Ад Каляд да Пакроваў
Пётр Гуд
Выдавец: Красіка-Прынт
Памер: 224с.
Мінск 2000
(У час дыялогу 3х суседак фарміруюцца каманды.)
(Суседкі перабіваюць адна адну.) Суседка 1.
У нас песні розныя спявалі.
Суседка 2.
І на арэлях гушкаліся.
Суседка 3.
І смачнаю ежаю частаваліся.
Суседка 1.
А як на конях ды санках каталіся.
Суседка 2.
Ды ў снежкі гулялі.
Суседка 3.
Спаборнічалі паміж сабою ў сіле і ў спрытнасці.
Суседка 1.
Ды ўсс і не пералічыш.
Масленіра.
80
Мяркую, што зараз таксама цікавыя спаборнінтвы атрымаюцца. Але пакуль частавацца блінамі, няхай каманды пакажуць свой спрыт. Алс і бліны ў нас незвычайныя, яны прыгатаваны рукамі лспшых майстроў, навучэнцаў І курса завочнага аддзялсння. Вось гэтымі прыгожымі дзяўчатамі і хлопцамі.
Суседка 2.
А зараз кожная з нас станс з блінамі насупраць каманд, кожны з вас па чарзе павінен дабегчы да бліноў, узяць адзін з іх, аббсгчы вакол нас і стаць у канцы каманды. Як толькі каманда справіцца з гэтым заданнем, вам патрэбна як мага хутчэй з’есці блін. Якая каманда хутчэй пачастуецца, зараз мы гэта пабачым.
(Гучыць музыка, ідзе конкурс.)
(Пасля заканчэння конкурсу тая каманда, якая прайграла, атрымлівае сувенір.) Масленіца.
Я думаю, вы нс толькі Масленіцу сустрэлі, блінамі пачаставаліся, алс і сувеніры ад нас атрымасцс.
(Уручаюцца сувеніры.)
(Пасля ўзнагароджання прайграўшая каманда спускаецца ў залу.) Суседка 3.
Ой, Зося, у мянс збан малака ёсць, я пра яго зусім забылася. Суседка 1.
Ага, забылася. Нясі, боўдзіла.
(Выходзіць суседка з 2ма збанкамі малака.)
Суседка 3.
Малачко ў мяне, што мядок. Так і льецца ў раток. Праўда, суседачка, масленічныя бліны добра і малачком запіць. Згодны? Суседка 2.
Камандапераможца атрымае нечаканую ўзнагароду. Вось вам саломінкі, празякія вы павінны напераганкі выпіць малако. Гатовы да гульні?
(Гучыць музыка, ідзе конкурс.)
Суседка 3.
А цяпер таму, хто перамог у гэтай гульні, уручаюцца медалі “Лепшы малакасос”.
(Камандзе вешаюцца на шыю вялікія соскі, уручаецца медаль.)
Павіншуем пераможцаў! А вам дзякуй за ўдзел у конкурсе. Прыміце на памяць падарункі і праходзьце ў залу.
Суседка 1.
Паважаныя малакасосы, а зараз вы будзеце гуляць кожны сам за сябе і змагацца за галоўны прыз і тытул.
Масленіца.
А хто з вас ведае, якія птушкі да нас вяснукрасну прыносяць?
81
(Называюць.)Дык вось, кожны з вас павінен адправіць сваю птушку як мага далей. Чыя птушка даляйіцьдалей, той і пераможа.
(Гучыць музыка, удзельнікі па чарзе пускаюць размаляваныя самалёцікі. Асістэнты ў зале адзначаюць пераможцаў, праіграўшы атрымлівае прыз і ідзе ў залу.)
(Угэты час рыхтуецца рэквізіт— тры кеглі.) Алеся.
Як толькі сціхне музыка, вы павінны схапіць кеглі, хто застанецца без кеглі, той і прайграе.
(Гучыць музыка, ідзе гулыія.)
(Прайграўшаму ўручаецца прыз, і ён праходзіць у залу.)
Суседка 2.
Параска, што табе нагадвае гэты абруч?
Суседка 3.
Ой, абруч, ён круглы, як сонейка. А на Масленіцу вялікая пашана былатым рэчам і дзеянням, якія нагадваюць сонца. І бліны круглыя, ды жоўтыя, і колы, якія часта запальвалі, таксама круглыя.
Суседка 1.
