Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Памер: 592с.
Мінск 2000
188
Ітла вайна народная
Д.Сулейменаў.
А.П.Сухараў.
І.Ургенышбаеў.
В.С.Хабіеў.
СУХАРАЎ Сяргей Якаўлевіч, яфрэйтар, старшы разведчык.
СУШАНАЎ Мікалай Цімафеевіч, малод-шы лейтэнант, намеснік камандзіра стралко-вага батальёна па палітчасці.
СУШКОЎ Фёдар Піліпавіч, старшы сяр-жант, камандзір стралковага аддзялення.
СЯМЕНЧАНКА Васіль Аляксеевіч, ма-лодшы лейтэнант, камандзір артылерыйскага ўзвода.
ТАРАСЕНКА Васіль Фёдаравіч, сяр-жант, сапёр.
ТАСКУЛОЎ Канілбай, радавы, развед-ЧЫК.
ТВАУРЫ Георгій Іванавіч, старшы лейтэ-нант, камандзір стралковай роты.
ТКАБЛАДЗЕ Канстанцін Яўстаф'евіч, лейтэнант, камандзір узвода.
ТРУСАЎ Віктар Іванавіч, радавы, раз-ведчык. 0 .
ТРЫФАНАЎ Аляксандр Васілевіч, сяр-жант, камандзір сапёрнага аддзялення.
ТУЗАЎ Мікалай Іосіфавіч, радавы, стра-лок.
УЛАДЗІМІРАЎ Аляксандр Іванавіч, ма-
лодшы сяржант, камандзір аддзялення.
УЛАСАЎ Мікалай Дзмітрыевіч, радавы, сапёр. , |
УЛАСАЎ Міхаіл Маркавіч, палкоўнік, камандзір дывізіі. р
УРГЕНЫШБАЕЎ Ідрыс. Герой Савецка-га Саюза (15.1.1944). Нарадзіўся 7.10.1912 г. ў с. Талдыкум Чалкарскага раёна Акцюбін-скай вобл. Казах. На фронце з 1942 г., ка-мандзір аддзялення 467-га стралковага палка 81-й стралковай дывізіі, сяржант. Вызначыў-ся пры вызваленні Лоеўскага раёна, 2.10.1943 г. пад агнём праціўніка з групай байцоў пераправіўся цераз Дняпро. Каля Ло-
К.К.Хайбулін.
ева, выбіў праціўніка з траншэі, узяў на сябе камандаванне іншымі падраздзяленнямі, якія фарсіравалі раку, замацаваўся на плацдарме і забяспечыў пераправу ўсяго батальёна, з яго ўдзелам адбіта 22 контратакі ворага. Загінуў 6.10.1943 г. Пахаваны ў брацкай магіле ў в. Дзяражычы.
УСМАНАЎ Джурахан, старшы сяржант, памочнік камандзіра стралковага ўзвода.
УЦІН Андрэй Іванавіч, яфрэйтар, памоч-нік камандзіра аддзялення.
ФАМІЧОЎ У Павел Мікітавіч, старшы лей-тэнант, камандзір артбатарэі.
ФАЦЕЕЎ Іван Фёдаравіч, старшы лейтэ-нант, намеснік камандзіра авіяэскадрыллі гвардзейскага штурмавога авіяпалка.
ФІРСАЎ Мікалай Якаўлевіч, старшы сяржант, камандзір сапёрнага аддзялення.
ФРАЛЯНКОЎ Андрэй Рыгоравіч, пал-
коўнік, камандзір стралковай дывізіі.
ХАБІЕЎ Вільдан Саідавіч, сяржант, ка-мандзір мінамётнага аддзялення.
ХАЙБУЛІН Кутлуахмет Кутлугаляма-віч. Герой Савецкага Саюза (15.1.1944). На-радзіўся 8.10.1921 г. ў в. Сулейманава Зіян-
189
1941 — 1945
чурынскага раёна, Башкортастан. Башкір. У Чырвонай Арміі з 1940 г. На фронце з верас-ня 1941 г., камандзір аддзялення процітанка-вых гармат 16-й гвардзейскай кавалерыйскай дывізіі, гвардыі сяржант. Вызначыўся ў баях за вызваленне Гомельскай вобл. У верасні 1943 г. ў ліку першых пераправіўся цераз Дняпро каля г.п. Камарын, удзельнічаў у ру-капашным баі з гітлераўцамі. У баі за в. Галкі падбіў 2 танкі ворага, знішчыў дэсант аўта-матчыкаў. Загінуў у баі 10.11.1943 г. Пахава-ны ў брацкай магіле ў в. Уборак.
ХАРЛАМАЎ Міхаіл Іванавіч, малодшы сяржант, камандзір аддзялення.
ХУХЛОЎ Міхаіл Мікалаевіч, сяржант, начальнік радыёстанцыі роты сувязі.
ХУШНАЗАРАЎ Сапар, радавы, сапёр.
