Вучэбна-метадычная распрацоўка па курсу "Гісторыя Беларусі" па тэме "Матэрыяльнае становішча насельніцтва і культура Беларусі (1961―1985)"
Памер: 13с.
Мінск 1992
Тэма роднай Бёларусі, тонкіх лірычных перажыванняу, асноуная тэматыка П.Глебкі, Н.Гілевіча, А.Лойкі, М.Лужаніна, Р.Барадуліна, Еудакіі Лось, Анатоля Вярцінскага і многіх іншых беларускіх паэтау, чые творы характарызуюхода вялікай мастацкай пераканаучасцю і шчодрасцю таленту.
Мемуарная літаратура, папоунілася творамі вядомых кіраунікоу партызанскага руху у Беларусі В.Мачульскага, В.Лабанка, Д.Цябута, І.Клімава і іншых.
У жанры дзіцячай літаратуры паспяхова працавалі Алесь Якімовіч, В.Вітка, М.Танк, Станіслаў Шушкевіч, Уладзімір Ліпск{, Эдзі Агняцвет, Ніл Гілевіч, Артур Вольскі, Алена Васілевіч, Рыгор Барадулін і іншыя.
Новых поспехау дасягнулі беларуская крытыка і літаратуразнауства. Павысіліся іх тэарэтычны узровень і накіраванасць. Значны уклад у гэту галіну унеслі літаратуразнауцы Алег Лойка, Алесь Адамовіч, С.Александровіч, В.Калеснік, Адам Мальдзіс, І.Навуменка, Бячаслау Чамярыцкі і многія іншыя. Іх работы вызначаюцца грунтоуным даследаваннем літаратурнага працэсу, глыбокі^ аналізам дасягненняу і недахопау асобных творау, праблем pa3Biiw жанрау і літаратурных напрамкау.
У фарміраванні духоунага свету, грамадзянскіх пазіцый і эстэтычных густау савецкіх людзей вялікая роля беларускай драматургі і.
П"есы К.Крапівы "Брама бессмяротнасці", А.Макаёнка "Лявоніха 17
на арбіце", "Таблетку пад язык", "Зацюканы апостал", "Трыбунал"; А.Петрашкевіча "Адкуль грэх", "Трывога"; М.Матукоускага "Амні’ стыя", "Апошняя інстанцыя"; А.Дзялендзіка "Выклік багам"; В.Ткачова "Вокны"; А.Дударава "Радавыя", "Вечар" і іншыя з"явіліся буйным укладам у скарбніцу савецкай драматургіі. П"есы беларускіх драматургау з поспехам ішлі на сцэне многіх тэатраў Савецкага Саюза.
Далейшае развіццё атрымала тэатральнае мастацтва. У 1985 г. у рэспубліцы працавала I? прафесіянальных тэатрау, у той час як у I960 — II. Праўдзіваоць, наватарства і творчы падаход, змястоунасць і эмацыянальнаоць, высокае мастацкае майстэрства акцёрау і рэжысёрау — асноўныя рысы, якія характарызавалі развівдё беларускага тэатральнага мастдцтва.
Галоўнае месца у рэпертуары тэатрау займалі гісторыкарэвалюцыйныя і ваеннапатрыятычныя творы, прысвечаныя барацьбе народа за оацыяльную і нацыянальнуюю незалежнасць, а таксама класічная руская і замежная драматургія.
Рэпертуар беларускіх тэатраў быў значна абноулены пастаноукамі п"ео "Трэцяя патэтычная" М.Пагодзіна у тэатры імя Я.Купалы; Шостае ліпеня" М.Шатрова на сцэнах тэатрау імя Я.Колаоа і М.Горкага; Крамлёўокія куранты" М.Пагодзіна і "Дзень цішыні" М.Шатрова у Брэсцкім тэатры імя Ленінскага камсамола. БеларускІмІ гледачамі цёпла былі сустрэты спектаклі "Раскіданае гняздо" Я.Купалы у паотаноўцы Беларускага тэатра імя Я.Купалы, "Снежньш зімы" І.Шамякіна у пастаноўцы Беларускага тэатра імя Я.Коласа, Чалавек э боку" І.Дварзцкага ў пастаноуцы Рускага тэатра БССР імя М.Горкага.
Адно з цэнтральных мвсцаў у рэпертуары беларускіх тэатрау заняла ваеннапатрыятычная тэма. Кожны з 14 тэатрау рэспублікі паставіу шэраг спектакляу прысвечаных гэтай тэме. Гэта "Апошні шанц" В.Быкава ў Беларускім дзяржаўным акадэмічным тэатры імя Я.Купалы, "Маладая гвардая" А.Фадзеева у Беларускім рэспубліканокім тэатры юнагагледача, "Апошняя суніца у жніўні" А.Дзялендзіка ў Магілёускім абласным тэатры, "Скааы сваё імя, салдат" Анатоля Вярцінскага ў Дзяржауным тэатры лялек БССР і іншыя.
