Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў мясйовым перыядычным друку: Высочанскнй район 80 лет назад //СП (Л). — 2004 — 6 ліп — С. 2; Нз псторнн Лнозненцнны (19241931) // СП (Л). — 2004. — 10, 17 ліп.; Латышн на Лнозненшлне // СП (Л). — 2004. — 2 ліст. — С. 2; Еврен на Ллозненіцнне // СП (Л). — 2005. — 9 жніўня. — С. 2; Полякн на Лнозненіднне // СП (Л). — 2005. — 10 верас. — С. 7; Нз нсторнн одной разрушенной церквн // СП (Л). — 2006. 25 лют. — С. 2; Якуб Колас на Лёзненшчыне IIСП (Л). — 2007. — 28 сак. — С. 7; На капнтанском мостнке: [першыя сакратары Віцебскага гаркама КПБ (19381991) і старшыні Віцебскага гарвыканкама (19382008)//ВВ, —2008.№3. н
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Бондарава А.М. (27.11.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
БРУЕВА ЛАРЫСА НАВУМАЎНА (24.02.1953, г. Віцебск), педагог. Старшыня Беларускай асацыяцыі пошукавых клубаў «Пошук». Скончыла ПТВ № 96 г. Віцебска. Працавала майстрам ў ПТВ № 96 (19691990), на розных пасадах у ВААППДіП (19902006).
Цікавасць да вывучэння роднага краю, турызму прывіла класны кіраўнік, кіраўнік турыстычнага клуба СШ № 3 г. Віцебска Ірына Рыгораўна Азеран. Прымаючы актыўны ўдзел у працы клуба, з 5га класа ўдзельнічала ў шматлікіх паходах, паездках і экскурсіях па Віцебскай вобл., Беларусі і СССР. У час вучобы ў ПТВ № 96 працягвала займацца турызмам, спартыўным арыентаваннем. Вялікую ролю ў жыцці адыграў дырэктар вучылішча, заслужаны настаўнік БССР Міхаіл Філіпавіч Аронаў. Па яго прапанове, пасля заканчэння вучылішча засталася ў вучылішчы і адпрацавала20 гадоў майстрам вытворчага навучання. Стварыла ў ПТВ турыстычны клуб «Нскатель» (1969). Актыўна займалася
37
JmcJ
турыстычнай працай з моладдзю. Напрыклад, на працягу кожнага года праводзіліся 3 агульныя для вучылішча турзлёты (восень, зіма, вясна). На працягу 7 гадоў запар каманда вучылішча займала прызавыя месцы на рэспубліканскіх турыстычных
спаборніцтвах.
Заняткі турызмам садзейнічалі ўключэнню ў больш актыўны пошукавы рух. У адным з паходаў па Беларусі пазнаёмілася з Маратам Рыгоравічам Гаравым, які адзін з першых на Беларусі стаў займацца пошукавай дзейнасцю. Наведаўшы музей, створаны ў адной з гомельскіх ПТВ, вырашыла заняцца пошукавай дзейнасцю больш сур'ёзна. У 1983 г. клубам было прынята рашэнне стварыць музей 953га Віцебскага штурмавога авіяпалка. Пачалі працу па зборы матэрыялаў пра баявы шлях гэтага воінскага злучэння. У выніку шматгадовай дзейнасці ў ПТВ № 96 г. Віцебска быў створаны музей авіяпалка. У 1990 г. музею было нададзена званне народнага. Шляхам правядзення размоў з мясцовымі жыхарамі сталі шукаць месцы гібелі савецкіх самалётаў. Першы самалёт знайшлі каля в. Паляі
Варонаўскага с/с Віцебскага раёна.
Актыўнаўключыўшыся ваУсесаюзны пошукавы рух, клуб стаў брацьудзел у правядзенні Вахтаў Памяці. Л. Н. Бруева выступіла ініцыятарам і адным з арганізатараў пошукавага летніка аддзела народнай адукацыі на воз. Лосвіда (лета 1990). Стала ініцыятарам і арганізатарам стварэння асацыяцыі пошукавых клубаў Віцебскай вобл. (1990), потым і Беларускай арганізацыі. Арганізатар правядзення Вахт Памяці 1991 г. (в. Арлова), 1992 г. (в. Заронава), 1995 г. (Дубровенскі раён).
3 мэтай каардынацыі дзейнасці пошукавых атрадаў вобласці і рэспуолікі выспела рашэнне аб стварэнні рэспубліканскай асацыяцыі пошукавых клубаў. Па прапанове дырэктара РЦДЮТЭ Міністэрства адукацыі С.С. Мітраховіча такая асацыяцыя была створана на аснове віцебскага абласнога аб’яднання, якое уключала 12 пошукавых атрадаў і клубаў.
Рэспубліканская асацыяцыя пошукавых клубаў «Пошук» («понсковые отряды школ, учнлнш, клубов») была зарэгістравана ў Міністэрстве юстыцыі ў сакавіку 1995 г. Прэзідэнтам стала Л.Н. Бруева. намеснікамі Мікалан Мікалаевіч Дубовік і Надзея Сцяпанаўна Астапенка.
