Айчынная гісторыя
Прыкладная праграма курса для студэнтаў вышэйшых навучальных устаноў
Памер: 13с.
Мінск 1997
антроль: сутнасць, мэты і наступовыя ўвядзенні. Асаблівасці здзяйснення на Беларусі Дэкрэту аб нацыяналізацыі прамысловасці. Утапічнасць уяўленняў аб шляхах сацыялістычнага будаўніцтва. Меры по вырашэнні аграрнага пытання. Узаемаадносіны новай улады з сялянствам. Першыя крокі па ажыццяўленні "Асноўнага закону аб сацыялізацыі зямлі" на Беларусі.
Наступ нямецкіх войскаў і захоп новых тэрыторый Беларусі. Усталяванне акупацыйнага рэжыму. Партызанскі рух. Дзейнасць Выканкома Ўсебеларускага з езду. Абвяшчэнне I і II Устаўных грамат. Рэарганізацыя Выканкама ў Раду БНР. Прыняцце III Устаўной граматы аб незалежнасці БНР. Барацьба беларускіх грамадскапалітычных сіл за прызнанне БНР як суверэннай, незалежнай дзяржавы. Знешнепалітычныя арыентацыі Рады БНР. Распад БСГ і фарміраванне новых нацыянальнадэмакратычных партый. Узаемаадносіны гэтых партый з бальшавікамі. Палітыка бальшавікоў на савецкай тэрыторыі Беларусі. Леваэсэраўскі мяцеж у Маскве 6 ліпеня 1918 г. і яго уплыў на палярызацыю палітычных сіл на Беларусі. Складванне сістэмы "ваеннага камунізму".
Заканчэнне нямецкай акупацыі. Палітычныя перадумовы абвяшчання БССР. Роля нацыянальнага камісарыяту пры Наркамаце па справах нацыянальнасцяў РСФСР (Белнацкам) і Беларускіх секцый РКП(б). I з’езд КП(б)Б і яго рашэнні. Маніфест Часовага рэвалюцыйнага рабочасялянскага ўраду Беларусі аб стварэнні БССР. I з'езд Саветаў БССР і яго рашэнні. Першая Канстытуцыя БССР, юрыдычныя прынцыпы класавай дэмакратыі", Стварэнне ЛітоўскаБеларускай ССР (ЛітБел). Значэнне рашзнняў VIII з’езда РКП(б) для ўмацавання партыйнадзяржаўнай дыктатуры ў ЛітоўскаБеларускай ССР. Пазіцыі партыйных і савецкіх органаў у аграрным і нацыянальным пытаннях.
Польская інтэрвенцыя. Ўзброенае супраціўленне беларускага народа. Спробы беларускіх нацыянальнадэмакратычных партый аднавіць на акупаванай тэрыторыі Беларусі ўладу БНР. Палітыка польскага ўраду ў дачыненні да БНР. Раскол беларускага грамадскапалітычнага руху. Палітычныя пазіцыі А.І.Луцкевіча і В.Ю.Ластоўскага. Беларускія эсеры як " трэцяя сіла" у грамадзянскай вайне. !х стаўка на падтрымку працоўнага народу ў рэалізацыі ідэі беларускай дзяржаўнасці. В Ю.Ластоўскі. Пагадненне паміж беларускімі эсерамі і камуністамі аб сумеснай барацьбе з польскімі інтэрвентамі. Беларускі паўстанчы камітэт як палітычны цэнтр кансалідацыі грамадскапалітычных сіл у барацьбе з польскімі інтэрвентамі. Беларуская камуністычная арганізацыя (БКА). У.М.Ігнатоўскі.
17
Савецкапольская вайна. Ю.Пілсудскі і яго палітыка ў адносінах да адраджэння беларускай дзяржаўнасці. Тактыка савецкага ўраду ў беларускім нацыянальным пытанні. Аднаўленне Савецкай уладь, I яе прызнанне беларускМ эсэрамі, Бундам . іншымі нацыянальнадэмакратычнымі партыямі сацыялістычнай арыентацыі. Дэкларацыя аб абвяшчэнні незалежнай Савецкай Сацыялістычнай Рэспублікі Беларусь (31 ліпеня 1920 г.). Слуцкае паўстанне. Заключэнне мірнага дагавору з Польшчан. Падзел Беларусі. II Усебеларускі з’езд Саветаў. Умацаванне манаполіі КП(б) на ўладу.
Сацыяльнаэканамічнае развіццё Беларусі ў 20я гады, Новая эканамічная пал!тыка. Крызіс палітыкі "ваеннага камунізму". Асаблівасці палітычнай абстаноўкі на Беларусі.
Праявы незадаволеннасці сялян, іх патрабаванні поўных правоў на зямлю. Абвастрэнне гаспадарчага крызісу. Пашырэнне межаў БССР. Адміністрацыйнатэрытарыяльная рэформа.