Але галоуная тэма беларускага тэатра — увасабленне у драматычных спектаклях савецкай оапрауднасці. Вялікім поспехам у
Id
гледачоу карысталіся спектаклі "Сталявары" Г.Бокарава у Беларускім дзяржауным драматычным тэатры імя Я.Коласа, "Пратакол аднаго пасяджэння" А.Гельмана, "Таблетку пад язык" А.Макаёнка ў Беларускім дзяржаўным акадэмічным тэатры імя Я.Купалы, "Апошняя інстанцыя" М.Матукоўскага у Дзяржауным рускім драматычным тэатры БССР імя М.Горкага і іншыя.
Прыкметнай падзёяй у тэатральным жвдці рэопублікі пачатку 80х гадоў з"явіліся спектаклі па аповесці лаўрэата Ленінскай і Дзяржаунай прэмій СССР, народнага п!сьменніка Беларусі В.Быкава "Знак бяды" ў Дзяржауным рускім драматычным тэатры імя М.Горкага 1 п"еса маладога беларускага драматурга А.Дударава "Радавыя". Найбольш блізкай аутарскай аадуме отала яе паотаноука у Беларускім дзяржауным акадэмічным тэатры імя Я.Купалы, адзначаная Дзяржаўнай прэміяй СССР І985г.
Значнымі дасяі'неннямі у галіне тэатральнага мастацтва з"явіліся работы вядомых майстроў беларускай оцэны Г.Глебава, Л.Рахленкі, Б.Платонава, Л.Ржэцкай, П.Малчанава, В.Дзядзюшкі, Г.Макаравай, З.Стомы, М.Яроменкі, Г.Аўояйкава, М.Захарэвіч, Л.Давідовіч, А.Мілаванава, В.Тарасава, Ф.Шмакава, А.Клімавай, Р.Янкоуокага і многіх іншых.
Беларускае тэатральнае мастацтва вядома далёка за межамі рэспублікі. Выступленні і гастролі у іншых нацыянальных рэспубліках і за мяжой, пастаноука п"ес народау СССР і замежных аутарау беларускімі тэатрамі і беларускіх п"ес за яе межамі, актыўна садзейнічалі працэсу ўзаемауплыву і узаемаабагачэння культур, пашыралі творчыя сувязі дзеячау беларускай сцэны. На усесаюзную арэну выйшлі п"есы "Трыбунал", "Зацюканы апостал", "Таблетку пад язык", А.Макаёнка, "Брама неуміручасці" К.Крапівы, "Апошняя інстанцыя" ."Амністыя" М.Матукоўскага, "Апошні шанц" В.Быкава, "Брэсцкая крэпасць" К.Губарэвіча, "Сэрца на далоні" І.Шамякіна, "Трывога" А.Петрашкевіча і іншыя.
Вялікі уклад у развіццё савецкага шматнацыянальнага мастацтва унесла беларускае кіно. Беларускія кінематаграфісты дасягнулі значных поспехау у распрацоуцы гісторыкарэвалюцыйнай тэмы. Гэтай тэме прысвечаны фільмы старэйшага беларускага кінарэжыоёра В.КоршСабліна "Першыя выпрабаванні", "МаскваГенуя", "Запомні гэты дзень", "Крушэнне імперыі". На цікавым гістарычным ма
нау^6 пастаулены фільм "Я, Францыск Скарына" /рэжысёр Б.Сцяпа
У лепшых фільмах, прысвечаных падзеям Вялікай Айчыннай вайны, майстры беларускага кіно стварылі глыбокія вобразыхарактары гераічных оыноу свайго народа:"Альпійская балада", "Бацька" /рэжысер Б.Сцяпанау/, "Трэцяя ракета" /рэжысёр Г.Віктарау/, Праз могілкі", "Я родам з дзяцінства", дылогіі "Партызаны" /рэжысер В.Тдау/, "Паланез Агінскага", "Іван Макаравіч" /рэжысёр І.Дабралюбау/.
Гераічнай барацьбе падаольшчыкаў, партызанскаму руху у рэспубліцы прысвечаны шматсерыйны тэлевізійны фільм "Руіны страляюць ва упор" і двухсерыйная кінаэпапея "Полымя" рэжысёра В Чацверыкова.
Значнае месца у беларуокіы кінамастацтве 60—80х гадоу займаюць фільмы, прысвечаныя важнейшым падзеям саввцкай рэчаіснасці Сярод іх карціны:"Апошні хлеб", "Воблакі" /рэжысёр /Б.Сцяпанау/, "Іду шукаць", "Вуліца без канца", "Таму, што кахаю" /рэжысёр І.Дабралюбау/, "Час яе сыноу" /рэжысёр В.Турау/ "Сын старшыні" /рэжысёр В.Нікіфарау/.
