Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Mae актыўную грамадзянскую пазіцыю. Пісьменнік. аўтар некалькіх зборнікаў апавяданняў і расказаў. Збірае старыя фотаздымкі.
Лаўрэат прэміі імя Чарлза Хофмана «За лепшае асвятленне яўрэйскай культурніцкай спадчыны» (2004).
Тв.: Кнігі: (разам з М. Рыўкіным) Юдель (Юрпй) Пэн. Художннк н педагог. — Внтебск: Тнпографня внтебскоготелезавода, 1994. —72 с.; (разамз М. Рыўкіным) Породнённые войной. — Вптебск: ВОТ, 1997, —61 с.; (разам з Б. Роландам) Запоздалое прнзнанне. — Внтебск: ВОТ, 1997. —64 с.; (разам з М. Рыўкіным) Вечная память; справочннк. Ч. 2. Евреп —жертвы нацпзма погнбшне в оккупнрованном Внтебске в 19411944 гг.— Внтебск: ВОТ, 2003. — 64 с.; Остров Релеса. — Внтебск: ВОТ, 2003. — 96 с.; Праведнвкн народов мнра Беларусн / сост. Н.П. Гераснмова, А.Л. Шульман. — Мн.: Тонппк, 2004. —164 с.; (разам з Я. Грынь) Формула жнзнн: 110 лет Внтебскому водопроводу. — Вптебск: ВОТ, 2004. — 120 с.; (разам з М. Рыўкіным) Хроннка страшных дней. Трагедпя Внтебского гетто. — Ввтебск: ВОТ, 2004. — 151 с.; Место его уже не узнает. — Мн.: Медпсонт, 2007. — 472 с.; 100 years later = 100 лет спустя. — 2008 — 88 с.; Внтебскне музы. — Мн.: Старпрвнт, 2006. — 40 с.; (разам з М. Розінай) Славянсквй базар в Внтебске. Первое десятнлетне. — Мн.; Асобны дах, 2001. —114 с.; Откуда есть пошлн Колышкм. — Мн.: Медпсонт, 2009. —120 с.; Следы на земле, — Мн.: Медвсонт, 2009. — 192 с.
Артыкулы ў кнізе «Памяць»: (разам з М. Рыўкіным) Віцебскае гета // Память: l/Історнкод окументал ьная хроннка города Внтебска. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 439445.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Нсточннк вдохновення: [С.Б. Юдовін] // Выбар. — 1992. — № 17. — С. 7; [Смушкевіч Я. — двойчы Герой Савецкага Саюза, служыў у Віцебску] // ВК. — 1992. — № 36. — С. 3; Чернобелый ммр художнпка: [С. Юдовін] // ВК. — 1992. — № 38. — С. 4; Н под Шагалом Пабло Ппкассо: [рэстаўрацыя карцін] // ВК. — 1992. — № 44. — С. 5; «Падло» жпвет теперь в гравюрах: [С. Юдовін] // Віцьбічы. — 1992. — № 98. — С. 4; Памяць бессмяротная: [халакост] // Выбар. — 1993. — № 10. — С.4; (разам з М. Рыўкіным) Вптебское гетто//Віцьбічы. —1993. — № 138. — С. 7; Першы настаўнік Марка Шагала: [Ю. Пэн] // Выбар. — 1994. — № 2. — С. 34; Под небом Внтебска: [С. Гершоў — мастак] // ВК. — 1994. — № 11, 12; (разам з М. Рыўкіным) Сянно. 31 снежня // ВР. — 1994. — № 40, 41; Праведнікі свету. Сям'я Пашкевічаў в. Паташня Міёрскага раёна// ВР. —1994. — № 147. —С. 3; Праведнікі свету. Сям’я Канаховічаў хутар Рафалаўка Браслаўскага раёна // ВР. — 1994. — № 150. — С. 3; (разам з М. Рыўкіным) Десятый круг ада: [Янавічы, 1941 ] // НС. — 1994. — № 55. — С. 4,5; Мастак, педагог: [Ю. Пэн] // ВР. — 1994. — № 83. — С. 3; Сям’я Пракофьевых г. Гарадок // ВР. — 1994. — № 192. — С. 5; Спецналнст по кнтайскому: [У Панасюк] // ВК. —1995. — № 7. — С. 3; Глеб Успенскнй нз ТалмудТоры // ВК. — 1998. — № 71. — С. 3; Праведннкп народов мнра: [С. Капуста, Браслаўскі раён]// ВК. —1999. — № 53. —С. 3; Поселок Дружный // ВК. —1999. — № 80. — С. 4; Фотографія в альбоме і на стене: [М. Галуза] // НС. —2005. — Ne 46. — С. 5.
Мастацкія творы: За забором: повесть, рассказы. — Внтебск: ВОТ, 2001. — 96 с.; Какя помолодел на сто лет: рассказы, мнннатюры. — Внтебск, 2002 — 136 с.
