Афарыстычныя выслоўі беларускіх пісьменнікаў
Выдавец: Вышэйшая школа
Памер: 638с.
Мінск 2012
Iў хваляванні старэчым, як наўздагон, ёсць свая пера-вага такая, як рэха вялікай душэўнай красы, успамі-нальна-развітальная, журботна-рабасная асалода (Я. Брыль. 3 людзьмі і сам-насам).
Калі сумленна / Ты пражыў свой дзень, / Сумленным, Эружа,/Бубзе і твой вечар (А. Грачанікаў. Франтавікі).
Колькі на вяселлях ні скачы, / Маладосць табе не зберагчы (А. Грачанікаў. Адцвіла юначая вясна...). Маладосці больш у вечнасць верыцца (К. Кірэенка. Ёсць яшчэ дуброва, ёсць паляна...).
142
Маладосць абарваны трыпціх / У трывожным жыве падарожжы (А. Пысін. Памяць).
Маладосць! Ты маеш дзён багата,/ Ты іх, бескла-потная, нелічыш; / Толькі старасць разумее страту: / Мала ды ні ў кога не пазычыш (К. Буйло. Пройдзе дзень і ў вечнасці затоне...).
Маладосць хто раскрышыць, разбожыць / Галаву, як на пласе, спарожніць (В. Аколава. Пракурор і казіно).
Маладыя ногі і ў балоце не гразнуць (Я. Колас. На прасторах жыцця).
Маладыя толькі / Сонца й мама. / Радасць яіачэ маладая таксама (Р. Барадулін. Ксты).
Можна й вясною дачасна састарыцца, /Можна і по-лымем ўвосень гарэць (Л. Геніюш. Нам марыць на-лежыць тады, калі марыцца...).
Моладзь гэта надзея, світанне, / каласы наійы і васількі. (Л. Геніюш. Моладзі).
На старасці год чалавек не гатовы спажыць здабыткі юначай мары, што нечакана здзейсніліся (Г. Марчук. Голас і слова).
На старасці цвярдзее падушка пад галавой і мулкай становіцца пасцель (В. Каваленка. Падвышанае неба).
Нехачу дажыць часоў, /Калі плечы ад гадоў сагнуц-ца /1зусіхмаіх былых сяброў / Толькі дзве далоні заста-нуцца (М. Танк. He хачу пакідаць...).
0 маладосць! Як бы мы жылі, калі б тое, што спа-знаём. пасля, спазналіраней!... (Б. Сачанка. Наводшыбе).
143
Іірлмлллдосць пяюць бярозы, /Пра вечнасць хмурыя дубы (А. Бачыла. Нібы сімфонія жывая...).
Святое прлвл стлрасці післць тое, што хочлццл сл-мому (Я. Брыль. Вячэрняе).
Святую нліўнлсць млленствл ў стлрлсць не пераня-сеш (Я. Брыль. 3 людзьмі і сам-насам).
Спяшлеццл іжыць, і лдчуваць, /Нлпэўнлж, /малл-досць невыпадковл (У. Скарынкін. Перад вяселлем сына).
Стлллсць гэтл прлгл длсклнлласці, /Уякой няма ўжыццімяжы (П. Макаль. Дацягнуцца да старэйшых, вырасці...).
Стлрлсць мылам не адмыеш (Я. Сіпакоў. Сцяпан і Рукавок).
Старасць настле тлды, кллі ты ўсё больш і болый знлходзійі знлёмых прозвійгчлў нл нлдмлгільных помні-клх (Г. Марчук. Голас і слова).
Старлсць не рлдлсць, лднлк усім хочлцца дл яе длжыць (Г. Марчук. Голас і слова).
Старлсць тлкслмл бывлерознля гордля, яку дубл, пллксівля, як у лсіны, тужлівля, як у бярозы, і скрыпу-чля, яку вязл. Алеякля бянл ні былл, ёйусёроўнл ніхто незлйздросціць (Б. Сачанка. Пакуль не развіднела).
Стлрлсць члс, калі немлеш прлвл, / Апроч сну, лд-плчынку, сплкою, / Hi нл лдзін дзень лдкллсці свае спрл-вы (М. Танк. Старасць час, калі не маеш права...).
144
Стлрому трэба не швэндацца па свеце, а трымацца роднага кута і не таму толькі, што там і сцены да-памагаюць, але ж і дзеля годнага заканчэння свайго жыццёвага шляху, са сваім месцлму Зямлі (Я. Брыль, 3 людзьмі і сам-насам).
Такі рухавы малы / што амаль што выслізгвае са свету, /тлкі нерухомы стлры /што свет амаль што выслізгвае адяго (А. Разанаў. Пункціры).
Ужо ў цікаўнасці дзіцяці / Гучыць разважнасць сівізны (А. Грачанікаў. Пераемнасць).
У маладосці душа і думкі не абцяжараны развагаю абмэтазгоднасці (К. Чорны. Пошукі будучыні).
