Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв Артыкулы у навуковым друку: Земля кормнлнца: [3.1. Баркоўскі] // Знаменосцы трудовой славы. — Мн., 1984. С. 3338; Кремлёвскнй курсант: [Г.Т. Шчарбінскі] // Ветераны ленннской партнн. — Мн., 1987. С. 8290; Горад над Друццю // Беларусь. — 2001. — № 10; Справа, якая цягнулася 35 гадоў // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Талачынскага раёна. — Мн.: БелСЭ, 1988. — С. 5657; (разам з Л.К. Высоцкім) П.М. Лепяшынскі ў Слаўным // Тамсама. — С. 6768; Распятый на кресте: [Ю.В. Смірноўі // Память. Пстормкодокументальная хроннка Дубровенскага района. Кн. 2. — Мн.: Паліграфафармленне 1996. — С. 119; Першая ластаўка //Дзвіна. — Мн., 1992.
Артыкулы ў перыядычным друку; У залпах тысяч батарэй... // ВР. — 1985. — № 6. — С. 2; Ля арліных вышынь: [П.М. Шайтар]//ВР. —1987. — №25. — С. 3; Зямля акадэмікаў: [4.12.1986тры ўраджэнцы Аршаншчыны сталі акадэмікамі] // ВР. — 1987. — № 75. — С. 4; Арганізатар, баец, рэвалюцыянер: [П.М. Лепяшынскі] // ЛП. — 1988. — № 41. — С. 2; Праняслі дружбу праз жыццё // ВР. — 1988. — № 50. —С. 2; Жыццё ў шматгранных праяўленнях. У Оршы Коласа шукалі // ВР. — 1992. — Ns 143. — С. 4; 2. У Оршы Коласа знайшлі // ВР. — 1992. — № 144. — С. 4; Фальшыўка праўдзе не патрэбна: [рэцэнзія]// ВР. — 1993. — № 79. —С. 2' Сям я патрыётаў: [Жолудзевы] // ВР. —1995. — № 54. — С. 4; Пад музыку турбін // ВР. —1995. — № 169. — С. 3, 3 буссоллю і блакнотам: [М.П. Врончанка] // ВР. —1996. — № 10. — С. 5; Пасланне, перапісанае праз стагоддзі: [Рагвалодаў камень] // ВР. — 1998. — № 136. — С. 8; Такне знакомые п незнакомые...: [Пушкін і В'Цершчыва] // ВР. — 1999. — № 62. — С. 2; Жыццё ў шматгранных праяўленнях: [Я.Колас на Аршаншчыне] // НТ. — 2002. — № 76, 77, 81; Іх імёны ў памяці нашай назаўсёды: [П.А. Галецкіі // НТ — 2005 — № 27 3132; Дннастнн от Кобылы // ТЭ. — 2008. — № 22, 23.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Каралёў Г.А. (20.01.2008) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
КАРАЛЁЎ (Паўлаў) МІХАІЛ 1ВАНАВІЧ (10.04.1952, г. Талачын), журналіст. Скончыў Ленінградскае вышэйшае ваеннае вучылішча радыёэлектронікі (1973), Харкаўскую радыётэхнічную акадэмію (1983). Служыў ва УС СССР і РФ (19731995). Працуе намеснікам гал. рэдактара газеты «Наша Талачыншчына» (з 2007). Комплексна вывучае Талачынскі раён, аддаючы перавагу даследаванням перыядаў гісторыі на стыку эпох, Талачыншчыну ў складзе царскай Расіі. савецкія пераўтварэнні 19201930хгг., гісторыю раёна 19411944 гг., жыццё ў СССР і ў незалежнай Беларусі. Асаблівую цікавасць выклікаюць росшукі, якія датычацца часоў Вялікай Айчыннай вайны і знайшлі адлюстраванне ў газетных артыкулах: «Танковый след» — пра пошукі нямецкага танка «каралеўскі тыгр», «Родом нз Друцка» — пра генерала В. Гурко, «Правнтель Монголпн н Толочннская ветвь» — пра род Унгернаў, «Жаркое небо Егнпта» і інш.
