Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Бука А.В. (30.03.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
БУКІНА АЛА АЛЯКСАНДРАЎНА (12.12.1933, г. Ленінград). Скончыла СШ № 10 г. Віцебска (1952), геолагагеаграфічны факультэт БДУ (1957). Працавала выкладчыкам геаграфіі ў Бабыніцкай СШ Ветрынскага (цяпер Полацкага) раёна (19571961), на пасадах загадчыка аддзела прыроды, ст. навуковага супрацоўніка, гал. захавальніка фондаў ВАКМ (19622002). Працавала экскурсаводам у Віцебскім экскурсійным бюро (19701995), гал. захавальнікам фондаў ВРГКМ (20032009).
Займацца краязнаўчай дзейнасцю пачала ў 1962 г„ з паступленнем на працу ў ВАКМ. Пэўньі ўплыў на фарміраванне зацікаўленасці зрабілі Вольга Філіпаўна Якушка і Анатоль Максімавіч Дарафееў. Асноўнымі тэмамі даследавання з’яўляюцца прырода Віцебшчыны, гісторыкадакументальная спадчына рэгіёна. Прыняла ўдзел у стварэнні экспазіцый «Геалогія Віцебшчыны», «Ахова прыроды Віцебскай вобл.» ВАКМ, распрацавалатэматыкаэкспазіцыйны план музея П.М. Машэрава ў Віцебскім дзяржаўным універсітэце.
Брала актыўны ўдзел у навуковапрактычных канферэнцыях, прысвечаных розным пытанням краязнаўства. Аўтар артыкулаў, прысвечаных помнікам прыроды і ахоўваемым тэрыторыям Віцебшчыны, І.П. Сікору ў «Энцыклапедыі прыроды Беларусі». Склала для
43
энцыклапедычнага даведніка «Внтебск» артыкулы, прысвечаныя геаграфіі, ахове прыроды ў Віцебскай вобл. Аўтар артыкулаў на краязнаўчую тэматыку ў навуковым, рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку.
ТВ ■ Артыкулы ў навуковым друку: Памятнвкн прнроды Внтебіцнны: [буклет]. — Внтебск: Тнпографня нмЖомннтерна, 1976; БраславскнйпрнродныйкомплексвБелорусском Поозерье//Краткне тезнсьі докладов к практнческой конференцпм «Памятннкн прмроды Псковской областн м нх охрана». — Псков, 1979, Віцеоск// Энцыклапедыя прыроды Беларусі. Т. 1. — Мн.: БелЭн, 1983. — С. 446; Віцебская вобл. Прыродакарыстанне і ахова прыроды //Тамсама. — С. 468; Віцебскі раён. Прыродакарыстанне і аховапрьіродьі// — С. 4714/2, (разам з Е. Кічынай) Дыпломы расказваюць: [садавод Я.К. Мароз] // ПГіКБ. — 1984. — № 4. — Ь. 3/38, Партрэты Эльжбеты і Антонія Пузынаў з касцёла ў Лучаі // Віцебскі сшытак. — 1995. — № 1. — С. 58 59, Музей Антона Брадоўскага ў Віцебску // Віцебскі сшытак. — 2000. — №4. — С. 202205; Музенная спадчына Віцебска // Тамсама. — С. 206; (разам з В. Шышанавым) К нсторнн нумнзматаческон коллекцнн А.Р. Бродовского//Десятая Всеросснйская нумнзматнческая конференцня, Псков, 1520 апреля 2002 г.: тез. докл. п сообш.— М., 2002.— С. 303304. _
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: (разам з Н. Лагойка) Нз сокровпіц староп ратушн. [нумізматычная калекцыя BAKM] // ВК. 1991. № 20. С. 6; Пошлнна на бороды // НС. 993. № 63. —С. 5; Во врата грядуіцпх времен: [медалі]//НС. —1993. — № 74. — С. 4; Старпнные часы // НС. 1993 _№ 122. — С. 3; Трубка спортретом любнмой //НС. —1993, — № 138. —С. 3; Чудосамовар//НС.— 1994._№ 23. — С. 5; Лптографпческпй камень // НС. — 1994. — № 54. — С. 3; Рыцарскнй поясХ /II века // НС — 1997 — № 141 — С 5' Белорусскмй Мнчурнн нз Фатынн // НС. — 2003. — № 30 (1736). Рыцарскнн пояс XVIII века // НС; Музей: Сбор экспонатов //ЖП. 2003. № 28. С. 2; Беларускнй Мнчурнн нз Фатынн: [К. Мароз // НС. — 2003. — № 30. — С. 5; Хранмлнце нсторнн: [BPKM] // ЖП. — 2006. — № 36. — С. 4.