ШУТ КЛІМЕНЦІЙ ПЯТРОВІЧ (1925, Чэрвеньскі раён 7.01.1969), археолаг. Скончыў БДУ (1960). 3 1960 г. працаваў навуковым супрацоўнікам сектара археалогіі Інстытута гісторыі АН БССР. 3 1963 г. даследаваў гарадзішчы ранняга жалезнага веку на Поўначы Беларусі. Правёў раскопкі на гарадзішчах Кублічы, Загаваліна(Ушацкага раёна), Кастрыца (Лепельскага), Урагава. Абрамава (Верхнядзвінскага), Буракова (Гарадоцкага). Адкрыў і ўвёўу навуковы ўжытакбольш за 10 археалагічных помнікаў. Падрыхтаваў археалагічную карту Паўночнай Беларусі са спісам гарадзішчаў.
Тв.: Городвца эпохн раннего железа на террпторнн северозападной Белорусспн // Доклады кХІ конференцнн молодых ученых Белорусской ССР, ноябрь 1967 г. — Мн., 1967; Городнце Заговалнно Ушачского района // Вопросы нсторнн: тезпсы докладов XII конференцпп молодых ученых Белорусской ССР. — Мн„ 1969; Городпіце Кублпчн Ушачского района // Древностн Белорусспн. — Мн., 1969.
Літ.: Шадыра В.І. Шут К.П. //АІНБ / рэдкал.: В.В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. — С. 661662.
316
ШУШКЕВІЧ АЛЕГ УЛАДЗІМІРАВІЧ (16.05.1978, г. Лепель), краязнаўца. Сын У.К. Шушкевіча. Скончыў Лепельскую СШ (1995), Мінскі прафесійнатэхнічны каледж (1997), Магілёўскі бібліятэчны тэхнікум імя А.С. Пушкіна (2002), гіст. факультэт МгДУ. Працаваў на будоўляху г. Мінску, мастацкім кіраўніком раённага Дома культуры, кіраўніком гуртка ў Цэнтры дзіцячай творчасці, Цэнтральнай раённай бібліятэцы, рэдакцыі раённай газеты «Лепельскі край» (з 2004).
Краязнаўствам займаеццаз дзяцінства. Паўплывала атмасфераўсям'і: бацька — вядомы знаўца лепельскіх наваколляў. з маленства браў у вандроўкі па розных куточках роднага краю, атаксама па краінах бліжняга замежжа. 3 яго падачы пачаў цікавіцца Лепельшчынай. Сур'ёзна вывучаць родны край пачаў, калі стаў працаваць у Лепельскім ЦДТ і весці гурток. Разам з гурткоўцамі вандравалі па цікавых месцах раёна, ездзілі ў розныя экскурсіі на аўтобусах, веласіпедах. праводзілі вандроўкі і краязнаўчыя экспедыцыі. Ладзілі сустрэчы з цікавымі і знакамітымі людзьмі, збіралі разнастайную інфармацыю краязнаўчага характару. Працу ў Лепельскім ЦДТ спалучаў з работай у Цэнтральнай раённай бібліятэцы. дзе прычыніўся да стварэння электроннай базы звестак па Лепельшчыне.
Першапачаткова цікавіўся мясцінамі, звязанымі з некаторымі гіст. падзеямі на Лепельшчыне, прыроднай спадчынай краю, помнікамі гісторыі і культуры. Цяпер асноўным кірункам краязнаўчай зацікаўленасці з’яўляюцца вывучэнне гістарычных і культурных аб’ектаў, збор вуснай інфармацыі, якая звязана з нехрысціянскімі вераваннямі нашых продкаў. Выявіў і давёў да шырокага кола даследчыкаў звесткі пра каменьследавік каля в. Вялікі Поўсвіж Лепельскага раёна.
Аўтар шэрагу артыкулаў на краязнаўчыя тэмы, змешчаных у раённай газеце «Лепельскі край». Mae серыю нарысаў, прысвечаныхжывёлам, раслінам краіны, у якіх адлюстроўвае іх месца ў светапоглядзе людзей: «Жаба», «Паліца Перуна» (асіна), «Чароўная ліса», «Вужы — хатнія жывёлы?» і інш. Mae арыгінальны мастацкі стыль. За значны персанальны ўклад у развіццё мясцовага друкаванага слова быў прыняты ў Беларускі саюз журналістаў (2006).
Mae невялікую калекцыю этнаграфічных рэчаў і матэрыялаў.