Тв.: Городніце: [былая вёска ў Талачынскім раёне] // НТ. — 2005. — № 101. — С. 4; Родом нз Друцка: [ген. В.У. Гурко] // НТ. 2006. — № 6. — С. 2; (разам з М.Г. Хмялюк) Правнтель Монголнн н Толочннская ветвь:^ВР?Н Унгерн111 нт — 2006 — № 62. — С. 4; Танковый след: [унікальная знаходка танка «каралеўскі LbT pSaa — 2006'— № 8889— С 7; п°нск продолжается: [знаходка ў р. Друць нямецкага танка TVI] // НТ. — 2007. — № 23, 26; Разбросавшне камнн: [святая крыніца] // НТ. — 2007. — № 42. — С. 4; Московскне трофен Наполеона: [залаты скарб Напалеона на Талачыншчыне] // НТ. — 2007. — № 9093,'95; (разам з М_Г. Хмялюк) Отныне н во векн веков...: [да 155годдзя каталіцкага храма і 15годдзя парафіі ў Талачыне // НТ. — 2007. — № 102. — С. 3; Д'артаньян нз Толочнна: [В.Ф. Зайцаў] // НТ. — 2008. — № 3 — С 2' Гдето Л°А Толочмном: [першыя баі РСЧА у 1918 г.] // НТ. 2008. № 5. С. 3; Внтебскнй пехотный полк // НТ 20°о Т №16 ~ С1,2; Жаркое небо Егмпта: [Я.Ф. Дзідзенка] // НТ. — 2008. — № 30. — С. 4; Лнкм войны // 8'■ ~ 2008. № 42. — С. 4; Дорогой тысячелетнй // НТ. — 2008. — Ns 48. — С. 3; Нмя на ламятной доске' [Герон Савецкага Саюза Кожар І.П. — ураджэнец Коханава] // НТ. — 2008. — № 64. — С. 44; «Матерь Полтавской баталнн» // НТ. — 2008. — № 76. — С. 2; Шаг к едмнству: [царкоўная унія] // НТ. — 2008. — № 96. — С. 2.
137
В.Карасёў
| Бешрына й
Ж і наваколде: ж хранадогія
W гісторыі 'Wf?
КАРАСЁЎ В1КТАР РАМАНАВІЧ (12.02.1937, в. Рыбакі Полацкай акругі, цяпер г.п. Ветрына Полацкага раёна), краязнаўца. Скончыў Латвійскі дзяржаўны ўніверсітэт (1968). Служыў у войску, працаваў настаўнікам гісторыі ў розных школах г. Полацка (19831989). CUI імя Д.В. Цябута г.п. Ветрына (19952005).
Краязнаўчымі даследаваннямі стаў займацца з 1994 г. Значны ўплыў на фарміраванне зацікаўлення гісторыяй роднага краю аказаў А. Падліпскі. Вывучае гісторыю г.п. Ветрына і Полаччыны.
Выявіў месца пахавання беларускага і рускага этнографа, археолага. фалькларыста, краязнаўцы А.М. Семянтоўскага, які вывучаў Віцебшчыну ў другой палове XIX ст., устанавіў памятны знак на яго магіле. Сумеснымі намаганнямі краязнаўцы і яўрэйскай абшчыны быў усталяваны памятны знак на месцы згубы яўрэяў у Ветрыне ў часы Другой сусветнай вайны. Даведаўшыся пратое, што вядомы абаронца Брэсцкай крэпасці Пеця Клыпа да Вялікай Айчыннай вайны жыў у Ветрыне і вучыўся ў Ветрынскай школе. увёў у навуковы ўжытак гэты матэрыял. арганізаваў усталяванне мемарыяльнай шыльды на будынку Ветрынскай СШ (2002). Адшукаў і апублікаваў матэрыялы пра братоў Івана і Антона Весценбергаў. якія з яўляліся партызанскімі разведчыкамі і былі растраляны фашыстамі вясной 1944 г. У 2004 г. у іх гонар на тэрыторыі школы адкрыты памятны знак. Ваўшанаванне славутага земляка, выдатнагадзеяча беларускай культуры. выдаўца. фалькларыста. мовазнаўцы, літаратуразнаўцы Б.І. ЭпімахаШыпілы на яго радзіме, у в. Залессе, быў усталяваны памятны знак (2006). Адзін з ініцыятараў і стваральнікаў музея Ветрына і музея Ветрынскай школы (2003, з нагоды юбілеяў — 500годдзя Ветрына і 140годдзя Ветрынскай школы).
