Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
ЗБОР П0МН1КАЎ
Тв.: Памятннкн нсторнн Внтебска. — Мн.: Полымя, 1975. — 24 с' Уводзіны // ЗПГіКБ. Віцебская вобл. — С. 3839; (разам з А.А. Воінавым) Ансамбль вуліцы Кірава // Тамсама. — С. 47; Будынак, у якім быў створаны ваеннарэвалюцыйны камітэт//Тамсама, —С. 4950; (разам зТ. Чарняўскай) Губернатарскі палац//Тамсама. — С. 5253; Дом, уякім знаходзіўся Віцебскі Савет рабочых і салдацкіх дэпутатаў // Тамсама. — С. 5354; Мемарыяльная дошка У.І. Леніну //Тамсама. — С. 69; Месца паўстання гараджан у 1623 г. // Тамсама. — С. 70; Радзіма I. Бескіна // Тамсама. — С. 82; Радзіма Р Жалезняка // Тамсама. — С. 8283; Радзіма А. Маўзона // Тамсама — С 83' Радзіма П. Нікіфарава // Тамсама. — С. 83; БелДРЭС // Тамсама. — С. 99; (разам з А. Кулагіным) Сядзіба (в. Высокае Аршанскага раёна) // Тамсама С. 103104; Радзіма А.А. Гейнэ // Тамсама. — С. 122; Брацкая магіла сав. воінаў і партызан (в. Саннікі Бешанковіцкага раёна) // Тамсама. — С. 130131; Воінскія могілкі (в. Узрэчча)//Тамсама. — С. 131132; МагілаУ. Сімацкага (г.п. Асвея)//Тамсама. — С. 162; Радзіма Кобзуна I. //Тамсама. — С. 164; Радзіма А.К. Антоненкі (в. Васькавічы Віцебскага раёна)//Тамсама. —С. 183; Радзіма М.Я. Нікіфароўскага//Тамсама —С 184' Аверчанкі (Гарадоцкі раён) // Тамсама. С. 215; Магіла А.Я. Казлова (в. Мяжа Гарадоцкага раена) // Тамсама. — С. 217; Радзіма П.В. Сухога // Тамсама. — С. 227228; Вайсковыя могілкі (г.п. Лёзна) // ?мС1ма~ С' 288; Мапла L Шляхценкі (в. Веляшковічы Лёзненскага раёна) // Тамсама. — С. 291; Радзіма Я.М. Фаміна (в. Калышкі) // Тамсама. — С. 295; Брацкія могілкі савецкіх воінаў (в. Смародзіна Лёз’ненскага раёна) // Тамсама. — С. 299; Брацкія могілкі (в. Чарніцы) // Тамсама. — С. 300; (разам з Т Чарняўскай) Забудова плошчы Леніна ў Полацку // Тамсама. С. 343344; Помнік У.М. Азіну // Тамсама. — С 347348' ^ЗІ^а ЛС' к.°Рнева 11 Тамсама. — С. 353; Радзіма Сімяона Полацкага // Тамсама. — С. 353; Радзіма Канашэнкі // Тамсама. — С. 376; (разам з Н.С. Ліхтаровіч) Сядзіба, месца працы Янкі Купалы (Старая Беліца) //Тамсама. — С. 407; Радзіма А. Рылько // Тамсама. — С. 418; Брацкія могілкі (г.п. Ушачы) // Тамсама. — С. 423; Дом, у якім размяшчаліся аператыўная група ЦК КП(б)Б і БШПР // Тамсама. — С. 423424' Курганны могільнік (Ушачы) // Тамсама. — С. 424; Месца размяшчэння партыз. брыгады імя В I Чапаева // Тамсама — С. 424425; Помнік Н.