Беларуская літаратура
Адам Глобус, Міраслаў Адамчык
Выдавец: Сучасны літаратар
Памер: 1008с.
Мінск 2004
твага мяне пакідалі — уваткнулі ў сэрца голкудыямент. Можа, каму трэба залатая нітка, голка з дыяменту, я вас папрашу, калі вам няцяжка, калі вам нябрыдка — выратуйце сэрца, вызвальце душу!
Гэта ж вельмі проста:
нітку — у клубочак, голку — у скарбонку,
што ў крыві — дарма, без віны ды боязі спіце сабе ўночы, ну, а вашым ворагам сніцца хай турма.
3 матамі, вар’ятамі,
3 сабакамі іклатымі, Ды над аўтаматамі 3 залатымі кратамі Будзе Хай Яна!
СТРАЦІМЛЕБЕДЗЬ
Маёй першай і апошііяй любові
Уладзіміру Някляеву
СтрацімЛебедзь ляціць
у евангельскім небе Радзімы, за ўсё трэба плаціць:
і за тое, што ты нелюдзімы,
і за тое, што ты
сам назваўся найлепшым паэтам,
Радок А. Філіповіча
АНАТОЛЬ СЫС
1003
балазе — не святым, ну, дык дзякуй табе хоць за гэта, мой каханы паэт,
самы шчыры і самы шчаслівы, улюбёны у свет, як жабрак, на людзей не зласлівы Бы дзіцятка свой сон, ты ляпечаш наіўныя вершы, ды яны мне, як звон
па вясне журавоў самых першых. А ты, Страцім, адзін
у евангельскім небе Радзімы...
Ты ляці. He глядзі, ты ж прывык да азёр у ільдзінах.
* * *
Пад вакном журба збірае мяту, а расціла
радасць яе тут.
Калі Бог пашле паэта ў хату — пасадзіце на чырвоны кут.
3 абраза святою павуцінай павучок, як Дух, чало кране... За паэтам я зайду ў хаціну — не пускайце да яго мяне.
* * *
Журавы спяваюць паланэз і іх не шкада над беднай Беларуссю
я паэт прыгоннае паэзіі і такім да смерці застануся
журавам не трэба ў зорнае жніво з поўняй на гарбу ляцець на паншчыну колькі б нас пасля Купалы ні жыло — плюнеш — не паэты — самазваншчына
У САФІІ КРЫЖ ЧЫРВОНЫ
Ён не змог, таму й не схлусіў пра наш век вар’яцкі, і брыдуць па Беларусі цэрквы, як жабрачкі, а наперадзе Сафія — у грудзёхварганах сэрца Маці Боскай гіне
у крывавых ранах,
1004
АНАТОЛЬ СЫС
а нам музыкай здаецца цлач яе хаўтурны, а ў варганах стогне сэрца, трубы, быццам струны.
Так брыдуць па Беларусі за Сафіяй сёстры, і лятуць з бязвер'я гусі на крыж яе гостры.
* * *
Беларусь мая, мая магіла...
I калі вясёлкай над труной вып'е кроў да кроплі з маіх жылаў, Беларусь, накрый мяне зямлёй. He, счакай, яшчэ аддам я вочы сваёй здані, каб мая душа не зблудзіла на чужыну ўночы, каб між намі не лягла мяжа.
Беларусь мая, мая магіла, з белчырвонабелага радна ці кашулю мне на смерць пашыла? Беларусь мая, мая магіла, ты ж адна ў мяне, як ёсць адна.
ЗМЕСТ
СТАРАЖЫТНАЯ ЛІТАРАТУРА РУСІ
Слова аб палку Ігаравым... Пераклад Я. Купалы ..............5
КІРЫЛ ТУРАУСКІ .....................12
Пераклады А. Мельнікава Слова на Вялікдзень (урывак')..12
Пахвала Еўфрасінні Полацкай ....12
Слова святога Кірыла аб кніжным чытанні і навуцы ...13
АДРАДЖЭННЕ
Летапіс вялікіх князёў літоўскіх.
Прадмова, пераклад і каментарыі
В. Чамярыцкага ...................14
Хроніка Быхаўца (урыўкі). Пераклад 3. Саўкі ..............18
Пра вялікага князя Гедыміна (Гедзіміна)....................18
Пра тое, як вялікі князь Гедымін Трокі і Вільню заснаваў .......19
Пра войны вялікага князя Альгерда.20
ФРАНЦЫСК СКАРЫНА ................21
Пераклады са старабеларускай мовы
I. Саверчанкі Прадмова да ўсёй Бібліі .......21
3 прадмовы да «Псалтыра» ......23
Прадмова да кнігі «Эклезіяст» .24
3 прадмовы да кнігі «Прытчы Саламонавы» ...........25
СЫМОНБУДНЫ ......................25
Прадмова да асвечаных князёў і паноў...
