Дакумент па-беларуску
Справаводства. Бухгалтэрыя. Рыначная эканоміка.
Алесь Каўрус
Выдавец: Беларусь
Памер: 160с.
Мінск 1994
X
Хабар [ад араб. habar — паведамлсннс]. Грошы або рэчы, што даюцца камунебудзь як подкуп з мэтай атрымаць пэўную выгаду.
Хавальнік. Службовая асоба ў музсях, бібліятэках, архівах, якая захоўвае, зберагае штонсбудзь.
Хадайнік. 1. Той, хто хадайнічае за кагонебудзь; заступнік, абаронца. 2. Уст. Асоба, якая вядзе чыюнебудзь справу ў судах, установах.
Хадайніцтва. 1. Зварот з афіцыйнай просьбай аб чымнебудзь. 2. Дакумент з афіцыйнай просьбай аб чымнебудзь; прадстаўленне на штонсбудзь.
Характарыстыка. Афіцыйны дакумент, у якім змяшчаецца водгук (ацэнка) пра чыюнебудзь працоўную і грамадскую дзейнасць.
Холдынг [англ. holding — маёмасць, уклад, валоданне акцыямі і пад.]. Таварыства, якое ствараецца буйнымі манаполіямі для кіравання даччынымі прадпрыемствамі праз сістэму ўдзелу. Увабраўшы ў сябс кантрольныя паксты акцый дзесяткаў і соцень прадпрыемстваў, холдынг накіроўвае іх развіццс, а ўсё большыя даходы дазваляюць буйным холдынгам звяртацца і да ўласнай прадпрымальніцкай дзейнасці. Юрыдычна існуюць як акцыянсрныя таварыствы, таварыствы з абмсжаванай адказнасцю, аднаасобныя прадпрыемствы.
Ц
Цаля. Мера даўжыні, роўная 2,54 см.
Цана. Грашовае выражэнне вартасці тавару. Дзяржаўная цана. Стабілізацыя цэнаў. Аптовыя цэны — цэны, па якіх прадпрыемствы і арганізайыі рэалізуюць вырабленую імі прадукцыю іншым прадпрыемствам, дзяржаўным, кааператыўным арганізайыям, забеспячэнскім, гандлёвым, г. зн. усім катэгорыям пакупнікоў, апрача насельніцтва. Дагаворная цана — цана, якая вызначаецца паводле дамоўленасці паміж вытворцам (прадаўцом) і спажыўцом (пакупніком) прадукцыі. Манапольная цана — спецыфічная форма рыначнай цаны тавару, што ўстанаўляецца манаполіямі на ўзроўні, вышэйшым або ніжэйшым за цану вытворчасці або кошту
105
тавару, і забяспечвае ім атрыманне звышпрыбытку. Рознічная цана — цана, па якой тавары прадаюцца насельніцтву, а таксама прадпрыемствам і арганізацыям, што набываюць іх у рознічнай сетцы.
Ценявая эканоміка. Сукупнасць няўлічаных, нерэгламентаваных, а таксама супрацьпраўных відаў дзсйнасці па выпуску тавараў і выкананні паслуг.
Цывілізацыя |фр. civilisation < лац. civilis — цывільны]. 1. Узровснь грамадскага развіцця, матэрыяльнай і духоўнай культуры, дасягнуты той ці іншай грамадскаэканамічнай фармацыяй. 2. Сучасная сусвстная культура.
Цыркуляр [ад лац. circularis — кругавы]. Дырэктыўнае распараджэнне, загад, якія рассылаюцца падведамным установам ці падначаленым службовым асобам.
Цэдэнт [ад лац. cedcrc — уступань]. Крэдытор, які ўступае сваё права патрабавання іншай асобс.
Цэнаўтварэнне. Працэс фармавання цэнаў на тавары і сістэмы цэн увогуле.
Цэнтнер [ням. Zcntner], Адзінка вымярэння вагі, роўная 100 кг.
Ч
Чартэр [англ. charter]. Партыякантракт паміж якойнсбудзь асобай ці арганізацыяй і ўладальнікам судна пра найманне ўсяго або часткі судна з мэтай псравозкі тавару ў пэўнае месца за ўзгодненую плату.
Чэк |англ. check]. 1. Дакумент з распараджэннем укладчыка банку пра выдачу або пералічэнне прад’яўніку пэўнай сумы з бягучага рахунку. 2. Квіток у касу з пазначанай сумай, якую належыць заплаціць за тавар, а таксама талон з касы, які сведчыць, што грошы ў касу заплочаны.
Ш
Штамп (ад іт. stampa — пячатка]. Штэмпсль з назвай установы, арганізацыі.
