У карэце па белым свеце
Уладзімір Скарынкін
Выдавец: Юнацтва
Памер: 62с.
Мінск 2000
Насця гучна, бы сарока,
Раптам як заверашчыць: — Гляньце ўсе, як ярка вока
У драпежніка блішчыць!
— I зусім не вока гэта. Гэта зорка Альтаір, Што праменіцца ўсё лета, — Сеунуў шапку набакір Жартаўнік Максім, якога
Ў планетарый я вадзіў,
Дзе спазнаў даволі многа Ён астранамічных дзіў.
Ды адна бяда не ходзіць. Сумна ёй, калі адна.
I бяду другую водзіць Следам за сабой яна.
Хоць наперад поўным ходам Наш Пегас імчаўся сам, Нашым жартам і прыгодам, Нашым запаветным снам На бясконцым Млечным Шляху Раптам надышоў канец, Бо навёў нямала страху Там, наперадзе, Стралец.
Лучнік той зусім не злюка, Ды ў нябесную імглу Ён пусціў з тугога лука Смертаносную Стралу7.
Хоць Стралец у Скарпіёна Цэліўся, яго Страла
Ў бок Змяі і ў бок Дракона Адхіляцца пачала.
Зорны Шчыт8 яна прабіла
I бліскучым вастрыём Ледзь крыло не зачапіла, Распасцёртае Арлом.
44>Н-Н4>444>Н-Н>Н>Н>Н44444>Н>Н^
40
41
* * *
Разварот ля Альтаіра Мы зрабілі —
і ляцім. Заблішчэла злева Ліра 3 яркім вогнішчам сваім.
— А я знаю — гэта Вега! —
Жэня з гонарам сказаў, — Аднакласніка Алега Брат яе мне паказаў.
— Малайчына! —
я Яўгена За падказку пахваліў I цукеркаю “Селена” Фантазёра надзяліў.
— Вось дык вогнішча!
Такога He распальваў нават дзед. А куды вядзе дарога? — Крыкнула на ўвесь сусвет Насця, ззяючы ад шчасця
Зноў заранкай залатой.
I сказаў я:
— Зараз, Насця, Мы ляцім да зоркі той, Да якой прымацавана Ручка большага Каўша.
Ды зусім неспадзявана Ў Насці сцялася душа, Бо Дракон праплыў над намі 3 велізарным жыватом, Са страшэннымі вачамі I завостраным хвастом.
He крануў нас трыбухаты, Бо ўцяклі мы ад яго.
I заржаў наш конь крылаты Пераможна:
— Іго-го!
А Дракона, што кідаўся
Ў небе нам наперарэз, Ды за намі ўсё ж застаўся, Доўбняй стукнуў Геркулес.
3 жудасных вачэй Дракона Іскры шуганулі ўміг — I Паўночная Карона Утварацца стала з іх.
Ззяе гэтак камянямі Імператарскі вянец.
А праз пяць хвілін над намі Цьмяна заблішчэў Мегрэц.
Астраномамі названа Гэтак зорка, да якой
Наглуха прымацавана Ручка кварты незямной.
42
43
Зорачкамі ў Лізы зрэнкі Загарэліся, а мы
Ўніз —
уздоўж каўшовай сценкі — Паляцелі.
Шлях прамы
Вёў у гэтыя хвіліны Нас туды, дзе палымнеў
Ярка сілуэт ільвіны, Ці іначай —
зорны Леў.
Паглядзеў ізноў пяшчотна Я на штукароў малых, Што ляцелі бесклапотна Між сузор’яў залатых, I падумаў:
“Ці заўсёды Дагаджаць ім будзе лёс? Ці патушаць непагоды Ў іх вачах святло нябёс?
У няславе ці ў пашане Жыць наканавана ім? Кім Яўген, кім Насця стане?
Кім Наташа і Максім?”
Несур’ёзна і нязвязна Я расказваў пра сяброў. Апішу больш падрабязна Я маленькіх штукароў.
45
Жэня —
зух і неўвярэда, Вёрткі,
жвавы весяльчак. Хлопчык —
выхаванец дзеда, Што пра кошак і сабак, Пра янотаў і пра заек Піша для малых дзяцей Кніжкі мудрыя.
Празаік Дзед Яўгенаў, карацей.
I Яўген —
гуманітарый. Кажуць,
ён у дзеда ўвесь. Шмат музеяў, дэльфінарый 3 ім наведаў дзед Алесь. Хлапчукоў-бібліяфілаў Я такіх яшчэ не знаў. Ля кастра пра Радзівілаў I пра Грунвальд расказаў Ён цікавага нямала,
Бо чытае змалку шмат. Як сястра яго казала, Наш Яўген —
чытач-фанат.
Насця з Натай прачыталі Кніг не меней, чым Яўген.
Іхнімі сябрамі сталі Колас,
Караткевіч, Твэн.
Возьме Насця мандаліну — Ахнеш:
— Гэта ж віртуоз!
