Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў перыядычным друку: Вызваленаму Гарадку//ГВ, —1992. — № 67.— С. 2; Гісторыю робяць людзі // ГВ. — 1993. — № 5. — С. 2; Нам засталася спадчына: [Гарадоччына на старонках «Віцебскага краёвага слоўніка»] // ГВ. — 1993. — № 11. — С. 4.
Літ: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шагалеева Т.А. (3.07.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШАДЫРА ВАДЗІМ ІОСІФАВІЧ (1.03.1947. г. Пячора Кожвінскага (цяпер Пячорскага) раёна Рэспублікі Комі, РФ), археолаг. Кандыдат гіст. навук (1981). Скончыў гістфак БДУ (1972), аспірантуру Інсты'іута гісторыі АН БССР(1979). Працаваўслесарамзборшчыкам радыёапаратуры на заводзе ў г. Маладзечна (19651967), навуковым супрацоўнікам у Мінскім абласным краязнаўчым музеі (19681972), ст. навуковым супрацоўнікам Нацыянальнага музея гісторыі і культуры (19731974), на пасадахст. навуковагасупрацоўніка( 19741992), загадчыка аддзела археалогіі жалезнага веку (з 1992), загадчыка сектара археалогіі эпохі бронзы і жалеза Інстытута гісторыі НАН Беларусі (з 2006).
Вывучае жалезны век басейна Заходняй Дзвіны і этнакультурныя працэсы 1га тысячагоддзя н.э. Адкрыў і даследаваў шэраг помнікаў ранняга жалезнага веку на поўначы Беларусі (Віцебшчыне). Абараніў кандыдацкую дысертацыю «Племена днепродвмнской культуры Белорусского Подвннья (VIII—VII вв. до н.э. — IV в.н.э.)» (1981, навуковы кіраўнік Г.В. Штыхаў), доктарскую дысертацыю «Беларускае Падзвінне ў эпоху жалеза і ранняга сярэднявечча (VII ст. да н.э. — VIII ст. н.э.)» (2003, не зацверджана ВАК РБ). Аўтар артыкулаў, у якіх асвятляе розныя пытанні гісторыі Паўночнай Беларусі. у энцыклапедыях, матэрыялах навуковапрактычных канферэнцый.
Тв.: Кнігі: Ранннйжелезный вексеверной Белорусснн. — Мн., 1985; Беларускае Падзвінне, I тысячагоддзен.э. — Мн„ 2006;
Артыкулы ў навуковым друку: Древностн балтов Белорусского Подввнья // Проблемы этногенеза н этннческой нстормн балтов. — Внльнюс, 1985; Аб славянскім рассяленні на паўночным захадзе Беларусі // Весці НАН Беларусі. Серыя грам. навук. — 1992. — № 3, 4; Селішча Пруднікі на беларускалатышскім парубежжы: матэрыяльная культура, датыроўка // Гісторыкаархеалагічны зборнік. — Мн., 1993. — Ч. 2. — С. 170182; Вялікае перасяленне народаў і крывічы // Псторыкаархеалагічны зборнік. — 1995. — № 7; Жывёлагадоўля і паляванне ў жыцці насельніцтва Беларускага Падзвіння ў 2й пал. I тысячагоддзя н.э. // Гісторыкаархеалагічны зборнік. — 1997. — № 12; Гарадзішча Вышадкі Гарадоцкага раёна // Псторыкаархеалагічны зборнік. — 2005. — № 20; Старажытная гісторыя Пруднікаў// НС. — 1995. — № 111. — С. 3.
Літ.: ШадыраВ.В.//Археалогія і нумізматыка Беларусі: энцыклапедыя. — Мн.: БелЭн, 1993.— С. 649650; Скрыпчанка Т. Шадыра В. I. // ЭГБ. Т. 6. Кн. 2. — С. 190; Корзенко Г.В. Нсторнкн Беларусп в начале XXI столетня: бнобнблнографнческнй справочннк. — Мн.: Бел. наука, 2007. — С. 429430.
ШАЙКО СЯРГЕЙ ВАСІЛЬЕВІЧ (29.04.1959, УССР), арганізатар. Скончыў гіст. факультэт БДУ. Працаваў настаўнікам гісторыі, дырэктарам СШ № 1 імя 3.1. Азгура г. Сянно, нам. старшыні Сенненскага райвыканкама (1996). Укладальнік гісторыкадакументальнай хронікі Сенненскага раёна, аўтар некалькіх артыкулаў у ёй. Удзельнічаў у стварэнні Сенненскага раённага краязнаўчага музея.