Штат [ням Staat < лац. status — стан, становішча]. 1. Сталы склад супрацоўнікаў якогансбудзь прадпрыемства, установы. Залічыць у штат. 2. звычпйна мн. Штаты. Дакумент, што вызначае склад супрацоўнікаў якойнебудзь установы і паказвае іх пасаду, аклад; штатны расклад. Зацвепдзіць штаты.
Штраф [ням. Strafe], Грашовае спагнанне, якое накладасцца ў якасйі пакарання ў адміністрайыйным ці судовым парадку.
106
Штэмпель [ням. Stempel]. Від пячаткі з выпуклнм адбіткам або надпісам. // Адбітак, зроблсны такой пячаткай.
Шыльда. Дошка з надпісам назвы ўстановы, прадпрыемства і пад.
Шыфр [фр. chiflre — лічба]. Умоўныя знакі на кнігах, рукапісах, падшыўках і пад. пры іх захаванні ў бібліятэцы, архіве. Умоўнае абазначэнне якоганебудзь сакрэтнага дакумента, сакрэтнай працы і пад. Шыфр рахунку — умоўнае лічбавае абазначэнне нумара рахунку.
Э
Эканоміка [ад гр. oikonomike — майстэрства весці хатнюю гаспадарку]. 1. Сукупнасць вытворчых адносін пэўнай грамадскаэканамічнай фармацыі, эканамічны базіс грамадства. 2. Народная гаспадарка (краіны, раёна і пад.), яе стан. Эканоміка Беларусі. Структура, фінансаваматэрыяльны стан якойнебудзь галіны гаспадарчай дзейнасці. Эканоміка гандлю. 3. Навуковая дысцыпліна, што вывучас якуюнебудзь галіну вытворчай, гаспадарчай дзейнасці. Эканоміка жывёлагадоўлі.
Эквівалент [лац. aequivalens, aequivalcntis]. Нешта раўназначнае, раўнацэннас, раўнасільнае чамунебудзь, здольнае поўнасцю замяніць яго.
Экспансія Іад лац. expansio — пашырэнне, распаўсюджаннс]. 1. Пашырэнне сферы ўплыву манапалістычных аб’яднанняў, капіталістычных дзяржаў эканамічнымі і пазаэканамічнымі метадамі. 2. Пашырэнне, распаўсюджанне чагонебудзь за першапачатковыя межы. Экспансія эпідэміі.
Экспедытар [ад лац. expedire — адпраўляць]. Асоба, якая займаецца экспедыцыяй (адпраўкай, рассылкай) чагонебудзь. Экспедытар гандлёвай базы. Паштовы экспедытар.
Экспо [скарачэнне фр. слова exposition — выстаўка]. Сусвстная выстаўка, звычайна з лічбай, якая паказвае год. Экспо — 90.
Эмбарга [ісп. embargo — накладанне арышту, забарона]. У цяперашні час вьткарыстоўваецца ў сэнсе забароны ўвозу ў краіну або вывазу з яе тавараў і валюты. Сродак эканамічнага націску на іншыя краіны.
Эміграцыя [ад лац. emigrare — псрасяляцца, высяляцца]. 1. Перасяленне з якойнебудзь краіны ў іншую, выкліканае рознымі прычынамі (эканамічнымі, палітычнымі і інш.). 2. зб. Эмігранты.
107
Эмісія [ад лац. emissio — выпуск]. Выпуск у абарачэнне грошай і каштоўных папер. Інфляцыйная эмісія.
Эмітэнт [лац. emittens — той, хто выпускас]. Дзяржава, прадпрыемства, установа, арганізацыя, якія выгтускаюць у абарачэнне каштоўныя паперы (грашовыя знакі).
Ю
Юрыдычная асоба. Арганізацыя, якая мае ва ўласнасці, поўным гаспадарчым распараджэнні або аператыўным кіраванні адасобленую маёмасць, адказвае па сваіх абавязацельствах гэтай маёмасцю і выступае ў судзе, арбітражным судзе і трацсйскім судзе ад свайго імя.
Юрысконсульт [лац. jurisconsultus — прававед]. Юрыст, кансультант пры ўстанове па практычных пытаннях права і абаронца яе інтарэсаў у юрыдычных арганізацыях (арбітраж, суд).
Я
Ярлык [цюрк. ярлэк — загад]. Наклейка на прадмсце, тавары з абазначэннем назвы, колькасці, месца вырабу, іншых звестак.
РАЗДЗЕЛ ТРЭЦІ
РУСКАБЕЛАРУСКІ СЛОЎНІК
A
абзац абзац, а, м.
абонемент абанемент, а, м. абонент абанеігг, а, м.
