М. М. Улашчык і праблемы беларускай гістарыяграфіі, крыніцазнаўства і археаграфіі
Мінск 1997
5 Там же, с.48.
320
6 Заря. 1923. № 11-12. C.314.
7 Молодой большевнк. 1931. № 4. С.4.
8 В цлену нллюзнй. Парнж. 1927. С.65.
9 Революцяонная Россня. 1926. № 54. С.28.
10 Там же, с.7.
11 Революцмонная Россмя. 1925. № 41. С.46.
12 Дналог. 1990. № 3. С.68.
13 Революцня л нацнональностн. 1932. № 2(23). C.125.
14 Россня, соцнальная нсторня. М. 1932. С.278.
15 Воля Росснн. 1931. № 5-6. С.464.
Юрнй Заяц
Нсторня белорусскмх земель X — первой половнны XIII вв. в отобра-женнм летопнсей н хроннк Вслйкого княжества Лнтовского
1 Пашуго В.Т. Образованне лктовского государства. М., 1959. С.67,73.
2 Улашмк Н.Н. Введенме в нзученне белорусско-лнтовского летопксанмя. М.. 1985. C.167.
3 Там же. С.128—129; Пашуто В.Т. Указ.соч. С.38—39, 41.
4 Чемернцкмй В.А. Работа автора первого белорусско-лнтовского свода над рус-скммм нсточннкамм // Летопнсн н хроннкм 1980 г. М., 1981. C.183—184, 188.
5 Там же, C.188.
6 Нпатьевская летопмсь // Полн.собр.руслетопнсей /далее — ПСРЛ/. Т.2. М., 1962. С.859.
7 Зверуго Я.Г. Верхнее Понеманье в IX—ХІП вв. Мн., 1989. С.8,73,75,76.
8 Ермаловіч М.І. Па слядах аднаго міфа. Мн., 1991. С.22—34, 43.
9 Хронкка Лнтовская в Жмойтская // ПСРЛ. Т.32. М., 1975. C.17.
10 Улашнк Н.Н. Указ. соч. C.152.
11 Хронмка Быховца // ПСРЛ. Т.32. М., 1975. C.129.
12 Хроннка Лнтовская н Жмойтская. C.17.
13 Там же.
14 Stryjkowski М. Kronika polska, litewska, zmodska i wszystkiej Rusi... 1582. T.l. Warszawa, 1848. S.86
15 Улаіцлк H.H. Указ. соч. C.149.
16 Голубовмч E. н Голубовнч В. Славянскме поселенмя правобережной Двсны в Внлейском округе БССР // Краткне сообіцення Ннстмпуга нсторнн матерналь-ной культуры AH СССР. Вып.ІІ. М., 1945. С.126-127.
17 Голубовнч Е. н Голубовнч В. Крнвой город — Вшіьно // Там же. С.114—116, 120, 122, 124.
18 Таткшев В.Н. йсторня Росснйская. Т.2. М., 1963. С.І23.
19 Штыхов Г.В. Города Полоцкой землн (IX—XIII вв ). Мн., 1978. C.101.
20 Кніга жыцій і хаджэнняў. Мн., 1994. C.31.
21 Хозеров Л.М. Белорусское н смоленское зодчество XI—XIII вв. Мн., 1994. C.71, 77-79.
22 Хроннка Лнтовская н Жмойтская. С.20-21.
23 Stryjkowski М. Op.cit. T.l. S.242—243.
321
24 Пуцко В.Г. Мннмый крест Параскевы Полоцкой // Беларускія старажытнасці. Мн., 1972. С,210-219.
25 Нарысы гісторыі Беларусі ў 2-х ч. 4.1. Мн., 1994. C.124.
26 Супрасльская летопнсь // ПСРЛ. Т.35. М., 1980. С.58.