Літ.: Ковалевская О. Создается музей района: [BPKM] // НС. — 2003. — № 152. — С. 5; Інтэрвю з А.А. Букінай (1.06.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
БУНТО B1KTAP ЕЛІСЕЕВІЧ (В. Елісееў) (20.11.1961, г. Дзісна Міёрскага раёна Віцебскай вобл.), педагог, краязнаўца. Скончыў геаграфічны факультэт БДУ (1984). Працуе настаўнікам геаграфіі Кансталінскай БШ Браслаўскага раёна. Краязнаўчыя даследаванні пачаў праводзіць з 1994 г. Значны ўплыў на фарміраванне зацікаўленасці аказаў родны дзядзька, вядомы краязнаўца Глыбоччыны Я. Бунто, а таксама супрацоўнік Браслаўскага музейнага аб’яднання К. Шыдлоўскі.
Даследуе гісторыю і экалогію Браслаўшчыны. Выявіў шэраг помнікаў геалогіі на Браслаўшчыне. Удзельнічаў у складанні кнігі «Памяць» Браслаўскага раёна. Арганізатар краязнаўчых вандровак па тэрыторыі Браслаўшчыны, у час якіх вывучае помнікі геалогіі і археалогіі. Аўтар артыкулаў у навуковым («Браслаўскія чытанні») і мясцовым перыядычным друку («Браслаўская звязда», «Павет»), а таксама ў інтэрнэце. Жыве ў в. Пагошча Браслаўскага раёна.
Тв: Таямніца трагедыі Лабэцкіх // Браслаўскія чытанні: матэрыялы V навуковакраязнаўчай канферэнцыі, прысвечанай 939годдзю першай згадкі Браслава ў пісьмовых крыніцах. — Браслаў Наваполацк: Усяслау Чарадзей 2001 — С. 1214; Тыдзень на раскопках// БЗ. —1999. — № 61. — С. 3, 4; Каменьволат ля вескі Латочкі // ’Павет. — 2002. — № 78 (1112). — С. 8, 11; Браслаўскі камень — волат: [Вількавіцкі камень]// БЗ — 2003 — № 4 — С. 3; Бываліцы, запісаныя Віктарам Бунтам // Павет. — 2003. — № 4 (17). — С. 7; Паляўнічыя за валунамі // Павет. — 2003. — № 9 (22). — С. 78; Дзезерціры // Павет. — 2003. — № 11 (24). С. 5, 7; Раскопкі курганнага могільніка Пагошча // Павет. — 2005. — № 8 (45). — С. 4
Літ.: Скалабан В. Сучасныя беларускія краязнаўцы // КГ. — 2005. — № 12 (77). — С. 2.
БУНТО ЮСІФ (Язэп) УЛАДЗІМІРАВІЧ (22.07.1926, в. Мацюкі Чарэскія Браслаўскага пав. Віленскага ваяв., цяпер в. Беларуская Дварнасельскага с/с Міёрскага раёна Віцебскай вобл.), краязнаўца. Скончыў пачатковую школу ў в. Дварнасельская (1941), вучыўся ў беларускай гімназіі ў г. Індра, Латвія (19421944), скончыў БІНГ (1963). Працаваў інструктарамрэвізорам у Пліскім райспажыўсаюзе (19581959), рэвізорам упраўлення гандлю Маладзечанскагааблвыканкама (19591960), ст. рэвізорам Глыбоцкага райспажыўсаюза, ст. юрысконсультам (19601986).
Усё свядомае жыццё цікавіцца гісторыяй краю. Значны ўплыў на фарміраванне любові да Радзімы, свайго краю аказала вучоба ў беларускай гімназіі ў Індры (Латвія) 19421944 гг., і асабліва
44
настаунік псторыі Аўген Аніська. Браў удзел у зборы фальклорнага матэрыялу, які потым оыў змешчаны ў кнізе Мішуціна «Обычан н обряды русского населення в Латгалнн». Больш арганізаваную краязнаўчую дзейнасць распачаў у 1970 г., калі пачаў вывучаць архіўныя дакументы і збіраць гістарычную літаратуру. Актыўна пачаў займацца краязнаўчымі даследаваннямі і публікацыяй матэрыялаў пасля выхаду на пенсію (з 1990).
3 той прычыны, што па пашпарце быў запісаны палякам, у войска адразу ў 1944 г. не забралі (бралі толькі з 20 гадоў). Быў мабілізаваны на аднаўленчыя работы ў г. Полацк (будавалі будынак аблвыканкама). Быў абвінавачаны ў антысавецкай прапагандзе і асуджаны па артьікуле 58 п. 10 на дзесяць гадоў выпраўленчых работ. Пакаранне адбываў ў Архангельскай вобл. Адсядзеў 4 гады (1949—1952). Пазней справа была перагледжана і судзімасць скасавана.
