Зборнік задач па фізіцы: вучэб. дапам. для 8-га кл.
Выдавец: Народная асвета
Памер: 128с.
Мінск 2006
504. Разлікі паказваюць, што сярэдняя скорасць руху элек-тронаў, якія ўтвараюць ток, у спіралі электралямпы мае велі-чыню ў некалькі міліметраў у секунду. Чаму гэта скорасць та-кая малая? Параўнайце яе са скорасцю электронаўу кінескопе км
тэлевізара (v~70 000 —).
с 83
505. Чаму, нягледзячы на надзвычай малую сярэднюю ско-расць руху электронаў (гл. папярэднюю задачу), электралям-па запальваецца амаль адразу ж пасля спрацоўвання выклю-чальніка?
506. Пры змене крыніцы токуўланцугу сярэдняя скорасць руху носьбітаўтоку ў правадніку ўзрасла ўдва разы. Ці зменіц-ца сіла току ў правадніку? Чаму?
507. У лямпе з металічнай спіраллю праходзіць ток той жа сілы, што і ў рэкламнай газаразраднай лямпе. Ці азначае гэта, што сярэднія скорасці руху носьбітаў току ў прыборах адноль-кавыя? Чаму? Падказка: шчыльнасці разрэджаных газаў, якія запаўняюць рэкламныя лямпы, у мільён і больш разоў меншыя за шчыльнасці металаў.
508. Па графіку залежнасці сілы току ад часу (мал. 97) вызначце зарад, які прайшоў праз папярочнае сячэнне правад-ніка за: a) 1 с; б) 5 с.
509. Ці ёсць матэматычная сувязь паміж плошчай фі-гуры ОАВС (гл. мал. 97) і якой-небудзь электрычнай велі-чынёй?
510. Як можна знайсці зарад, перанесены за дадзены час праз папярочнае сячэнне правадніка токам, які змяняецца (мал. 98)? Зрабіце такі разлікдля адрэзка часу 5 с. Якая ся-рэдняя сіла току за 5 с?
84
Мал. 98
511. Па графіку (мал. 99) вызначце зарад, які прайшоўпраз папярочнае сячэнне правадніка: а) за поўны час доследу (5 с); б)за першую і за апошнюю секунды доследу. Пабудуйце графік залежнасці сілы току ўдадзеным правадніку адчасу.
512. Параўнайце сілы току ў правадніках I і II (мал. 100). Пабудуйце графікі залежнасці сілы току ад часудля гэтых пра-ваднікоў.
Мал. 100
85
513. Пабудуйце графік залежнасці сілы пастаяннага элек-трычнага току адчасу, калі за кожную мінуту праходжання току ў правадніку праходзіць зарад у 2,4 Кл.
514. Чаму сіла току ў правадніку, падключаным да крыні-цы току, прымае не неабмежавана вялікае, а строга абмежа-ванае значэнне?
515. Максімальнае значэнне сілы току дадзенага ампер-метра роўна 1 А. Ці можна ім вымерацьсілутокуўэлектрама-торы, у якім праз папярочнае сячэнне проваду абмоткі за 16 с праходзіць 6 • 1018 электронаў?
516. Якія змяненні адбываюцца ў электрычным ланйугу пасля дабаўлення ў яго амперметра? Які павінен быць ампер-метр, каб гэтыя змяненні можна было не ўлічваць?
517. Параўнайце паказанні амперметраўуланцугу, паказа-ным на малюнку 101. Ці можна выключыць з гэтага ланпуга якія-небудзь звёны? Чаму?
Мал. 101
518. Што такое кароткае замыканне ланйуга? Чым яно небяспечнае? Чаму замыканне называюць «кароткім»?
519. Працаздольнасць аўтамабільнага акумулятара часам правяраюць «на іскру». Для гэтага злучаюць клемы акумуля-тара куском мнагажыльнага проваду. У спраўным акумулята-ры гэта выклікае іскрэнне і нават абгаранне правадоў, што суда-кранаюцца. Дакажыце, што гэты прыём вельмі шкодны для акумулятара.
520. Працуючы з адвёрткай або нажом, можна злучыць правады і выклікацьу ланцугу кароткае замыканне. У якім вы-
86
падку верагоднасць кароткага замыкання большая: пры дас-таванні з патрона цокаля лямпы, што перагарэла, або пры ра-монце выключальніка?
521. Чаму зусім недапушчальна ўключэнне паказанага на малюнку 102, а электрычнага ланйуга? Ці дапушчальнае вы-карыстанне ланцуга, паказанага на малюнку 102, б?
