КНІГІ ОНЛАЙН

Гісторыя Беларусі: даведачна-інфармацыйны дапаможнік

Мінск 1994

307.38 МБ

1917 г„ 23 —26 МАЯ
(5 —8ЧЭРВЕНЯ)
1917 г., ЧЭРВЕНЬ
1917 г., МАЙ —ЧЭРВЕНЬ
1917г.;"^———
8 —10(21 — 23>ЛШЕНЯ
— утварэнне Часовага ўрада ў Расіі. Адмаўленне цара Мікалая II ад трону.
— вызваленне рабочымі баявымі дружынамі палітычных зняволеных у Мінску.
— стварэнне Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў. У Мінску ўтвораны буржуазны ‘Часовы грамадскі камітэт парадку’.
— утварэнне Саветаў рабочых дэпутатаў у Гомелі, Магілёве, Віцебску, Бабруйску, Слуцку, Полацку і іншых гарадах Беларусі.
— з’езд беларускіх нацыянальных арганізацый у Мінску. Стварэнне Беларускага нацыянальнага камітэта (БНК).
— з’езд Саветаў рабочых і салдацкіх дэпутатаў Заходняй вобласці (у Мінску). Выбранне выканкама Заходняга абласнога савета.
— разрыў паміж бальшавікамі і меншавікамі Мінска; утварэнне самастойнай бальшавіцкай арганізацыі (на чале з А.Ф. Мясніковым).
— утварэнне Заходняй вобласці.
— з’езд дэлегатаў ад беларускіх арганізацый у Мінску. Створана ‘Беларуская Рада’ (з кастрычніка 1917 г. — Вялікая Беларуская Рада).
II.
ФРУНЗЕ М.В. — адзін са стваральнікаў Мінскага Са(1885 — 1925)	вета народнай міліцыі г. Мінска.
Старшыня выканкам?Савета сялянскіх дэпутатаў Мінскай і Віленскай губерняў. Рэдактар ‘Сялянскай газеты’, ‘Звязды’. У 1919 г. камандуючы рознымі франтамі.
Працаваў на Украіне і ў Расіі.
146
КНОРЫН	— у час 1й сусветнай вайны на Заход
(КНОРЫНЬШ) В.Г. нім фронце. 3 мая 1917 г. сакратар (1890— 1938)	Мінскага Савета рабочых і салдац
кіх дэпутатаў. Член выканкама Савета. Выступаў супраць самавызначэння беларускага народа. Уваходзіў у склад Часовага ўрада БССР (студзень 1919 ЕУГСакратар, першы сакратар ЦК КП(б)Б. Прыхільнік палітыкі беларусізацыі ў БССР у 20я гг. Рэпрэсіраваны і расстраляны ў 1938 г. Рэабілітаваны ў 1955 г,
ЛЕСІК ЯЗЭП — член Беларускай Сацыялістычнай (1884 — 1940)	Грамады. Рэдактар газеты ‘Вольная
Беларусь’ — органа Беларускага нацыянальнага камітэта (БНК). Узначальваў Раду I Усебеларускага з’езда. Уваходзіў у склад Рады БНР. Акадэмік АН БССР (1928). Пісьменнік, мовазнаўца. Аўтар падручнікаў ‘Практычная граматыка беларускай мовы’ (1921); ‘Беларуская мова. Правапіс (1924). Арыштаваны ў 1930 г.; памёр у турмеў 1940 г. Рэабілітаваны ў 1958, 1988	„
СМОЛІЧ АРКАДЗЬ — член БНК, потым член Вялікан Ье(1891 — 1938)	ларускай Рады. Удзельнік Усебела
рускага з’езда, член яго Рады. У першым урадзе БНР — народны сакратар земляробства. Па яго дакладзе Рада БНР прыняла Шю Устаўную грамату. У 20я гг. выкладаў у БДУ. Акадэмік АН БССР. Аўтар класічнага падручніка ‘Теаграфія Беларусі” (1919). Арыштаваны ў 1930 г. Расстраляны ў 1938 г. Рэабілітаваны ў 1957, 1988 гг.
