Ад Каляд да Пакроваў
Пётр Гуд
Выдавец: Красіка-Прынт
Памер: 224с.
Мінск 2000
Я перад хлебам шапку здымаю...
Як нагляджуся, дык прыгадаю
Поле бсз краю кожнага краю;
Тых, хто на полі з лецейка ў лета...
Дзякуй ім, родным,
Дзякуй за гэта!
(Вядучая частуе прысутных караваем.)
Вядучая.
Адведаўшы багачовага каравая, хай прыбудзе вам моцы, каб спрытныя ногі былі, кабдужыя рукі былі, каб хваробы абміналі. Хай у вашай хаце заўжды будзс мір і спакой, а на стале свежы духмяны хлеб.
Шчасця і дабрабыту, здароўя і поспеху!
Да сустрэчы!
Дзіцячы санны цягнік
Нскалькі саней, дыкарыраваных пад ледзяную хатку, печ, лодка, з устаноўленым у цэнтры сцягам, паступова злучаны паміж сабой і заканчваюцца саняміразвалкамі з тройкай коней ці моталыжамі. Дзед Мароз і Снягурка, якія арганізоўваюць катаннс дзяцей на санным цягніку і праводзяць конкурс з дзсцьмі на выкананне вершаў і пссень пра Зіму, частуюць псраможцаў ласункамі.
Другі санны цягнік складаецца з саней, дэкарыраваных пад трактар, самалёт, касмічны карабель.
“Калаўрот” — беларуская народная гульня
На ледзяной пляцоўцы ўбіваюць слуп, на які прыладжваюць кола з дзвюма доўгімі жэрдкамі. Да жэрдак прымацоўваюццасані. Нскалькі чалавек, узяўшыся за жэрдкі, круцяць кола, і сані хутка імчацца па кругу. Хто даўжэй пратрымаецца ў санях — той і пераможца. Удзельнікі гульні, што круцяць кола, могуць стаяць на каньках.
Палескі прызавы слуп
У зямлю ўкопваецца 15метровы слуп, папярэдне абліты вадой. Ён уяўляе сабой слізкую ледзяную паверхню, якую даволі цяжка псраадолець, каб дасягнуць вяршыні. У вяршыню слупа ўбіты металічны стрыжань метровай вышыні, на ім — рухомае кола з прызамі. Задача ўдзельнікаў — дабрацца да вяршыні слупа і выбраць прыз.
Гродненскі слуп — “падкавырка”
На адлегласці пяці метраў адзін ад другога ў зямлю ўкопваюцца
»68
два слупы — 8—15метровай вышыні. Праз всртыкальныя проразі на вяршынях абодвух слупоў ці праз ролікі, прымацаваныя на вяршынях, прапускасцца вяроўка. Ля падножжа аднаго слупа (меншага) вяроўка замацоўваецца цвікамі. Навсрсе большага слупа да вяроўкі прымацоўваецца прыз і робіцца абмежавальнік, які не дас ўпасці вяроўцы ўніз.
Гульня ідзе наступным чынам: скамарох, трымаючы канец вяроўкі ля малога слупа, крыху апускае прыз. Удзельнік гульні лезе на вялікі слуп, імкнучыся дастаць прыз. Але прыз падымаецца вышэй і вышэй. Вось удзсльнік знясілеў, пачынае спускацца назад... І следам за ім апускаецца прыз. Удзельнік спыняецца, імкнучыся дастаць прыз, які вісіць над галавой, і зноў пачынасцца паядынак. Гэты атракцыён карыстасцца вялікай папулярнасцю, стварас шматлікія камічныя сітуацыі і выклікае актыўную рэакцыю гледачоў.
Псрацягванне каната
Пасярэдзіне гульнёвай пляцоўкі ўстаноўлсна снежная сцяна 2метровай вышыні'. Праз цэнтр сцяны прапускаецца канат. Удзельнікі дзвюх каманд, не бачачы зза сцяны адзін аднаго, па сігналу арганізатара імкнуцца перацягнуць праціўніка на свой бок. Перамагае каманда, якая прымусіць сапернікаў прабіць ці разваліць снсжную сцяну. У гэтай гульні магчымы варыянтрозыгрышу, калі каманда цягне канат, канец якога прывязаны да дрэва.
Ледзяны конус
На пляцоўцы ўстанаўліваецца ледзяны конус вышынёй два з палавінай мстры. На вяршыні конуса прымацавана рэшата, у якім ляжыць прыз. Удзельнікі гульні павінны падняцца па коўзкай паверхні лсдзянога конуса і дастаць прыз.