Комплексна вывучае гісторыю Глыбоччыны, Міёршчыны, Браслаўшчыны і тых рэгіёнаў, якія ўваходзілі ў Браслаўскі і Дзісненскі паветы II Рэчы Паспалітай, жыццёвы шлях вядомых дзеячаў Зах. Віцебшчыны, падзеі паўстанняў 18301831 гг. і 1863 г. на Браслаўшчыне і оплНШЧЬІНС' Удзельн'кшэРагУ краязнаўчыхканферэнцый, сяродякіх: Браслаўскія чытанні ( ^9?і 2000, 2003), Дзісненскія чытанні (1996), навуковакраязнаўчых чытанняў
У г Глыбокім (1991, 1999), чытанняў, якія ладзяцца культурнаасветніцкім цэнтрам імя >1. Драздовіча (в. Германавічы).
Браў удзел у падрыхтоўцы выдання «Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі». Выяўляў матэрыялы пра помнікі матэрыяльнай і духоўнай культуры Глыбоцкага раёна. Склаў спіс рухомых і нерухомых каштоўнасцяў Глыбоцкага раёна і падрыхтаваў даведкі пРа 1Х’ Падрыхтаваў спіс літаратуры па гісторыі былых Дзісненскага і Браслаўскіх пав. (больш j50 найменняў). Аднак з падрыхтаванага для абмеркавання двухтомнага макета [Помнікі Віцебскай вобл. Макетдля абмеркавання. Мн.. 1981. Т. 1,668 с. Т. 2, 645 с.] шмат інфармацыі было выключана па ідэалагічных меркаваннях і зза значнага аб’ё’му падрыхтаваньіх матэрыялаў (рухомыя помнікі (іконы), месцы здзяйснення подзвігаў і інш.). 3 мэтай вьіяўлення інфармацыі пра гісторыкакультурныя каштоўнасці краю працаваў у архівах і бібліятэках БССР, а таксама г. Вільнюса ў Літве. Цікавы факт: калі прыехаў у Вільнюскі аРХІУ каб падрыхтаваць матэрыялы для «Збору», атрымаў адмову ад загадчыка ў выдачы патрэбных спраў. Выказаў начальніку папрок і адзначыў, што калі адбываў пакаранне ў лагеры, літоўцы заўжды прыязна ставіліся да беларусаў. Пасля гэтага быў атрыманы дазвол і аказана ўсялякая падтрымка.
Удзельнічаў у навуковым жыцці краіны, пісаў рэцэнзіі. Напрыклад, пасля таго, як даслаў У РЭДакцыю «Беларускай энцыклапедыі» аналіз памылак, якія былі дапушчаны пры выданні «Гісторыі БССР», атрымаў падзяку рэдактара, ганарар, а таксама прапанову супрацоўнічаць. Дапамагаў навукоўцам (Г.В. Штыхаву) у падрыхтоўцы навуковых артыкулаў, удакладненні акалічнасцяў, атаксама, аказаў дапамогу ў зборы матэрыялаў, у падрыхтоўцы шэрагу прац мясцовым і замежным краязнаўцам (К. Шыдлоўскаму, У. Скрабатуну, К Шыталю Я Забэле і інш.). ’ '
Заказваў і набываў усе выданні. якія былі звязаны з гісторыяй Беларусі. Часта бываючы ў камандзіроўках, набываў букіністычную літаратуру, якая мела дачыненне да гісторыі Віцебшчыньі. Праз міжбібліятэчны абанемент выпісваў рэдкія дарэвалюцыйныя выданні, польскія кнігі міжваеннага перыяду з Масквы, Ленінграда, рабіў копіі матэрыялаў па псторыі Заходняй Віцебшчыны.
Браў актыўны ўдзел у падрыхтоўцы кнігі «Памяць» Глыбоцкага раёна. Напісаў шэраг артыкулаў. Значная колькасць матэрыялаў па гісторыі раёна XVI—XVIII стст., сабраных і падрыхтаваных асабіста, ляглі ў аснову артыкулаў, напісаных для кнігі навукоўцамі з Інстытута гісторыі НАН Беларусі.
Аўтар артыкулаў у «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі», «Зборы помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебская вобл.», бюлетэні «Нашы карані» (Паставы). Апублікаваў шэраг матэрыялаў у перыядычным і мясцовым друку: газетах «Народнае слова», «Веснік Глыбоччыны», «Вольнае Глыбокае», «Браслаўская звязда», «Кліч Радзімы» (Шаркоўшчына), «Сцяг працы» (Міёры).
Падрыхтаваў да друку працу «Гісторыя Чарэскага краю XV1XX стст.». Сабраў калекцыю кніг па гісторыі Беларусі, геаграфічных карт БраслаўскаДзісненскага рэгіёна, выдадзеных у XVIIXX стст. на польскай і расейскай мовах: [ЭГБ. Т. 4. С. 22], Зрабіў пераклад з польскай мовы кніг О. Гэдэмана «Глыбокае»,
КНІГІ ОНЛАЙН
