Гісторыі пра Ціно і Ціну
Ленэ Майер-Скуманц
Выдавец: Про Хрысто
Памер: 128с.
Мінск 2004
«Нешта я гэтага не памятаю», — кажа Ціно.
«Нічога, — кажа Джанатан. — Мне здаецца, ты менавіта так думаў яшчэ перад тым, як пачаў расці ў маміным жываце».
«Ага», — кажа Ціно і бяжыць назад у сад. Ён кладзецца ў траву перад кустом лаванды. «Эй, вы таксама паследкі, — кажа ён, гледзячы на кветкі. — Але гэта зусім няблага. Для пчол — гэта проста шчасце. Чуеце?»
18
19
Ціно і поўня
Ціно апранае цёплую куртку. Ён ідзе ў цёмны вечаровы сад. Круглы жоўты месяц падымаецца над дахам. Ціно сядае на кукішкі і абхоплівае сябе ру-камі. Ён робіцца зусім маленькім. Так глядзіць ён уверх, на поўню.
«Хм-м, — уздыхае Ціно. — Ты такая апетытная. Такая сакавітая. I так прыемна ад цябе пахне. Нехта ўжо пракусіў у табе пару дзірак, але цябе яшчэ хопіць на сотню вячэраў».
Раптам пад аркай узнікае чыйсьці імклівы, хуткі цень.
Ён чуе Цінін голас: «Ты піто, трызніш, Ціно? 3 кім ты размаўляеш?»
«3 поўняю», — кажа Ціно. «Я — мышаня, якое думае, што поўня — гэта галоўка сыру».
«Што за вар’яцкая ідэя ў цябе?!»
«Не ў мяне, — кажа Ціно. — У мышаняці».
20
Ціно і мох
Пад кустамі бэзу ляжыць некалькі вялікіх камянёў. Іх прывёз дзядуля са сваіх падарожжаў. Разам з татам яны дасталі іх з машыны і прыкацілі сюды. Дзядуля ведае пра кожны камень, дзе і калі ён яго знайшоў.
Ціно праводзіць далонню па камянях. У кожнага каменя свой твар, гладкі альбо шурпаты, халодны альбо цёплы, у залежнасці ад таго, колькі сонца ён у сябе ўвабраў. На некаторых камянях расце блакітна-шэры лішайнік. На іншых расце мох.
Кончыкамі пальцаў Ціно дакранаецца да імху. Які ён мяккі і свежы! I колькі адценняў зялёнага колеру можа ў яго быць, колькі розных відаў круглых і перыстых лісточкаў ён мае!
Ціно сядае каля камянёў. Ён сядзіць зусім ціха на адкрытым сонцы, нерухома і моўчкі. I адчувае, як становіцца ўсё больш і больш важкім. Такім важкім, як гэтыя абломкі скалаў. Але зямля моцная. Яна вытрымае яго. Зверху, з куста бэзу на яго і на камяні пасыпалася дажджом пажоўклае асенняе лісце. Маленькі павучок карабкаецца па яго назе, але гэта не перашкаджае Ціно. Лісце і павукі не могуць пашкодзіць камяням. Чорны дрозд скача зусім блізка. Ён не баіцца камянёў...
Сонца апусцілася за суседскі дом, вецер стаў халодным.
21
22
«Ці ю! — пачуўся мамін голас. — Ціно, дзе ты падзеўся!?»
Ціно з цяжкасцю ўстае на зацёклых нагах. Ён пацірае ногі і рукі. Ён пазяхае, потым яшчэ і яшчэ раз.
«Ну, ты толькі скажы, — крычыць мама. — Я шукаю цябе ўжо цэлую гадзіну, у садзе таксама. А цябе нідзе няма».
«Зразумела», — кажа Ціно.
Ён ідзе дамоў, падыходзіць да вялікага люстэрка ў калідоры. Ён уключае святло. Насценныя свя-цільні заліваюць яго твар яркім святлом. Ціно пра-водзіць пальцамі па ілбе і шчоках.
«Што там?» — заклапочана пытаецца мама.
«Нічога, — кажа Ціно. —Я толькі падумаў, што там, можа, пачаў расці мох...»
23
Ціно ведае, што любіць Ціна
«3 сённяшняга дня, — кажа Ціна, — называй мяне Крысціна».
«Чаму?» — пытаецца Ціно.
«Таму што я ўжо дарослая, — кажа Ціна. — I таму што я не хачу, каб маё імя было падобна да імён маленькіх дурных хлопчыкаў!»
Ціно моўчкі адварочваецца. Ён ідзе па сцежцы, пасыпанай гравіем, паміж градак з гароднінай. Ён чуе, як храбусціць гравій пад яго нагамі. Ён хра-бусціць моцна і абурана. Ціно сцішыў ход. Цяпер гравій храбусціць цішэй. Ціно прабіраецца наперад, як баязлівы і сарамлівы звярок. Цяпер гравій толькі шапоча. Але Ціно можа ступаць яшчэ асцярожней, амаль нячутна.