У сямнаццлць кветак ты не бачыш, / Сам нерас-пушчаны бутон (А. Лойка. Любоў прыходзіць не ў сямнаццаць...).
У старасці па-дзіцячы здзіўляцца, як гэта вечна, пра-вечна цякуць па зямлі розныя па велічыні, па красе ды такія шматлікіярэкі... (Я. Брыль. 3 людзьмі і сам-насам). Час непадкупны і справядлівы суддзя! / Даруй старэйшым, / Якія асуджалі мяне за маладосць, / Бо самі да яе / Ужо не маглі вярнуцца. / Даруй і маладзей-шым, / Якія асуджаюць мяне зноў / За старасць, / За-быўшыся, tumo з ё'й /1 ім неразмінуцца (М. Танк. Час — непадкупны і справядлівы суддзя!)
Юнацтва — мёд, / і ў гэтым мёдзе /Яшчэ не чутна / гаркаты (А. Пісьмянкоў.Як гэтахорашаюнацтва!..).
145
«УСЁПАКІНУЦЬ САЕД ПАВІННА...»
Набыткі, жыццёвы плён душы і працы
Адзін прыйшоў / і след пакінуў, /Другі прыйшоў, / каб наслядзіць (С. Дзяргай. Згадаў я зерне і мякіну...).
А след ад вялікай душы застаецца на свеце доўга (Я. Колас. Наўсё ёсць прычына).
Вам [маладым] доўга крочыць праз гады./ He за-бывайцеся ж, якія / Вы пакідлеце сляды (П. Броўка. Сляды).
Жыві, шукай, усё рабі як след, / Клб на Радзіме твой свяціўся след (С. Грахоўскі. He здавайся, не ўпадзі ў адчай).
Калі бды кожны / 3 маленства думаў, з першых лет, / Які ці светлы, ці прыгожы / Пакінеў плмяці ён след (Н. Гілевіч. Родныя дзеці).
Кропля крыві / незнікае ніколі / бясследна... (С. За-коннікаў. Ля помніка Шандару Пецёфі).
He еажна, хто ты хлебароб, паэт, / Адно на ўсіх людзей зямное ійчасце. / Галоўнае, які пакінеш след, / Па ім ступаць далей твайму нашчадку (С. Закон-нікаў. Устань да сонца!).
He магу цярпець я верхаглядаў, / Верхалазам -тысяча пашан (П. Панчанка. Верхалазы).
146
He прыстаць,/ He здарожыццл,/ He звярнуць на пярэдых, спачын, /Не пакінуць абурана, / За са-бою не ляпнуць дзвярыма, як векам... (Н. Мацяш. Песня).
Нідзе / так доўга / сляды / не застаюцца, / Як на душы! (У. Карызна. Сляды).
Самім сабой застаецца святло, /I шчодрае, і скупое... (Р. Барадулін. Каб потым...).
Упаў падбітыў паднябессі жораў, а на зямлі яго не гас-не след (С. Грахоўскі. Развітальная журба).
Усё знікае, прлхобзіць, як дым, / Светлы ж след будзе вечна жывым (М. Багдановіч. Думы).
Усё пакінуць след павінна, /Бо, як пачаўся белы свет / Прамень, пясчынка ірасінка/Нязменна пакідаюць след (П. Броўка. Сляды).
Чалавека сляды у стагоддзях не гінуць. / Гэта помні заўжды, / Перш чым след свой пакінуць (Е. Лось. Чала-века сляды у стагоддзях не гінуць...).
Што значым мы / самі па сабе?.. / Семя знлходзіць сябе /ў сяўбе. /Угэтым полі, /гэтымжыцці/мы павін-ны / прарасці. / У гэтым полі, / гэтым жыцці /мы па-вінны /узысці. / У гэтым полі, / гэтым жыцці /мы па-вінны / сябе знайсці. / А па вясне, /а па сяўбе /мы ўжо / не самі па сабе (А. Вярцінскі. Што значым мы самі па сабе?..).
147
«ЛМНІСТЫІНЕ ЗНАЕІІАМЯЦЬ»
Памяць чалавека, памяць пакаленняў; мінулае; спадчыннасць і спадчына
Абшарыць кіійэні свае памяці (Я. Колас. Развіваць і ўзбагачаць літаратурную мову).
Амністыі не знае памяць, / Яна падзей мінулых склад (А. Астрэйка. Няма амністыі пачуццям).
А чаллвечая памяць багатая. Ёй трэба насіць усё тое, чаму не трэба чаму нельга зноў паўтарыцца (Я. Скрыган. Смага).
Будзь да канца са мной, сяброўка-памяць, / Нібы крышталь гранёны, чыстай будзь (А. Звонак. Па-мяць).
Балінка памяці / He можа не стаць / Галінкай вечна-сці! (А. Лойка. Балада бэзавай галінкі).
