Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Сабраўуспаміны старажылаў г. Полацка пра Полацкі кадэцкі корпус (дыктафонныя і пісьмовыя запісы 10 рэспандэнтаў).
Займаецца рэканструкцыяй культавых збудаванняў г. Полацка і стварае зменшаныя маштабныя макеты: касцёл Св. Стэфана, храм Барыса і Глеба Бельчыцкага манастыра. Бярэ ўдзел у працы краязнаўчага гуртка СШ № 8 г. Полацка. Удзельнічаў у здымках кароткаметражнага фільма «Полацкія лабірынты» (2006). Плануе стварыць і выдаць каталог ювелірных вырабаў (1XXIX ст.), знойдзеных на Віцебшчыне, на аснове прыватных калекцый жыхароў г. Полацка.
Тв.: Какя нскал подземныеннженерные сооруження полоцкнх езунтов // Незунты вПолоцке: 15801820 гг/ в 2 ч. Ч. 2 / сост., прнмеч. н вступ. ст. Л.Ф. Данько. А.14. Судннк. — Полоцк: А.14. Судннк, 2005. — 48 с. — С. 3638.
Літ.: Васюченко П. Вернуться к Софнн // Маладосць. — 2006. — № 12. — С. 6263' От составнтелей // Путеводнтель по г. Полоцку. — Полоцк, 2006. — С. 8.
БУЯНОУСКІ KA31MIP (Bujanowski Kazimierz). Аўтар мемуараў «3 успамінаў улана і акаўцазямлі Браслаўскай», у якіхутрымліваюццазвесткі па гісторыі Браслаўшчыны часоў Другой сусветнай вайны.
Тв.: Ze wspomnien ulana і akowcaziemii Braslawskiej. — Olsztyn, 2001. — 236 s.
49
БЫХАВЕЦ ІОСІФ АЛЯКСАНДРАВІЧ (23.12.1915 (5.01.1916), в. Дрэтунь). краязнаўца, педагог. Жыве ў Наваполацку. Скончыў Полацкую сямігодку імя Я. Купалы, Полацкае педвучылішча, лінгвістычны факультэт Магілёўскага педагагічнага інстытута (1940). Працаваў настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Юравіцкай НСШ (19361940). завучам СШ № 11 г. Полацка, дырэктарам Камайскай НСШ Пастаўскага раёна (1940—22.06. 1941), завучам Лынтупскай НСШ (5.07.194519.11.1946), дырэктарам Каманскай НСШ (20.11. 194608. 1952), завучам, настаўнікам беларускай мовы і літаратуры ў Лынтупскай СШ (19521981). Жыў у Лынтупах (19521979).
Краязнаўствам пачаў займацца, працуючы ў школе. Лынтупская школа меларускую мову навучання, і дзеля таго, каб зацікавіць вучняў беларускай мовай, пачаў знаёміць дзяцей з творчасцю і жыццёвым шляхам пісьменнікаў, з родным краем, гісторыяй Беларусі. Склаў і выдаў летапіс Лынтупаў (1967, 1972). Вынікі краязнаўчай працы павывучэнні Лынтупаў падсумаваў у кнізе «Лынтупы і наваколле» (1993). Частка матэрыялаў змешчана ў кнізе «Памяць» Пастаўскага раёна. У кнізе «Сеяць душы ў людзях» (2003) аналізуе ўласньі вопыт выкладання беларускай літаратуры і мовы, эпізоды са школьнага жыцця, развагі пра дасягненні і хібы педагогікі. Аўтар шэрагу артыкулаў на краязнаўчую тэматыку ў рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку. Працаваў пазаштатным карэспандэнтам выданняў «Роднае слова», «Настаўніцкая газета», «Пастаўскі край». Публікаваў артыкулы ў «ЛіМе», «Звяздзе», «Чырвонай Полаччыне». Браў удзел у арганізацыі краязнаўчых экскурсій. Выдаваў рукапісны часопісы «Героі жывуць сярод нас», «Нашы ардэнаносцы», «Наша радзіма — Беларусь». Некаторыя нарысы з іх друкаваліся ў раённай газеце.
Арганізаваў музей пры Лынтупскай СШ. Падтрымліваў кантакты з краязнаўцамі г. Швенчоніс (Літва), Полацкім, Пастаўскім краязнаўчымі музеямі. Браў удзел у краязнаўчых канферэнцыях ў Паставах, Полацку. Аказаў уплыў на дзеннасць Я. Драўніцкага, Алеся Венерава.
Узнагароджаны ганаровымі граматамі пастаўскага райкама КПБ(б), маладзечанскага аблана. Міністэрства асветы БССР.
Тв.: Кніга: Лынтупы і наваколле: гістарычны нарыс. — Паставы: Пастаўская ўзбуйнёная друкарня, 1993 __84 с.
