Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Арлоў У. Таямніцы Полацкай гісторыі. — 2е выд. — Мн.: Полымя, 2002. — С. 159; Інфармацыя // Магілёўская Даўніна. — 1995. — № 3. — С. 114; Кто есть кто в Республнке Беларусь: в 2 т. Т. 2. — Мн., 2001. — С. 171; Кто есть кто в Республнке Беларусь; Людн дела. — Мн.: Энцнклопеднка, 1999. — С. 349; Савоснна 14. Глобус Могнлевской областн не предвнднтся, но учебнпк по географпп будет обязательно // Могнлевская правда. — 1998. — 23 студз. — С. 11; Суднік Г. Фізічны і духоўны распад працягваецца: [інтэрв'ю] // Тыднёвік Магілёўскі. — 2000. — № 14. — С. 7; Могнлевскнй государственный уннверсптет нм. А.А.Кулешова. — Могнлев, 2003. —С. 16,31; Магілёўскі дзяржаўныуніверсітэтімяА.А. Куляшова: Мінулае і сучаснасць. — Магілёў: МгДУ, 2003. —С. 232,236; Скоробогатов А. Каменнаятайна. О чем молчат каменные нзваяння, обнаруженные в Белыннчском районе // Могнлевскме ведомостн. — 2007. — 8 снеж. — С. 89; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шаруха І.М. (13.06.2008) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШАРЫПКІН РЫГОР ЛЕАНІДАВІЧ (29.06.1967. в. Вусава ГлыбоцкагараёнаВіцебскай вобл.), краязнаўца, педагог. Скончыў філал. факультэт ВДПІ (1991). Працуе настаўнікам рускай мовы і літаратуры ў Лучайскай БШ Глыбоцкага раёна. Краязнаўчую дзейнасць распачаўу 1992 г. пад час працы ў школе. Вялікі ўплыў на пачатак дзейнасці аказала знаёмства і сумесная дзейнасць з В.А. Ермалёнкам і У.І. Скрабатуном. Займаецца пошукам і зборам прадметаў матэрыяльнай і духоўнай культуры Залескага краю (мясцовасці пражывання), аднаўленнем забытых гіст. помнікаў. Стварыў два музеі ў сваёй школе: краязнаўчы музей «Мінулае Залесчыны» (1999) і Музей старой кнігі (2002). Прыняў удзел у археалагічных раскопках гарадзішча Зубкі (1995), гарадзішча Запруддзе (1998), шэрагу канферэнцый: «Глыбоччына— погляд у мінулае» (Глыбокае, чэрвень 1999), «Школьнае краязнаўства і
вучнёўская даследчая дзейнасць» (Гродна, чэрвень 2000), трох канферэнцыях, якія ладзіў Еўрапейскі гуманітарны ўніверсітэт, прысвечаных краязнаўчаму і аграрнаму турызму
305
(в. Камарова Мядзельскага раёна). Mae добрыя стасункі з Глыбоцкім раённым краязнаўчым музеем, Еўрапейскім гуманітарным універсітэтам.
Аўтар кніг «Гісторыя Залескага маёнтка» (2000), «Гісторыя Залескага краю» (2002), «Гісторыя Залескай школы» (2007). Mae шэраг артыкулаў, якія друкаваліся ў выданні «Краязнаўца Паазер’я», газетах «Веснік Глыбоччыны», «Вольнае Глыбокае», «ПаўночнаЗаходні край». Гэта цыкл «краязнаўчадаследчых артыкулаў» па нумізматыцы Залескага краю, артыкулы па гісторыі маёнтка ў в. ЗалессеАстроўна, царквы ў вёсках Бутыкі, Мамаі, пра гарадзішчы ранняга жалезнага веку каля вёсак Запруддзе, Зубкі і інш. Шэраг артыкулаў прысвечаны значным асобам Беларусі і іх сувязям з краем. У форме рукапісаў захоўваюцца працы «Мой радавод», «Турыстычнакраязнаўчы маршрут Залесчыны». Рэцэнзіі на дзейнасць Р. Л. Шарыпкіна змяшчалі газеты «НН». «Настаўніцкая газета», «Народная воля», «Краязнаўчая газета», «Народнае слова» і інш. Некаторыя матэрыялы перададзены ў Глыбоцкі краязнаўчы музей. Вялікі аматар нумізматыкі. Адшукаў камень Я. Драздовіча.
Тв.: Кнігі: Гісторыя Залескага маёнтка — Глыбокае, 2000; Гісторыя Залескага краю. — Глыбокае, 2002. — 38 с.; Псторыя Залескай школы. — Глыбокае, 2007. — 72 с.