НЭП у рэспубліцы: новая тактыка, ці новая стратэгія? Супярэчнасць паміж новам эканамічнан палітыкай і канцэпцыяй беставарнага сацыялізму. Дыскусія аб прафсаюзах. Фармаванне нэпманаўскай буржуазіі. Кааперацыя і перашкоды яе развіцця. НЭП у прамысловасці. Аграрная палітыка. Зямельны кодэкс БССР (люты 1925 г.) I юрыдычнае замацаванне свабоднага выбару сялянамі форм землекарыстання. План развіцця сельскай і лясной гаспадаркі БССР на 1925—26 — 192930 гг. Прычыны зрыву рэалізацыі гэтага плану. Вынікі НЭПу. Перадумовы згортвання НЭПу.
Культура Савецкай Беларусі. Праблемы адукацыі I ліквідацыі непісьменнасці Першыя крокі Рады БНР па стварэнні беларускіх агульнаадукацыйных школ. Настауніцкія інстытуты. Курсы беларусазнаўства. Падыход Савецкай улады да школы як "прылады дыктатуры пралетарыяту" Адносіны беларускай інтэлігенцыі да Савецкан улады. Янка Купала і Якуб Колас (заснавальнікі беларускага нацыянальнага і культурнага адраджэння. М.Шагал, К.Малевіч, Ю.Пэн. Адметныя рысы масавай грамадскай свядомасці ў 1917_1920 гг.
Грамадскапалітычнае і культурнае жыццё рэспублікі. Палітыка беларусізацыі 20х гадоў. Тэндэнцыі да дэмакратызацыі грамадскапалітычнага жыцця ва ўмовах НЭПу. Ажыўленне работы Саветаў. Амністыя членаў палітычнага апазіцыйнага руху Вяртанне у БССР эмігрантаў (дзеячоў беларускай культуры. Праявы ў грамадскапалітычным жыцці рэспублікі дзвюх тэндэнцый (адміністрацыйнабюракратычнай і нацыянальнадэмакратычнай. Узмацненне манаполіі КП(б)Б на ўладу. Падаўленне КП(б)Б палітычнай апазіцыі Роспуск Бунда, БПСР, ЯКП ("ПаалейЦыён"), эсэраў і меньшавікоў. Барацьба фракцыі ў рамках КП(б)Б.
Палітыка беларусізацыі. Развіццё культуры. Праблемы каранізацыі партыйнага і савецкага апарату: станоўчы вопыт, супярэчнасці, памылкі. Здзяйсненне
18 мерапрыемстваў па развіццю беларускай мовы, літаратуры і мастацтва. Барацьба ў КП(б)Б і дзяржаўных органах па пытаннях іх здзяйснення. Інстытут беларускай літаратуры. У.М.Ігнатоўскі, Д.Ф.Жылуновіч, В.І.Пічэта. Літаратурныя аб'яднанні. Новыя накірункі ў мастацтве В.Галубок, Е.Міровіч, Н Сакалоўскі, Ю.Тарыч, М.Філіповіч і інш. Узмацненне адміністрацыйнапартыйнага дыкгату ў ходзе нацыянальнакультурнага будаўніцтва. Згортванне беларусізацыі. Палітыка КП(б)Б у адносінахда рэлігіі і царквы.
Удзел БССР у стварэнні Саюза ССР. Шляхі вырашэння нацыянальнага пьггання. Пагадненні паміж БССР і РСФСР і іншымі рэспублікамі. IV Усебеларускі з езд Саветаў і яго рашэнні. Удзел дэлегацыі БССР у заканадаўчым афармленні Саюза ССР. А.Г.Чарвякоў, У.М.Ігнатоўскі, А.Г.Гетнер, П.Д.Малаковіч, А.С.Славінскі, А.І.Хацкевіч, Д С.Чарнушэвіч і інш. Дагавор аб стварэнні СССР, аб правах саюзных рэспублік. I Усебеларускі з’езд Саветаў. Канстытуцыя БССР 1927 г.
Беларускае замежжа. Цэнтры беларускай эміграцыі. Палітычныя погляды беларускіх эмігрантаў і палітычная барацьба ў эміграцыі. Рашэнне канферэнцыі прадстаўнікоў ураду і Рады БНР аб яе самароспуску і прызнанні БССР нацыянальнай дзяржавай беларускага народа (Берлін, кастрычнік 1925 г.). Рух за вяртанне на Беларусь.
Курс на індустрыялізацыю. Барацьба за выбар шляхоў. Асаблівасці індустрыялізацыі. Першы пяцігадовы план развіцця народнай гаспадаркі БССР. Прамысловае будаўніцтва, Выкарыстанне экстэнсіўных метадаў гаспадарання. Другая пяцігодка і яе вынікі. Індустрыялізацыя ў гады трэцяй пяцігодкі. Адзяржаўліванне прамысловасці і адсутнасць развітых рыначных адносінаў. Сацыяльнаэканамічны тупік. Сталінская мабілізацыйная эканоміка.