27 Stryjkowski М. Op.cit. Т.1. S.286.
Геннаднй Ластовскнй
"Хроннка Быховца" как нсточнйк по нсторнн средневековой Смоленіцпны
1 Narbutt Т. Pomniki do driejow litewskich. Wilno, 1846.
2 Хроннка Быховца. M., 1966. С. 5.
3 Сушмцькнй Т. Західньо-руські літопнсн як пам'яткн літературн. Ч. 1. Клів. 1921. С. 83.
4 Szaraniewich I. О latopisach і kronikach ruskich XV і XVI wieku, a zwlaszcra o Latopisie "welikoho Knizwa Utowskoho i zomojtskoho'. Rozprawy i sprawozdania z posiedzen Wydziatu historyczno-filozoficznego Akademii Umiejetnosci. T. XV. Krakow, 1882.
5 Smolka S. Najdawniejsze pomniki dziejopisarstwa rusko-litewskiego. Rozbior krytyczny. Pamietnik Akademii Umiejetnosci w Krakowie. Wydziaty: filologiczny i historyczno-filozoficzny. T. VIII. Krakow, 1890.
6 Jakubowski J. Kroniki litewskie. — In.: Rocznik towaizystwa pizyjacol nauk w Wilnie za r.1909. T. 3. Wilno, 1910.
7 Jakubowski J. Stydya nad stosunkami narodowosciowemi na Litwie przed unia Lubelska. Warszawa, 1912.
8 Шахматов AA. Обозренне русскмх летоішсных сводов XIV—XVI вв. М.-Л., 1938.
9 Сушкцькмй Т. Указ. соч. Ч. 2. Клів, 1929. С. 159.
10 Прмселков МД. Летопксанме Западной Укранны н Белорусснн // Ученые запнскн ЛГУ (серяя нсторнческнх наук), 1941. Вып. 7. С. 19—21.
11 Батура Р.К., Пашуго В.Т. Культура ВК Лнтовского // Вопросы нсторнм. 1977. № 4. С. 113.
12 Муравьева ЛЛ. Летопнсанне Северо-Восгочной Русн конца XIII — начала XV века. М., 1983. С. 29.
13 Чамярыцкі В А. Беларускія летапісы як помнікі літаратуры. Мн., 1969.
14 Там же, с. 168.
15 Jakubowski J. Studya... S. 42.
16 Хроннка Быховца. С. 20.
17 Полное собранне русскпх летопнсей (далее — ПСРЛ). Т. 32. М., 1975. С. 132.
18 ПСРЛ. Т. 2. М., 1962. Стб. 815-818.
19 ПСРЛ. Т. 32. С. 145-146.
20 Чамярыцкі ВА. Указ. соч. С. 115; Муравьева ЛЛ. Указ. соч. С. 254.
21 Улаіцнк Н.Н. Введенне в нзученне белорусско-лнтовского легопнсанмя. М., 1985. С. 73.
22 Муравьева ЛЛ. Указ. соч. С. 254.
23 Шахматов АА. Снмеоновская летопмсь XVI в. н Тронцкая начала XV в. НО-РЯС. Т. 5. Кн. 2. СПб., 1900; Он же. Обозренме... С. 311-312.
24 Чамярыцкі ВА. Указ. соч. С. 185—186.
322
25 ПСРЛ. Т. 35. М., 1980. С. 64.
26 Чамярыцкі В.А. Указ. соч. С. 114—115.
27 Там же, с. 70.
28 ПСРЛ. Т. 32. С. 147.
29 ПСРЛ. Т. 35. С. 89.
30 Там же, с. 72.
31 ПСРЛ. Т. 32. С. 147.
32 Там же, с. 148.
33 ПСРЛ. Т. 35. С. 51.
34 Там же, с. 65.
35 Там же, с. 72—73.
36 Там же, с. 51.
37 ПСРЛ. Т. 32. С. 148-149.
38 Ючас МА Хроннка Быховца // Летогшсн н хроннкн. М., 1974. С. 229.