ЦАРЫКАЎ Барыс Андрэевіч. Герой Са-вецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 31.10.1926 г. ў Гомелі. Беларус. У Вялікую Айчынную вайну са снежня 1941 г. да кас-трычніка 1942 г. партызан. У Чырвонай Ар-міі са студзеня 1943 г. Удзельнік баёў на Кур-скай дузе, фарсіравання Дзясны, разведчык батальёна 43-га стралковага палка 106-й стралковай дывізіі, яфрэйтар. Вызначыўся ў кастрычніку 1943 г. пры фарсіраванні Дняп-ра каля Лоева. У ліку першых пераправіўся цераз раку і ўстанавіў на беразе чырвоны сцяг. Перапраўляючы параненых, зрабіў 9 рэйсаў цераз Дняпро. Загінуў у баі 13.11.1943 г. Пахаваны ў брацкай магіле ў г.п. Лоеў. Яго імем названы вуліцы ў Гомелі і Лоеве, цеплаход.
ЦЕПЛЯКОЎ Марцін Панцеляймонавіч, сяржант, парторг роты, камандзір аддзялен-НЯ.
ЦІМАШЭНКА Міхаіл Кузьміч, сяржант, камандзір сапёрнага аддзялення.
ЦІМОНАЎ Васіль Мікалаевіч, старшы сяржант, камандзір аддзялення разведкі ар-тылерыйскага палка.
ЦІТОЎ Васіль Фёдаравіч, старшы сяр-жант, памочнік камандзіра ўзвода.
ЦЫМБАЛ Іван Васілевіч, малодшы лей-тэнант, парторг стралковага батальёна.
ЦЯПЛОЎ Сяргей Цімафеевіч, старшы лейтэнант, камандзір стралковай роты.
ЦЯРЭШЧАНКА Спірыдон Васілевіч, сяржант, камандзір сапёрнага аддзялення.
ЧАБУРЫН Фрол Пятровіч, маёр, каман-дзір стралковага батальёна.
ЧАЛОЎСКІ Канстанцін Захаравіч, капі-тан, камандзір стралковай роты.
ЧАРАКМАНАЎ Піліп Міхайлавіч, гене-
рал-лейтэнант, камандзір стралковага корпу-са.
ЧАРАМНОЎ Якаў Дзмітрыевіч, радавы,
стралок.
ЧАРКАСАЎ Уладзімір Іванавіч. Герой Савецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 23.6.1918 г. ў г. Рыбінск Яраслаўскай вобл. Рускі. У Чырвонай Арміі з 1938 г. На фронце з 1943 г., камандзір кулямётнага разліку 188-га стралковага палка 106-й стралковай дывізіі, старшы сяржант. Вызначыўся пры вызвален-ні Лоеўскага раёна. 15.10.1943 г. пад агнём праціўніка першы пераправіўся цераз Дняп-ро, на правым беразе са сваім разлікам адбіў З контратакі. У баях за Лоеў 16.10.1943 г. за-мяніў параненага камандзіра роты. Загінуў 22.10.1943 г. ў баі за в. Ніва. Пахаваны ў брацкай магіле ў в. Чаплін.
ЧУДЗІНАЎ Пётр Аляксеевіч. Герой Са-вецкага Саюза (24.12.1943). Нарадзіўся 11.11.1917 г. ў с. Баева Алтайскага краю. Рускі. У Вялікую Айчынную вайну на фрон-це з 1942 г. Камандзір артбатарэі, капітан П.А.Чудзінаў вызначыўся пры вызваленні Лоеўскага раёна.
За Беларусь змагаўся сібірак
Стаяла восень сорак трэцяга года. Халод-най кастрычніцкай ноччу батарэі капітана П.А.Чудзінава з 279-га артылерыйскага пал-ка трэба было здзейсніць кідок цераз Дняпро. Хаця на правым беразе ракі воіны 65-й арміі захапілі ўжо некалькі плацдармаў, аперацыя была не з лёгкіх. За ракой каля в. Глушэц во-раг сканцэнтраваў нямала сіл. У ноч на 18 кастрычніка штурмавая група пачала перап-раву цераз Дняпро, падышла да заходняга бе-рага, адбіла некалькі варожых контратак. Фашысцкае камандаванне кінула на гэты ўчастак свежыя сілы, неабходна было падма-цаванне. На долю воінаў батарэі гвардыі ка-пітана Пятра Чудзінава і выпала гэтая нялёг-кая задача.
Незадоўга да світання капітан атрымаў за-гад пачынаць пераправу. Артылерысты з да-памогай пехацінцаў ускацілі гарматы на плы-ты, замацавалі іх, пагрузілі снарады і накіра-валіся да заходняга берага. Не паспелі прайсці і 30 метраў, як вораг абрушыў на іх моцны агонь. Але ўсё абышлося добра — ні адзін плыт не пацярпеў ад выбуху снарадаў і мін. Прыблізіліся да берага. Адну гармату за другой знімалі моцныя салдацкія рукі на кру-ты адхон берага. Гвардыі капітан Чудзінаў, указаўшы кожнаму пазіцыю, загадаў ад-крыць агонь.
190
Ітла вайна народная
У.Т.Чаркасау.
М.А.Шэвелеў.