Артыкулы у навуковым і перыядычным друку: Школьны краязнаўчы музей «Мінулае Залесчыны»: Дзейнасць, грамадскія сувязі і выхаваўчае ўздзеянне // Матэрыялы гісторыкакраязнаўчай канферэнцыі. Да 80годдзя Полацкага краязнаўчага музея / уклад. В.Д. Краско. — Полацк: НПГКМЗ, 2008. — С. 223228; Таямніца аднаго верша // ВГл. —1997. — N° 96. — С. 2; Залесчына ў канцы XIX ст. // ВГл. —1998. — № 5. — С. 2; Развіццё адукацыі на Залесчыне // ВГл. — 1998. — № 21. — С. 2; Нумізматычная знаходка ў Бушыках // ВГл. —1998. — № 34. — С. 2; Цэмахова Дрэйза // ВГл. —1998. — № 75. — С. 2; Вяртанне да Драздовіча// ВГл. —1999. — №6. — С. 2; Гісторыя Залескага маёнтка // ВГл. —1999. — № 30. — С. 2,4; Залескі маёнтаку гады вайны // ВГл. —1999; Проста Марыя // ВГл. — 1999. — № 96. — С. 2; Гісторыя на старых фотаздымках// ВГ. — 2000. — № 1314. —С. 6; Царква ў Мамаях// ВГл. — 2000. — № 14. — С. 2; Гістарычны хранограф Залешчыны // ВГ. — 2001. — № 6. — С. 2; Аркадзь Смоліч пра нашы мясціны // ПаўночнаЗаходні край. — 2003. — № 3, сакавік; Яшчэ раз пра камень Драздовіча // ВГ. — 2003. — № 3, ліпень.
Літ.: Інтэрв'ю РЛ. Шарыпкіна (26.11.2003) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШАРЭНДА ВАЛЯНЦІНА ВАСІЛЬЕЎНА (11.01.1958, г. Віцебск), архівіст. краязнаўца. Скончыла СШ № 29 г. Віцебска, філал. факультэт ВДПІ (1979). Працавала ў СШ № I (19791980), на камсамольскай працы ў CUL1 № 1, Віцебскім станкаінструментальным тэхнікуме, Кастрычніцкім райкаме ЛКСМБ (19801986), метадыстам ў Кастрычніцкім РАА (19861988), намеснікам дырэктара СШ № 26 (19921997), навуковым супрацоўнікам, загадчыкам аддзела выкарыстання дакументаў ДАВВ (19972004). 3 2006 г. працуе загадчыкам Віцебскага гарадскога архіва.
Краязнаўчую дзейнасць распачала з прыходам на працу ў ДАВВ. Займаецца даследаваннем станаўлення архіўнай справы на Віцебшчыне (19171940), гісторыяй і дзейнасцю ўстаноў, арганізацый. прадпрыемстваў г. Віцебска. Аказвала дапамогу ў стварэнні музея ВТТУ, ВРГКМ. Брала ўдзел у падрыхтоўцы шэрагу выстаў архіўных дакументаў па гісторыі камсамола, На
цыянальнага драматычнага акадэмічнага тэатра імя Я. Коласа і інш.
Актыўна друкуе артыкулы ў навуковым. рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку на тэмы, звязаныя з гісторыяй і культурай Віцебшчыны. Падрыхтавала некалькі радыё і тэлеперадач, прысвечаных гісторыі Віцебшчыны.
Працуючы на пасадзе загадчыка Віцебскага гарадскога архіва. плануе стварыць даследчую лабараторыю і базу звестак па гісторыі розных сфер дзейнасці і жыцця г. Віцебска, заняцца публікацыйнай і рэдакцыйнай дзейнасцю; наладзіць добрыя стасункі з краязнаўцамі Віцебска з мэтай прыняцця іх асабістых фондаў.