А Наташа з пластыліну Злепіць вам букет мімоз. I яшчэ яны мастачкі!
А героі іх карцін — Лапавухія сабачкі, Коні, козы, кот Марцін. Любяць танчыць і смяяцца Сакатухі, а калі
Надыходзіць ноч — ім сняцца
Рыцары і каралі.
Макс таксама ў нас фанатык. I фанат яшчэ які!
Ён фанатык-матэматык, Як ягоныя бацькі.
Трапіць ён у катакомбы Ці ў нагорныя лугі — Паралелаграмы, ромбы,
Трохвугольнікі, кругі
I трапецыі паўсюдна Уяўляюцца яму.
46
47
шшшші
I завуць яго прылюдна Геаметрыкам таму.
Роздумам сваім, магчыма, Падбухторыў незнарок Я фанатыка Максіма.
Так, як вызубраны ўрок
Іншы раз чаканіць школьнік, Ён сказаў:
— Няма патрэб Гаварыць,
што трохвугольнік Вега-Альтаір-Дэнеб Летне-восеньскім завецца, Ды не ўсе да гэтых дзён Усвядомілі, здаецца, Што прамавугольны ён...
Нечакана ў момант гэты Сціх фанатык-фантазёр, Бо над намі разагрэты Хуткім рухам метэор Яркаю ракетай бліснуў I ў сузор’і Рака згас. I здалося нам, што свіснуў
Зорны Рак у гэты час.
Пра Дэнеба і пра Вегу Больш не думала дзятва, Бо наперадзе ззяў Рэгул Яркім кіпцюром Ільва.
♦ * *
Толькі пад сузор’ем Рака Метэора след пагас: — Нас дамчаў да задыяка, —
Насця крыкнула, —
Пегас!
Гэта значыць,
гэта значыць,
Што павінен як-ніяк
Нам дзед Вова растлумачыць — Што такое задыяк?
— Гэта шлях праз небасхілы. Рухаюцца пакрысе, — Я пачаў, —
па ім свяцілы Сонечнай сістэмы ўсе. Карацей, гасцінец гэты — Траса, па якой штогод Сонца, месяц і планеты Робяць свой кругаварот. Сходзіцца са Шляхам Млечным Задыяк там,
дзе Цялец Стаў даўно цялём бяспечным I дзе свеціцца Стралец. He па дзюнах і нагор’ях, He па гонях і палях — Па дванаццаці сузор’ях Наш праляжа з вамі шлях.
•4+Н4++++44++44+М+44++44>Н++>4^^
48
49
3 радасцю была прынята Дзецьмі гэта навіна.
Толькі Ната,
толькі Ната He ўсміхнулася.
Яна
Зноў свае надзьмула шчокі I, суняўшы ўласны шал, Моўчкі, бы рабіла ўрокі, Штось запісвала ў журнал.
I таму я праз хвіліну, Каб усталяваўся лад, Позірк на дзяўчынку кіну, Азірнуўшыся назад.
— Глянь, Наташа!
Перад намі,— Закрычаў я, —
задыяк. I на ім мігціць агнямі Ярка Леў —
твой зорны знак. Шляхам Марса і Венеры, Шляхам Сонца праставаць Будзем па нябеснай сферы Мы і весела спяваць.
Весялей зірні наўкола, Дарагая Наталі!
Вось табе і кока-кола. Хочаш — смагу наталі. Я прапанаваць гатовы
51
♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦iff
Нават фанту,
нават спрайт, Толькі 6 усяго два словы Ты сказала нам:
“Ол райт!” Зноў пасябраваць пара нам, Цудатворніца мая, Бо назваў цябе баранам He ўсур’ёз,
а жартам я. Жартаваць заўсёды гжэчна Абяцанне я даю.
He хавай так недарэчна
Эрудыцыю сваю. Распагодзься на хвілінку, Хопіць стрымліваць свой шал. Надта ж сумна безупынку Весці вахтавы журнал.
He крыўдуй.
Скажы хоць слова.
He маўчы, як тая мыш.
Леў і Тыгр адначасова, Як усім вядома, ты ж,—
Я ўзмаліўся вінавата.
Твар дзяўчынкі пасвятлеў. Паказала зубы Ната, Пачала раўці, як леў:
— Я, між іншым, заяўляю:
Зносіць больш такіх абраз He хачу і дазваляю Кпіць з сябе апошні раз! Задыяк —
стары “гасцінец” Для крыўляк і задавак.
Ну а для мяне звярынец Той жа самы задыяк.
Каб не спаганялі зверы На наведвальніках злосць, Клеткі ёсць у ім, вальеры.
I акварыумы ёсць.
Можаце ў звярынцы смела Ўсё што хочаце рабіць.
I, між іншым, я б хацела
Ў ім экскурсаводам быць.
— Так яно і будзе!
Згода!
Бо каму,
як не табе, Лепш тут быць экскурсаводам,— Я ўступіў яе мальбе.
