Сшытак для самастойных работ па хіміі
Памер: 187с.
Мінск 1968
«»196 г.
1. Як можна даказаць, што ў нафце змяшчаецца вуглярод?
2. Колькі літраў кіслароду патрэбна для спальвання 1 кг керасіну, які змяшчае 80% вугляроду (вага 1 л кіслароду роўна 1, 43 а)?
(Адказ: 1492 л.)
135
3. Здабыча нафты ў 1913 г. складала 10,3 млн. т, у 1940 г. —31,1 млн. т, у 1955 г.—70,8 млн. т, у 1960 г. — 147,9 млн. т, у 1965 г. — 243 млн. т, а ў канцы 1970 г. намечана давесці здабычу да 345 — 355 млн. т. Пакажыце графічна рост здабычы нафты ў СССР.
4. Дзе ёсць нафта на тэрыторыі нашай рэспублікі? Як яна выкарыстоўваецца?
136
5. Заданне для самастойнай работы (падручнік, § 94).
Заданне 41. Каменны вугаль. Цвёрдае, вадкае і газападобнае паліва. Рэакцыя гарэння. Полымя. Спосабы рацыянальнага спальвання паліва (§ 95 — 99).
«»196 г.
I. Самастойна вывучыце § 95 і выканайце заданне.
В а р ы я н т I В а р ы я н т II
1. Чым адрозніваецца каменны вугаль ад антрацыту: а) па паходжанню, б) па саставу, в) па цеплатворнай здольнасці? 1. Колькі вугляроду змяшчаецца: а) у антрацыце, б) у каменным вугалі, в) у бурым вугалі? Пры гарэнні якога вугалю вылучаецца больш цяпла?
137
2. Торф змяшчае каля 42% вугляроду. Колькі патрэбна антрацыту, які змяшчае 92% вугляроду, каб замяніць па колькасці вугляроду 50 т торфу?
(Адказ: 22,8 т.)
2. Колькі вуглякіслага газу вылучыцца пры згаранні 3 т паліва, якое змяшчае 90% вугляроду?
(Адказ: 9,9 т.)
3. Чаму не любое гаручае рэчыва можа з’яўляцца палівам? Дайце абгрунтаваны адказ. 3. Як адрозніць бензін ад керасіну? Дайце абгрунтаваны адказ.
II. а) Назавіце (на падставе вашых назіранняў) умовы для рацыянальнага спальвання паліва.__________________________________________________
138
б) Дослед. Каб азнаёміцца з будовай полымя, унясіце некалькі запалак на 1 — 2 сек. у розныя часткі полымя свечкі. Растлумачце, што вы назіралі. Параўнайце полымя свечкі з полымем спіртовай лямпачкі. Зарысуйце схему будовы полымя свечкі. Афарбуйце каляровымі карандашамі кожны з конусаў полымя і зрабіце да рысунка надпісы.
в) Чым растлумачыць лепшую свяцімасць полымя свечкі ў параўнанні з свяцімасцю полымя спіртовай лямпачкі? Для доказу разлічыце працэнтную колькасць вугляроду ў спірце (С2Н6О) і ў парафіне (С18Н38О2).
139
г) Заданне для самастойнай работы. Назавіце вядомыя вам
віды паліва і складзіце з іх калекцыю.
д) Якое значэнне мае кісларод для рэакцыі гарэння і рацыянальнага спальвання паліва?_____________________________________________________
е) Якія практычныя вывады вы зрабілі, вывучыўшы будову полымя спіртовай лямпачкі?_______________________________________________
ж) Шт0 такое < цеплаабмен? Што станоўчае дае гэты прынцып вытворчасці ?________।
140
з) Дзе ў сваёй практыцы вы назіралі рацыянальныя спосабы спальвання паліва?______________________________—
і) Вылічыце, якая колькасць цяпла вылучаецца пры спальванні 500^кг каменнага вугалю, калі вядома, што яго цеплатворная здольнасць роўна 8400 ккал/кг.
(Адказ: 4200 ккаліт.)
141
CD O CD S’ ’S 03 co co CD CD
3 J “ э X u H “ ?S a o J O ’>■. co 5 X co g co H co 2 Q K (D o
* 03 — л 3 x н ^ ^3 E co •^ S 33 co co EJ CX ^ O X ^ C 2^ a
§5 •— co O CO 2 Ef CO < K
o C^O O ^ o Q co E
3 CD CL = sr S ^ = 5 r . c X ^ £ ^ < 3 CM 4 “ s к m HM Qh '— 03 03 Oh x c ca co ~ d
35 co S ё
• 2 CO CO ~ CD cd 05 CD s 2 3 «
142
„ 2. Як падраздзяляюцца ўсе арганічныя рэчывы, што ўваходзяць у састау харчовых прадуктаў?