Тв.: Сенненшчына сёння // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Сенненскага раёна. — Мн., 2003. — С. 569571; Нястомны краязнаўца // Тамсама. — С. 583584.
301
ШАЙКОЎ ВАСІЛЬ ІВАНАВІЧ (2.01.1954, г.п. Сіроціна Шумілінскага раёна Віцебскай вобл.), гісторык, сацыёлаг. Кандыдат гіст. навук (1985), дацэнт (1992). Скончыў гіст. факультэт БДУ (1977), Рэспубліканскі інстытут вышэйшай школы і гуманітарнай адукацыі (1996). Працаваўу Брэсцкім інжынернабудаўнічым інстытуце. Наваполацкім політэхнічным інстытуце, выкладчыкам. ст. выкладчыкам, загадчыкам кафедры ПДУ. Даследуе гісторыю Полацка 2й паловы XV111 пач. XX ст. Адзін з аўтараў зборнікаў навуковых прац «Полацк: карані нашага радаводу» (1996), «Беларускі горад у часе і прасторы: 500 гадоў Полацкай Магдэбургіі» (2001). Аўтар больш за 70 навуковых і метадычных публікацый, у шэрагу якіх разглядаюцца пытанні гісторыі і культуры Віцебшчыны. Аўтар артыкулаў, прысвечаных гораду, у гісторыкадакументальнай хроніцы «Памяць».
Тв.: Лёс Полацкага часовага манетнага двара // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка горада Полацка. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 255256; (разам з А.М. Лукашэвічам) Полацкі кадэцкі корпус//Тамсама. — С. 288292; Полацкі сонечны гадзіннік // Тамсама. — С. 292293; (разам з В.У. Галубовіч) Гістарыяграфія гісторыі Полацка // Тамсама. — С. 892901; Да пытання аб езуіцкай бібліятэцы ў Полацку // БГЧ. — 2003. — № 3. — С. 5455; Дзе вучыцца на гісторыка // ПВ. — 2004. — № 63. — С. 4.
Літ.: ШайкоўВ.І.//ЭГБ. Т. 6. Кн. 2, —С. 190; Шайкоў Васіль//Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка горада Полацка. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 826.
ШАЛАЕВА СВЯТЛАНА БАРБІСАЎНА (25.01.1958), архівіст. Скончыла СШ № 20 г. Віцебска (1975), культасветвучылішча (1978, Віцебск), факультэт пачатковых класаў ВДПІ (1987). Працавала вышывальшчыцай на Віцебскай фабрыцы мастацкіх вырабаў (19791981), на розных пасадаху ВАКМ (19812002), ДАВВ (з 2002). Даследаванне Віцебшчыны пачала ў час працы ў ВАКМ. Пэўны уплыў аказалі А.А. Букіна і Н.А. Сулецкая. Вывучаларазвіццё паштовай сувязі на Віцебшчыне, шкляной вытворчасці ў 19171940 гг., жыццёвыя лёсы славутых землякоў. Бярэ ўдзел у міжнародных, рэспубліканскіх, рэгіянальных чытаннях, наякіх выступае з паведамленнямі на краязнаўчую тэматыку (з 1981).
Тв : В оккупнрованном Внтебске // Выстоялн й победплн: Свмдетельствуют архмвы... —С. 1012; Чалавек з легенды: [П.М. Машэраў]//ЛІ. — 1988. — №19.—С. 2, 4.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шалаева С.Б. (31.03.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШАЛУХА БАРЫС ФЁДАРАВІЧ (23.04.1924, в. Заложжа Крапівенскага с/с Аршанскага раёна 20.11.2003, г.п. Арэхаўск), краязнаўца, педагог. Скончыў 9 класаў Крапівенскай школы (1941), Аршанскае педвучылішча (1947), гіст. факультэт СДПІ (1959). Працаваў сакратаром Крапівенскага с/с (ліпень 1945 жнівень 1946), настаўнікам Берасценаўскай 7гадовай школы Аршанскага раёна, Даўжанскай СШ (19521953), Браздечанскай СШ (1957), загадчыкам педкабінета, па сумяшчальніцтве старшынёй Арэхаўскага райкама прафсаюзаў работнікаў адукацыі, загадчыкам аддзела народнай адукацыі (19541957), настаўнікам гісторыі і геаграфіі Арэхаўскай СШ Аршанскага раёна (19571983).
