Афарыстычныя выслоўі беларускіх пісьменнікаў
Выдавец: Вышэйшая школа
Памер: 638с.
Мінск 2012
Помнікам віны не загллдзіш (А. Рылько. Маці і сын).
Номнікзабыты /не варты нічога (Л. Рублеўская.
Прыступкі).
Раны зажываюць віры памяці ніколі не супакояцца (А. Вялюгін. Пад ветразем у полі).
Родзвядзецца, /Калімагіл не шанаваць (Н. Гілевіч. Родныя дзеці).
151
Слмы млгутны метлд злбыцця зменл летлзлічэння (Г. Марчук. Голас і слова. Афарызмы).
Сноп апошні злллтогл жытл / Злстлеццл ў памяці палос (А. Куляшоў. Сноп апошні залатогажыта...).
Сплдчынлй валодае той, хто мае моц злсвоіць яе, той жл, хто гэтлй моцы не мле, у лепшым выплдку з’яўляеццл яе злхлвлльніклм (А. Разанаў. Зномы).
Сплдчынл неў мінулым, а з мінулага: яна вектар, які плклзвле длрогу, янл ~ лбліччл ўчлллвечлнлгл часу (А. Разанаў. Зномы).
Толькі грэццл ці влртл / Нл былым плпялішчы? (А. Пісьмянкоў. Ты ўсміхаешся горка...).
Трэба тыя [помнікі] шлнлвлць, / Якія не забылі прл плдножжл, / Дзе ім наканавлна век стляць (А. Сер-бантовіч. I вось яна прыходзіць, наша сталасць...).
Т'ы плдзякуй тлму, / што было і што ёсць, / a wo болей нічога не будзе (Е. Лось. He шкадую таго, што было і што ёсць...).
Узнаглрода плмяць, /Плмяць кат (3. Дудзюк. Ці я магла б...).
У клнцы дня стлнь дворніклм івліх думлк і плводзін. Нешта выгрлбі нл сметнік, клб не злмшлла злўтрл сустрэцьузыход сонцл. Заглрніў заллтую фальгу плмя-ці тое, гйто длплможл злўтрл жыць (У. Ліпскі. Дай, божа, дзецям долю).
152
У нас добрая спадчына, паболей бы добрых спадчын-нікаў (М. Стральцоў. Спадчыннасць).
Усё ўспамінам стане (Н. Мацяш. За соснамі -мора).
Успаміны сэрцу неапора... (К. Кірэенка. He, не трэ-баўспамінаць...).
Што калі нават попел-прысак / Астыў нашто ка-паццаў ім? (Н. Гілевіч. Родныя дзеці).
.Я б не сказаў, йіто кожны доктар / Вядзе свой род ад Скарыны (М. Лужанін. Як нараджаўся новы свет).
«ВЕКЖЫВІ ІВЕК СПЯАІАДВАГУ»
Смеласць, адвага, мужнасць; сіла і спрыт; мэтанакіраванасць і настойлівасць; дысцыпліна
Лле Муж не той, хто не знаў батагоў, / А той, хто пад імімаўчаў (У. Караткевіч. Песня колаў).
А хто не надзеецца на сябе, той цягам бывае слабы (Я. Колас. Дуб і чароціна).
Бо мы толькі тады дачакаемся дня, / Калі нас не зда-лее змаганне злякаць (М. Багдановіч. Нашых дзедаў душылі абшары лясоў).
Будзь смелым, як вецер, як воля сама! / Знай, смелых не чэпе ні крыўда, ніцьма'. (Я. Купала. Будзь смелым!,.).
153
Векжыві і век спялі адвагу (С. Законнікаў. За гарою знік лужок маленства...).
Гавораць: добрым быць нядобра, / Глвораць: дрэнным дрэннл быць. / Між злосцю і длбром харобрым / Злўсёды нлм плтрэбнл быць (А. Астрэйка. Гавораць: добрым быць нядобра...).
ДАЯ смелых людзей нямл бездлрожжл (Я. Колас. На ростанях).
Дык вось: ёсць сілл іў бяссіллі (Я. Колас. Рыбако-ва хата).
Есць сіла будзе спрлвл, / ёсць справл будзе рух... (А. Вярцінскі. Ёсць сіла — будзе справа).
Клббыць смелым, то для гэтага трэба быць дужым, a каб быць дужым, то трэбл мець цвёрды грунт пад нл-гамі і ясна пачуваць і ведаць, дзеля чаго ты жывеш на свеце (Я. Колас. Асінае гняздо).
Кабгартавацца, /варта быць са сталі (А. Разанаў. Паэма парушанай мяжы).
Калі вам трэба прыняць важнаерашэнне, прымай-це тое, на выкананне якога патрэбна болый смеласці (Я. Брыль. 3 людзьмі і сам-насам).
Нават птушкі супраць буры / Сядзяць наперад гала-вой (П. Броўка. Ісці да мэты ўстаць да ўсходу).