Л. Касцючэнка // Тамсама. — С. 425; Сядзіба (в. Арэхаўна Ушацкага £а^о1 'Тамсама' — С' 425426; Помнік ахвярам фашызму (в. Бабовішча Ушацкага раёна) // Тамсама. — С. 426, месца размяшчэння партыз. брыгады імя У.І. Леніна // Тамсама. — С. 427; Месца размяшчэня партыз. брыгады імя А. Данукалава // Тамсама. — С. 427; Гарадзішча, курганы (вв. Гарадзец3, Заазер’е, Замошша Усая, Чамярычына) // Тамсама. — С. 427, 428, 429; Брацкая магіла (в. Глыбачка Ушацкага раён’а) // Тамсама' ~ с,428; Ьрацкая мапла (вёскі Дубраўка, Жары) //Тамсама. — С. 428; 429; Месца стварэння Чашніцкай партыз. брыгады // Тамсама. — С. 429; Дом, дзе размяшчаўся штаб партыз. брыгады С.М. Кароткіна // Тамсама. — С. 430431; Месца размяшчэння штаба 1й партыз. брыгады А. Суворава // Тамсама. — С. 431' Месца стварэння партыз. брыгады імя ВЛКСМ // Тамсама. — С. 432; Месца спаленай вёскі (в. Мурагі) // Тамсама. — С. 433; (разам з Л.Г. Лапцэвіч) Мемарыяльны комплекс «Прарыў» // Тамсама. — С. 433435; Месца размяшчэння падпольнай друкарні падпольнай газеты «Прымежны калгаснік» // Тамсама. — С. 435; Дом дзе размяшчаўся штаб 16й Смаленскай партыз. брыгады //Тамсама. — С. 437; Дом, дзе размяшчаўся штаб партыз. брыгады «За Савецкую Беларусь» // Тамсама. — С. 439—440; Дом, дзе размяшчаўся штаб партыз. брыгады імя К. Варашылава // Тамсама. — С. 440; Месца стварэння атрада «Смерць фашызму» // Тамсама, Брацкая магіла, помнік вызвалення (г. Чашнікі) // Тамсама. — С. 442; Мемарыяльная дошка ў гонар Сенненскай партыз. брыгады // Тамсама. — С. 444; Гарадзішча, курганны могільнік, курган (в. Аўсянкі,
ГК’ТОРЫІ
I КУАЬТУРЫ ІІЕААРУСІ
wxcw вошсйь
139
Грынькі, Дварэц, Палітаддзел Чашніцкага раёна) // Тамсама; Месца стварэння Лепельскага партыз. атрада № 68 // Тамсама. — С. 445; Радзіма К.В. Кіркіжа // Тамсама; Мемарыяльная дошка падпольшчыкам і партызанам // Тамсама. — С. 446; Мемарыяльная дошка ў гонар Чашніцкіх падпольных райкомаў КП(б)Б, ЛКСМБ // Тамсама. — С. 447; Радзіма І.М. Красніка // Тамсама. — С. 448; Помнік воінам Айчыннай вайны 1812 г. (в. Копцэвічы Чашніцкага раёна) //Тамсама; Помнік Ф. Азміцелю // Тамсама. — С. 450; Месца жыцця і дзейнасці В.М. Цяпінскага // Тамсама. — С. 453; Замчышча, курганны могільнік: [в. Красамай Шумілінскага раёна] // Тамсама. — С. 468.
Літ.: Казлоўская М.М. Караткевіч В.Б. //Археалогія і нумізматыка Беларусі: энцыклапедыя. — Мн.; БелСЭ, 1993.— С. 311.
КАРАТКЕВІЧ УЛАДЗІМІР СЯМЁНАВІЧ (26.11.1930, г. Орша25.07.1984), выдатны беларускі пісьменнік. У нататцы закранем толькі тыя старонкі біяграфіі паэта, якія маюць дачыненне да вывучэння Віцебшчыны.