Артыкулы ў навуковым друку і кнізе «Памяць»: Атэістычнае выхаванне на ўроках літаратуры // Народная Асвета. _ 1964. — № 12; Куды не кінь // Бел. мова і літаратура. —1988. — № 10; Беларускі дудар // PC. — 1991 — № 7; «Хачу, арлы, ляцець з вамі»//РС. —1992. — №10; Вайна 1812 г. Французы на Пастаўшчыне // Памяць' Гісторыкадакументальная хроніка Пастаўскага раёна. — Мн.: БелТА, 2001. —С. 99100; Вінакурэнне і барацьба з ім // Тамсама. — С. 100102; Паданні пра дзівацтвы пастаўскіх шляхціцаў // Тамсама. — С. 544546; Сляды выдатных людзей на захадзе нашай вобласці // Полацкі занальны архіў.
Артыкулы ў перыядычным друку: Улік мясцовых гаворак // ЛІМ. — 1954; Больш увагі школе // НГ. — 1958. — 15 кастр.; Да самых карэнняў // Звязда (П). — 1966. — 4 мая; Па шляхах герояў // Звязда (П). — 1966. — 19 жніўня; Шчасце заваёвана ў змаганні // Звязда (П). — 1967. — 15 ліп.; Унікальная знаходка: [плакат з У.І. Леніным] // Звязда (П). — 1970; Удмурт і беларус — браты // Звязда (П). — 1971. — 17 ліп.; Інтэрнацыянальнае выхаванне на ўроках літаратуры // Савецкая школа. — 1971. — № 10; Ардэнаносцы Лынтупшчыны // Звязда (П). —1974. — 25 мая; Заўсёды з намі // Звязда (П). —1974. — 29 чэрв.; He губляць набытае // ЛІМ. — 1975. — 2 верас.; Хай удзячна будзе памяць // Звязда (П). — 1981. — 7 мая; Лёс трох пакаленняў // Звязда (П). — 1985. — 25 крас.; Лынтупскія курганы // Звязда (П). — 1986. — № 155 — С. 4; Залаты корань // Звязда (П). — 1988. — 19 ліст; Наш абавязак// Звязда (П). —1988. — 9 ліст.; He ўсё прадумана да канца // Звязда (П). — 1990. — 13 студз.; Мяняюцца Лынтупы // Звязда (П). — 1990. 20 лют.,
Канферэнцыя ў Мінску // Звязда (П). — 1990. — 19 мая; Каб ажыў заштампаваны вобраз // Звязда (П). — 1990 — 14чэрв.; Зжартам і ўсур’ёз//Звязда (П). —1990. — 24 снеж.; Ці можна абяліць чорнае? // Звязда. 1990. — 25 ліп.; Толькі два гуляхі // Звязда (П). — 1991. — 21 крас.; Лынтупская трагедыя і яе трактоўка // Звязда (П). —1991.—25чэрв.; (разам з М. Барсток) Недапетая песня: [Т. Лясовіч]// ВР. —1991. —№ 176.— С. 2; На пачатку стагоддзя // ПК. — 1991. — № 88. — С. 2; Лынтупы // ПК. — 1991. — № 101. — С. 2; «Мужыцкая праўда» на Пастаўчышне // Сумежжа. — 1992. — Ns 7. — С. 3; Паўстанне Т. Касцюшкі ў нашым раёне // ПК. — 1994. — № 19, 20. — С. 2; Патоп на гары // ПК. — 1994. — № 30. — С. 2; Лынтупская трагедыя і яе трактоўка // ПК. —1994. — № 41. — С. 3.
Літ’ Карлюкевіч А. Выдадзена ў правінцыі: [Лынтупы] // Спадчына. — 1993. — № 6. — С. 9394; Каханоўскі Г. Лынтупы і наваколлі // Спадчына. — 1993. — № 12; Першая кніга пра Лынтупы // ПК. — 1993. — № go. — С. 2; Шпакоўская Г. Хроніка Быхаўца // НС. — 2007. — 12 мая. — С. 56; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Быхавец І.А. (27.07.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
БЫЧКОЎ АЛЯКСАНДР ЛЕАНІДАВІЧ (16.11.1951, в. Кабак Сіроцінскага раёна (цяпер в. Заобаль Шумілінскага раёна Віцебскай вобл.)), краязнаўца. Скончыў Вышэйшае ваеннамарское вучылішча імя М.В. Фрунзе (Ленінград). Служыў штурманам на Паўночным флоце на крэйсеры «Кіраў» (19771985), на крэйсеры «Маршал Усцінаў» (1985—1989), выкладчыкам у Вышэйшым ваеннамарскім вучылішчы (1990—1991). Цікавіцца гісторыяй Беларусі і роднага краю пачаў пад уплывам творчасці У.С. Караткевіча. Удзельнічаў у экспедыцыях Геаграфічнага таварыства СССР. Сабраў невялікую калекцыю рэчаў, звязаных з
50
гісторыян краю. Займаецца добраўпарадкаваннем помнікаў археалогіі на Шуміліншчыне (курганы каля в. Каз’яны).