154
Нам трзба жыць і долю папраўляць, / Каб нас па-томкі з часлм не клялі (Я. Купала. Пакіньма напуста на лёс свой наракаць).
На плыце сядзець не налаве, /Патрэбны і смеласць і спрыт (Я. Колас. Адплата).
Настойлівасць твар упартасці, настырнасць -яерукі (Г. Марчук. Голас і слова).
На хісткай кладцы ты не пахісніся, / Калі прайсці патрэбна напрасткі (С. Грахоўскі. Калі прыходзіць неспадзеўна сталасць).
He справа мужчын / страхавацца, хавацца, / не справа мужчын / баяцца, дрыжаць (А. Вярцінскі. Пра дзярзанне).
Няма на свеце такой сілы, над каторай не было б больмае сілы (Я. Колас. Ластаўкі).
Пакуль гарыць горан датуль ён і волат, /1 сам сабе майстра, і сам сабе бог! (А. Бялевіч. Пакуль жар у сэр-цы датуль у ім сіла).
Пакуль ёсць баязліўцы / будуць адважнікі (Н. Ма-цяш. Тут, і цяпер).
Разу цябе ёсць сіла, ты заўсёды знойдзеш спосабжыць на свеце, праб’еіа сабе дарогу штд жывое, жывым і за-станецца (Я. Колас. Зло не заўсёды зло).
Сабраць з дарог каменні тыя, / Што губяць сілы ма-ладыя (Я. Колас. Новая зямля).
155
Сатырамоцныхумацоўвае. А слабыя баяцца сатыры, забараняюць яе (А. Макаёнак. Зацюканы апостал).
Сіла ломіць мур (А. Вялюгін. Вецер з Волгі).
Сіла простай натуры ідзе ад прыроджанага ўмельства. Быць у спакойнай раўнавазе з першай жа хвіліны, як толькі праходзіць час маладога свавольства і пачынаецца патрэба быць сталым (К. Чорны. Скіп’ёўскі лес).
Так, пацярпець! Адно цярпенне / I можа даць табе збавенне... (Я. Колас. Новая зямля).
Узяць сябе на павадок (Я. Колас. У палескай глушы).
Усякая разрозненая сіла, сабраная ў адно, звязаная крэпкім абручом і накіраваная ў адзін пункт, робіць цуды {Я. Колас. На ростанях).
Хоць раз, ды добра агрызнуўся! (Я. Колас. Новая зямля).
Хто мужны, хто смелы, хто дужы, / Хто цэлем працят залатым, / Had тым неўладарныя сцюжы, / Iлёс неўладарны над тым (У. Жылка. Хто мужны, хто смелы, хто дужы...).
Што знаходзіцца паміж смеласцю і нахабствам, іато раздзяляе гэтыя, такія блізкія, а па сутнасці такія далёкія паняцці, што не дае ім зліцца, злучыцца, з’яднаццаў адно? Выхаванасць, прыстойнасць, самапа-вага {Я. Сіпакоў. Наталенне смагі).
156
«ВОЛЯ СОНЕЙКУ РАЎНЯ»
Воля, свабода, незалежнасць, роўнасць; дэмакратыя; няволя
А ці лягчзй нявольніку тады, / Калі на ім аковы зала-тыя? (П. Макаль. Без бою я здаю сваю душу...).
Без повада, без вобруці, / Усім вядома, добра йсці (Я. Колас. Паслушная жонка).
Бяруць свабоду сілай духу, /Бяруць са зброяйуруках (А. Звонак. Смага).
Волі не ведае вольны (У. Някляеў. Выйшаў. Хіснулася поле...).
Вол прывыкае да ярма / Як распрагуць, яму ня-звычна, / Здаецца, выпраглі дарма (М. Лужанін. Як на-раджаўся новы свет).
Вольнаму воля. Шалёнаму поле. Святому -рай. Шчасліваму доля. Пчолцы кветка. Салаўю май. Рыбе вада. A што падкідышу? (У. Ліпскі. Дай, божа, дзецям долю).
Воля не тое, што рукі развяжуць, / зменяць на большую клетку малую. /Воля нетое, што/«вольны. ты» скажуць. / Воля то воля, якую адчую (Л. Ге-ніюш. Воля не тое, што рукі развяжуць...).
Воля сонейку раўня (Я. Купала. Песні вольнага ча-лавека).
157
Грудзьмі свабоду прыкрываў (К. Крапіва. Жалезны
Р-І^эмакратыя гэта калі ты можаш гаварыць, што хо-чаш, а мяркуюць пра цябе толькі па тваіх учынках, фа-шызм жа патрабуе субардынацыі слоў, каб можна было рлбіць, што хочаш (В. Каваленка. Падвышанае неба).
Дэмакратыя гэта пллітычная коўдра (У. Руба-наў. He аднойчы забіты).