Гарызантальны ледзяны слуп
Ён уяўляе сабой драўляную канструкцыю 10мстровай даўжыні, устаноўленую на двух слупах вышынёй 1,5 м.
Для школьнікаў старэйшага ўзросту на гэтым атракцыёне праводзіцца трохбор’е па прынцыпу выбывання.
Iтур — прайсці па бервяне з канца ў кансц, іграючы на бубне;
II тур — прайсці па бервяне, рухаючыся спінай, да фінішнай кропкі.
IIIтур — праскакаць па бервяне на адной назе.
Для моладзі праводзіцца турнір рыцараў лёду. Двое ўдзельнікаў сыходзяцца на сярэдзіне слупа, трымаючы ў правай руцэ сетку з вялізным каляровым мячом. Утрымліваючы раўнавагу, удзельнікі стараюцца мячом збіць саперніка на зямлю. Атрымлівае прыз той, хто пераможа трох сапернікаў запар.
Беларускае спартыўнаігравое дзевяцібор’е ‘Тара — не гора, a радасці мора”
169
Спаборніцтвы праводзяцца наледзяной дарожцы снежнай гары. Кожная школа, прадпрыемства і ўстанова горада выстаўляе на турнір сваю каманду ў складзе трох чалавек. За кожны турнір прысуджаецца адно пераможнае ці штрафное ачко.
Каманда, якая набрала большую колькасць ачкоў, атрымлівае прыз Спорткамітэта — выраб з хрусталю.
Змест спартыўнаігравога дзевяцібор ’я:
“Скорасны спуск”
Удзельнікі імкнуцца, седзячы налядзянках, пачарзе пераадолець вызначаны ўчастак дыстанйыі. Лядзянка ўяўляе сабой кавалак лёду з высечаным месцам для сядзсння. Кожная лядзянка вырабляецйа ўдзельнікам самастойна.
“Каварны паварот ”
Удзельнік, седзячы на перавёрнутай лаўцы і разагнаўшыся на спуску, павінсн зрабіць віраж вакол стойкі.
“Снайперы”
Слізгаючыся па наклоннай ледзяной дарожйы на падмарожаным рэшаце, удзельнік турніру павінен трапіць снежкай у надзіманы шар (бычыны пузыр), які калышацца на вудачцы.
“Вазьмі прыз”
Саннік павінен пераадолець круты спуск, потым на роўнай дарожйы прыўзняцца на санках і зняць прыз, які вісіць на вудачцы.
“Непаслухмяная дошка”
З’язджаючы надошцы, удзельнік павінен сабраць раскладзеныя злева і справа восем рознакаляровых сцяжкоў, ні разу не зваліўшыся на снсг.
“Утаймуй сані”
Санніку неабходна пасля разгону на спуску і скачка з трампліна ўтрымацца на санях.
“Вароты”
На ледзяной дарожцы ў форме варот на адлегласці аднаго метра ўстанаўліваюцца лыжныя палкі. Удзельнік, разагнаўшыся наледзяной горцы, павінен праехаць праз вароты, не закрануўшы палак.
“Санны біятлон”
З’язджаючы з гары, удзельнік, прыўзняўшыся на санках, павінен праткнуць лыжнай палкай надзіманы шар.
“Хто далей?”
Удзельнікі кожнай з каманд, разагнаўшыся на стартавай пляцоўцы, на хаду садзяцца ў саніразвалкі і спускаюцца з ледзяной гары. Перамагае каманда, якая ў час спуску не згубіла ні аднаго ўдзельніка і праехала большую адлегласць.
“Лыжны фестываль”
170
(спартыўная праграма)
У спаборніцтвах удзельнічаюць каманды ДСТ у саставс 20 чалавск. У зонс дзеяння кожнай каманды абмежавальнымі арыеннірамі служаць вароты з лыж, уваткнутых у снег. Кожная каманда апранута ў спартыўную форму выбранага сю колсру.
Камандапсраможца ўзнагароджваецца кубкам Спорткамітэта, а псраможцы конкурсаў праграмы — каштоўнымі прызамі.
Лыжная эстафета
Па камандзс суддзі лыжнік стартус. 3 эстафетнай палачкай у руках ён абягас паваротны слуп і, падыходзячы да лініі старту, псрадае эстафету наступнаму ўдзельніку. Перамагае каманда, якая псршай прыйдзе да фінішу.