39 ПСРЛ. Т. 35. С. 52.
40 Там же, с. 53.
41 Там же.
42 Там же, с. 73.
43 ПСРЛ. Т. 32. С. 154.
44 Там же, с. 155.
45 Там же, с. 158—159.
44 Смоленскнй край в нсторюі СССР. Смоленск, 1973. С. 34—36.
47 йсторля крестьянства Западного регкона РСФСР. Пернод феодалнзма Воро неж, 1991. С. 85.
48 Там же, с. 84.
49 ПСРЛ. Т. 32. С. 155. Вндммо, не совсем точная запнсь. См. прнмеч. 180 і 'Хроннке Быховца". М., 1966. С. 136.
50 Там же, с. 156.
51 Любавскмй М.К. Лнтовско-русскмй сейм. М., 1900. С. 127.
52 Флоря Б.Н. О ’Летопнсце Быховца' // Мсточнлкм м нстормографкя славянско го средневековья. М., 1967. С. 136—143.
53 Там же, с. 139.
54 Там же, с. 143.
55 ПСРЛ. Т. 35. С. 59-61.
56 Леонтовмч Ф.Н. К ясторкн адмнннстратнвного строя Лнтовского государства Варшава, 1899. С. 22.
57 ПСРЛ. Т. 32. С. 158.
58 ПСРЛ. Т. 35. С. 60.
59 ПСРЛ. Т. 16. СПб., 1889. C16. 182.
60 ПСРЛ. Т. 32. С. 158.
61 Там же, с. 164.
62 Там же.
63 Там же, с. 167.
323
Лндрэй Рыбакоў
Арганізацыя справаводства ў Вядікім княстве Літоўскім у канцы XV — XVII стст.
1 Grimsted Р. Kennedy. The "Lithuanian Metrica" in Moscow and Warsaw: Reconstructing the Archives of the Grand Duchy of Lithuania. Cambridge, Massachusetts, 1984. P. 36, 39; Хорошкевнч AA Лнтовская метрнка, состав н путн формнровання. // Нсследовання по нсторлм Лнтовской метрнкн. М., 1989. С. 11-26; Бычкова М.Е. Документы ЛМ как нсточнлк деятельностн канцелярнн ВКЛ (к. XV - п. чтв. XVI в.). // Лнтовская метркка. Тезнсы докладов межреспу-блмканской научной конференцнн. Внльнюс, 1986. С.31-33.
2 У 1566 г. канцылярыя падзялілася на дзве часткі — Болыпую (cancellaria major) і Меншую (cancellaria minor), якія, аднак, з’яўляліся раўнапраўнымі складнікамі адной установы.
3 Любавскяй М.К. Лктовско-русскмй сейм. М., 1900. С. 389—391.
4 ЛМ. Кн. зап. 3, л.79 адв., 84 адв.
5 Там жа, л. 75 адв., 85 адв., 87.
6 ЛМ. Кн. зап. 126, дзе сабраны дакументы за 1651-1655 гг. за подпісамі канцлера Альбрэхта Станіслава Радзівіла і каралеўскага сакратара Яна Караля Млоцкага.
7 ЛМ. Кн. зап. 65, л. 2 адв., 294.
8 Бережков Н.Г. Лнтовская метрпка как нсторнческмй нсточннк. 4.1. М-Л., 1946.
9 Баненмс Э Д. К вопросу о генезнсе посольскнх кнмг (1480-1486). // Нсследова-нмя по ксгоркн Лхтовской метрнкм. М., 1989. С.64-84.
10 Думмн С.В. Лктовская метрнка в XVII в. // Нсследовання по ксторнн Лнтов-ской метрнкн. М., 1989. С. 97.
11 Напрыклад, кн. зап. 92 за 1615—1616 гг. аформлена яшчэ па правілах XVI ст., a кн. зап. 126 за 1651—1655 гг. — ужо па новых.