Тв.: Становленне архнвного дела на Внтебіцнне // Внтеб^мна архнвная: Нсторпя, фонды, персоналмм, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. — С. 2028; Беларускі другі дзяржаўны тэатр // БГЧ. — 2002. — №5, —С. 6873.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Віцебск вызвалены, Віцебск адраджаецца // ВР. —1997. — № 90. — С. 2; Большое впднтся на расстояннн, плн 50 рублей на... больннцу //Віцьбічы. —1997. — 20 мая; Внтебскнй «Нюрнберг» // ВР. — 1997. — № 178. — С. 7; К столетню внтебского трамвая // Вечерннй Внтебск. — 1998. — 14, 28 лют., 14, 21 сак„ 11 крас.; Документальная память народа // Віцьбічы. — 1998. — 14 ліп.; Еслн ты человек// Вечерннй Внтебск. —1998. — 3 кастр.; Так это было 79 лет назад // Віцьбічы. — 1999. — 2 лют.; Ключ от всех кладовых псторпп // Віцьбічы. — 1999. — 11 крас.; За строкой документов // Віцьбічы. —1999. — 21 верас.; Внтебская губерння // Віцьбічы. —1999. —29 верас.; Внтебская губерння // ВР. —1999. — № 108. — С. 2; К дню освобождення Внтебска // Віцьбічы. —1999. — 23 чэрв.; Ко дню осво
306
бождення Внтебска // Віцьбічы. — 2000. — 23 чэрв.; Жешцнны в нстормн // Віцьбічы. — 2001. — 23 сак., 27 крас., 6 верас.; Кннематограф в 20е годы // Віцьбічы. — 2002. — 17 снеж.; Радмо не забава, а культурная потребность II Віцьбічы. — 2002. — 19 сак.; Как это было. К 85летню Октябрьской революцнп // Вечерннй Внтебск. — 2002. — 14 ліст.; К 150летню А.П. Сапунова // Віцьбічы. — 2001. — 5 чэрв.; 85 лет комсомолу // Віцьбічы. — 2003. — 28 кастр.; К 80летню первого пнонерского отряда на Внтебіцпне // Віцьбічы. — 2003. — Ючэрв.; (разам з У.П. Каханкам) 80 лет Вптебской прокуратуре//Взгляд нз прошлого в будуцее. — С. 739.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шарэнда В.В. (21.06.2006)//Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШКАДАЎ МІКАЛАЙ АЛЯКСЕЕВІЧ (1931, в. Навумаўка СпасДзяменскагараёнаСмаленскай вобл.лета 1991). педагог, краязнаўца. Закончыў Баранавіцкі настаўніцкі інстытут (1953). гіст. факультэт МДУ, чатырохгадовыя курсы па вывучэнні нямецкай мовы. Працаваў настаўнікам гісторыі ў СПТВ № 35 г. Дуброўна, СШ у в. Расасна Дубровенскага раёна.
Даследаваў мінулае Дубровеншчыны, аддаючы перавагу вывучэнню гісторыі раёна ў часы Вялікай Айчыннай вайны. Выступаў ініцыятарам стварэння ў Дуброўна краязнаўчага музея. Звяртаўся з запытамі ў ДАВВ. НАРБ. Стварыў Музей баявой славы 31й арміі ў СПТВ № 35 г. Дуброўна (цяпер прафесійнатэхнічны ліцэй). Аказаў вялікую дапамогу пры стварэнні школьнага музея ў в. Сваташына. Стала перапісваўся з ветэранамі, якія пражывалі ва ўсіх рэспубліках СССР.
Удзельнічаў у падрыхтоўцы кнігі «Памяць» Дубровенскага
раёна. Аўтар артыкулаў у ёй, а таксама шэрагу матэрыялаў у газеце «Дняпроўская праўда». Сабраў багаты матэрыял і напісаў аб’ёмныя дакументальныя нарысы па гісторыі вёсак Баброва, Расасна, Сваташына Дубровенскага раёна. Матэрыялы друкаваліся ў раённай газеце. Вялікую частку сабраных матэрыялаў перадаў у рэдакцыю раённай газеты «Дняпроўская праўда», значная колькасць іх была выкарыстана пры падрыхтоўцы раённай кнігі «Памяць». Удзельнічаў у навуковых канферэнцыях у Маскве, Ленінградзе.
Тв.: Артыкулы ў кнізе «Памяць»: (разам з Ф. Кулаковым) Перамога пачыналася ў41м //Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Дубровенскага раёна. Кн. 1. — Мн., 1997. — С. 261263; (разам з Ф. Кулаковым) Падпольшчыкі вядуць барацьбу // Тамсама. — С. 286291; (разам з Ф. Кулаковым) Пачатак вызвалення // Тамсама. — С. 309319; Камандзір дывізіі: [М.І. Дзёмін, камандзір 174й стралковай дывізіі] // Тамсама. — С. 320; Сын чэхачырвонаармейца: [У.Ф. Дняпроўскі] // Тамсама. — С. 321; (разам з Ф. Кулаковым) Чырвоны сцяг над Дуброўна // Тамсама. — С. 328329; Камандарм Глаголеў // Тамсама. — С. 334; Мікалай Шаранда паўтарыў подзвіг Гастэлы // Тамсама. — С. 346; У бой вёў камісар: [М.Т. Піменаў] // Тамсама. — С. 350; Танк вёл Александр Космодемьянскнй // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Дубровенскага раёна. Кн. 2. — Мн., 1996. — С. 64; Стойкость: [І.А. Буканаў] //Тамсама. — С. 6768; Охотннк за «языкамн» //Тамсама. — С. 7273; На самом переднем крае // Тамсама. — С. 7475.