СКІРМУНТ РАМАН	— у сакавіку 1917 г. абраны старшынен
БНК. Уваходзіў у склад Рады БНР. Падпісаў тэлеграму (у ліку пяці членаў Рады БНР) да германскага імператара. Буйны землеўласнік (памешчык) з Піншчыны.
МАМОНЬКА ЯЗЭП	— член БСГ. Сябра Цэнтральнай бела
рускай вайсковай Рады. Арганізатар першага гуртка беларусаўвайскоўцаў.
ДВОЕЎЛАДДЗЕ
III.
— своеасаблівае перапляценне дзвюх улад у Расіі пасля звяржэння царызму (люты 1917 г.): Часовага ўрада і
147
Саветаў рабочых, салдацкіх дэпутатаў. На Беларусі двоеўладдзе выяўлялася ў адначасовым існаванні Саветаў рабочых дэпутатаў і ‘Часовага грамадскага камітэта парадку’.
САВЕТЫ РАБОЧЫХ I САЛДАЦКІХ ДЭПУТАТАЎ
— органы ўлады працоўных , палітыч
ныя арганізацыі рабочых і салдат
Расіі. На Беларусі ўзніклі ў больша
БЕЛАРУСКАЯ РАДА (Рада беларускіх арганізацый)
сці з сакавіка 1917 г.
— створана ў ліпені 1917 г. на з’ездзе прадстаўнікоў розных беларускіхі арганізацый. 3 кастрычніка 1917 г. называлася Вялікая Беларуская Ра
да. Выступала за аўтаномію Беларусі ў межах дэмакратычнай Расіі. 3 сакавіка 1918 г. дзейнічала пад назвай Рада Беларускай Народнай Рэспублікі.
БЕЛАРУСКІ НАЦЫЯНАЛЬНЫ КАМІТЭТ (БНК)
— створаны ў Мінску ў сакавіку 1917 г. У яго склад уваходзілі 18 членаў, сярод якіх 3. Жылуновіч, Б. Тарашке
віч, А. Смоліч і інш. Ліквідаваны ў ліпені 1917 г. пад час стварэння Беларускай Рады.
ЗАХОДНЯЯ ВОБЛАСЦЬ — адміністрацыйнатэрытарыяльная
адзінка ў Савецкай Расіі ў1917 — 1918 гг. Створана ў маі 1917 г. (з
цэнтрам у Мінску). Пасля кастрычніка 1917 г. у яе склад уваходзілі Віленская, Магілйўоая і Мінская губерні. У верасні 1918 г. перайменавана ў Заходнюю камуну.
IV.
П. Якія органы ўла? •; дзейнічалі на тэрыторыі Беларусі пасля рэвалюцыі?
А. Саветы рабочых і салдацкіх дэпутатаў, ‘Часовы грамадскі камітэт парадку , Беларускі нацыянальны камітэт’, ‘Беларуская рада’.
П: Якую лалітычную мэту ставіў у сваей дзейнасці БНК? Назавіце яго друкаваны орган.
А: Аўтансмія Беларускай рэспублікі ў складзе Расійскай Федэрацыі. Газета ‘Вольная Беларусь’.
П. Якая з палітычных партый карысталася найбольшым уплывам сярод сялянства на акупіраванай тэрыторыі Беларусі вясной 1917 г 9 А: Эсэры.
148
П: Калі і дзе ўзнік першы гурток беларусаўвайскоўцаў?
А: У маі 1917 г. сярод салдат XII арміі Паўночнага фронту.
Гісторыя Беларускай ССР. Т. 2. Мн., 1972.
Кнорнн В. 1917 год в Белорусснм н на Западном фронте. М., 1925.
Победа Советской властн в Белорусснн. Мн., 1967.
Солодков Т.Е. Борьба трудяіцнхся протнв царнзма (1907 — 1917 гг.).
Мн„ 1967.
Свдоревнч А. Антон Луцкевнч // Неман, 1990. № 7.