3. Як утвараецца крухмал у прыродзе? Якія змены адбываюцца з ім у арганізме? (Пры адказе выкарыстайце веды, атрыманыя пры вывучэнні анаюміі і фізіялогіі чалавека.)
4. Назавіце, дзе прымяняюцца арганічныя рэчывы, якія вы вывучалі.
Арганічнае рэчыва Прымяненне
143
Заданне 43. Вуглярод і яго злучэнні (самастойная работа).
«»196 г.
1. Дослед. У пранумараваных прабірках знаходзяцца тры цвёрдыя рэчывы: вуглякіслы кальцый, сернакіслы кальцый, хлорысты кальцый. Як практычна распазпаць, у якой прабірцы знаходзіцца кожнае рэчыва? (Карыстаючыся табліцай растваральпасці солей і асноў, падумайце, які спосаб найбольш рацыянальны для распазнавання рэчыва. Знакам «+» абазначце дадатную рэакцыю і знакам «—» адмоўпую.)
Рэчыва, якое даследуецца Назіранні (адзнакі рэакцый)
пры растварэнні пры награванні пры дзеянні салянай кіслаты пры дзеянні індыкатара
Вывад: у прабірцы 1 _________________________________
у прабірцы 2
у прабірцы 3
2. Эксперыментальная задача. Практычпа ажыццявіце ператварэнні па дадзенай схеме: MgCO3 ^СО2 — СаСО3. Назавіце рэчывы па іх формулах. Вынікі запішыце ў табліцу.
Апісанне доследу Умовы доследу Назіранні (адзнакі рэакцый) Ураўненні рэакцый
— — — —
144
Апісанне доследу Умовы доследу Назіранні (адзнакі рэакцый) Ураўненні рэакцый
Вывад (аб генетычнай сувязі вокіслаў, солей і асноў).
3. У чым праяўляецца генетычная сувязь паміж класамі неарганічных рэчываў? Пацвердзіце прыкладамі.
145
4. Эксперыментальная задача. Вызначце, у якой з выдадзеных вам прабірак знаходзіцца бензін, керасін.
Апісанне доследу Назіранні (адзнакі рэакцый) Вывад
5. Эксперыментальная задача. У трох пранумараваных прабірках знаходзяцца парашкападобныя рэчывы. Вызначце, у якой знаходзіцца крухмал, у якой — глюкоза, у якой — мел. Вынікі запішыце ў табліцу.
Нумар прабіркі і проба рэчыва Назіранні пры дзеянні рэактыву (назваць якога) Вывад
146
Нумар прабіркі і проба рэчыва Назіранні пры дзеянні рэактыву (назваць якога) Вывад
РАЗДЗЕЛ IV
МЕТАЛЫ
Заданне 44. Жалеза, яго фізічныя і хімічныя ўласцівасці (§ 101).
«»____________________. 196 г.
1. Прачытайце самастойна § 101 (падручнік) і адкажыце на пытанні, што пастаўлены ў табліцы.
Уласцівасці жалеза Апісанне ўласцівасцей
1. Фізічны стан 2. Колер 3. Бляск 4. Цвёрдасць 5. Пластычнасць 6. Адносіны да магніту 7. Удзельная вага
147
Уласцівасці жалеза Апісанне ўласцівасцей
8. Тэмпература плаўлення 9. Атрыманне жалеза (ураўненні рэакцый) 10. Прымяненне жалеза на практыцы
2. Пры аднаўленні руды, што змяшчае 60% вокісу жалеза Fe3O4, атрымалі 16,8 m чыстага жалеза. Колькі тон руды ўзялі для аднаўлення?
(Адказ: 38,7 т.)
3. Пры апрацоўцы жалезных дэталей у кавальскім цэху на іх паверхні ўтвараецца акаліна. Якія метады для зняцця акаліны з паверхні дэталей вы б прапанавалі?