«Ты чуеш, Ціна, — кажа ён, — гэта па гравіі ідзе прывід».
За кустамі ружаў ціха. Ціно скача ў траву і куля-ецца некалькі разоў.
«Ціна, ты так не ўмееш...»
За ружовымі кустамі нешта зашамацела і сціхла.
Ціно шпацыруе да кустоў маліны. Ён чакае хвілінку, потым кажа: «Гэй, Ціна, вось самая-самая апошняя ягада маліны!»
«Пакінь яе мне!» — крычыць Ціна і бяжыць да яго.
24
Ціно трымае для яе маліну на раскрытай далоні. «О, якая вялікая! — кажа Ціна і засоўвае маліну ў рот. — I такая салодкая!»
Ціно глядзіць на яе, як яна аблізваецца. «А ты цяпер адгукнулася на Ціну...»
«Гэта было выключэнне», — кажа Ціна.
25
Ціно і свята ўраджаю
У дзіцячым садку плануецца свята ўраджаю. Ры-та, выхавацелька, упрыгожвае пакой гірляндамі з барвовага кляновага лісця. «Кожны з вас павінен заўтра прынесці што-нсбудзь, сабранае з ураджаю. Усё, што вы прынясеце, мы пакладзем на адну вя-лізную талерку, сядзем наўкола і скажам: «Любы Божачка, усё гэта — Твае дары. Мы дзякуем Табе за гэта. Ты даў нам, людзям, сілы і розум супра-цоўнічаць з Табою. Мы сеем і збіраем ураджай, мы прыкладаем шмат намаганняў і цешымся поспехамі. Дзякуем Табе за ўсё гэта».
26
На наступны дзень дзеці прынеслі караваі, гарод-ніну і садавіну. Ціна прынесла мяшэчак вылушчаных арэхаў. I толькі Ціно паклаў на талерку спісаны ар-куіпык паперы. «Гэта ад мяне. Я надыктаваў Джа-натану, каб ён надрукаваў на кампутары».
Рыта чытае ўслых:
«Мюслі з груш і арэхаў, салата з яек і гароху і вершык з маімі думкамі, усё тут сабрана патроху...» Ціна хіхікае. «Эй, Ціно, на якім полі ты назбіраў гэтыя вершы?»
«Там, у галаве», — кажа Ціно і паказвае на свой лоб. «I было столькі ж клопату, каб што-небудзь прыдумаць, як і вылушчыць арэхі са шкарлупінкаў».
27
Ціно і шыпшына
Ціно быў разам з дзядулем на лузе каля ракі. Там растуць кусты шыпшыны, якія ўвосень скрозь па-крыты чырвонымі бубачкамі.
«Давай нарвем іх і падорым нашай бабулі, — пра-панаваў Ціно. — А яна заварыць з іх гарбату».
«Гэта шмат працы, — падумаўшы, кажа дзя-дуля. — Трэба кожную бубачку разрэзаць папалам і дастаць зярняткі».
«Тады я зраблю нешта іншае», — сказаў Ціно і пачаў зрываць шыпшынкі так, каб на кожнай застаў-ся маленькі хвосцік.
Дома ён папрасіў дзядулю: «Выражы мне з кардо-ну вялікае сэрца і абклей яго фальгою!»
Дзядуля так і зрабіў. «Што яшчэ?»
«Цяпер нам патрэбен мох!»
Ціно збірае падушачкі імху з каменнай лавы ў са-дзе, а дзядуля збірае мяккія кучкі імху з гафрырава-нага стальнога даху навеса для садовага інвентара. Ціно шчыльна ўкладвае мох па кард онным сэрцы, адзін мяккі кавалачак за другім. Потым ён насаджвае на мох шышпынкі. I выходзіць ярка-чырвонае сэрца!
Яшчэ Ціно прыгожанька аблямоўвае яго бар-дзюрчыкам з надзвычай яркага ізумрудна-акса-мітнага імху.
«Ты калі-небудзь бачыў такі прыгожы падарунак, дзядулька?»
28
He, дзядуля за ўсё сваё жыццё не бачыў нічога прыгажэйшага.
Бабуля кладзе сэрца з шыпшынамі як упрыго-жанне на стол. «Цяпер цешуся я, — кажа яна. — А пазней, зімою, цешыцца будуць птушкі, калі я па-кладу гэтае сэрца для іх на тэрасе».
«Траякая радасць», — кажа задаволена Ціно.
«Чаму траякая? Дваякая! Спачатку — бабуліна, потым — птушыная. Лічыць навучыся, малеча», — сіпіць Ціна.
«Траякая, — кажа Ціно. — Я таксама цешыўся, калі рабіў».