Ідэалагічная падрыхтоўка калектывізацыі на Беларусі. Сталінскі варыянт калекгывізацыі сялянскай гаспадаркі. Наступ на вёску (забарона ганблю хлебам, адмова ад палітыкі рассялення і інш.). Разгром прыхільнікаў М.І.Бухарына ў БССР. Д.Ф.Прышчэпаў. Формы сялянскага супраціўлення. Сталінскія лозунгі "суцэльнай калектывізацыі" і "ліквідацыі кулацтва як класа". Тод вялікага пералому" (1929). 1930 г.: новы наступ на вёску. Завяршэнне калекгывізацыі і трагедыя рассяляньвання і насаджэння метадаў прымусу ў вёсцы. Вынікі калектывізацыі Адчужэнне сялян ад сродкаў вытворчасці.
Адміністратыўнабюракратычнае кіраўніцтва гаспадаркай. Канцэнтрацыя заканадаўчай, выканаўчай і судавай улады ў дзяржаўнапартыйным апараце. Сталінскія чысткі дзяржаўных установаў. Аднаўленне складу Саветаў, партыйных і грамадскіх арганізацый працоўных. Канстьггуцыя Беларускай ССР 1937 г. Палітычныя працэсы. Масавыя рэпрэсіі як інструменттаталітарнага рэжыму.
Справа так званага "Саюза вызвалення Беларусі" (СВБ) Падаўленне нацыянальнай інтэлігенцыі. Зрыў беларусізацыі. Палітыка ўраду рэспублікі ў сферы культуры. Рэформа буларускага правапісу. Вышэйшая школа: арыентацыя на
19 спецнабор з сялянскага і рабочага асяроддзя. Рэарганізацыя інстытута беларускай культуры ў Беларускую Акадэмію навук. Асноўныя напрамкі развіцця навукі ў рэспубліцы. Укараненне дагматызму ў грамадскіх навуках. Рэпрэсіўныя меры супраць перашага прэзідэнта БАН У.М.Ігнатоўскага.
Перабудовы па сталінскаму шаблону літаратурнамастацкіх арганізацый у рэспубліцы. Першы з'езд пісьменнікаў БССР. Абвяшчэнне сацыялістычнага рэалізму адзіным мастацкім метадам. Яго негатыўныя наступствы ў мастацкай літаратуры Творчасць Янкі Купалы, Якуба Коласа, З.Бядулі, Ц.Гартнага, М.Гарэцкага, М.Лынькова, К.Чорнага і інш. Тэатральнае і музычнае мастацтва. Кінематограф Культурнаасветніцкая праца Беларуская народная творчасць
Фенамен канца 30х гадоў: ацэнка культурнай рэвалюцыі. Усталяваннв ідэялагічнай артадоксіі.
ТЭМА VIII. ЗАХОДНЯЯ БЕЛАРУСЬ У СКЛАДЗЕ ПОЛЬСКАЙ ДЗЯРЖАВЫ НАЦЫЯНАЛЬНАВЫЗВАЛЕНЧЫ РУХ
Рыжскі мірны дагавор за ўключэнне заходнебеларускіх зямель у склад лольскай дзяржавы. Сацыяльнаэканамічнае і палітычнае становішча Заходняй Беларусі. Палітыка польскага ўраду на тэрыторыі Заходняй Беларусі. Стан прамысловасці і сельскай гаспадаркі. Асадніцтва. Становішча працоўных мас. Расклад палітычных сіл. Беларускія нацыянальныя партыі і арганізацыі. Беларускі нацыянальны камітэт. А.І.Луцкевіч. Стварэнне Камуністычнай партыі Заходняй Беларусі (КПЗБ). Партызанскі рух. Беларуская рэвалюцыйная арганізацыя (БРА). Утварэнне Беларускай сялянскарабочай грамады (БСРГ) і барацьба за вызваленне Заходняй Беларусі. Разгром БСРГ. Выбары ў Сейм. Стварэнне пасольскага клубу "Змаганне". Б.А.Тарашкевіч. Таварыства беларускай школы (ТБШ). Рэвалюцыйны і нацыянальнавызваленчы рух у канцы 20х і 30я гады. Праблема стварэння адзінага антыфашысцкага народнага фронту за мір і дэмакратыю. Трагедыя рэвалюцыйнага і нацыянальнавызваленчага руху ў Заходняй Беларусі. Рэпрэсіўныя меры сталінскага кіраўніцтва. Роспуск КПЗБ.
Аб'яднанне Заходняй Беларусі з БССР. Тэрытарыяльная і этнічная кансалідацыя беларускага народа ў межах БССР. Палітычныя перадумовы ўключэння Заходняй Беларусі ў склад БССР. Савецкагерманскі дагавор. Сакрэтныя пратаколы СССР і Германіі. Агрэсія фашысцкай Германіі супраць Польшчы. Наступ савецкіх войскаў на тэрыторыю Заходняй Беларусі. Народны Сход Заходняй Беларусі і яго рашэнні. Заканадаўчыя акты аб уключэнні Заходняй Беларусі ў склад Саюза ССР і БССР. Палітычныя і сацыяльна эканамічныя пераўтварэнні. Іх супярэчлівасць Зацверджанне каманднаадміністрацыйных метадаў кіраўніцтва ва ўсіх сферах жыцця.
20
ТЭМА IX. БЕЛАРУСЬ У ГАДЫ ДРУГОЙ СУСВЕТНАЙ ВАЙНЫ
Напярэдадні нападу
КНІГІ ОНЛАЙН