У той дзень 18 кастрычніка артылерысты батарэі Чудзінава адбілі 4 контратакі, зні-шчылі гармату, 15 кулямётаў, 150 гітлераў-цаў. 22 кастрычніка ліквідавалі агнявыя кропкі праціўніка каля в. Дзяражычы, тым самым адкрылі пяхоце шлях да наступлення. 23 кастрычніка ў няроўным баі за в. Чырво-ны Рог адбілі 2 контратакі варожай пяхоты з танкамі і самаходнымі гарматамі. Загінуў у гэтым баі. Пахаваныў г. Чарнігаў.
У наградным лісце камандзір 279-га арты-лерыйскага палка пісаў: «... Прамой навод-кай артылерысты расстрэльвалі нямецкія танкі «тыгры». На левым флангу фашыстам удалося ўварвацца ў нашы акопы. Немцы за-хапілі адну гармату і сталі яе разварочваць, каб біць уздоўж нашых акопаў. Убачыўшы гэта, Чудзінаў павёў усіх у атаку. сЗ крыкам «ура!» ён першым кінуўся на ворага. Гармата адбіта, але капітан смяротна паранены. Ца-ной свайго жыцця ён выратаваў стралковы батальён ад разгрому і дапамог яму ўтрымаць занятыя пазіцыі». М.Салаўёў.
ЧЫКІРАЎ Кузьма Емяльянавіч, радавы, сапёр.
ШАБАН Барыс Тарасавіч, старшы лейтэ-нант, камандзір батарэі.
ШАЙКО Барыс Піліпавіч, маёр, агітатар стралковага палка.
З палітданясення 43-га Даурскага страл-ковага палка
Агітатар 43-га дДаурскага стралковага палка маёр Шайко Барыс Піліпавіч (член ВКП (6)) 16 кастрычніка пераправіўся на правы бераг ракі Дняпра разам з другім эшалонам палка. На працягу ночы праводзіў гутаркі з байцамі па замацаванні адваяванага рубяжа. Жывым
праўдзівым словам агітатар падбадзёрваў байцоў і рыхтаваў іх да новых наступальных баёў па расшырэнні плацдарма на правым бе-разе Дняпра.
Раніцай 16 кастрычніка праціўнік на пра-цягу 2 гадзін зрабіў адну за другой 7 контр-атак, імкнучыся зламаць упартасць нашых падраздзяленняў і скінуць іх уДняпро. Шай-ко, знаходзячыся непасрэдна ў баявых парад-ках, арганізаваў групу з некалькіх чырвона-армейцаў і сяржантаў і адбіў усе контратакі.
На штурм вышыні 133,8 тав. Шайко вёў людзей у атаку. Баявая задача выканана, вы-шыня была ўзята. За праяўлены гераізм у ба-рацьбе з нямецкімі захопнікамі маёр Шайко прадстаўляецца да прысваення звання Героя Савецкага Саюза.
ШАНЦОЎ Мікалай Сцяпанавіч, радавы,
кулямётчык.
ШАРСНЁЎ Уладзімір Паўлавіч, малод-
шы сяржант, сувязіст стралковага батальёна.
ШАРСТАБІТАЎ Мікалай Трафімавіч,
радавы, куляметчык.
ШУВАЛАЎ Канстанцін Фаміч, лейтэ-
нант, парторг батальёна.
ШЧАЦІНІН Мікалай Іванавіч, капітан, камандзір роты.
ШЧУКІН Андрэй Фядотавіч, старшы сяржант, радыст роты сувязі.
ШЫБАЕЎ Міхаіл Пятровіч, старшы сяр-жант, камандзір узвода.
ШЭВЕЛЕЎ Мікалай Артамонавіч. Герой Савецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 25.12.1899 г. ў г. Бранск. Рускі. На фронце з кастрычніка 1941 г., намеснік камандзіра ба-тальёна, капітан. Вызначыўся пры фарсіра-ванні Дняпра ў Лоеўскім раёне. У кастрычні-ку 1943 г. пад агнём праціўніка дэсантная група пад яго камандаваннем пераправілася цераз раку ў Лоеў, выбіла ворага з траншэй. У складзе батальёна ўдзельнічаў у баях за плацдарм, у якіх было знішчана 300 гітлераў-цаў і 20 кулямётаў. Памёр ад ран 21.11. 1943 г. Пахаваны ў брацкай магіле ў г.п. Лоеў, дзе яго імем названа вуліца,
ЭРГАШАЎ Шарыф, радавы, стралок.
ЯГОРАЎ Цімафей Сямёнавіч, старшы
лейтэнант, камандзір батарэі.
ЯРОМУШКІН Мікалай Мікалаевіч. Ге-рой Савецкага Саюза (15.1.1944). Нарадзіўся 15.12.1925 г. ў с. Наватроіцк Салтонскага ра-ёна Алтайскага краю. Рускі. На фронце са жніўня 1943 г., радавы 218-га гвардзейскага стралковага палка 81-й стралковай дывізіі. Вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра ў Бра-гінскім раёне. 27.9.1943 г. пад агнём ворага
КНІГІ ОНЛАЙН