Ініцыятар стварэння некалькіх помнікаў натэрыторыі Віцебскай вобл.: лётчыкам 953га штурмавогаавіяпалка на 10м кіламетры шашы Віцебск Масква(непадалёкад в. Вароны, дзе 3.02.1944 г. былі збіты 7 экіпажаў гэтай воінскай часці). У некалькіх вёскахСенненскага раёна, на месцы танкавай бітвы 6—7.07.1941 г. (каля в. Чарнагосце), у гонар байцоўсалдат 1й Маскоўскай штурмавой камсамольскай брыгады.
Суддзя рэспубліканскай катэгорыі па спартыўным арыентаванні.
Тв.: Кнігі: Пока не похоронен последннй солдат: Нз нсторнн помскового двнження в Вмтебской областа: справочное нзданне. — Орша: Оршанская тнпографпя, 2009. — 496 с.; Пока не похоронен последннй солдат: [электронны рэсурс]. — Віцебск. 2004. — Рэжым доступу: www.kraj. Vitebsk. net/?page=vov&sod_bru_00, Сборнмк документов п методнческнх рекомендацнй. регламентнруюіцнх деятельность обцественного обьедннення «Белорусская республнканская ассоцнацня «Пошук» / сост. Бруева Л.Н. — Внтебск. —120 с.
Артыкулы у перыядычным друку: Пошуквядзе «Шукальнік»//ВР. —1990. — № 110.—С. 4; Попсковому клубу — 25 лет: [PBC] // НС. — 1996. — № 16. — С. 5; Памяць, жывая ў стагоддзях // ДнП. — 1996. — № 59. — С. 2; 3 далёкай станцыі Кардымаўская // ДнП. —1996. — № 63. — С. 2; Куфцерын У. Даруйце нам, забытыя салдаты // ДнП. — 1997. — № 66. — С. 2; Нязгасны агонь «Вахты Памяці 1997» на Дубровеншчыне // ДнП. — 1997. — № 74, 75, 77, 83, 87, 88; Ідзём дарогай слаўнаю // ГС. — 1998. — № 31. — С. 2.
Літ.: Шелухо В.Д. Дорогамі мужнасці і памяці. Заўсёды ў пошуку. 3 вопыту работы клубаў «Шукальнік» ПТВЭбг. Віцебска і «Рамантык» Падсвільскай базы юныхтурыстаў Віцебскай вобл. — Мн.: Полымя, 1993,— 29 с.; Мартынов В. Пока не похоронен последннй: [Л. Бруева] // НС. — 1995. — № 49. — С. 3; Інтэрв’ю Л.Н. Бруевай (21.09.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
38
БРУЦКІ АНАТОЛЬ ПАЎЛАВІЧ (Палескі А.) (23.05.1949, в. Белавуша Столінскага раёна Брэсцкай вобл.), журналіст, краязнаўца. Скончыў філал. факультэт БДУ (1971). Член Беларускага саюза журналістаў (1982). Працаваў рэдактарам Шумілінскай раённай газеты «Герой працы» (19821989), прэссакратаром Віцебскага абласнога Савета дэпутатаў (19901994), у апараце Віцебскага аблвыканкама (з 1994).
Аўтар шэрагу артыкулаў, змешчаныху рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку («Веснік Глыбоччыны», «Віцебскі рабочы», «Герой працы», «Жыццё Прыдзвіння», «Народнае слова», «Патрыёт»), у якіх разглядае тапаніміку, легенды і паданні, гісторыю і культуру Віцебшчыны. Значнае месца ў публіцыстыцы займае апісанне мінулага краю, яго традыцый, лёс славутых землякоў і асоб, якія звязалі сваё жыццё з краем: А. Пальмбаха, ПльРадзіёнава, георгіеўскіх кавалераў —
ураджэнцаў Віцебшчыны. Удзельнік творчых груп па падрыхтоўцы даведніка «У краі блакітных азёр» (Віцебск, 2000), гісторыкадакументальных хронік «Памяць» Шумілінскага і Лёзненскага раёнаў. Шмат падарожнічае па Віцебшчыне.
Аўтар дакументальнай аповесці «Капкан для душагуба» (2001), у якой распавядае пра пошукі і выкрыццё маньяка Міхасевіча ў «Віцебскай справе». Шэраг матэрыялаў маюць вострую сацыяльнагістарычную накіраванасць. Прыцягнуў увагу да месца растрэла супрацоўнікамі НКУС у ліпені 1941 г. калоны зняволеных каля в. Мікалаёва Шумілінскага раёна.