522. На штэпсельнай вілцы электрапаяльніка напісана: «250 В; 6 А». Што азначае гэты надпіс? Для чаго ён нанесены?
523. Ці можна сцвярджаць, што ў распаленай дабяла спіралі электралямпы сіла току значна большая, чым у халод-ным падводзячым провадзе?
19. ЗАКОН ОМА. ЭЛЕКТРЫЧНЫЯ ВЫМЯРЭННІ
Прыклады рашэння задач
Прыклад 1. Вызначце супраціўленне жалезнага проваду папярочным сячэннем 2,0 мм2 і масай 3,12 кг.
Рашэнне. 3 формулы R = — вынікае, што неабходна папярэдне вызначыцьдаўжыню проваду. Запісваючы яго масу праз шчыльнасць d і аб’ём V= IS, т = dlS, знаходзім яго даў-жыню:
/=—; d-S
1=-------—----------= 2 • 102м = 200м.
7,8 -Ю3^. 2,0 -IO"6 м2
м3
87
Ом • мм2 j 0,10 -— --------200 м
Тады R =------------=------------—5--------= 10 О м.
S 2,0 мм2
Рашэнне, аформленае ў стандартным выглядзе:
Дадзена: m = 3,12 кг S = 2,0 мм2= = 2-10-6 м2
„ КГ d = 7,8-103 — м3
= 1-10 7 Ом ■ м
Рашэнне:
m = d-V=d-l-S
1 = — d-S
п^Р ^ Р'т _ Р т
S S-d-S d-S2
_ 1 • 10”7 Ом • м • 3,12 кг
R =------------------------= 10 Ом
7,8-103-^-4-Ю-12м4
Адказ: R= 10 Ом.
Прыклад 2. Па графіку (мал. 103, a ) залежнасці зараду, што прайшоў, адчасуў правадніку супраціўленнем 4 кОм знай-дзіце напружанне на правадніку. Пабудуйце графікзалежнасці сілы току ўдадзеным правадніку ад напружання.
Мал. 103
88
Раійэнне. Па формуле сілы току / = у, выкарыстоўва-
ючы графік, знаходаім:/=——— = 5-10-4 А = 0,5мА.Пры-Юс
мяняючы закон Ома: /=—,выражаем шукаемае напружанне:
U=/R = 5 ■ 10~4А • 4 • 103 Ом = 2В.
Паколькі выконваецца закон Ома, то для пабудавання гра-фіка дастаткова знайсці адзін пункт: (/ = 2 В, / = 0,5 мА — і злучыць яго з пачаткам каардынат (мал. 103, б).
524. Ці правільнае сцверджанне, што ў правадніку пры вялікім напружанні заўсёды праходзіць ток вялікай сілы?
525. Ці правільнае сцверджанне, штоўправаднікуз вялікім супраціўленнем можа праходзіць толькі ток малой сілы?
526. Чаму на ўсіх электрапрыборах (лямпах, абагравальні-ках, маторах і г. д.) абавязкова паказваюць іх рабочае (намі-нальнае) напружанне? Ці можна дадзеныя прыборы падклю-чыцьда крыніцы з іншым напружаннем (большым, меншым)?
527. Ці можна па напісанаму на лямпачцы намінальнаму напружанню вызначыць яе рабочую сілу току? Чаму?
528. Як вызначаецца ў СІ адзінка супраціўлення? Якой яна з’яўляецца: асноўнай ці вытворнай?
529. Якую фізічную заканамернасць аддюстроўвае прыве-дзены на малюнку 104 графік? Вызначце па графіку супраціў-ленне правадніка.
530. Ад якіх фактараў залежыць супраціўленне правадніка? Як яно раз-лічваецца? Ці прымянімая дадзеная формула для разліку супраціўлення ўсіх без выключэння праваднікоў? Чаму?
531. Як вызначыць супраціўленне правадніка няправільнай формы (ас-колка чыгуннай пасуды)?
Мал. 104
89
532. Ад чаго залежыць вугал нахілу графіка, прыведзенага на малюнку 104? Якім ён будае для правадніка з супраціўленнем, у даа разы большым, чым удадзенага ў папярэдняй задачы? Чаму такі графік называюць вольт-ампернай характарыстыкай правадніка?
533. Па графіку залежнасці зараду, які праходаіць праз па-пярочнае сячэнне правадніка супраціўленнем 10 Ом, ад часу (мал. 105) вызначце напружанне, прыкладзенае да правадніка. Якзменіцца графік, калі напружанне на правадніку павялічыць у тры разы?