Актыўна ўдзельнічае ў грамадскім і культурным жыцці краю. З'яўляецца членам раённага каардынацыйнага Савета паахове гісторыкакультурнай спадчыны (з 2000), літаратурнага аб'яднання «Наддзвінне». Бярэ ўдзел міжнародных, рэспубліканскіх і абласных канферэнцый краязнаўчай накіраванасці.
Аўтар шэрагу артыкулаў у мясцовым і рэспубліканскім перыядычным друку. На аснове шматлікіх матэрыялаў, сабраных на працягу дзесяцігоддзяў, напісаў кнігі, прысвечаныя роднаму кутку і Ветрынскай школе: «Ветрына і наваколле», «Мая любоў Ветрына», «Сэрца майго часцінка».
Тв.: Кнігі: Ветрына і наваколле: храналогія гісторыі. — Віцебск: ВАД, 1999. — 48 с.; Мая любоў — Ветрына: гістарычныя нарысы. — Полацк: Полацкая друкарня, 2004. — 200 с.; Майго сэрца часцінка: нарысы з гісторыі Ветрынскай школы. — Полацк: Полацкая друкарня, 2004. — 312 с.
Артыкулы у перыядычным друку: У гонар героя. [І.Е. Аляксееў] // СК. — 1985. — № 63. — С. 2; Будзе музей земляка: [Суднік М. — дырэктар Інстытута мовазнаўства НАН Беларусі] // НС. — 1997. — № 141. — С 6' Яшчэ раз пра Ганну Місуну // ПВ. — 1998. — 16 снеж. — С. 2; Найвялікшае шчасце — служыць людзям: [М.П. Ракомса // ПВ. — 1999. — № 6. — С. 2; Так пачыналася вайна. Старонкі гісторыі Ветрына // ПВ. —1999. — № 59. — С. 3; Ветрыначэрвень 1944га // ПВ. — 1999. — Na 63. — С. 3; Лётчык з Дубраўкі: [Ф Барэйка] // ПВ. — 1999. — № 71. — С. 3; Маршал Чуйкоў В. і Полаччына // ПВ. — 1999. — № 81. — С. 2; Восень 1939га: Час уз'яднання // ПВ. — 1999. — № 82. — С. 2; Тут кропка адліку яго высокага ўзлёту: [вядучы інжынертэхнолаг ракетнакасмічнай карпарацыі «Энергія» У. Залескі з в. Бабынавічы] // ПВ. — 2000. 14 студз. — С. 2; Юны абаронца Брэсцкай крэпасці жыў і вучыўся ў Ветрына // ПВ. — 2000. — № 16, 18; Сяброўкімедсёстры // ПВ. — 2000. — № 20. —С. 2; I такія былі маладыя хлопцы // ПВ. — 2000. — № 37. — С. 4; Крылы дала Полаччына: [У.Ф. Лабок] // ПВ. — 2000. — № 68. — С. 3: Чараўнік роднага слова: [М.Р. Суднік] // ПВ. — 2000. — № 93. — С. 2; Хрысціянскія храмы Ветрыншчыны // ПВ. — 2001. — № 57, 58; Багатая на ўраджай восень яе жыцця: [А.В. Яцкевіч] // ПВ. — 2001. — № 67. — С. 2; 3 кагорты юных абаронцаў Айчыны II ПВ. — 2002. — № 16, 17; Этнограф, гісторык, патрыёт: [А.