Дэмлкратыя плчынлеццл, кллі лі) слоў перлходзяць дл спрлвы, а канчаецца, кллі лд спраў перлходзяць да слоў (Г. Марчук. Голас і слова).
Зл волю, вебы пллцяць глллвой (Н. Мацяш. Маналог Казіміра Лышчынскага).
Зл дэмлкрлтыю на словах, / лле нл справе за дубінку! (В. Жуковіч. «Быць альбо не быць!..»).
Замест свечхі / лепей быць / гранатай (М. Танк. Жывая свечка).
Змагайся, кабсвятое не звялось (А. Глобус. Паплечніку). Калі грамадства ператварае волю ў разбэшчанасць. яна сыходзіць з грамадства (Г. Марчук. Голас і слова).
Калірлбу веры, / Дыку чым жа вольны?! (Н. Ма-цяш. Малітва Апанаса Філіповіча).
Калі шчыруе цемра і турма, / часцей заўсё прыдвор-ныя прыходзяць (В. Жуковіч. Падумаў я міжволі: «Што было б...»).
158
Класавае, што законна застаецца ў свядомасці, -той векавы жахлівы здзек з прыгнечанай большасці, што выклікаў пратэст, паўстанні, рэвалюцыі, зі)зек, з якім нельга змірыцца, і наогул, з пазіцыі чалавечнасці, і тлму, што ісам тызтой болыаасці (Я. Брыль. 3 людзь-мі і сам-насам).
Кропля крыві / не знікае ніколі / бясследна... (С. За-коннікаў. Ля помніка Шандару Пецёфі).
Кропля крыві, / што праліта за волю, святая... (С. Законнікаў. Ля помніка Шандару Пецёфі).
Надзець не дайце вечных ланцугоў, / Любыя збіць рыхтуйцеся аковы (А. Бачыла. Думы Каліноўскага).
На прывязі быць нават камню нядобра, / Бяроўка ж ратуе і... звязвае нас (Р. Тармола-Мірскі. Вяроўка).
He звязвайце натруджаныя крыллі, /Яны спазналі -досць! вышынь і мук (Я. Янішчыц. He звязвайце на-труджаныя крыллі...).
He падуладна толькі слова /Халоднай пэўнасці акоў (В. Зуёнак. Слова).
Ніхто так не баіцца дэмакратыі, як мешчанін. Для яго бзмакратыя няпэўнасць. А ён любіць толькі пэўную сітуацыю (В. Каваленка. Падвышанае неба).
Няма для духа еольнага граніцы (Я. Купала. Пес-ня мая).
Няхай галодная ды воля, / Чым сытая але тур-ма! (В. Вярба. Белыя пісьмы).
159
Няхай жыве, заўжды жыве / жаданая свабода духу! (А. Русецкі. Свабода духу).
0, лепей дні пакончыць на полі баявым, / Ніж век глы-таць ў кайданах чужынскіх вогнішч дым! (У Карат-кевіч. Балада пра Вячка, князя людзей простых).
Пасада заўсёды няволя (М. Башлакоў. Паэт заўсёды ёсць прарок).
Рабскія ланцугі якраз /He даюць душы развінуцца (Р. Ба-радулін. Сорак год).
Разняволенне /гэта адраджэння пачатак (В. Жу-ковіч. Разняволенне).
Сама гісторыя вучыла: / Шануй, народзе, і цані / Усё, што поіць-жывіць шчыра / Тваёй свабоды карані! (Н. Гілевіч. Родныя дзепі).
Свабода нашай дэмакратыі гзта свабода агню, a дзеж свабода вады? (Г. Марчук. Голас і слова).
Свабодзе нашай грош цана, /каліяна адносная (В. Жу-ковіч. Свабодзе нашай грош цана...).
Свабодны толькі дух / Душа не мае волі (Р. Бара-дулін. He мае).
Свабоду зроду /Ніхто ахвотна не даваў (А. Звонак.
Смага).
Свабоды бог з неба не скіне (Я. Колас. Андрэй-вы-баршчык).
Страіаны... не той палон, у які цябе заключае не-хта, а страшны той палон, у які заганяе сам сябе чала-
160
век. Можна быць нявольнікам і на волі, можна быць воль-ныму няволі (Б. Сачанка. Адоль).
Сцежка да волі надта цяжкая... (С. Законнікаў. Ая «Сіксцінскай мадонны»).
Толькі воля не ведае здрады (В. Жуковіч. Ты прыго-жая, маладая...).
Толькі ніійто не пагасіць ніколі /ў сэрцы гаручага полымя волі (М. Танк. Сёння яшчэ мы блукаем бяз-домныя).
У свабоды адзін абаронца праўда (Г. Марчук. Голас і слова).
Хай лепей ніколі не будзе краіны, / Чым будзе краіна -без волі (У Караткевіч. Эпітафія. Пакараным смерцю ў 1882 годзе).
КНІГІ ОНЛАЙН
