Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
313
роду// НС. — 2003. — № 18. — С. 3; Летуценны вандроўнікЯзэп //Тамсама. — С. 6; Паэт кахання з бэзавай Чарэі: [А. Мілаш] // НС. — 2003. — № 42. — С. 4, 5; Пуцявінамі Якуба Коласа // НС. — 2003. — № 47. — С. 5; Экспанаты з мястэчка над ракой Улай: [Чашнікі] // НС. — 2003. — № 58. — С. 5; Асвея // НС. — 2003. — № 86. — С. 45; Педагогнческая дннастая // НС. — 2004. — № 1. — С. 12; Браслаўскі «заезны двор»: [БРМ] // НС. — 2004. — № 5. — С. 6; Пролетарск. А когдато была Нвановка // НС. — 2004. — № 8. — С. 3; Герб означает наследне: [геральдыка Віцебшчыны] // НС. — 2004. — № 18. — С. 5; Слабодка: [в. у Браслаўскім раёне]//НС. — 2004. — №21. — С. 5; Конкурс календароў: [на кр. тэматыку]//НС. — 2004. — № 27.— С. 5; Снайпер по нменп Галя: [Г. Анціповіч] // НС. — 2004. — № 29. — С. 3; Сарокаварона кашку варыла: [П. Квяцінскі] // НС. — 2004. — № 45. — С. 8; Ермалёнкі да двадцатага калена // НС. — 2004. — № 75. — С. 5; Чашннкн: 500 лет спустя // НС. — 2004. — № 89. — С. 5; Лепельскія вандроўнікі: [В. Хацкевіч, А. Хаванскі] // НС. — 2004. — № 116. — С. 5; На браслаўскім Везувіі: [Браслаў] // НС. — 2004. — № 126. — С. 8; Сагрэцца каля цяпельца гумару: [Л. Нікіціна] // НС. — 2004. — № 138. — С. 8; За кожнай рэччу — лёс: [Навадруцк] // НС. — 2005. — № 2. — С. 4; Навінка: [вёска ў Талачынскім раёне]//НС. — 2005. — № 19. — С. 5; Тадулінскі цардуб // НС. — 2005. — № 25. — С. 4; Одпссея беларуского вонна: [А. Ханяк] // НС. — 2005. — № 31.— С. 4; Пакліканне Юозаса Булькі // НС. — 2005. — № 71. — С. 5; Ахрэмаўцы // НС. — 2005. — № 74. — С. 4; Пуцілкавічы//НС. — 2005. — № 76. — С. 5; Ян Райніс —сябра беларусаў// НС. — 2005. — № 109. —С. 5; Нурава: [вёска ў Верхнядзвінскім раёне] // НС. — 2005. — № 116. — С. 6; Лявонпаль // НС. — 2005. — № 119. — С. 45; Даследчыкі мінуўшчыны: [настаўнікі, пераможцы конкурса краязнаўцаў] // НС. — 2005. — № 132. — С. 1; I жыцця не хопіць: [В. Лютынскі] II НС. — 2005. — № 151. — С. 5; По законам геральдпкп: [М. Пішчулёнак] // НС. — 2006. — № 18. — С. 6; Мгновення собранные в альбом: [В. Астапенка] // НС. — 2006. — № 32. — С. 4; Время собпрать камнн: [цэрквы Віцебшчыны] // НС. — 2006. — № 59. — С. 6; Каб дзеці навучыліся цаніць Радзіму: [В. Бандарэвіч] // НС. — 2006. — № 64. — С. 5; Каханавічы // НС. — 2006. — № 69 _ с.9; У Валодзькі: [фермерская гаспадарка ў Пастаўскім раёне] // НС. — 2006. — № 78. — С. 5; Друя // НС. — 2006. — № 81. — С. 4; Лынтупы // НС. — 2006. — № 88. — С. 45; Тызенгаўзы // НС. — 2006. — № 102. — С. 5; Пра манаха Жэру, селяніна Анімеле, сенатара Дзяржавіна ды іншых людцаў: [рэц. на кнігу «Даследчыкі гісторыі і культуры Віцебшчыны»] // НС. — 2006. — № 105. — С. 5; Дрысвяты // НС. — 2006. — № 108,—С.45; Валкалата//НС. —2006. —№ 118. —С.45; «Валунсівыі крыжнавалуне...»: [А. Калбасіч, в. Варганы] // НС. — 2006. — № 123. — С. 5; Сяліба, спавітая легендамі: [в. Дарожкавічы на Дзісненшчыне] // НС. — 2007. — № 2. — С. 45; Внтебскне ворота памята: [«Віцебскія “вароты"»] // НС. — 2007. — № 17. — С 4 — 5' Хроніка Быхаўца: [краязнаўца з Лынтупаў I. Быхавец] // НС. — 2007. — № 53. — С. 5; Аграрный колледж в Лужесно // НС. — 2007. — № 61. — С. 13; Язна // НС. — 2007. — № 74. С. 5; Лучоса злучыць з Беларуссю: [Г. Ушакоў і дзяўчынка Лучоса] // НС. — 2007. — № 72. — С. 3; Калі Радзіма натхняе: [I. Пракаповіч] // НС. — 2008. — № 1. — С. 9; Гарадзец: [вёска Шаркоўшчынскага раёна] // НС. — 2008. — №60.—С. 45.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шпакоўская Г.І. (28.04.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШТЫХАЎ ГЕОРПЙ ВАСІЛЬЕВІЧ (14.07.1927, в. Старая Беліца, цяпер Гомельскі раён), археолаг, гісторыкмедыявіст. Доктар гіст. навук(1983), прафесар(1989). Скончыў БДУ (1956). Працаваў настаўнікам гісторыі ў школах на Лоеўшчыне. 3 1962 г. працуе ў Інстытуце гісторыі АН БССР (цяпер НАН Беларусі). 3 1993 г. з’яўляўся загадчыкам аддзела археалогіі і гісторыі Полацкай зямлі.