З’яўляўся вядучым праграмы «Спадчына», якая ішла на Беларускім тэлебачанні і асвятляла мінулае краіны: яе гісторыю, кнігі, адзенне, помнікі даўніны. Асобная перадачабылапрысвечана Полацку і Полаччыне. У рэспубліканскім перыядычным друку ўзнімаў праблемы аховы помнікаў даўніны, нацыянальнай спадчыны. Дбаў аб стварэнні ў БССР музею народнай архітэктуры і быту. У складзе экспедыцыі сектара «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» ІЭМФ АН БССР даследаваў Бешанковіцкі, Чашніцкі, Лепельскі раёны Віцебскай вобл. (2231.07.1971),
Бярэзінскі запаведнік (8.1971), Сенненскі раён (1975). Аўтар артыкула ў «Зборы помнікаў гісторыі і культуры» пра в. Ст. Беліца Сенненскага раёна. Удзельнік з’ездаў БДТАПГіК.
Жонка, Валянціна Браніслаўна Караткевіч. брала ўдзел у стварэнні «Збору помнікаў гісторыі і культуры Беларусі» як супрацоўнік ІЭМФ АН БССР.
Тв.: (разам з Н.С. Ліхтаровічам) В. Старая Беліца. Сядзіба, месца працы Янкі Купалы // Збор помнікаў гісторыі і культуры Беларусі. Віцебскай вобл. — Мн.: БелСЭ, 1985. — С. 407.
Літ.: Падарожжа ў будучую кнігу: У творчых лабараторыях землякоў // ВР. — 1972; Гілевіч Н. Уладзімір Караткевіч: Летапіс жыцця і творчасці // АГ.
КАРГЕР МІХАІЛ КАНСТАНЦІНАВІЧ (17 (ЗО).О5.1903, г. Казань 26.08.1976), савецкі археолаг і мастацтвазнаўца. Доктар гіст. навук (1959), прафесар (1949). Скончыў Петраградскі ўніверсітэт (1927). Працаваў у Ленінградскім універсітэце загадчыкам кафедры гісторыі мастацтва (19491973), загадчыкам (дырэктарам) Дзяржаўнай акадэміі гісторыі матэрыяльнай культуры (Ленінградскае аддзяленне Інстытута археалогіі АН СССР, 19531971). выкладаў у Акадэміі мастацтваў (19381950). Вывучаў славянарускую археалогію і гісторыю старажытнарускай культуры і мастацтва. 3 сярэдзіны 1950х гг. пад яго кіраўніцтвам былі здзейснены археалагічныя і рэстаўрацыйныя работы ў 20 гарадах. Даследаваліся старажытныя археалагічныя помнікі ў Тураве, Навагрудку, Ваўкавыску, Полацку (сярод іншых Бельчыцкі манастыр), царква Дабравешчання ў Віцебску. Лаурэат Сталінскай прэміі СССР (1952). Узнагароджаны ордэнам Леніна.
Тв.: Храмусыпал ьнмца в Евфроспньевском монастыре в Полоцке// СА. —1977. — № 1; Отчет о раскопках Полоцкой археологпческой экспеднцнй Мнстнтута нсторпп АН БССР в 1957 г. // Архіў Інстытута гісторыі НАН Беларусі. Спр. 25; Отчет об археологнческнх раскопках, проведенных Архптектурноархеологнческой экспедйцпей Ленпнградского государственного уннверсптета в г. Полоцке в 1961 г. // Тамсама. Спр. 119; Отчётоб археологнческмх раскопках, проведённых Архптектурноархеологнческой экспедпцней Ленмнградского государственного уннверсптета в г. Полоцке в 1962 г. // Тамсама. Спр. 166; Отчёт об археологнческнх раскопках, проведённых Архнтектурноархеологнческой экспедпцней Ленннградского отделення Ннстнтута археологнн AH СССР н Ленннградского государственного уннверснтета в г. Полоцке в 1964 г. // Тамсама. Спр. 251; Отчёт о раскопках рунн древнего храма на Верхнем замке Полоцка в 1967 г. // Тамсама. Спр. 308.