— Толькі коратка і бегла Ты экскурсію праводзь, Каб у ложак Ліза легла Ў час,—
дадаў я мімаходзь.— Вахтавы журнал Яўгенам Будзе весціся цяпер.
4f44>H44ff4>>>f>H>4>mf>ff>4>m4f44>>>m44>4>>>^^
52
53
Можа, стане нашым Твэнам Ён ці майстрам,
як Мальер.
— Вось і даляцелі, дзеткі, —
Рэй павёў экскурсавод, — 3 вамі ўрэшце мы да клеткі, Дзе не слон, не бегемот
Змешчаны, а Леў кудлаты.
Чуеце, як ён зароў?
Гучна свішча Рак вусаты Справа ад цара звяроў.
Больш не хочацца з Гераклам, Пэўна, сустракацца ім.
Да акварыума з Ракам Мы, аднак, не паляцім, Бо знаходзіцца ў ім сонца — I мы ўсе аслепнем там.
Быў я ўзрушаны бясконца Словамі, якія нам
Толькі што сказала Ната. Праз хвіліну акурат Эрудытка,
хітравата Глянуўшы,
дала загад
Рэзка павярнуць улева Наш утульны экіпаж.
Я ў адказ:
— О каралева! 3 радасцю Ваш верны паж Выканае волю Вашу. Іншым позіркам зусім На шчаслівую Наташу Ўпотай паглядзеў Максім.
Часам тым аднекуль спевы Сталі далятаць да нас.
— Гэта значыць,
што да Дзевы Нас ужо дамчаў Пегас. Гаспадыняю звярынца Тут з’яўляецца яна I пра маладога прынца Ад відна і да відна Марыць веснімі начамі 3 яркай Спікаю на лбе, — Хітра бліснула вачамі Ната, верная сабе.
— А, між тым, —
узвысіў голас Жвавы Жэня ў гэты міг, — Рэгул — прынц,
а Спіка — колас. Мне вядома гэта з кніг.
Вочы Дзевы запрашалі У звярынец незямны,
54
55
А за Дзевай зорнай Шалі Убачылі адразу мы.
— Гэтым залатым бязменам Вызначае вагаўшчык — Колькі важаць Рак з Авенам, Колькі Леў і колькі Бык9. Важыць Рыб і Скарпіёна На бязмене гэтым ён,— Ната крыкнула ўтрапёна. — Зрэшты, вось і Скарпіён!
На хвасце яго Антарэс Ззяе чырванню,
як Марс.
I ўзнялі гарэзы галас, Быццам вадэвіль ці фарс У тэатры мы глядзелі Пра вясёлага ўдальца.
А тым часам даляцелі Мы ў карэце да Стральца.
I дала экскурсаводка Ўласным вуснам і рукам Зноў свабоду, каб каротка
Растлумачыць сябрукам: — Там,
дзе злы Стралец пануе, Мы знаходзімся цяпер.
Ён кентаўр,
які пільнуе, Каб не ўцёк ніводзін звер.
56
Н4444444•♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦♦
— Гэта ён у Скарпіёна Цэліўся,
але Страла
Ў бок Змяі і ў бок Дракона Адхіляцца пачала.
Потым зорны Шчыт прабіла, —
Я дадаў,—
і вастрыём Ледзь крыло не зачапіла, Распасцёртае Арлом.
А міжзорная дарога Неўзабаве прывяла Нас усіх да Казярога, Ці да воднага казла, Што залеву з ураганам На людзей наклікаць мог.
— Алімпійскім богам Панам Быў калісьці Казярог, Ды страшэннага Тыфона10 Ён сустрэў каля ракі I ў ваду тырчма з адхона Скокнуў, бы казёл які,—
Зноў пачуўся голас Наты.— Стаў рагаты, як казёл,
I, як рыбіна,
хвастаты Горнай рэчкі навасёл.
На раскрыленым Пегасе Паляцелі мы далей —
I заззяў у хуткім часе Перад намі Вадалей.
— Гэта волат, што заўзята
У акварыумы лье Тут ваду,—
рукою Ната
На бліскучае калье
3 дробных зорак паказала. — Вось акварыум для Рыб,— Потым нам яна сказала. — Першая з іх любіць глыб, А другая —
верхаводка...
Я ж пачуў у гэты міг, Як пасопвае салодка Ліза на руках маіх.
— Што ж ты, рыбачка-маркіза,
Абяссілела зусім? Зараз мы з табою, Ліза,
Да Авена даляцім, Рэзка ўлева зноў павернем Там,
дзе свеціцца Гамаль,” — Я сказаў,—
бо сном вячэрнім Ты ўжо зморана, на жаль, I на зорным Валапасе,
58
59
Што нагадваў стратастат Мне заўжды,
у хуткім часе 3 неба вернемся назад Да тваёй любімай мамы, Што нам дранічкі пячэ. Да Блізнят і да Вала мы Потым злётаем яшчэ.
++4нн>І>н4>ІНН44444>44+444444444444>^
КНІГІ ОНЛАЙН