Вывучае старажытныя гарады Полацкай зямлі і курганныя могільнікі ранняга сярэдневякоўя Паўночнай (Віцебшчына) і Цэнтральнай Беларусі. Неаднаразова ўзначальваў экспедыцыі па вывучэнні гарадоў і раёнаў Віцебшчыны, у тым ліку Полацка, Віцебска, Лукомля, Копысі. Правёў шырокае даследаванне гэтых гарадоў. Даследаваў больш за 300 курганоў Полацкай зямлі, доўгіх курганоў. Даследаваў старажытную скульптуру, дробную пластыку гарадоў Полацкай зямлі, скарбы сярэбраных і залатых рэчаў. Аўтар шэрагу кніг, артыкулаў у рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку, прысвечаных мінуламу Полаччыны.
Аўтар школьных падручнікаў і дапаможнікаў па гісторыі Беларусі. Даследаваў помнікі археалогіі Віцебскай вобл. пры падрыхтоўцы «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». Аўтар артыкулаў у ім. За ўдзел у падрыхтоўцы выдання стаў лаўрэатам Дзяржаўнай прэміі БССР (1990). Унёс значны ўклад у вывучэнне гіст. мінулага. помнікаў гісторыі і культуры Віцебшчыны. Рэгіёну прысвечаны лепшыя навуковыя працы, шматлікія публікацыі ў навуковым, рэспубліканскім і мясцовым друку. Выхаваў плеяду вучняў і паслядоўнікаў, што прысвяцілі сябе вывучэнню Віцебскага краюсярод якіх Т.С. Бубенька. В.М. Ляўко, Д. Дук і інш.
Тв.; Кнігі: Древннй Полоцк ІХХІІІ вв. — Мн.: Наука н техннка, 1975. — 135 с.; Города Полоцкой землп, ІХХІІІ вв. — Мн.: Наука п техннка, 1978. —
314
159 с.; Крывічы: па матэрыялам раскопак курганоў у Паўночнай Беларусі. — Мн.: Навука і тэхніка, 1992. — 191 с.
Артыкулы у навуковым друку: Сравннтельное нзученне древнейшмх городов Полоцкой землн н памятннков н нх окрестностей // Древностм Белорусснн. — Мн„ 1966; Археологня Полоцкой землн за 50 лет // Древнос™ Белорусснн. — Мн., 1969; Полацкія фрэскі XII ст. // ПГІКБ. — 1970. — № 1; Вывучэнне курганоў Полацкай зямлі, X пач. XII ст. // Беларускія старажытнасці. — Мн., 1972; Кнев н города Полоцкой землн // Кнев н западные землн Русп в ІХХІІІ вв. — Мн., 1982; Обіцне м отлнчнтельныечерты полнтнческого строя древнего Новгорода п Полоцка // Установленле раннефеодальных славянскнх государств. — Кнев, 1972; Гарадзішчы і селішчы на Віцебшчыне — помнікі часоў ваеннай дэмакратыі // Нсторня н культура Европы в контексте становленмя п развнтня регнональных цнвнлнзацпй н культур: Актуальные проблемы пз нсторнческого прошлого п современностн: матерналы международной научнотеоретнческой конференцнн — Внтебск ВГУ, 2003,С. 413414.
Літ.: Кушнер В., Тарасаў С. Таленавіты археолаг I гісторыкмедыявіст// БГЧ. — 2002. — № 4; Каробушкіна Т. Штыхаў Г.В. // ЭГБ. Т. 6. Кн. 2. — С. 231232. Каробушкіна Т.М. // АІНБ / рэдкал.: В.В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. 661; Малашэня Л. Псторык Штыхаў: «На Віцебшчыне я быў шчаслівы» // НС. — 1997. — № 33. — С. 6.