М. Семянтоўскі] // ПВ. — 2002. — № 66 — С. 3; Даніна памяці. Генацыд яўрэяў у Ветрына // ПВ. — 2002. — № 89. — С. 3; Засталіся маладымі: [В. Біганава, Г. Вайтовіч] // ПВ — 2003. — № 22. — С. 7; Руплівец роднага слова: [Суднік М.Р. — дырэктар Інстытута мовазнаўства АН БССР] // ПВ. — 2003. — № 95. — С. 10; (разам з У. Яцкевіч) Добры чалавек: [М.М. Сівіцкі] // ПВ. — 2003. — № 100. — С. 3; Дзяцінства, растралянае вайной // ПВ. — 2004. — № 77. — С. 8; Настаўнік, камбрыг, дзяржаўны дзеяч: [Д.В. Цябут, камандзір партыз. брыгады] // ПВ. — 2004. — № 7475. — С. 7; Подзвіг маці: [Д.Р. Мялешка] // ПВ. — 2005. — № 99100. — С. 2; У гонар землякоўпісьменнікаў: [В. Гарбук, М. і С. Сямашкі] // ПВ. — 2006. — № 54, 56, 64; Яе вялікасць — маці // ПВ. — 2006. — № 33. — С. 5; Герой, які служыў Айчыне, не памірае: [генерал Я. Кульнеў] // ПВ. — 2007. — 24 ліп. — С. 4.
Літ.: Гайвеновіч В. Па залах школьнага музею // ПВ. — 1999. — Ns 12. — С. 2; Лепешка А. Новых удач Вам Віктар Раманавіч // ПВ. — 2002. — № 13. — С. 2; Гайвеновіч В. Музей школы і роднага мястэчка
138
адкрыўсяўВетрынскай СШ//ПВ. — 2003. — № 10. — С. 2; Малашэня Л. Ветрына//НС —2004 №126С. 5; Гісторыкакраязнаўчыя чытанні ў Полацку // КГ. — 2006. — № 46 (159). — С. 2; Сучасныя беларускія краязнауцы // КГ. — 2007. — № 30 (191). — С. 2; Мацюшонак Т. Каб іншыя так любілі // Культура — 2007 — 3 ліст. — С. 1415. >
КАРАТКЕВІЧ (Нікіціна, Ватковіч) ВАЛЯНЦІНА БРАНІСЛАУНА (28.06.1934. с. Белаводскае Маскоўскага раёна, Кыргызстан — 28.02.1983), краязнаўца. Кандыдат гіст. навук (1965). Жонка пісьменніка У.С. Караткевіча. Скончыла БДУ (1956). Працавала навуковым супрацоўнікам у Ашмянскім краязнаўчым і Брэсцкім гісторыкакраязнаўчым музеях, выкладчыкам у БДПІ, ст. навуковым супрацоўнікам ў ІМЭФ АН БССР (19691983).
Даследаваластаражытнасці паморскай культуры натэрыторыі Беларусі, займалася вывучэннем гарадоў. Брала актыўны ўдзел у стварэнні «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі», з’яўлялася членам рэдкалегіі. 3 мэтай падрыхтоўкі тома, прысвечанага Віцебскай вобл., праводзіла даследаванні раёнаў і гарадоў гэтага рэгіёна. Праводзіла археалагічныя даследаванні Ушацкага, Чашніцкага раёнаў. Аўтар амаль сотні артыкулаў у «Зборы помнікаў гісторыі і культуры», прысвечаных помнікам археалогіі, архітэктуры, славутым землякам, героям Савецкага Саюза—ураджэнцам раёнаў і гарадоў Віцебшчыны. Аўтар кнігі «Памятнпкн нсторнн Внтебска» (1975).
КНІГІ ОНЛАЙН