Нават на конях ездзілі вакол вёскі, каб адзначыць кола.
Алеся.
А мы зараз усё гэта забылі. Але гуляць з абручамі таксама любім. Масленіца.
О, гэта вельмі масленічная гульня, давайце і мы з вамі згуляем. Хто даўжэй пракруціць абруч.
(Гучыць музыка, круцяць абруч. У каго першага зваліўся, яму ўручаецца прыз і адпускаюць у залу.)
Алеся.
Слухай, Дзядуля, я паглядзела сёння на цябе, які ты добры і цікавы чалавек. Я іншым часам крыўдзіла цябе, даруй мне, Дзядуля. Дзед.
Добра, унучка, што ты ўспомніла пра гэта ў сённяшні дзень. Раней у апошні дзень Масленіцы людзі заўжды прасілі прабачэння адзін у аднаго за нанесеныя крыўды.
Суседка 2.
А ў маёй вёсцы пасля Масленіцы будзілі мядзведзя. Безумоўна, не пасапраўднаму, лічылася, што як толькі мядзведзь прачнецца, дык і вясна пачнецца.
Алеся.
Гэта цудоўна, давайце і мы разбудзім мядзведзя, ён у нас яшчэ моцна спіць у бярлозе пад снегам.
(Пасярэдзіне сцэны ляжыць мядзведзь, схаваны пад газетамі, як пад снегам.)
(Удзелыіікі па чарзе павінны дабегчы да мядзведзя, зняць з яго na 1
82
газеце і прынесці на сваё месца. Пераможа той, хто зніме болый газет.) Мядзведзь.
Ой, вясёлае сёння свята,
Т гасцей тут вельмі багата.
Каб праз год зноў Масленіцу спаткаці,
Дазвольце вам пажадаці:
Мець торбу грошай.
Бяды не знаць ніколі
I смерці нідаволі,
Каб багатыя былі,
І сто год жылі.
Масленіца.
Ну калі і мядзведзь прачнуўся, час мне развітвацца з вамі да наступнага года.
Алеся.
Пачакай, Масленіца, зараз мы яшчэ пераможцу ўзнагародзім, а потым і цябе праводзім.
Масленіца.
А вы як мяне праводзіць будзеце? Раней мяне спальвалі на вогнішчы, сплаўлялі па рэчцы, наладжвалі пахаванні.
Алеся.
He бойся, Масленіца, не спалім цябе і не патопім.
(Узнагароджваецца пераможца. Даецца тытул “Міс Масленіца ” ці “Містэр Масленіца”.)
(Гучыць йузыка.)
Дзед.
Ідзі, зіма, да Кракава,
Зноў ты прыйдзеш аднакава,
Тдзі, зіма, да Кіева,
Ты там лета пакінула,
Ідзі, зіма, да крынічкі,
Ды забірай рукавічкі.
(Масленіца выходзіць, а за ёй і ўсе.)
А мы Масленку чакалі
Рэжысёрскі аналіз гульнёвай праграмы “Масленіца”. Абгрунтаванне выбару: Масленіца прыцягнула маю ўвагу таму, што гэта, на мой погляд, адно з самых вясёлых і цікавых святаў Беларусі, крыху забытае, і таму мне хацелася ўзнавіць яго самабытнасць і
83
хараство.
Тэма: “Масленіца”.
Ідэя:
№ 1. Адраджэннс і ўзнаўленнс старадаўніх звычаяў святкавання Масленіцы на Беларусі.
№ 2. Далучыць найбольшую частку нассльніцтва да святкавання гэтага свята.
Сцэнарнарэжысёрскі ход: апавяданнс пра свята, аб звычаях святкавання гэтага свята.
Носьбіты сцэнарнарэжысёрскага ходу: вядучая.
У дэкаратыўным вырашэнні: эмблема “Масленіца”, стол, накрыты абрусам з масленічнымі стравамі, жэтоны “Сонейка”.
У музычным: мелодыялейтматыў “А я бачу, бачу”, беларуская народная песня “А ў нас сёння Масленіца”, беларуская полька.
У пластычным: гульні, танцы.
Кампазіцыйная пабудова:
7. Экспазіцыя: мелодыялейтматыў, выхад вядучай.
2. Зйвязга.'знаёмства са святам, прыказкі.
3. Развіццё падзей: спаборн 'шзна ў гульнях, конкурсах.
4. Кульмінацыя: полька ўсіх удзельнікаў.