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Бычкоў А.Л. (16.03.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
БЯЗЗУБІК ЛІДЗІЯ ЦЯРЭНЦЬЕЎНА (2l.ll.l923, в. Гарбачова Талачынскага раёна). бібліёграф. Скончыла Коханаўскую СШ (1941), бібліяграфічны факультэт МДПІ (1950). Працавала ў ВАБ (19501981). Узначальвала створаны аддзел беларускай і краязнаўчай літаратуры (19671981). Аўтар некалькіх бібліяграфічных выданняў, прысвечаных сферам тэмам жыцця Віцебшчыны, персаналіям, якія маюць дачыненне да гісторыі і культуры Віцебшчыны.
Тв Край велічы і хараства, мая Віцебшчына, на сцягутваім ордэн Леніна. Да 50годдзя савецкай улады: у дапамогу праводзячым вусны часопіс. — Віцебск: ВАБ, 1967. — 15 с.; Внтебцнна в Велккой Отечественной войне сценарнй вечера — Внтебск: ВОБ, 1968 — 13 с.; Внтебску — 1000: лекцня в помоць бнблнотекам областм, —Вятебск: ВОБ, 1972 — 76 с.; (разамзН С. Кітовіч) Партызанскі рух і падполле Віцебскай вобл. у гады Вялікай Айчын
най вайны (1941945 гг.): бібліяграфічны паказальнік. — Віцебск: ВАБ, 1975. —67 с.; (разам з Н С Кітовіч) Вялікі Кастрычнік на Віцебшчыне: бібліяграфічны паказальнік. — Віцебск: ВАБ, 1977 — 40 с ' I скінулі з гаоы Успенскай // ВР. — 1972. — 18 сак.
Літ.: Віцебскай абласной бібліятэцы імя У.І. Леніна 80 гадоў / склад. Л.С. Гудзелева — Наваполацк' А.У. Маладзечкін, 2009. — С. 57.
БЯЛЯЕЎ АЛЯКСЕЙ ВІКТАРАВІЧ (17.10.1974, г. Віцебск), гісторык. Кандыдат гіст. навук (2005), дацэнт (2009). Скончыў філал. факультэт ВДУ (1996), аспірантуру гіст. факультэта БДУ (2002). Працаваў настаўнікам гісторыі Рубаўскай СШ г. Віцебска (верасеньснежань 1996), асістэнтам, выкладчыкам кафедры філасофіі ВДУ (19981999), выкладчыкам, ст. выкладчыкам, дацэнтам кафедры гісторыі сусветнай і айчыннай культуры БНТУ (з 2002).
Даследуе гісторыю і культуру Віцебшчыны, аддаючы перавагу перыяду Другой сусветнай вайны. У гады вучобы ў школе займаўся ў гуртку юных экскурсаводаў (Віцебская станцыя юных тэхнікаўў У гады навучання ў ВДУ зацікавіўся вывучэннем тапанімікі Віцебскага раёна. Пад кіраўніцтвам прафесара Г. М. Мезенкі выканаў дыпломную работу «Ойконнмня Внтебского района: структура, семантнка» (1997). Даследаваў дзейнасць Віцебскай гарадской управы ў гады акупацыі (19411944) пад уплывам і кіраўніцтвам дацэнта, кандыдата гіст. навук Г.М. Якаўлевай. Аўтар артыкула ў кнізе «Памяць» г. Віцебска.
Тв.: Цяжкія гады акупацыі // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 425431; Структурносемантнческнй аналнз ойконнмнн Внтебского района // Зборнік навуковых артыкулаў студэнтаў ВНУ Рэспублікі Беларусь. Ч. I: матэрыялы Рэспубліканскай навуковай канферэнцыі студэнтаў ВНУ Рэспублікі Беларусь, 1518 мая 1995 г, Мінск. — Мн.: БДУ, 1995. — С. 36; Хозяйственноэкономнческая деятельность Внтебской городской управы в годы оккупацнн (19411944) // Гісторыя Беларусі: новаеўдаследаванні і выкладанні: матэрыялы рэсп. навук.практ. канф., Мінск, 27 сакавіка 1999 г. у 2 ч. Мінск: БДПУ, 1999. — Ч. I. — С. 9699; Соцнальноэкономнческое положенне населенля Внтебска в пернод немецкофашнстской оккупацмн (19411944) // Історія слов’янськнх народів: Актуальні проблемм дослідження. Внп. 6. Словянські народн в Другій світовій війні: зб. науковмх праць / відп оед П.М.Чернега.Кнів, 2000, — С. 186188. н
КНІГІ ОНЛАЙН