Тв.: Куляшоўскае гарадзішча // ЛК. — 2003. — № 95. — С. 3; Гарадзішча «Замак» // ЛК — 2004 — № °. 3; НевяД°мая геральдыка: [гербы Лепеля] // ЛК. — 2004. — № 35. — С. 2; Камень з сімваламі //
ЛК. — 2004. —_№ 46. — С. 2; Дзе мы жывем: гісторыя ў дакументах // ЛК. — 2004. — № 60. — С. 60. — С. 3: Свяшчэнны гай // ЛК. — 2004. — № 65. — С. 3; Капішча: [каля в. Гогаль] // ЛК — 2004 — № 70 — С 2' Вузкакалейка: [Параф’янава Лепель] // ЛК. 2004. № 73. С. 2; Размова ля помніка // ЛК. 2004.' №74, —С. 3; Бяроза//ЛК. — 2004, — №78. — С. 3; Хто ведае — адгукніцеся//ЛК. — 2004 — №85 — С 4' Марыінскія дзяўчынкі: [Лепельскае жаночае вучылішча да 1917 г.] // ЛК. — 2004. — № 86. — С. 4; Дубволат// ЛК. — 2004. — № 87. — С. 3; Святы камень: [знаходка каменяследавіка] // ЛК. — 2004. — № 90. — С. 3' Гаючая крынічкаля Красналучкі//ЛК.—2004. — №96. — С. 3; Арэхіскарб, і цуда//ЛК —2004 _№102 — С. 3; Каменьахвярнік: [каля в. Бабіна] // ЛК. — 2005. — № 63. — С. 3; Рабіна ад сурокаў // ЛК — 2005 — № 69. — С. 3; Сведкі мінуўшчыны: [валуны Лепельшчыны] // ЛК. — 2005. — № 76. — С. 2' Цудадзейная хвоя // ™ ~ ~ 86 — с 3; Паданне пра мядзведзя // ЛК. 2005. — № 93. — С. 3; Паліца Перуна: [асіна] //
— 2005' ~ № 97 — с 3; Адкуль пайшлі Шушкевічы // ЛК. — 2005. — № 99. — С. 3' Чароўная ліса // ЛК. — 2006. — №.14 — С. 2; Заечная зорка // ЛК. — 2006. — № 23. — С. 2; Жаба // ЛК. — 2006. — № 32. — С. 3; Павуцінавы індыкатар // ЛК. — 2006. — № 39. — С. 3; Яноўскае капішча // ЛК. — 2006. — № 67_С 3' Запаветнымі сцяжынамі: [Бярэзінскі біясферны запаведнік] // ЛК. — 2006. — № 73. — С. 3; Вужы — хатняя жывёла? //ЛК. — 2006. № 74. С. 3, Горад льва: [Магілёў] // ЛК. — 2006. — № 77. — С. 3; «Зямля трываецца на рыбе»// ЛК. — 2006. — № 84. —С. 2; Табе —лубяны, мне —касцяны//ЛК. — 2006. — № 95. — С. 3: Калі ласцы не да ласцы // ЛК. — 2006. — № 102. — С. 3; Эх, сарокабелабока //ЛК. — 2007. — № 51._С. 3: Пад белымі крыламі// ЛК. — 2007. — № 60. — С. 7; Сон сярод зорак//НС. — 2007. — №65. — С. 5' Прарочы перастук // ЛК. — 2007. — № 66. — С. 7; Прарочая птушка: [зязюля] // ЛК. — 2007. — № 77. — С. 3; Малады асілак. [дуб] // ЛК. 2007. № 79. С. 4; Восень залатая // ЛК. — 2007. — № 82. — С. 6; Удод мае слаўны род // ЛК. 2007. № 90. С. 7; На калядкі елі ладкі // ЛК. — 2007. — N° 102. — С. 6; Дзе каза топтоп — там жыта сем коп // ЛК. —2007. — № 104. — С. 7; Рассяленне нашых продкаў // ЛК — 2008 — № 20
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шушкевіч А.У. (26.11.2008) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШУШКЕВІЧ УЛАДЗІМІР КАНСТАНЦІНАВІЧ (Цярэнці Эсенскі) (7.06.1952, в. Верабкі Лепельскага раёна Віцебскай вобл.), краязнаўца, журналіст. Скончыў Гарадоцкі саўгастэхнікум па спецыяльнасці «Механізацыя сельскай гаспадаркі»(1979). Працуе загадчыкам аддзеласельскай гаспадаркі ў газеце «Лепельскі край» (з 1986).
Краязнаўчымі даследаваннямі пачаў займацца ў дзяцінстве пад уплывам твораў Жуля Верна, Ул. Арсеньнева, Янкі Маўра. Пэўны ўплыў на фарміраванне зацікаўленасці гісторыяй і культурай роднага краю аказаў настаўнік геаграфіі Слабадской СШ
317
Даніла Фёдаравіч Ягоранка. Пачаткам актыўнай краязнаўчай дзейнасці стала падарожжа ўздоўж ракі Эса ад вусця да вытоку (1986). Вывучае помнікі археалогіі, архітэктуры, гідратэхнічнагабудаўніцтва. помнікі прыроды на Лепельшчыне. Займаецца даследаваннем стану малых рэк і азёр у наваколлях Лепеля. Дакладна вывучыў шэраг рэк шляхам пешых падарожжаў ад вусця да вытокаў. Стан вадаёмаў, іх наваколле падрабязна апісаў і ў артыкулаху раённых, абласных і рэспубліканскіх газетах «Літаратура і мастацтва», «Паляўнічы і рыбалоў Беларусі», «Сельская газета», «Лепельскі край» і часопісе «Родная прырода». Член Рэспубліканскай рады ТБМ.
КНІГІ ОНЛАЙН