12 Тое, што на л. 25, 61 адв., 104 адв., 113 адв., 133 адв. і 141 кнігі запісаў 126 змяшчаюцца канцоўкі і пачаткі розных дакументаў, не перакрэслівае той факт, што кожны дакумент з сярэдзіны XVII ст. капіраваўся, як правіла, на асобных лістах, якія затым разам складаліся ў кнігу. Пры ўважлівым разглядзе гэтых су-межных дакументаў звяртае на сябе ўвагу той факт, што кожная пара іх мае ад-ну і тую ж дату (напрыклад, абодва "пацвярджэння" на л. 24-25 і 25-25 адв. да-таваны 28 лютага 1652 г.). Зразумела, што на перапісванне яны траплялі ў адзін і той жа дзень і перапісчык у гэтым выпадку ўпісваў іх разам, не аддзяляючы адзін ад аднаго. Ва ўсіх іншых выпадках, калі даты не супадаюць, кожны даку-менг пачынаецца з пярэдняга боку новага ліста.
13 ЛМ. Кн. зап. 61, л. 7 адв., 10, 11 адв.
14 ЛМ. Кн.зап. 62, л. 59.
15 ЛМ. Кн. зап. 65, л. 2 адв.
Сяргей Салей
Гістарыяграфія і крыніцы па знешняй палітыцы Вялікага княства Літоўскага XVI ст.
1 ІЦербатов М.М. Нсторня Росснйская от древнейшмх времен. СПб., 1784; Ка-рамзнн Н.Н. Нсторня государства Росснйского. В 12 т. СПб., 1819.
324
2 Narbutt T. Dzieje starozytne narodu Litewskiego. W 9 t. Wilno, 1841.
3 Соловьев C.M. Сочнненмя: B 18 кн. М., 1989. Кн. 3: Нсторня Россш с древ-нейпшх времен.
4 Карпов Г. йсторня борьбы Московского государства с Пальско-Лнтовскмм. М. 1867.
5 Бантыш-Каменскяй Н.Н. Обзор внеіпнмх сношеннй Росснн (по 1800 год). М., 1397»
4 Кашпровсккй Е.Н. Борьба Васюшя III Нвановмча с Снгнзмундом I Казнмнро-вмчем нз-за обладанмя Смолекском. Н.-Н., 1899.
7 Смкрнов ВД. Крымское ханство под верховенством Оггоманской Порты до начала XVIII века. СПб., 1887.
• Малнновскнй А.Ф. Нсгоркческое м дншгомагнческое собранме дел, пронсхо-днвшнх между росснйскнмн вслнкюоі князюш н бывішшм в Крыму татар-скюш царямм с 1462 по 1533 г. Одесса, 1863.
9 Bartoszewicz J. Poglad na stosunki Polski z Turcia i Tatarami. Warszawa, 1859.
10 Karnowski S. Wcielene Inflant do Litwy i Polski 1558—1561 roku. Poznan, 1873.
11 Gomicki I. Dzieie w Koronie Polskiey od roku 1538 az do roku 1572. Wroclaw, 1950.
12 Любавскнй M. Очерк мсгоркм Лкговско-Русского государства до Люблннской уннм вюпочкгельно. М., 1915.
13 Лаппо Н.Н. Велмкое княжество Лктовское за время от заключення Люблкн-ской унмн до смертн Стефана Баторня. СПб., 1901.
14 Kolankowski L. Polska Jageiionow. Olsztyn, 1991.
15 Natanson-Leski J. Dzieje granicy wschodniej Rzeczy Pospolitei. Lwow-Waiszawa 1922.
14 Koc L. Szlakiem Batorego. Wilno, 1926.
17 Греков Н.Б. Очеркн no нсторнх международных отаошеннй Восточной Европы XIV-XVI вв. М., 1963.
Знммн А_А_, Хорошкевнч АЛ. Росскя времекм Нвана Грозного. М., 1982.
КНІГІ ОНЛАЙН