Пераклад А. Бразгунова...........25
ВАСІЛЬЦЯПІНСКІ ..................26
Прадмова. Пераклад А. Бразгунова..26
МІКОЛА ГУСОЎСКІ .................29
Песня пра зубра (скарочана). Пераклад Я. Семяжона ..........29
ЯН ВІСЛІЦКІ......................52
Пруская вайна (урыўкі). Пераклад Я. Парэцкага..........52
ЛЕЎ САПЕГА ......................54
Зварот Льва Сапегі да ўсіх саслоўяў Вялікага княства Літоўскага. Пераклад Г. Маслыкі............54
БАРОКА. КЛАСІЦЫЗМ. АСВЕТНІЦТВА
МЯЛЕЦІЙ СМАТРЫЦКІ................56
Трэнас (скарочана). Пераклад А. Коршунава .........56
Палітычная сатыра................58
[Прамова Мялешкі] ..............58
Ліст да Абуховіча ..............60
АНДРЭЙ РЫМША ....................61
Пераклады А. Бразгунова
На герб яснавяльможнага пана Яўстафія Валовіча.........61
На найслаўнейшыя і старасвецкія кляйноты ці гербы яснавяльможнага пана Льва Сапегі...............62
СІМЯОН ПОЛАЦКІ ..................62
Зварот да найпадобнай маці Еўфрасінні. Пераклад Г. Тварановіч.........62
На лянотніка.
Пераклад У. Мархеля..............63
Энеіда навыварат ................64
РАМАНТЫЗМ
АДАММІЦКЕВІЧ ........................71
Пан Тадэвуш, або Апошні наезд у Літве (урыўкі). Пераклад Я. Семяжона.71
ЯН ЧАЧОТ.............................87
Да мілых мужычкоў..................87
«Покуль сонца ўзыдзе...» ..........88
ПАЎЛІОК БАГРЫМ ......................88
Зайграй, зайграй, хлопча малы......88
ЯНБАРШЧЭУСКІ ........................89
Шляхціц завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях (скарочана).
Пераклад М. Хаустовіча............89
Тарас на Парнасе.....................95
УЛАДЗІСЛАЎ СЫРАКОМЛЯ ...............102
Добрыя весці .....................102
«Ужо птушкі пяюць ўсюды...» ......103
ВІНЦЭНТДУНІНМАРЦІНКЕВІЧ.........103
Тапон (беларуская аповесць) ......103
Пінская шляхта (фарсвадэеіль)....122
АНАНІМНЫЯТВОРЫ .....................134
Гутарка Данілы са Сцяпанам .......134
Вось цяпер які люд стаў...........137
Дзядзька Антон... (скарочана) ....140
ФРАНЦІШАК БАГУШЭВІЧ ................143
Дудка беларуская ................143
Прадмова..........................143
Маядудка ......................144
Бог не роўна дзеле ...............145
КепскабудзеІ ..................146
У астрозе ........................154
Смык беларускі ..................156
Прадмова..........................156
Смык..............................157
Гора (з цыюіа «Песні») ...........157
Ахвяра ........................158
Нецурайся ........................158
АДАМ ГУРЫНОВІЧ .....................160
«Дзякуй табе, браце, Бурачок Мацею...» ............160
Бор...............................160
ЯНКАЛУЧЫНА .........................161
Роднай старонцы ..................161
Што думае Янка, везучы дровы ўгорад .......................161
He я пяю — народ Божы.............162
Стары ляснік .....................162
Паляўнічыя акварэлькі з Палесся
(скарочана). Пераклад Г. Тумаша .164
ЦЁТКА ..............................173
Маедумкі .........................173
Вера беларуса.....................174
Мора .............................174
Суседзям у няволі ................175
3 чужыны .........................176
Асеннія лісты.....................176
Успаміны з паездкі ў Фінляндыю (скарочана)...................178
1006 ЗМЕСТ
ЛІТАРАТАРЫ «НАШАЙ НІВЫ»
ЯНКАКУПАЛА ......................181
А хто там ідзе?...................181
Мая малітва ......................181
Роднае слова......................182
Зваяваным ........................182
Як я полем іду....................183
Лета .............................183
Я ад вас далёка...................184
3 недацветаў......................185
Як у лесе зацвіталі...............185
Каб я князем быў..................186
Песня мая ........................187
Маладая Беларусь («Вольны вецер напеў...).......188
3 кутка жаданняў..................189
Выйдзі............................190
Прарок .............................190
Маё цярпенне......................192
Раскіданае гняздо (Эрама) ........193
Яна і я (паэма) ..................224
Крыўда ...........................235
3 павяўшай славы..................235
Паязджане.........................236
Свайму народу ....................237
Паўстань..........................238