аванс аванс, у, м. аванснрованне авансаванне, я, н.
аванснрованный авансаваны аванснровать авансаваць авансовый авансавы; а. отчет авансавая справаздача авансодатель авансадаўца, ы, м.
авансодержатель авансатрымальнік, а, м.
авансополучатель авансаатрымальнік, а. м.
аварня аварыя, і, ж.
аварнйноснгнальный аварыйнасігнальны
авармйноспасательный аварыйнавыратавальны аварнйность аварыйнасць, і, ж.
аварнйный аварыйны август жнівень, жніўня, м. авіустовскнй жнівеньскі авнапочта авіяпопіта, ы, ж. авнапочтовый авіяпаштовы авнарейс авіярэйс, а, м.
авнасвязь авіясувязь, і, ж. авнатранспорт авіятранспарт, у, м.
авнацня авіяцыя, і, ж. авйзо авіза, нескл., н.
автарквя аўтаркія, і, ж.
автоматнзацня аўтаматызацыя, і, ж.
автономня аўтаномія, і, ж. автор аўтар, а, м.
авторнтет аўтарытэт, у, м. авторнтетный аўтарытэтны авторскнй аўтарскі авуары авуары, аў, мн.
агент агент, а, м.\ днпломатнческнй а. дыпламытычны агент; торговый а. гандлёвы агент
агентскнй агенпкі
агентство агенцтва, а, н.
агропромышленное обіеднненне аграпрамыоіовае аб’яднанне
агрофнрма аграфірма, ы, ж. адмнннстратнвнонсполннтельный адміністрацыйнавыканаўчы
адмнннстратнвнокомандный адміністрацыйнакамандны
адмнннстратнвноуправленческнй адміністрацыйнакіраўніцкі
адмнннстратнвнохозяйственный адміі іістрацыйна гаспа дарчы
адмнннстратнвный адміністрацыйны; адмнннстратнвное право адміністрацыйнае права
адмнннстратор адміністратар, а, м.
адмнннстрацня адміністрацыя, і, ж.
адмнннстрнрованне адміністравапне. я, н.
109
адмнннстрвровать адміністраваць
адрес адрас, а, м.; пнсать по адресу пісаць на адрас; обраіцаться не по адресу звяртацца не на той адрас, звяртацца не туды
адресант адрасант, а, м.
адресат адрасат, а, м. адресовать адрасаваць ажур ажур, прысл.
аккордно акордна, прысл.
аккордный акордны; а. заработпая плата акордная заработная плата
аккреднтнв акрэдытыў, тыва, м.
аккреднтнвный акрэдытыўны; а. форма расчстов акрэдытыўная форма разлікаў акт акт, а, м.; а. сдачнпрнсмкн акт здачыпрыняцця; акты гражданского состояння акты грамадзянскага (цывільнага) стану
актнв актыў, тыву, м.', актмвы актывы, ваў, мн.
акцепт акцэпт, у, м.
акцептант акцэптант, а, м. акцептацня акцэптацыя, і, ж. акцептный акцэптны акцептованный акцэптаваны акцептованне акцэптаванне, я, н.
акцептовать акцэптаваць акцептоваться акцэптавацца акцвз акцыз, у, м. акцнзный акцызны
акцвонерный акцыянерны; а. обіцество акцыянернае таварыства; а. предпрнятне акцыянернае прадпрыемства акцнонный акныйны
акцня акцыя, і, ж.
альтернатнва альтэрнатыва, ы, ж.
альянс альянс, у, м.
амортнзацнонный амартызацыйны; а. фонд амартызацыйны фонд
амортнзнрованный амартызаваны
амортнзнровать амартызаваць амортнзацня амартазацыя, і. ж.
аналнз аналіз, у, м.; аналмз спроса н потреблення аналіз попыту і спажывання; а. хозяйственной деятельноста предпрнятая аналіз гаспадарчай дзейнасці прадпрыем
ства
анкета анкета, ы, ж.
анкетнрованне анкетаванне, я, н.
анкетнровать анкетаваць
аннулнрованне ануляваннс,
я, н.
аннулмрованный апуляваны
аннулнровать ануляваць аннуляцня ануляцыя, і, ж.
антнннфляцяонный антыінфляцыйны
антнмонопольный антыманапольны; а. законодательство антыманапольнае заканадаўства; а. регулнрованне антыманапольнае рэгуляванне апеллврованне апеляванне. я, н.
апеллвровать апеляваць апелляігг апелянт, а, м.
апелляцмонный апеляцыйны апелляцня апеляцыя, і. ж. апрель красавік, а, м.
КНІГІ ОНЛАЙН
