Гісторыя Беларусі
кароткі нарыс (у 5-ці частках). Частка V
Памер: 188с.
Мінск 1994
сці дыверсійных груп былі разбураны вузлы сувязі, тублена ўараўленне яойскамі. Кампядумчы фронтам Д.РЛаўлаў вімушаны быў 22 чарвеня накіраваць ж овА ’леце ў 10ю армію сваііго намеоніка генерала 1.:’.Болдзіна з мэтай даводацда аб становішчы арміі. У залежнасці ад абстаноўяі яму бйла паотаўлена задача падрыхтаваць і яанеоці контрудары ў Брэоцкім ці Гродненскім налрамку. Алв новыя абстазіны вымуоілі Д.Р.Паўлава дзейнічаць інакш: у канны дня таго ж 22 чэрвеня ў гааб фронта з «іасквы прыйшла днрэктыва наркома абароны С.К.Цімашзші. He валодавчы зввсткчмі аб рэальнад становішчы на фронце, нарком тым не менш рашуча патрабаваў ад штаба акругі неадкладна раслачаць яаступальныя дзеянні "з мзтай разгрому нямецкіх груповак у раёнах, дзе яны ларушыл’ даяржаўную граніцу". У той ю чао сухаяутныя войокі перасцерагаліоя, што ў далелшым "да асобнага загаду граніцу не лерахрдзіць". Што датычыць авіяцыі акругі, то ёй налехыла "моцнымі ўдара.мі зчішчыць нямецкую авіяцыю на яе аэрадромах", "разбамбіць аоноў
a
¹⁵ *“*чых всйск". Патрасавалася таксама паэva..t v^ircCepr і лймаль, на тгр^рыю Фінлявдыі і Рденіі дя эообніі.с раелараджэнняў налётаў hj рабіць.
³ ГЖК’ Н® задаючы Рэальнай абстаноўкі, двна; •і’*йч?лйў парад двуыа Аіаханізаваныш карлусамі (6 і Пм' ч J*"мПаставіу текув * ^^^ «емагчымую зада ' Л ^а Ьел=с^ НЕнесці шсіраваны ўдар да праціўніку зм'бе^ '⁰Т^«Ыіа^^ і знішчыць яго войсяі на праXX ¹ Н⁶ Даз?°ліць ,lfs« * *g« W^ЛТ⁴⁸™ ²³ чэрваня «^Рудар войок ааодняга дронга ў раене гродяа, нягледзячы на мужнасдь і repaid бадцоў і камаядзіраў, не даў адчувальжх вынікаў. Праўда, каб спыціпь наотупленяе, камандазанне грулы армія "Цзнтр" вймушана было чэрввнп перакінуць сады яшчэ два армайскія кардусы і даП™Ь НвКаТ⁰РЫЯ ^⁴¹ ^ “Вай ГМШ ³ *“кага на
" , 0,0«,«» «„ ед. ₆.га, ц,, ^ /•“
JSXT”" м **“• Лд,в“J ““”»« m п артшеряйокага arm драціўніка, вострага. явдаадлу
прыдасаў т гаручага, нны вдаушаны былі адыйсці і сцаліць уцалвўвдя баявыя машнны. У баі дад Гродна гараічна загіадў камавдзір оіа мзхкорду.а, уражэнац Ляхавіцкага раёяа генералмаер М.Г.Хацкілавіч, не выйшаў ддэней з бою і камандзір бга кавкорлуса генералмаёр Х.С.Нікіцін. ₽
HecXXTST^ P£7ⁱW ²³ ЧЗРйеМ “°;ⁱT₽wa₽ ^ «а~ несены сілам. SOй тадкавай дывізіі, 14 мвханізаванага і 28гг н7мГ°^Га К?рлуса^’ ^ шэРа^ ўчасткаў вораг быў адкінуты на накалькі кіламатраў. йорсткія баі мзгарнуліся на рубяжы Намянаціабінкаяял. Радваяічы. У боГЙнуты амаль уса таіші Іачо7Т’ШТ° ДЗвйнічалі як ³ ^ецкага, так і нямецкага лывЛ’ ^^a змагаліся ^^ * «а«андзіры 30й таякавай ДНВІЗІІ, якія ў раене Пруаан на лрацягу дня стрымлівалі натск дзух яямаадіх танкавых дывізій.
ан/ГЛ® r³mM Haⁿ₽aW K⁰H⁵W« нягладзячы на муянаЦ гераізм зоідаў, не даў адчувальных вынікаў. у канцы дня 3 чзрваня войсні 4й арміі дакінулі 1іружаяыР Кобрын, Бяро
в^у^бЛ РУбвК ₽* ЙСеЛВДа' ^ ІЙСТУПШ ^е,а яны ³«*У вымушаны былг адстулаць да ўоход. То₉ « оамае рабШ
9
«1 чаадек ⁴ злучэмлйў CM і лО». аршк. Панаоаы оур’.ёзныя отраты ў г.рцгранічных бая/, яны ў беопарздку аділсдзілі да ўсход, дзенідзв затрымліваючыоя на больш зручных рубяках, каб даць бой наоядаўгаму юрагу.