ТЭМА № 26: КАСТРЫЧНІЦКАЕ УЗБРОЕНАЕ ПАЎСТАННЕ I БЕЛАРУСЬ
1917 г„ 5 —
6 (1819) ЖНІЎНЯ 1917г„ 15 —
18ВЕРАСНЯ
(28 ВЕРАСНЯ —
1 КАСТРЫЧНІКА)
1917 г., ВЕРАСЕНЬ
1917 г., 15 — 17(2830) КАСТРЫЧНІКА
1917 г„ КАСТРЫЧНІК
1917 г„
24 КАСТРЫЧНІКА (6 ЛІСТАПАДА)
1917 г„
25 КАСТРЫЧНІКА
(7 ЛІСТАПАДА)
1917г.,
25 КАСТРЫЧНІКА (7 ЛІСТАПАДА)
I.
— 1я сесія Цэнтральнай Рады беларускіх арганізацый.
— 1я ПаўночнаЗаходняя абласная канферэнцыя РСДРП(б) у Мінску. Выбранне ПаўночнаЗаходняга абласнога камітэта РСДРП(б) на чале з А. Мясніковым.
— на перавыбарах Мінскага Савета бальшавікі атрымалі большасць месц.
— ІІя сесія Цэнтральнай Рады беларускіх арганізацый.
— III з’езд Беларускай Сацыялістычнай Грамады ў Мінску.
— пераўтварэнне Цэнтральнай Рады ў Вялікую Беларускую Раду.
— перамога ўзброенага паўстання рабочых і салдат у Петраградзе.
— загад № 1 выканкама Мінскага Савета аб пераходзе ўлады ў Мінску і яго наваколлі да Саветаў.
149
1917 г., 27 — 30 КАСТРЫЧНІКА (9— 12ЛІСТАПАДА) 1917 г., 4(17) ЛІСТАПАДА	— стварэнне ваеннарэвалюцыйных камітэтаў (ВРК) Заходняга фронту ў Мінску, Віцебску, Гомелі, Оршы. — роспуск загадам ВРК (у Мінску)
1917 г., 26 ЛІСТАПАДА (9 СНЕЖНЯ)	‘Камітэта выратавання рэвалюцыі’. — утварэнне абласнога выканаўчага камітэта Савета дэпутатаў Заходняй вобласці і фронту (Аблвыкамзах) і Савета Народных Камісараў (СНК) Заходняй вобласці.
1917г.,ЛІСТАПАД	— Саветы пад кіраўніцтвам бальшавікоў устанавілі сваю ўладу на ўсёй
1917 г., ЛІСТАПАД	неакупіраванай немцамі Беларусі. — ліквідацыя Стаўкі Вярхоўнага галоўнакамандуючага ў Магілёве і ўстанаўленне ў горадзе Савецкай
1917г.,ВОСЕНЬ	улады. — утварэнне ў Петраградзе Беларускай сацыялдэмакратычнай рабочай партыі (БСДРП); узнікненне Беларускай вайсковай (Цэнтральнай вайсковай) Рады.
1917 г., 15 — 17 (28 — 30) СНЕЖНЯ	— 1ы Усебеларускі з’езд (кангрэс) прадстаўнікоў беларускіх партый і
1917 г., 17(30) СНЕЖНЯ	арганізацый. — роспуск 1 Усебеларускага з’езда ў адпаведнасці з пастановаю СНК Заходняй вобласці і фронту. II.
ЛАСТОЎСКІВАЦЛАЎ (1883 1938)	— член БСГ (1906 — 1917 гт.). Уваходзіў у склад Віленскай Беларускай Рады (са студзеня 1917 г.), дзе вы
казаўся за стварэнне ‘адзінай і непадзельнай Беларусі’. Член Рады БНР (з сакавіка 1918 г.). 3 канца 1919 г. узначальваў Раду міністраў БНР. Аўтар ‘Кароткай гісторыі Беларусі’ (1910); падручнікаў для беларускіх школ (‘Першая чытанка’ і інш.). Акадэмік АН БССР
150
(1928)	. Арыштаваны ў 1930 г. Расстраляны ў 1938 г. Рэабілітаваны ў 1958 і 1988 гг.