Артыкулы ў перыядычным друку: Паўтарыў подзвіг Гастэлы: [М. Шаранда] //ДнП. — 1985. — № 41. — С. 2; У класавых бітвах здабытая: [запіс успамінаў К. Чамахоненка пра 1918 г.] //ДнП. — 1985. — № 133, 134; Франтавая памяць: [С.І. Бялоў]//ДнП. —1985. — № 147.— С. 2; Пад ярмом //ДнП, —1986. — № 55. — С. 23; Вызваленне//ДнП. —1986. — № 59. — С. 2; Змагаліся за Радзіму // ДнП. —1986. — № 68. — С. 2; Гаварылі з ворагам «Кацюшы»; [летапіс в. Расасна] // ДнП. — 1986. — № 80. — С. 2; I вораг не вытрымаў // ДнП. —1986.— № 133. — С. 2; Крыху пра Напалеона//ДнП. —1987.— № 5, —С. 2; ЗбатальёнаСапрыкіна: [Ф.Д. Ганеў] // ДнП. — 1987. — № 13. — С. 2; Стойкасць: [Герой Савецкага Саюза С.А. Буканаў] // ДнП. — 1987. — № 36. — С. 2; Яго ведала ўся дывізія: [У. Якавец] // ДнП. — 1987. — № 56. — С. 2; Быў у тым баі // ДнП. — 1987. — № 77. — С. 2; За светлую долю: [гісторыя вёсак, якія ўваходзяць у склад калгаса «Рассвет» // ДнП. — 1987. — № 9395, 99, 100, 103, 104, 106, 107, 111, 113, 114, 119122; Мы выканалі ленінскі наказ: [У.П. Баярчук]//ДнП. —1987. — № 124. —С. 2; (разам зФ. Кулаковым) Верны сын Айчыны: [I. Чарняхоўскі]// ДнП. — 1988. — № 11. — С. 2; Наша гісторыя вакол нас // ДнП. — 1988. — № 54. — С. 2; Суровая зіма 44га // ДнП. — 1988. — № 79. — С. 3; I будзе квітнець жыццё: [дакументальны нарыс пра мясціны, якія займае калгас «Герой працы», былая Святошынская вол.] //ДнП. — 1988. — № 142144, 146149; Сын чэхачырвонаармейца: [У.Ф. Дняпроўскі] // ДнП. — 1989. — № 24. — С. 2; Кніга Памяці // ДнП. — 1989. — № 47. — С. 2; 3 арлінага племені: [партызанаў У. Салуянаў] // ДнП. — 1989. — № 70. — С. 2; Паляўнічы за «языкамі»: [Л.Д. Цюшаў] //ДнП. — 1989. — № 89. — С. 2; Лістапад 43га года//ДнП. — 1989. — № 139. — С. 2; Цераз супрацьтанкавы роў: [М.А. Лебедзеў] // ДнП. — 1991. — № 37. — С. 2; У асобным лыжным батальёне: [Я.І. Бубноў] // ДнП. — 1991. — № 42. — С. 3; Завяршылася Парадам Перамогі: [К.А. Кісялёў] // ДнП. —1991. — № 46. — С. 2; Атака ў лоб//Тамсама. — С. 4; Манеўр камбата Дзірына // ДнП. —1991. — № 47. — С. 2; Вышыню пакінуць я не мог: [Д. Осіпаў] //ДнП. — 1991. — № 59. — С. 2; Дапамога з’явілася своечасова: [М. Артамонаў] // ДнП. — 1991. — № 64. — С. 4; Якбыла раздушана «Мядуза»: [вышыня 180,8]// ДнП, —1991, —№75. — С. 2; Суровыяхвалі Дняпра: [А.С. Залатухін]//ДнП. —1991, —№ 78. —С. 2; Убаях за Айчыну: [Я.А. Васін загінуў пры вызваленні в. Расасна] // ДнП. — 1991. — № 83. — С. 2.
КНІГІ ОНЛАЙН