ШУЛЬМАН АРКАДЗЬ ЛЬВОВІЧ (25.12.1953, г. Віцебск), журналіст, краязнаўца, грамадскі дзеяч. Скончыў СШ № 3 г. Віцебска(1970), факультэтжурналістыкі БДУ (1976). Рэдактар часопіса «Мншпоха». Працаваў у Віцебскім камітэце па тэлебачанню і радыевяшчанню (19701971), у рэдакцыі Чашніцкай раённай газеты «Чырвоны прамень» (19761977), у Беларускім рэкламным агенцтве, напасадзе рэдактаратэлевізійнай рэкламы (19771989), у рэкламнавыдавецкай арганізацыі (19892004), у часопісе «Мншпоха» (з 2004).
Займаеццадаследаваннямі гісторыі і культуры Віцебшчыны, цікавіцца гісторыяй яўрэяў на Віцебшчыне, мастацкай культурай горада, вывучае гісторыю славутых людзей горада і наваколляў. Даследаваць гісторыю і культуру Віцебшчыны пачаў з сяр. 1970х гг., калі пачаў працаваць журналістам у Чашніцкай раённай газеце «Чырвоны прамень», збіраючы матэрыялы па гісторыі населеных месцаў, прадпрыемстваў. У 1980я гг. рыхтаваў сюжэты, прысвечаныя мясцовай гісторыі, для абласнога тэлебачання, радыё.
Аўтар шэрагу кніг, у якіх раскрываюцца некаторыя пытанні гісторыі і культуры Віцебшчыны: «Внтебскне музы» (2006), «й место его уже не узнает...» (Запнскн редактора журнала «Мншпоха») (2007), «100 years later = 100 лет спустя» (2008), «Откуда есть пошлн Колышкн» (2009). Сааўтар кніг (разам з М. Рыўкіным) «Юдэль (Юрнй) Пэн. Художннк н педагог» (1994), «Породнённые войной» (1997), «Вечная память. Справочннк. Ч. 2. Еврем — жертвы нацнзма, погнбшне в оккупнрованном Вмтебске в 19411944 гг.» (2003), «Хроннка страшных дней. Трагедня Внтебского гетто» (2004); (разам з Б. Роланд) «Запо
здалое прнзнанне» (1997); (разам з М. Розінай) «Славянскнй базар в Внтебске. Первое десятнлетне» (2001); «Остров Релеса» (2003); (разам з Я. Грынь) «Формула жмзнн: 110 лет Внтебскому водопроводу» (2004).
Рэдактар альбома, прысвечанага віцебскаму мастаку I. Бароўскаму «Нсаак Боровскнй» (2007).Укладальнік выдання «Праведннкн народов мпра Беларусн» (2004), альбомаў, прысвечаных Міжнароднаму фестывалю мастацтваў «Славянскі базар у Віцебску»: «Васнльковая песня лета» (2006), «Славянскнй базар в Внтебске» (2008), «Славянскнй база в Внтебске» (2009), альманаху «Славянскнй базар в Внтебске» (вып. 1, 2007). Укладальнік альбома, прысвечанага 60годдзю Перамогі ў Вялікай Айчынай вайне.
Рэдактар і ўкладальнік кніг Леаніда Левіна, Аркадзя Крумера, Гершона Фельдмана, Барыса Роланда. зборнікаў вершаў Міхаіла Рубіна, Галіны Левінай і інш.
Выпусціў факсімільнае выданне альбома «Еврейскнй народный орнамент», надрукаванае на ідышы ў 1920 г., фотаальбомы «Здесь осталась моя душа» (прысвечаны гісторыі яўрэяў
315
Віцебска, на рускай і англійскай мовах), «Внтебск Нннбург. Десять лет сотрудннчества» (на рускай і нямецкай мовах).
Рэдактар і выдавец міжнароднага яўрэйскагачасопіса«Мншпоха» («Сям'я», http://www. mishpoha.org, з 1994 г. выйшлі 25 нумароў). Як дадаткі да часопіса выдаў 5 зборнікаў «Воскресшая память. Местечковые п семейные нсторнн» і 3 зборнікі «Мое местечко».
Шмат артыкулаў на краязнаўчую тэматыку надрукаваў на старонках міжнароднага, рэспубліканскага і мясцовага перыядычнагадруку: «Народнае слова», «Внтебскнй курьер», «Віцьбічы», «АМІ» (СанкПетербург), «Авів» (Мінск) і інш.
Адзін са стваральнікаў музейнай экспазіцыі музея Марка Шагала (на вул. Пакроўскай), выстаў, прысвечаных гісторыі фестываля «Славянскі базар у Віцебску». Арганізатар выставы «Лнкн забытых предков», якая экспанавалася ў музеі М. Шагала, «Холокост. Взгляд через 65 лет» (ВАКМ).
Аўтар відэафільмаў «Загадка Юделя Пэна» (2006), «Афганнстан в душе моей» (2009), «Плоіцадь Победы» (2009). Фільм «Загадка Юделя Пэна» дэманстраваўся на Міжнародных Шагалаўскіх днях, на выставах мастакоў Віцебшчыны, «Плошадь Победы» — на святочных мерапрыемствах, прызвечаных 65годдзю вызвалення Віцебска. Аўтар і распрацоўшчык сайта «Мястэчкі Віцебскай вобл.» (http://www.shtetle.co.il).
КНІГІ ОНЛАЙН