Праз некалькі дзён жороткія Саі раздарнуліоя ў Мінскіу умацаваным раёне. Над сталіцай Беларусі навісла сур’ёзная лагроза заходу вопагам. Справа ўскладнялаоя тым, што аіінокі ўмацаваіш раён (УР) фактычна ns быў падрдог.Банк да абароны. Абарона горада ўскладалася на войскі 44га отралновага корпуса. >1ад вечар 25 чэрвеня часці 64й і 108й дывіаій гэтага корлуса заяялі рубяда на ззходні.х лодступах дг горада. 3 лаўночнага напрамку сталіцу дрыкрывалі чаоці ІбХй і 100й страдковых дывізій 2га стралкова.га корду,са. Баі за йінск насілі каротватэрміновы, але зальмі жорсткі харакгар.
У баях пад Мінскам салдаты і камандзіры 100й отралковай дывізіі, якая ўжо набыла баявы воішт ў савацкафіаакай дайяе, умзла выкарыстоўвалі для Зарацьбы з варокымі танкамі звязкі гранет, а такоама бутэлькі з гаручай оумассю. 2? чэр~ веня чаоці ХООй дывізіі і ‘ры падтрыыца часцай ІбІй стралковай дывізіі перайшлі ў настудлвннэ і адчінулі праціўяіка на 1013 км вазад.
Асабліва напружаныя баі ішлі 26 і 27 чзрвеня ў раёнах Дзяряынска, Старога ^кла, Заслаўя. У ходзе баёў лад Мінркам гітлераўцы отрацілі толькі опаледымі звыш 100. танкаў і больш за 200 дадбітымі, шат іншай баяв.ой тэхніді. У дру,гой паловв дня 28 чэрвеня нямвцкафаліыоцкія врйскі ўзарваліся ў горад і. захааілі яго. .
У гіганцкім катле заходнвй мінска ў акружэнні адынуліоя амаль цалкам чаоці і злучэняі 3й і 1О.~й армій, а тексеца частка оіл 4й арміі, 64я і 108я дывіріі ІЗй арміі. Накаторыя з іх прабіліоя з акрунання, чаотка засталася ў лясах і потым перайшла да дартыаэнокай барацьбы, ала значная к.олькасць грапіла ў аалон. Як сведчаць заходнія дасладчыкх, у ходав баёў ааходней Ыінска немцы ўзялі ў палоя звыш 330 тыс. саведкіх байцоў і камавдзіраў. Зораг заханіў шмат брявой тэхяікі, зброі і вайсковай маёмаоці. Jos гэта вельмі. адмоўна паўплывала на огай всйск Заходняга Фронту, ускладніла яго задачы ў далейаай барацьбв з нямаодафашыпцкімі захойнікамі.
IC
У капцы чэрвеня sanpy анцв Jai пачаліся на баорукскім і йрдоаўсі:гм напрамках. Гхтлераўгд імкнуліся фарсіраваць Бвразіву і руьыці дл Дшшра. Шгаб Ззходняга цронту прнкладаў. шаглікія ьашганні, к?б як мага больш затрймаць праціўніка на Бчрэ?ІЕв. Аднак сілы фронту etui вяльмі аолаблены. Па дэдзсяых ій CO чзрввяя 1941 г. у склад фрояту ўваходзі— ла 16 зпачра ас.пблеш:х дывізій і 150 самалё гаў (у т.л. К знізчальііікі). Нчўночнек Басруйока абарону заняў 4ы лавгтраяадасаят: корлуо генвралмаёра а.С.ХаАава. У раёU0 Еарыоава абарону трымзлі чаоцх ліаоксўокая мовастрахковак дывіяіі пялкоўніка гі.Г.дрзйзера, нкая дрыбчла з рэзеряа Стаўкі, xypoaHiry Барысаусйага тэнхавага вучылхшча і зводкэя стралковая дывізія, зфарміравашія з воінаў адступаўіцых ад граніца часцой. Тры дпі пад Барысавач шлі цяккія бэі. сС чорввяя ў другой палоьа дня праг.іўнік уварваўся на заходяг^ ўскраіну ЕоваБарксава. л&зля магутных бомбавых удараў і артіпдрахгоўкі гітлсрэўцам удалося захаліць барцсаўскую яврагрвлу і на настуііны дзвнь врарвэцца ча ўсходні беойг Бзразіны.
5 оувяві з адгхсдам рашткаў 4й арміі за Бнрэзіну і арарывам ппаціўнхка ў мтлрэчча Бярэзіпы і Дяялра становішча заходняга фронту огала вадззычайнЕ цяхзім. Зэ яекалькі дзон да гэсега, калх стала в’дадочным» што Чырвоная Армія не ў стане ко:грудапамі раэграміць умініўшххся на гацу тэрытор ік ірупозак праціўніка і зднзвідь отапсвіача, Стаўка Іалоў«ага камаедаваная прыйшла да закл; чэння аб нвабходнасці дерахода да стратзгічнах абароны. У гэтых мэтах да рубеж саходняяДзвіпяДнвлр высоўЕЭўся другі отратэг.ічнЕ эшалон савецкіх войся у складзе 19й, ?0~й і ггй армій, аб’яднаных у rpyuy армій рэзарва, якая з 2 ліпеня toa порададзвна ў склад Заходняга іронту (фахтычна гэта быў другі склад ЗаходЕЯіа фро/ту).