Добра бывае апынуцца ў прыемным ад перажытасці хваляванні. Успомніць забытае, але знаёмае, чапаць яго пальцамі памяці (Я. Скрыган. Смага).
Аобра жыць і памяццю пакут (Н. Гілевіч. 3 кнігі « Сямірадкоўі»).
Аы лепшая памяць аб мертвых / ваша любоў да жывых (А. Вярцінскі. Іх апошняя воля).
Аы памяць, як лішні вагон, / не адчэпіш. /1 без яе наперм) нерушыш. / У плмяці — вочы, / якіх не аслепіш. /
148
У памяці вушы, / якіх не лглушыш (П. Макаль. Ка-жуць, даволі пра дальнія страхі...).
Ды патрэбна наступніку, /кабсумленнем не слеп, / Нібы воку сляза, / ачыійчальная памяць (С. Закон-нікаў. Нашы мары бясконцы сусвет абышлі...).
Застаецца толькі вечнаіі плмяць / Той зямлі, дзе на-раізіўся ты (М. Рудкоўскі. Змянліва ўсё на белым свеце).
3 жывым мінулым у жывых вачах / Ясней убачыш будучыні далі (А. Лойка. Санет сыну).
I бацьку скорл сын забудзе /Клротка памятка аблю-дзе, /Абпростым людзе (Я. Колас. Новая зямля).
I вочы новых пакаленняў / Жыццё прадкажуць нам ці/ Смерць! (I. Багдановіч. Галасы фрэсак).
I ўсё, што колісь перажыта, / Цішэй спускаецца на дно (Я. Колас. Рыбаковахата).
Каб расказалі ўсё магілы, / Слёз не хапіла б на зямлі (С. Грахоўскі. Каб расказалі...).
Калі бусё збывалася, / чаго жадаюць, / то не было бсумненняў (В. Рагаўцоў. Імгненні).
Калі чалавек naxtipae, / Згасае яго святло, / Ды но-вым святломразгараецца/Памяць абім (Н. Тулупава. Калі памірае зорка).
Капаццаў мінулым варушыць, набліжаць будучае (Я. Сіпакоў. Узятак з маўчання).
Крый Бог нам абяспамяцець ізноў (Н. Мацяш. Пяць галасоў).
149
Нават кропля вады памяць мае / Аітаральна праўсё, / Што краналася плыні калісьці (Н. Мацяш. Збыліся).
Нл дрэве памяці з кожным годам багацейшы ўра-джай (М. Танк. На дрэве памяці...).
Нам паліць з успамінаў цяпельца, / Нлм да скону ўспамінамі жыць: / Тым лзерцлм, / што плешчлццл ў сэрцы, / Той рлчулкай, / што з сэрца бяжыць (А. Пісь-мянкоў. Спавядацца бяжым да прыроды...).
Нлпісанае застлеццл, а ненапісанае забывлеццл (Г. Марчук. Голас і слова).
На шляхлху былое /Няма поступу ўперад (Н. Ма-цяш. Галінка плюшчу).
He злўждыўсплміны нлм лпорл (К. Кірэенка. He, не трэба ўспамінаць...).
He мае Плмяць межлў і граніц, /Янл пульсуеў кож-ным радлводзе (3. Марозаў. Памяць).
He пагарджаць святым сваім мінулым, / А за-служыць яшчэ, і вартым быцьяго (У Караткевіч. Бела-рускае мінулае).
Няма нічога благогаў тым, калі чалавек ступае на адну і тую ж сцежку двойчы і калі на яго ад гэтага находзяць успаміны (М. Стральцоў. Падарожжа за горад).
Няхай твае паражэнні, гузакі і мазалі глыбока сха-ваны ад усіх, ты пра іх абавязаны памятаць заўсёды (М, Стралыдоў. Слова ўдзячнасці).
150
Пакіньма спадчыну мы для патомкаў / Інакшую ад той, / Што узялі ад пробкаў на абломках /Гісторыі сваёй (Я. Купала. Безназоўнае).
Пакліч былое адгукнецца /Жалейкаю за хваіной; / Скраніся і важкой хадой / Наступнае ў паход кранец-ца (А. Куляшоў. На паўмільярдным кіламетры).
Пакуль памяць жывая, ёй не трэба ставіць пом-нікі, яна сама помнік (М. Стральцоў. Ад маладзіка да поўні).
Памяць і любоў зямная / He знялі і сёння шынялёў (С. Законнікаў. Памяць).
Памяць мая! Ты пухлінамі часу баліш, / Продкаў злачынствы катуюць / пячорны мой розум... (У. Няк-ляеў. Паляванне).
Памяць набытак асобы (А. Разанаў. Зномы).
Памяць не нябожчык, і не ёй сатлець (Л. Геніюш.
Памяць).
Перад намі-унукі, /за намі магілы дзядоў (С. За-коннікаў. Кульмінацыя).