Літ.: Вагнер Г. К., Кнрппчннков A. Н., К 60летню М. К. Каргера // СА. —1963. — № 4; Кнрпмчннков А.Н. К 70летню М.К.Каргера//Культура средневековой Русп. Л., 1974; Булкнн В.А. Каргер М.К.: [электронны рэсурс]. СПб.: Энцнклопедпя, 2005. — Рэжым доступу: // www.encspb.ru/article.php?kod=2804015105.
КАРЖАНЕЎСКАЯ АЛА БРАНІСЛАВАЎНА, настаўнік гісторыі і геаграфіі, кіраўнік этнаграфічнага пакоя ўшколе в. Гірэйша Браслаўскага раёна. Стварылаэтнаграфічны пакой пры школе, у якім маюцца раздзелы: «Пляценне», «Рукадзелле. вышыўка, ткацтва», «Ганчарныя вырабы» і інш. Гурткоўцамі створаны працы «Летапісанне Грытунскай школы», «Летапісанне саўгаса “Відзаўскі”» і інш.
Літ.: Каржанеўская А. Нашы жыццёвыя карані // БЗ. — 2001. — № 21. — С. 2.
140
КАРНІЛОВІЧ ЭДУАРД АЛЯКСАНДРАВ1Ч (5.04.1936, в. Любанічы Талачынскагараёна Віцебскай вобл.), гісторык. Кандыдат гіст. навук (1971). Скончыў факультэтжурналістыкі БДУ (1965), аспірантуру БДУ (19691971). Працаваў інструктарам Талачынскага райкама ЛКСМБ (1954—1955), сакратаром камітэта камсамола Мінскага будтрэста № 4, інструктарам Сталінскага райкама ЛКСМБ г. Мінска(19591961), рэдактарам, ст. рэдактарам маладзёжных праграм Беларускага тэлебачання (19621964), інструктарам МінскагаабкамаЛКСМБ (1965—1966), загадчыкам кабінета філасофіі і навуковага камунізму, выкладчыкам БТІ (19661971), ст. выкладчыкам, дацэнтам кафедры навуковага камунізму (пазней паліталогіі) БІНГ (БДЭУ) (з 1971).
Даследуе ўдзел ураджэнцаў Беларусі ў дзяржаўным кіраўніцтве. рэвалюцыйным руху ў царскай Расіі. біяграфіі беларускіх палітычных дзеячаў XX ст., у прыватнасці, Віцебшчыны. Аўтар прац «Рэвалюцыяй прызваныя» (1980), «Людзі рэвалюцыйнага подзвігу» (1985). Складальнік зборнікаў (разам з
Э.А. Забродскім) успамінаў ураджэнцаў Беларусі. сярод якіх ёсць дзеячы з Віцебшчыны, пра падзеі Кастрычніцкай сацыялістычнай рэвалюцыі 1917 г. («У жалезных батальёнах рэвалюцыі», 1987).
Працаваўу ДАВВ змэтай выяўлення матэрыялаў праўраджэнцаўВіцебшчыны для кнігі «Грамадскапалітычныя дзеячы Беларусі (19001941 гг.)»: В.А. Арцымовіча, А.І. Дзякава, Ю.П. Жаўлевіча, А.К. Марусевіча. Л.В. Пятражыцкага, А.Г. Сліттэн, Ф.Я. і М.Я. Цыганковых, М.В. Цясленкі і інш. Шэраг матэрыялаў пра рэвалюцыянераўземлякоў апублікаваў у кнігах «Памяць» гарадоў і раёнаў Віцебскай вобл., мясцовых перыядычных выданнях Віцебшчыны, напрыклад, артыкулы «Наркам працы» (А.М. Ціхан), «Пад імем “швітурыс”» (С.С. Турла) і інш.
КНІГІ ОНЛАЙН