ЗАХАРКА ВАСІЛЬ — удзельнік Усебеларускага з’езда (1877 _ 1943)	(снежань 1917 г.). Член выканкама
Рады гэтага з’езда. Сааўтар 1й Устаўной граматы. Скарбнік і міністр фінансаў ва ўрадзе БНР. У 1920 г. эмігрыраваў у Літву.
ЕЗАВІТАЎ КАСТУСЬ — старшыня Беларускай Вайсковай Ра(1893 — 1947)	ды (восень 1917). Удзельнік Усебела
рускага з’езда і член яго Рады. У першым урадзе БНР — таварыш старшыні. Выдаваў кнігі, часопісы і газеты.
ДОЎБАРМУСНІЦКІ І.Р. — генерал, у 1917 г. сфарміраваў (пры (1867 — 1937)	згодзе Часовага ўрада Расіі) 1ы по
льскі корпус, які дзейнічаў у паўдневаусходніх раенах Беларусі. Арганізатар антысавецкага выступлення на Беларусі ў пачатку 1918 г. Пасля паражэння выступлення ў 1918 г. прыняў польскае падданства.
МЯСНІКОЎ — з верасня 1917 па май 1918 г. — ста(МЯСНІКЯН) А.Ф. ршыня ПаўночнаЗаходняга Аблас(1886 — 1925)	нога камітэта РКП(б). Член бюро
ВРК Заходняга фронту, галоўнакамандуючы Заходнім фронтам. Са студзеня 1918 г. — старшыня Аблвыкамзаха. Член Часовага ўрада БССР, старшыня ЦВК БССР (люты 1919 г.). У 1918 г. выступаў супраць стварэння беларускай дзяржавы.
ЛАНДАР К.І. — член Мінскага і ПаўночнаЗаходня(1883 — 1937)	га камітэтаў РСДРП(б). Старшыня
Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Пасля кастрычніка 1917 г. старшыня ВРК Заходняга фронту, СНК Заходняй вобласці і фронту. 3 мая 1918 г. — на працы ў розных установах РСФСР. Выступаў супраць рэалізацыі беларускай дзяржаўнасці.
АЛІБЕГАЎ І.Я. — пасля Лютаўскай рэвалюцыі член (1887 — 1941)	выканкама Мінскага камітэта
РСДРП(б). Сакратар Прэзідыума выканкама Саветаў Заходняй вобласці і фронту (з лістапада 1917 г.).
151
ш.
БЕЛАРУСКАЯ ВАЙСКОВАЯ РАДА (Цэнтральная вайсковая Рада)
ВАЕННАРЭВАЛЮЦЫЙНЫ КАМІТЭТ (ВРК) ЗАХОДНЯГА ФРОНТУ
— аформілася ў кастрычнікулістападзе 1917 г. з прадстаўнікоў беларускіх вайсковых арганізацый. Старшыней абраны Кастусь Езавітаў.
У студзені 1918 г. распушчана СНК Заходняй вобласці і фронту.
— часовы рэвалюцыйны орган па правядзенні ўзброенага паўстання і ўстанаўленні Савецкай улады на тэрыторыі Віленскай, Віцебскай,
Магілёўскай, Мінскай губерняў і Заходняга фронту. Створаны 27
кастрычніка па ініцыятыве Мінскага Савета рабочых і салдацкіх дэпутатаў. Спыніў сваю дзейнасць 26 лістапада 1917 г. пасля ства
рэння Аблвыкамзаха.
АБЛАСНЫ ВЫКАНАУЧЫ — вышэйшы орган Саветаў рабочых, КАМІТЭТ ЗАХОДНЯЙ салдацкіх і сялянскіх дэпутатаў ЗаВОБЛАСЦІI ФРОНТУ ходняга фронту. Утвораны ў Мінску (АБЛВЫКАМЗАХ)	Існаваў з 26 лістапада (9 снежня)