Світае ...........................239
I прыйдзе.........................239
Улетку............................240
3 новай думкай ...................240
Тутэйшыя (трагікамедыя) ..........241
ЯКУБ КОЛАС ......................281
He бядуй!....................... 281
Нёман ............................281
Усход сонца.......................282
Маці..................”...........283
Родныя вобразы ...................285
«Асадзі назад!» ..................286
Песняру («Заспявай ты мне песню такую...»)...............286
Пёршы гром .......................287
Будзь цвёрды .....................287
Роднаму краю .....................288
Малады дубок .....................289
МАКСІМ БАГДАНОВІЧ................297
Санет («Паміж пяскоў Егіпецкай зямлі...») ..........297
«Жывеш не вечна, чалавек...»......298
Летапісец ........................298
У вёсцы ..........................299
Раманс («Зорка Венера ўзышла над зямлёю...»)................300
«Народ, Беларускі Народ!..» ......301
Мяжы .............................301
Максім і Магдалена................302
«Я хацеў бы спаткацца з Вамі на вуліцы...» .................305
Пагоня ...........................305
Памятнік .........................306
Апокрыф ..........................306
АЛЕСЬГАРУН ......................307
«Ты, мой брат, каго зваць Беларусам...» ....307
Песнязвон .......................308
Паэту.............................309
Жыццё (элегія) ...................309
Праводзіны .......................310
«Брацця, к агульнаму шчасцю...» ..311
У прыпар .........................311
МАКСІМ ГАРЭЦКІ ...................312 ў
Роднае карэнне ..................312
Літоўскі хутарок.................323
ЛІТАРАТАРЫ «УЗВЫШША»
КАНДРАТКРАПІВА...........331
Хто смяецца апошнім (камедыя) .331
КУЗЬМАЧОРНЫ .............365
Пошукі будучыні (раман)........365
ЛІТАРАТАРЫ «ПОЛЫМЯ»
АРКАДЗЬ КУЛЯШОЎ.................440
Мая Бесядзь .....................440
Над брацкай магілай .............440
Пра восень...........'...........442
3 далёкага ......................442
«Спакойнага шчасця не зычу нікому...» ....................443
«Я хаце абавязаны прапіскаю...»..443
Адзіны серп на сённяшнім жніве ..444
Сцяг брыгады (паэма) ............444
МАКСІМТАНК .....................475
Песня кулікоў ...................475
Павязлі цягнікі .................477
«Паслухайце, вясна ідзе...» .....478
На пероне .......................478
Здарова, таварышы ...............478
Хмары з захаду...................479
Родная мова .....................480
Рукі маці .......................480
Паэзія ..........................481
«Прачытай і перадай другому!» ...481
Перапіска з зямлёй ..............482
Мнездаедца ......................482
Голас ...........................484
«На дарозе памяці маёй...» ......484
Усё пачалося з іголкі ............484 ,
Люцыян Таполя (паэма) ............485 ■
ПІМЕН ПАНЧАНКА .................488
Журавы...........................488
«Кожны з нас прыпасае Радзімы куток...» .............489
Сустрэча з бярозай ..............489
Белыя яблыні.....................490
Жыццё маё........................491
Зямля бацькоў....................492
«Той дзень прапаў і страчаны навекі...»........................493 ’
ІВАН МЕЛЕЖ .....................494
Людзі на балоце (раман) .........494
ІВАН ШАМЯКІН ...................547
Трывожнае шчасце (аповесці) .....547
Непаўторная вясна ...............547
Начныя зарніцы ..................565
Агонь і снег.....................597
ЯНКА БРЫЛЬ.........................638
Галя ............................638
Memento mori.....................647
ЛІТАРАТАРЫ «МАЛАДОСЦІ»
СЯРГЕЙ ДЗЯРГАЙ .................649
Словы ...........................649
Родная мова .....................650
«Бывае, сум агорне, змога...» ...650
«Прыходзьце, людзі добрыя...» ...651
«Ласкава мне у вочы зазірні...» .651
ВАСІЛЬБЫКАЎ ....................652
Жоўты пясочак (апавяданне) ......652
____________ЗМЕСТ _ 1007
АНДРЭЙМАКАЁНАК ...........666
Зацюканы апостал (трагікамедыя).666 ^
ФІЛАЛАГІЧНАЕ ПАКАЛЕННЕ
УЛАДЗІМІР КАРАТКЕВІЧ .........699
Дзікае паляванне караля Стаха.....699
Матчына душа......................789
Белавежскі алень ................ 790
АНАТОЛЬ ВЯРЦІНСКІ ............791
Рэквіем
КНІГІ ОНЛАЙН