Беларускія кінадакументалісты стварылі багатыя па тэматыВД, жанрах, метадах асэнсавання рэчаіснасці фільмы:"Балада аб мужнасці і каханні", "Генерал Пушча" /рэжысёр І.Вейняровіч/ Шчырая размова" /рэжыоёр М.Хубау/, "Дом", "Я з вогненнай вёскі /рэжысер В.Дашук/ і многія іншыя. У 1985 г. В.Дашук за кінаотужкі "Я з забітай вёскі" і "У вайны не жаночы твар" быу уда_ стоены Дзяржаунай прэмН СССР.
Мінская студыя навуковапапулярных і дакументальных фільмау выпуокала таксама перыядачныя кіначасопіоы "Савецкая Беларусь" Сельская гаспадарка Беларусі", "Мастацтва Беларусі", "Навіны ’ навукі і тэхнікі", якія давалі шмат цікавага і пазнавальнага матэрыялу.
Прыкметна вырасла творчая актыўнасць і майстэрства беларуокіх кампазітарау. Шырокае і рознабаковае увасабленне у іх твор
ГМЫ ^8^’ сахшліотычнай рэвалюцыіГ Вялікай Айчыннай вайны, вобраз У.І.Леніна, жыццё савецкага чалавека, ято мірную врацу. Шэраг цудоуных музычных творау, ^ ^ каштоунае’ што CTBW за сваю шатвекаУЮ гісторыю беларускі народ,напісалі вядомыя беларускія кампа
20
зітары Л.Аладау, Я.Цікоцкі, А.Туранкоу, Р.Пукст, Д.Лукас, А.Багатыроу, Я.Глебау, ДСемяняка, Д.Сгюльскі, Г.Вагнер, І.Лучанок, П.Падкавыраў, У.Алоунікау, С.Кар'хЭС і многія іншыя.
За стварэнне цудоуных патрыятычных песень беларускія камоазітары У.Алоунікау, Я.Глебаў, В.Буднік, Ю.Семяняка, Д.Смольскі, Л.Захлеўны, Э.Уарэцкі, Э,Ханок былі ўдастоены высокай узнагароды — прэміі Ленінскага камсамола БеларусІ, а І.Лучанок стаў лаўрэатам Дзяржаунай прэміі БССР, прэміі Ленінскага камсамола і прэміі Ленінскага камсамола Бвларусі.
Новымі цудоунймі іасягненнямі азнаменавау сваю дзейнасць вялікі дзяржауны ордэна Леніна тэатр слеры і балета БССР. На яго сцэне былі пастаулены оперн "Ллеся" Я.Цікоцкага, "Новая зямля", "Зорка Венера", "Калючая ружа", "Калі ападае лісце" Ю.Семянякі, "Сцежкаю жыцця" Г.Вагнера, балеты "Альпійская балада", "Выбранніца*’ Я.Глебава, "Пасля балю", "Святло і цені" Г.Вагнера. Яркая тэатральная форма ў гэтых творах спалучалася з грамадзянскасцю і публіцыстычнасцю, што дало тэатру магчымасць вырашаць складаныя творчыя задачы.
Акрамя твогау беларускіх аутарау, у тэатры оперы і балета былі пастаулены оперы "Кастрычнік" В.Мураделі, "Брэсцкая крэпасць" К.Малчанава. Яркай падзеяй сталі балеты "Золушка" С.Пракофьева, "Спартак" А.Хачатурана, "Шчаукунчык" П.Чайкоўскага, "Сатварэнне свету" А.Пятрова ў пастаноўцы балетмайстра, народнага артыста БССР В.Елізарьева.
Імены вядучых майстроў беларускага балета і оперных спевакоў» народных артыстаў БССР: Л.Бржазоўскай, Н.Паўлавай, 'О.Траяна, В.Саркіс"яна, А.Саучанкі, Л.Златавай, народаай артыстыкі ССС О.Данілюк і інш. вядомы далёка за межамі Савецкага Саюза.
Паспяхова працавалі калектывы Дзяржаунай акадэмічнай харавой капэлн Аастацкі кіраўнік Р.Шырма/, Дзяржауны народны хор ШЛ /мастацкі кіраунік Г.Цітовіч/, Дзяржаўны акадэмгчны сімфа нічны аркестр БССР, Дзяркаўны народны аркестр БССР, Дзяі&аўны ансамбль танца БСОР, вакальнаінструментальны ансамбль "Лесняры", "Верасы", "Сябры", йальклорнахарэаграфічны ансамбль "Харошкі'.'
Актнўны творчы іюіцук яеражывала беларускае выяуленчае мастацтва. Ьоларускглі частакамі быу створаны шэраг работ, прыовечаных гіоторпіі.эпажі'йнй тэме: "Ленгн у Кастрйчніку", "3 ■нічн.'" . л:я?; <і, " іаііярэдадні" і тршшіх"Незабмунае" К.Ка
смачова, трыпціх "Сімфонія рэвалюцыі" А.Гугеля і Р.Кудрэвіч, "Беларусь", "За уладу Саветау" Н.Воранава, "I з"езд РСДРП" М.іЛанасзона і многія іншыя.
КНІГІ ОНЛАЙН