Тв.: Злыя дажджы // Публмцнсты / Е.Л. Семеновнч, Б.В. Стрельцов, Т.В. Соколовскнй. — Мн 2000 — С. 5976; «Помні імя сваё»: [адкыццё музея ў Шуміліна] // ГП. — 1986. — № 147. — С. 2; Нам засталася спадчына // ГП. — 1987. — № 65. — С. 2; (разам з У. Батаковым) Акадэмік Вышалескі // ГП — 1987 — № 132. — С. 3; Тайна цёткі Домны: [в. Пронскія] // ВР. — 1990. — № 16. — С. 3; Адкуль ты, асілак: [Вялікі камень]//ВР. — 1990. — № 183.—С. 7; Твар у твар з праўдай. Зхронікі 1978 і 1935 гадоў//ВР — 1990 — № 109. — С. 2; Тройца — зялёныя святкі // ГП. — 1990. — № 66. — С. 4; На добрае здароўе, на добры век // ГП. 1990. № 78. — С. 4; Ой, рана ды на Яна // ГП. — 1990. — № 80. — С. 4; А ў цёмным лесе // ГП. 1990. № 117. — С. 4; «Аў цёмным лесе...»//ЛІ. —1990. — № 154. — С. 4; У тую ноч я стаўсівым // ВР. — 1991. — № 2. — С. 3; Арыштаваны крыж // НС. —1991. — № 37. — 2; (разам з С. Цярэнцевым) У пошуках хлеба і ісціны: [Я. Драздовіч] // ВР. — 1991. — № 114. — С. 3; Небольшой презент от фюрера' [лёс малалетняга вязня К. Малярова] // ГП. —1991. — № 58. — С. 4; Земскі ўрач // ГП. —1992, — № 58. — С. 2; А на небе зорак многа... // ВР. —1992. — № 124. — С. 4; Святло памяці: [успаміны дзеда] // ГП. —1993 — № 34. — С. 3; Партьійны анекдот: [з гісторыі палітычных даносаў] // НС. — 1995. — № 11,12; АляксандрБакшьі, які нарадзіўся ў Дрысе: [А. Пальмбах] // НС. —1997. — № 47, 48; Нам засталася спадчына: [Полацк] //
71997— № 54—С. 3; «Женат на газете»; [М.П. Кахно]//НС. — 1997. — № 80. — С. 2; Нензвестное о войне // НС. — 2000. — № 70. — С. 2; Чорная помста магната: [Дуброўна] // НС. — 2001 — № 38 — С 5' Аляксандрбашкы, родам з Дрысы: [А. Пальмбах]//ДзП. — 2002. — № 13, 1516,17, 25, 41,43; Шэленберг супраць Гіля // П. — 2004. — № 24,26,28; Калі неба плакала крывёй // ГП. — 2004. — № 42,44; Лёс камбата Сапрыкіна // НС. — 2004. — № 56. — С. 5; Забытыя героі: [георгіеўскія кавалеры] // П. — 2005. — № 24. — С. 2; Забытыя героі: [георгіеўскія кавалеры — ураджэнцы Віцебшчыны] // ГП. — 2005. — № 67. — С. 7; Георгіеўскія кавалеры // Лк. — 2005. — № 23. — С. 2; «Згубленая вайна»: [Першая сусветная вайна на Віцебшчыне]//НС. — 2005. — № 125. — С. 45; Дуброўна//НС; Белая царква //ЖП. — 2006 — № 10 12' «... Чорны, белы і ніякі»//ЖП. — 2007. — 16, 23, 30 студз., 6,13 лют. — С. 3; Замок і ключ//ЖП —2006 — № 41. — С. 3; Рукі на ўсе штукі // ЖП. — 2006. — № 46, 48, 52, 54, 56, 58, 60, 62; На дзедавых разлогах // ЖП. — 2006. — № 74,76,78,80; Гіль супраць Шэленберга // Беларуская ніва. — 2007. — Верасень: Сцежкамі прадзедаў //ЖП. — 2008. — № 4346,49, 5153, 56, 58; У згодзе з прыродай//ЖП. — 2008. — № 7779; Які бацька, такі сын //ЖП. — 2008. — № 8790, 94, 96, 2009. — № 8,9; Хвалі і берагі: [гідраніміка Віцебшчыны] // ЖП. —2008. — № 77. — 2009. — № 14, 18; Адкуль пайшла назва//ЖП. —2009. — № 22 24 27 30 31 32 36; Імя ў спадчыну // ЖП. — 2009. — № 3840, 44, 46, 48, 51, 53, 55.
Літ.: Бруцкнй А.П. // Публнцнсты / Е.Л. Семеновнч, Б.В. Стрельцов, Т.В. Соколовскнй. — Мн„ 2000. — С. 59; Звязаны лёсам // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. — Мн.: БелЭн’, 2002. —
БУБАЛА АНТОН ФРАНЦАВІЧ (27.l0.l942. в. Гісялёва Асвейскага раёна Полацкай вобл. (цяпер Верхнядзвінскі раён Віцебскай вобл.), краязнаўца. Скончыў Даўгаўпілскі дзяржаўны педагагічны інстытут (фізіка і тэхнічныя дысцыпліны) (1963), геаграфічны факультэт Дзяржаўнага педагагічнага інстытута г. КамсамольскнаАмуры (1974, завочна). Працаваў у школах Рэзэкненскага раёна Латвіі (1963), служыў у СА (19631965), настаўнікам у СШ № 1 Верхнядзвінска (1966), СШ № 1 г. Амурска Хабараўскага
КНІГІ ОНЛАЙН