Краязнаўствам стаў займацца пасля заканчэння педінстытута. Арганізаваў у Арэхаўскай CUJ клуб юных следапытаў «Пошук» і шмат гадоў кіраваў ім. Асноўнымі кірункамі яго дзейнасці былі: вывучэнне гісторыі мясцовасці ў 19411944 гг„ пошук імёнаў воінаў, якія загінулі пры вызваленні Арэхаўска, вывучэнне баявога шляху часцей і злучэнняў, якія гіраходзілі праз пасёлак у гады вайны.
У выніку праведзенай працы быў створаны школьны краязнаўчы музей, напісаны шэраг кніг. Сярод інш.: «Нменн Юрня Смнрнова» (1985), «В боях под Оршей» (1993), «Под музыку турбнн» (1994). У апошняй сабраны гіст. звесткі пра развіццё в. Арэхі, п. Арэхаўск, будоўлі БелДРЭС. У 1995 г. была выдадзена кніга «Юноша нз легенды». У рукапісным выглядзе падрыхтаваны матэрыял яшчэ дзвюх кніг: «Гордость наша—БелГРЭС» і «Выдаюшнеся выпускннкн Ореховской СШ». Аўтар шматлікіх публікацый у кнігах «Памяць» Дубровенскага і Аршанскага раёнаў, у перыядычным друку: газетах «Віцебскі рабочы», «Настаўніцкая газета», «Аршанская газета», «Дняпроўская праўда» і інш.
Член Союзажурналістаў БССР. Узнагароджаны ордэнам Славы III ступені, медалём «За взятне Кенннгсберга», юбілейнымі медалямі. Выдатнік народнай адукацыі БССР.
Тв.: Кнігі: Нменн Юрпя Смнрнова. — Мн.: Народная асвета, 1985; В боях под Оршей. — Молодечно: Молодеченская тппографмя 1993; Под музыку турбнн. — Орша: Оршанская тнпографня, 1994. — 109 с.; Юноша нз легенды. — Орша: Оршанская тнпографмя, 1997.
Артыкулы ў кнігах «Памяць»; Каля вёскі Барадзіно // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Дубровенскага раёна. Кн. 1. —Мн.: Паліграфафармленне, 1997.— С. 264; Юны патрыёт//Тамсама. — С. 264265; 3 успамінаў Барыса Фёдаравіча Шалухі, ураджэнца вёскі Крапіўна // Тамсама. — С. 271272; Першым
^ОА МУЗЬіку ТУРБЙН
302
уварваўся ў Дуброўна // Тамсама. — С. 333334; У баях за Новае Сяло // Тамсама. — С. 335336; (разам з Ф. Кулаковым) Яго смерць стала подзвігам // Тамсама. — С. 336337; Аднім лёсам знітаваныя //Тамсама. — С. 337338; Онп закрылн амбразуру дзота // Память: Псторнкодокументальная хронпка Дубровенскага района. Кн. 2. — Мн.: Паліграфафармленне, 1996. —С. 114115; Команднр гвардейской роты: [В.С. Зелянюк] // Тамсама. — С. 121; Нараджэнне Чырвонай гвардыі // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна: у 2 кн. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 183; Сустрэчы жыхароў Аршаншчыны з М.І. Калініным //Тамсама. — С. 189; Зорка над балотам //Тамсама. — С. 209211; (разам з Ф. Кулаковым) Балада пра чырвоны сцяг // Тамсама. — С. 352353; Крылатыя дзяўчаты // Тамсама. — С. 364.