Ззлодшыу Фронту трэба было любымі сродкамі выйграць чао для арганізацыі абароры на рубяю Еаходняй Дзвіны і Дняпра, на якую ўскладалася надзея спынхць ворага. Адяак у фропта для гзтага м хапалл ні сіл, і:і сродкаў. У роспачы Сталін выраакў зэдніць кіраўнідію &ходнім Фроатзм, вдначасова ўмацльсўа'х ;рэш' ііовнчі с’.: .;'!. і ліпсня кадангу:,чі.м ІЗход.чім (урч нта'' ‘ ■■' npjₑ:.a:: ’ • ' ■ : ^ ; :■> ; ■/■:•'« С’.л .Ціматанга.
п
■.?м кі.аўніцтва фронту — ;»амаад.;.чц гбнеьзл зр^; Д.Г. ;аўлаў. начальнік йтэб і фрочза гзяерал *.з.йл 1”аўсхіх, камаядумп лчвннапаввгранччі сіламі гомрал А.І.Та. ^кі, нечальніх сувгзі фронта гвварал А.::\Грнг.ср’вў, кгмаэлулчы ,н арміяй гчнерзл А.А.Карзбкоў, камандзір 14га мехаяізаванага корлуса ганерал С.і.Аборцд і іна. за быздам бы "бяздзайпасць" і "баязлівасП’" балі аоудканы і раоіраляны. Камандувчц арі'ылерыяй м.А.йліч быў прыгаяор&й: да растрзлу, аднак дрыгарор бхў заменвны высылкай на ла/жу, дзе ё.н і пакар. На самгй справе за tos, што адбылооя на Яаходнім фронцв ў дврныядні вайны адказнасць давінш было насці Вярхоўнае вавнназ камандаванне ,і ў мркую чаргу Сталін.
4 лілегія Стаўка Галоўнага лахандаваняя аддала загад Заход няму фронту абаранядь лініі Полацкага уждаьанага раёна, рубак р. Заходняй Дзвіны, Саяна, Орша j дале.й на р. Днспр з мэтай на далусціць прарыву ворага на поўнач і ўсход. Для ліквідацыі дагрозы на гэты напранак тэрмінова перакідвалаоя І9я армія дад камандазаннам, 1 С.л’онева. Каб даць ёй мадчымасдь ркандзнтравацца, раьг іай 6 лчюня 1941 г., войокі 20й арміі дад камандавандем іІ.А.лўрачкікд нанеслі контрудар у агульнам напрамку Сянно і Ладель, сіламі 5га і 7га механізаваных карііўсоў. Пачалося адно з бўйнейсых j начальным дерыядзе валны танкавых оражэнняў, у якім з абодвух бакоў дэеііЯічала бслыя 1500 танкаў. Да 8 ліпаня вораг быў адкінуты ў надрамку Ледаля на 3040 км. Аднак пасладіна распачатаа контрнас.тудланнв .закончялаоя лравалам. 5ы ,і 7ы махкарлуоы 89 ліданя вялі, цяжкія кравалралітныя баі амаль у лоўным акружзнні. ■ Толькі аставіўшы большую частку ўцалаўшай тэхнікі, асобныя групы сумелі дазней арабіцца ў pass Оршы. ійчогія палалі ў варокы палой. У тым ліку оын Сталіна йдаў Джугашвілі..
Тым ев мнш савацкія войокі на лрадягу 4х дзамдых данвслі ворагу здачныя отраты, аб чш яскрава сведчыцл .агад камаядзіра 18й танкавай дыдізхі гемрала . Нврынй, у якім адзначалася, што "страты амуніцыі, зброі і машая нсэвычайна вялікія і зкачяа двравышакнь Баходлвяыя грані. Такое станолішча нвцярліма, івакя ш язаеім^эгявмсв as еьаёй асабістай дагібелі".
Нэаруйавымі былі баі на руб ;.і Дняяра, асваяівв ў раёне Орвы і ййгілёва. Зойокі Чйрлюйй Арміі, йгс гасрўЕаліс»
12
з глыбіняых раёнаў, вцмуааяы былі ўступаць у. боц без налвжHs*i ладрыхтсўкі. Чырвоцаармеццы гараічна адбізалі атаяі. нямаккіх волск, я:ія рваліся да Смалвіюка. Пад Оршал 14 ліпвіп 1941 г. уяершыню наввсла маіутны аааламляльны ўдар па ворегу батарзч рэактыўных усмнояак ("кацм",' пад камандаваннем кадіуака і.А.Флёрава.,
ьаль.мі налружаныя. бах ішлі ў раёнв Магілёва, дзе абарону трымалі злучэлні 61іа ворлуоа пад калйндаваннем гвнарала ®.Л.^акуніна. Нвласрэдная
КНІГІ ОНЛАЙН
