. I яна пацалаваць Можа кожнага, хто лінду
Навучыўся танцаваць.
38
шішшшжжішнштжіжшшжтнж^
Нораў у баксёркі Лінды He баксёрскі, хоць яна
I не любіць тых, што лынды
Б’юць ад ранку да цямна.”
На акрыленым Пегасе Мы імчалі.
Прывяла
Нас дарога ў хуткім часе Да вялікага Арла.
Плыў Арол па Млечным Шляху I на Лебедзя глядзеў, Што насустрач злому птаху Над Лісічкаю6 ляцеў.
КНІГІ ОНЛАЙН