Бег “пераступамі”
Каманды дзеляцца надзвс палавіны, становяцца па пяцьчалавек каля ліній “старт” і “фініш”. Па камандзе суддзі ўдзельнік ад лініі “старт” пачынае ісці “псраступамі” (“ёлачксш ”/ Дайшоўшы да лініі фінішу, ён перадае эстафету наступнаму таварышу па камандзе, які праходзіць дыстанныю такім жа чынам і перадае эстафсту ўдзельніку сваёй каманды і г д. Перамагае каманда, якая псршай закончыць дыстанцыю.
“Турнірная нечаканасць”
У гэтай эстафсце каманды выстаўляюць па 4 удзельніка, якія па двое становяцца каля ліній “старт"’ і “фініш”. Па камандзе суддзі яны бягуць на адной лыжы без палак, дапамагаючы сабе свабоднай нагой. Перамагае каманда, якая хутчэй пераадолее дыстанцыю.
“Снежны цір”
У эстафеце ўдзсльнічае ўся каманда. Па сігналу суддзі са старту кожная з каманд пасылае наперад свайго прадстаўніка. Дайшоўшы да лініі “фініш”, удзельнік спаборніцтва спыняецца і кідае пяць снежак у кошык, які размсшчаны за 10 метраў ад яго, затым вяртасцца назад і перадае эстафету наступнаму ўдзельніку. Кожны промах на “стрэльбішчы” снежнага ціра наказваецца лішнім кругам (50метраў). Перамагае каманда, якая затраціла менш часу на пераадоленнс дыстанцыі.
“Лыжны слалам”
На дыстанцыі праз роўныя прамежкі расстаўлены кеглі. Стартуюць аўтамабілі УАЗ, якія едуць з раўнамернай скорасйю. Трымаючыся за доўгую вяроўку (5 метраў), прымацаваную да аўтамабіля, лыжнікі аб’язджаюдь ксглі. Калі ўдзельнік каманды саб’е кеглю, выйдзе з павароту — каманда атрымлівае штрафнос ачко. У гэтым туры ўдзельнічаюць усе члены каманды.
“Палёт на лыжах”
На сярэдзіне дыстанцыі ўстанаўліваецца трамплін. Стартуе
171
аўтамабіль. Удзельнік, трымаючыся за вяроўку, прымацаваную да аўтамабіля, робіць разбсг і. выйшаўшы на трамплін, робіць скачок. Перамагас каманда, якая па суме скачкоў псраадолсла найбольшую адлегласць.
“Лыжныя скачкі”
У гэтай эстафсцс ўдзсльнічае ўся каманда. Трымаючыся за павады, запрэжкі, лыжнік павінсн праехаць дыстанныю, развярнуцца вакол паваротнай стойкі і вярнуцца да мссца старту, перадаўшы лсйцы таварышу па камандзе. Псрамагае каманда, якая хутчэй за іншых пераадолее дыстанцыю.
“Сараканожка”
Усс ўдзельнікі становяцца ў шарэнгу, трымаючыся за вяроўку. Па камандзс суддзі стартуюць адначасова. Псрамагас каманда, якая тры кругі запар нс згубіць ні аднаго ўдзельніка і затраціць мснш часу на праходжаннс дыстанцыі. За кожны збой на дыстанцыі (заступ на лыжы папярэдняга ўдзелыііка, падзенне) каманда атрымлівас тры штрафныя секунды.
“Гуські”
Беларуская народная гульня. На ўскрайку круглай ледзяной пляцоўкі выбіваюць “гнёзды” (ямкі дыяметрам 25—30 см). Удзсльнікі гульні маюць калкірагачыкі (палкі даўжынёй 1—1,2м, раздвоеныя на канцы) і гуські (цуркі памерам 12x4 см). Кожны па чарзс кладзе свой гусёк у цэнтр пляцоўкі. Па сігналу астатнія ігракі ад сваіх “гнёздаў” бягуць у цэнтр і ўдарамі калкоў стараюцца загнаць гусёк у сваё “гняздо”. Перамагае той, хто загоніць большую колькасць гуськоў.
“Заяц”
Беларускі народны танецгульня. Два выканаўцы становянца адзін супраць другога, кладуць накрыж два палены і таннуюць, стараючыся не зачапіць іх нагамі. У варыянцс гульні гэты танец можна ператварыць у масавы конкурс, у час якога танцавальныя пары павінны выконваць розныя па рытму і характару рухаў танцы.