5. Развязка .“прабачэнне" вядучай, раздача пачастункаў.
6. Фінал: пажацаннс вядучай, развітанне з гледачамі.
Развіццё падзей:
музычны ўступ
прывітанне вядучай
прыказкі
гульня “Запляці касу”
аўкцыён
загадкі
гульня “Звяжы венік”
вешанне калодкі
загадкі
гульня “СпЯчы блін”
гульня “Збяры сямейку”
прабачэнне ўдзельнікаў гульні і вядучай
пажаданні і развітанне вядучай.
Рэквізіт:
два венікі
дзве скавародкі
дзве хусткі
два стула
вянок
Прызы: бліны.
84
Каштарыс: мука — 140 т., яйкі — 50 т., малако — 40 т., вснікі — 170т.р.
Сцэна пасвяточнаму ўпрыгожана: на сцэне стаіць стол, засцелены абрусам. На стале абрадавыя стравы “Масленіцы” (бліны, сыр, масла, тварог, варэнікі). Заднік сцэны ўпрыгожаны эмблсмай “Маслсніцы”. Гучыць матыў беларускай народнай песні “А я бачу, бачу”. Насцэну, прытанцоўваючы, выходзіць вядучая.
Вядучая.
А ў нас сёння Масленіца!
Прыляцела ластавіца!
Селапала на калу, ,
Кідала масла па каму.
А мы Масленку чакалі —
Усю нядзельку выглядалі.
А мы думалі Масленка сем нядзеляк,
Ажно Масленка сем дзянёчкаў!
Вось і дачакаліся мы з вамі вясёлай Масленкі, з блінамі, маслам, варэнікамі. Адзначалі Масленку звычайна сем дзянёчкаў. Першы дзень Масленкі называлі “Сустрэчай”, ці “Стрэчанне”. У гэты дзснь Масленку сустракалі і велічалі. Давайцс і мы з вамі павітаем нашу Маслсніцу. А павітаем мы яе вясёлымі прыказкамі і прымаўкамі. Ці згодны вы?
(Глядач адказвае.)
Вядучая.
Так, я буду называць першую частку прыказкі, а вы — другую:
1. Масленіца палізуха: сыр і масла палізала(за адказ уручаецца жэтон “Сонейка”.)
1. Масленка з блінамі, а пост з грыбамі.
3. Будзе Масленка, будзе ля пупа красненька.
4. Масленкапалізуха працягніся хоць да духу.
5. Масленкабелавутка казала вясна буду ды не хутка.
6. А мы Масленку чакалі — усе аладкі выпякалі.
Вось і павіталі мы з вамі вясёлую нашу Масленіцу. А цяпер, хто атрымаў ад мяне “Сонейка”, я запрашаю падысці да мяне (гучыць мелодыя песні “А я бачыў, бачыў ”, удзельнікі падыходзяць да вядучай.) Вядучая.
Я папрашу вас утварыцьдзве каманды патры чалавекі ў кожнай. Адна каманда, станьце ад мяне з правага боку, другая — з левага (удзельнікі ўтвараюць дзве каманды).
Вядучая.
Другі дзень Масленіцы называўся “Зайгрышы”, ці “Загвіны”. У гэты дзень з гор каталіся, каб доўгі лён рос. Вось і мы зараз вызначым, у якіх гаспадароў лён вырасце лепшы ў гэтым годзе. Кожная каманда
85
павінна будзе заплесці касу з ільну. Тая каманда, якая хутчэй і прыгажэй запляце касу, і будзс пераможцай. Бярыце кожны па адной частцы і па масй камандзс на лік “тры” пачынасм плесйі касу. Я думаю, што вы, даражэнькія мас глсдачы, дапаможацс мне палічыць. Так, усе разам: “Раз, два, тры”. (Тучыцьмелодыя песні “А я бачыў, бачыў”, ідзе гульня.)
Вядучая.
Давайце ж паглядзім, якая каманда ў нас перамагла, хто прыгажэйшую касу заплёў. А вызначым пераможцаў па вашых апладысментах. Апладысменты гэтай касе (гучаць апладысменты). Цяпер гэтай (апладысменты гледачоў).
Вядучая.
Нешта я нічога не зразумела. Зараз я гэтыя косы да сябе прычаплю, адразу будзе бачна, якая каса лепшая (вядучая прычэплівае косы, бярэ адну касу).