29
Ціно і гарадок з запалкавых скрыначак
Ціно і Францішка наклейваюць рознакаляровую паперу на скрыначкі з-пад запалак.
Яны будуюць горад і домікі з запалкавых скры-начак.
Домікі стаяць роўнымі радкамі, і перад кожным домам расце коркавае дрэўца з кронаю з ваты. На ваце ружовыя крапінкі — гэта значыць, што дрэўца ў квецені.
Ціно кладзе блакітны шалік вакол горада — гэта рака. Па рацэ плывуць маленькія папяровыя лебедзі.
«Прыгожа, праўда?» — кажа Ціно.
«Супер, — кажа Францішка. — Цяпер я пайшла рабіць фрызуры лялькам». Яна знікае каля лялеч-нага доміка. Ціно застаецца адзін перад кардонным гарадком.
Яго рука шпацыруе ўздоўж ракі, шпацыруе ўказальным і сярэднім пальцамі: раз-два, раз-два.
«Ціна, хадзі сюды! Паглядзі!» — кліча Ціно. «Ідзі паглядзі, што мы пабудавалі!»
«Што, нешта асаблівае?» — пытаецца Ціна.
«Гэта цэлы горад», — кажа Ціно. «Ты не хочаш са мною пагуляць у горад?»
«Мне не хочацца», — кажа Ціна. «Гэта дурно-та —гуляцьу горад».
Ціно адчувае сябе абражаным.
30
31
Ціно абураецца.
Ціно страшна злуецца.
Ен падымае шалік і раскідвае лебедзяў ва ўсе бакі.
Ен топча кардонныя домікі.
Ен глуміць квітнеючыя дрэўцы.
Падбягае Ціна. «Што ты робіш? — пытаецца яна. —Ты гуляеш у землятрус? Можна мне пагуляць з табою?»
Ціно адмоўна хітае галавой.
Падыходзіць Францішка. «Ах, Ціно, чаму ты гэта зрабіў?»
«Не ведаю», — мармыча Ціно.
32
Ціно і арка з ружаў
Ціно сядае да дзядулі на калені.
«Слухай, дзядуля, — кажа ён. — Усе людзі на гэ-тай вуліцы маюць плот альбо сеткавую агароджу вакол саду. У Мозераў плот з дошак. А ў старога Ледэрэра нават сцяна. Аты не мог бы замест жыва-плоту з кустоў паставіць агароджу з металічнай сеткі?»
«Мог бы, — кажа дзядуля. — Але чаму я павінен гэта рабіць?»
Ціно соўгаецца па дзядуліных каленях туды-сюды. «Калі б у тым садзе быў сапраўдны плот, у дзядзькі Хуберта... а не адкрытая арка з ружаў, дык ... дык было б больш міру ў садзе з гэтага боку».
«Вось як?» — прамармытаў дзядуля.
«Ціна...» — запінаючыся, пралепятаў Ціно. «Яна... Тады б яна не магла шмыгаць туды-сюды кожную хвіліну і кожнага дапякаць».
«Маеш рацыю, тады б яна не магла, — кажа дзядуля. — Тады б ёй прыйшлося рабіць круг і зва-ніць у званок на брамцы дома нумар пяць па Бэзавай вуліцы».
«Яна б гэтага не рабіла, — кажа Ціно. — Для яе гэта была б лішняя валакіта, калі хочаш ведаць». Ён упіраецца ілбом у дзядуліны грудзі. «Зрабі, калі ласка, жалезную агароджу».
33
«He, — кажа дзядуля. — Аднойчы ўжо была жалезная агароджа, шмат гадоў таму, задоўга яшчэ да твайго нараджэння. Але пасля бясконцай
34
цяганіны туды-сюды, шматлікіх сварак мы з дзя-дзькам Хубертам вырашылі яе разбурыць. На мяжы мы пасадзілі кусты ружаў, а прабабуля падарыла нам ажурную арку. I ўсе адразу сказалі: для дзяцей так будзе лепей, і сад будзе ў два разы большы. Для нас, дарослых, таксама стала лепей з аркай, апле-ценай ружамі, чым з непрыгожай агароджай».
Дзядуля пацягваецца, так што Ціно павінен уз-няць галаву.
«У мяне ёсць просьба да вас, дзеці, — кажа дзяду-ля. — Каб вы ніколі не ставілі там агароджу. Дасце рады і без агароджы. Акалі вам захочацца пасварыц-ца — сварыцеся і спрачайцеся так, каб пасля ўсё ж такі было не сорамна прайсці праз арку з ружаў».
Ціно не кажа ні «так», ні «не». Ён спаўзае з дзя-дуліных каленяў і ідзе да акна. Калі стаць на паль-чыкі, дык можна ўбачыць арку з ружаў.
Ён уздыхае: «Але ж мяжа ёсць?»
КНІГІ ОНЛАЙН