Артыкулы ў перыядычным друку: Пачыналася ў 1941м // ЛП. — 1985. — № 20. — С. 2; Бясстрашныя сокалы // ЛП. — 1985. — № 40. — С. 2; У баях за Арэхаўск // ЛП. — 1985. — № 136. — 1986. — № 3, 10; Камандзір гвардзейскай роты: [В.С. Зелянюк] // ДнП. — 1985. — № 94. — С. 2; На шляху да Зоркі Героя. У баях за Новае Сяло //ДнП. — 1985. — № 131. — С. 2; Салдацкая слава: [А. Мусін] // ДнП. — 1985. — № 154.— С. 2; Да апошняга дыхання: [Л. Бурын] //ДнП. — 1986. — № 12, —С. 4;Жыццёпад музыкутурбін// ВР. — 1986. — № 12. — С. 4; Геройскі шлях праз Новае Сяло // ВР. — 1986. — № 112. — С. 2; Пра баявы шлях31й арміі//ДнП. —1986. — Ne 130. — С. 4; Падзяка правадыра: [Д. Івашчанка, падзяка ад ЛенінаУ. за дастаўку хлеба ў Германію рускім ваеннапалонным у 1918 г.] //ДнП. — 1987. — № 5. — С. 2; Браты Лебедзевы. Артылерысты //ДнП. — 1987. — № 56. — С. 2; Духам нязломныя: [абарончыя баі 1941 г. на Дубровеншчыне] // ДнП. —1987. — № 125. — С. 2; Калі паклікала Радзіма: [М. Сядоў] //ЛП. — 1987. — № 29. — С. 2; Подзвіг батарэі // ЛП. —1987. — № 72. — С. 2; Узнагароджаны пасмяротна: [М.І. Гарэлаў]//ЛП. — 1987. — № 127. — С. 2; Пад музыку турбін // ЛП. — 1987. — № 140142; (разам з В. Гедройц) Рэквіем: [в. Брылі] // ЛП. — 1987. — № 154. — С. 2; Агітпоезд «Кастрычніцкая рэвалюцыя» // ЛП. — 1987. — № 170. — С. 2; Эшалон з хлебам: [1918] //ЛП. — 1987. — № 173. — С. 2; Камбат Лаўрэнцьеў //ЛП. —1987. — № 184. — С. 2; Ішлі гвардзейцы // ЛП. — 1988. — № 155. — С. 2; За рэчкай Крапівенкай // ЛП. — 1988. — № 197. — С. 2; Два ордэны камбата Пуставога//ДнП. — 1988. — № 113. — С. 2; Шлі на прарыў гвардзейцы //ДнП. — 1989. — № 69. — С. 2; Камандзір кулямётчыкаў: [Г. Пяцераў] // ЛП. —1989. — № 10. — С. 2; Артылерыст Гушчын // ЛП. — 1989. — № 62. — С. 2; У небе Аршаншчыны //ЛП. —1989. — № 77. — С. 3; Апошні бой героя: [С.П. Супрун] // ЛП. — 1989. — № 79. — С. 2; Пісьмы расказваюць: [А.П. Кабец] // ЛП. — 1989. — № 80. — С. 3; Мужнасць і ўзаемавыручка: [лётчыкі, 1944] //ЛП. — 1989. — № 81. — С. 2; Артылерыст Засценскі //ЛП. — 1989. — № 95. — С. 2; За адвагу даюць ордэны: [В.А. Мацюшын] // ЛП. — 1989. — № 202. — С. 2; Зямля бацькоў нашых: [в. Крапіўна] // ЛП. — 1990. — № 67. — С. 3; Беларускі прыродазнаўца: [А.А. БялыніцкіБіруля] //ЛП. — 1990. — № 77. — С. 3; Дні міру і вайны //ЛП. — 1990. — № 105. — С. 2; Майстэрства: [А.У. Образаў] // ЛП. — 1990. — № 168. — С. 2; Гордасць наша — БелДРЭС // ЛП. — 1990. — № 175. — С. 23; Дубы // ЛП. — 1990. — № 206. — С. 3; Перамога пачыналася ў 1941 г. // ЛП. — 1991. — № 7. — С. 2; Над ракой Адроў: [1941] // ЛП. — 1991. — № 82. — С. 2; Па тыле праціўніка // АГ. — 1991. — № 23. — С. 3; Дні і ночы вайны //АГ. — 1991. — № 35. — С. 2; Нараджэнне гвардыі: [19171918] //ДнП. — 1991. — № 56. — С. 3, 4; Праз фашысцкія канцлагеры //ДнП. — 1991. — № 58. — С. 2; Вялікае Арэхаўскае: [возера]//АГ. — 1992. — № 83. — С. 2; На кулямётнай кропцы — кветкі // АГ. — 1992. — № 103. — С. 2; Пры штурме Оршы // АГ. — 1992. — № 136. — С. 2; Сувязіст капітан Кавецкі // АГ. — 1993. — № 55. — С. 2; У строй — навечна: [Герой Савецкага Саюза Ю. Смірноў] // АГ. — 1995. — № 7. — С. 2; Гвардзейскі почырк: [А. Ляскоў] // АГ. — 1996. — № 21. — С. 3; Праз «Асінторф» на Арахі, Выдрыцу //АГ. — 1996. — № 46. — С. 2; Сапёрразведчык Самуіл Кляпіцкі // АГ. — 1997. — № 96. — С. 2; Дарогамі ратнай славы: [вызваленне Аршаншчыны] // АГ. — 1998. — № 109. — С. 4; Наказ старого учнтеля // ВР. — 2000. — № 30. — С. 3; Над ракой Адроў // АГ. — 2001. — № 72. — С. 2; Перамога пачалася ў41м //АГ. —2002. — Ne 55. — С. 2; Зорка над балотам// АГ.— 2004.— Ne 81,—С. 2.
КНІГІ ОНЛАЙН