Мал. 105
534. Якая будзе сіла току ў правадніку супраціўленнем 1,1 МОм, падключаным да крыніцы з напружаннем 220 В?
535. Якія паказанні амперметраў ланцугу (мал. 106), калі супраціўленне лямпачкі роўна 30 Ом?
Мал. 106
536. 3 закону Ома (/=—-) выразіце напружанне і супра-ціўленне правадніка. Прачытайце і запішыце словамі атры-маныя заканамернасці. Якія словы больш правільна пры гэ-тым выкарыстаць: «роўна адносіне (здабытку)» ці «адваротна
(прама)прапарцыянальна»?
90
537. Па графіку залежнасці сілы току ў спіралі ад напру-жання (мал. 107) вызначце яе супраціўленне. Які выгляд будзе мець графік, калі выкарыстаць палову гэтай спіралі?
538. Які зарад будзе перанесены за 1 г праз папярочнае сячэнне правадніка супраціўленнем 72 Ом пры напружанні на ім у 10 В?
539. Ці можна лічыць абсалютна супадаючымі па сэнсу словы: рэзістар і праваднік?
540. Якое супраціўленне павінен уець амперметр? Чаму?
541. Чаму магчыма вымярэнне напружання вальтметрам — прыборам, які па канструкцыі з’яўляецца вымяральнікам сілы току?
542. Чаму электравымяральны прыбор / (мал. 108) мы называем амперметрам, а прыбор 2 — вальтметрам? Ці мож-на памяняць іх месцамі? Чаму?
2
Мал. 108
91
543. Якое супраціўленне павінен мець вальтметр, прыгод-ны для вымярэння напружання на любых правадніках> Чаму?
544. Ці аднолькавыя супраціўленні лабараторных ампер-метра і вальтметра?
545. Ці можна гаварыць, што сіла току, якая вымяраецца ам-перметрам (мал. 109), дакладна роўна сіле току ў нагрузцы R?
546. Пры вымярэнні супраціўлення правадніка ў лабара-торнай рабоце была выкарыстана схема (гл. мал. 109). Які рэзультат быў атрыманы, калі прыборы паказалі 0,8 А і 4 В? Ці з’яўляецца атрыманы рэзультат заведама завышаным або заніжаным? Чаму?
*547 . Электравымяральны прыбор мае супраціўленне 20 Ом. Ці можна яго выкарыстоўваць ддя вымярэння сілы току (як амперметр)? Для вымярэння напружання (як вальтметр)?
548. Якімі будуць напал лямпачкі і паказанні прыбораў у ланцугу(мал. 110), сабраным няўважлівым вучнем? Ці могуць сапсавацца ў такім ланйугу яго звёны: крыніца току, лямпач-ка, вымяральныя прыборы?
92
549. Удзельнае супраціўленне жалеза роўна 0,1 ---.
м
Што гэта азначае?
*550 . Штыры штэпсельных вілак робяць часцей за ўсё з недарагой латуні. Чаму ў асабліва адказных выпадках для раз-дымаў выкарыстоўваюцца пакрыцці з серабра і нават з золата?
551. Якая адзінка ўдзельнага супраціўлення ў СІ? Выразі-це ў гэтых адзінках удзельнае супраціўленне жалеза і растлу-мачце сэнс запісанага.
552. Як зменяцца супраціўленне і ўдзельнае супраціўленне дроту, калі яго разрэзаць папалам?
553. Якое супраціўленне мае медны дрот сячэннем 0,50 мм2 ідаўжынёй 100 м?
554. Разлічыце супраціўленне канстантанавага дротудыя-метрам 0,100 мм і даўжынёй 3,20 м.
555. Якое ўдзельнае супраціўленне сплаву, дрот з якога даўжынёй 2 м і папярочным сячэннем 0,5 мм2 мае супраціў-ленне 2 Ом?
556. Для вызначэння ўдзельнага супраціўлення нікеліну дрот з яго даўжынёй 2 м і папярочным сячэннем 0,5 мм2 быў уключаны ў ланцуг (гл. мал. 109). Пры напружанні на дроце 0,7 В сіла току ў ім склала 0,5 А. Якое значэнне велічыні ўдзель-нага супраціўлення было атрымана?
557. Ці зменіцца сіла току ў ланцугу, калі ўдоследзе з пра-ходжаннем току праз раствор меднага купарвасу павялічыць глыбіню апускання вугальных стрыжняў? Чаму?
*558 . Як вызначыць удзельнае супраціўленне праводзяча-га раствору? Якія велічыні прыйдзецца для гэтага вымераць; якая будзе рабочая формула для разліку?
КНІГІ ОНЛАЙН