148
4. Дослед. Змясціце кавалачкі жалезнага дроту (або невялікія цвікі) у прабіркі з растворамі: а) салянай, б) сернай, в) азотнай, г) канцэнтраванай азотнай і сернай кіслот (доследы з азотнай кіслатой можна не паўтараць, калі яны дэманстраваліся настаўнікам, але ўлічыць іх пры апісанні лабараторных доследаў). Ураўненні рэакцый і вынікі доследаў запішыце ў табліцу.
Дзеянне раствораў кіслот на жалеза
Кіслата і яе формула Назіранні і ўраўненні рэакцый
Саляная (разб.) HC1
Серная (разб.) H2SO4
Серная (канц.) Н2 SO4
Азотная (разб.) HNO3
Азотная (канц.) HNO3
Агульны вывад (на падставе ўсіх доследаў).
149
5. Дослед. У прабіркі з растворамі а) сернакіслага натрыю, б) сернакіслага магнію, в) сернакіслага цынку, г) сернакіслай медзі апусціце цвікі. Назірайце, што адбываецца пры гэтым. Вынікі доследаў запішыце ў табліцу.
Зыходныя растворы рэчываў Назіранні (адзнакі рэакцый) Ураўненні рэакцый
1.
2.
3
4.
В ы в а д________________________________________________
150
6. Чаму небяспечна запальваць запалкі ^рыгых жалезных цыстэрнаў, з якіх выгружана канцэнтраваная ,^я кіслата? Растлумачце, што можа адбыцца. Запішыце ўраўненне рэакцыі.
7. Якія ўласцівасці жалеза ўлічваюцца пры вырабе:
а) бакаў для захоўвання канцэнтраванай азотнай кіслаты
б) дроту___________________________________
в) тыгельных абцугоў___________
г) электрамагнітаў________________________________
Заданне 45. Прыродныя злучэнні жалеза (§ 102).
«»196 г.
1. Вывучыце самастойна § 102 (падручнік) і адкажыце напытанні.
а) Якія прыродныя злучэнні жалеза вы ведаеце: іх састаў, назва, здольнасць даваць каляровую рысу?
151
б) Назавіце асноўныя месцанараджэнні жалезных руд у Савецкім
Саюзе._______________________________________________________________
в) Ці ёсць прамысловыя залежы злучэнняў жалеза ў нашай рэспубліцы?
г) Запоўніце табліцу.
Назва жалезнай руды па формуле Асноўнае месцанараджэнне Характар рысы (паказаць каляровымі карандашамі) Колькасць жалеза ў дадзенай рудзе (у %)*
Fe3 О32Н2О
Fe2 О3
Fe3O4
FeS2
FeCO3
* Выкарыстайце даныя з задання 2 (на старонцы 153).
152
2. Заданне для самастойнай работы. Вылічыце працэнтную колькасць жалеза ў рудзе і параўнайце, якая з руд — магнітны жалязняк (Fe3 О4) або чырвсны жалязняк (Fe2O3), буры жалязняк (Fe2O32H2O) або сідзерыт (FeCO3) — больш багатая жалезам. Якая колькасць жалеза ў
пірыце (FeS2)?
3. Колькі літраў вадароду можна атрымаць пры ўзаемадзеянні 140 г жалеза з разбаўленай сернай кіслатой (1 л вадароду пры нармальных умовах
важыць 0,09 а)?
(Адказ: 55,5 л}
Заданне 46. Атрыманне чыгуну (§ 103).
«»____________________196 г.
1. Запішыце ўраўненні рэакцый, што праходзяць у доменных печах, і назавіце ўмовы іх праходжання:
а) пры атрыманні аднавіцеля
6 Зак. 615
153
б) пры аднаўленні жалеза з руды
в) пры выдаленні пустой пароды_____________________________________
2. Пакажыце на рысунку стрэлкамі:
а) загрузку доменнай печы, б) напрамак руху рэагуючых рэчываў, в) падачу паветра, г) размяшчэнне чыгуну і шлаку ў горне. Зрабіце тлумачальныя надпісы.
3. Якія навуковыя прынцыпы вытворчасці, што паскараюць працэс і павышаюць прадукцыйнасць доменнай печы, ляжаць у аснове вы
плаўкі чыгуну?.________________________________
154
4. Якія рэчывы ўваходзяць у састаў шлаку (назавіце іх і прывядзіце формулы), як ён утвараецца ў доменнай печы?—
5. Якое прымяненне знаходзіць шлак у будаўніцтве?
6. Чым адрозніваецца вагранка ад доменнай печы? Ці бачылі вы рабо
КНІГІ ОНЛАЙН
