Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: Кнігі: Энцнклопедня русского авангарда. — Мн.: Экономпресс, 2003. —416 с.; Театральная культуоа Внтебцнны XX века. — Внтебск: ВГУ, 2009. — 180 с.
Артыкулы у навуковым друку: Стнлнстнческне особенноста нгры коласовскнх актёров 7090х гг. // Матеме^УнаР науч.творч. конф. БГАДТ нм. Якуба Коласа «Беларускае акцёрскае мастацтва», Внтебск 2021 ноября 1996 г. / БГАДТ нм. Якуба Коласа; под ред. Р.Б.Смольского. — Мн., 1997 — С 7588’ IFMC в Внтебске//Дналог Карнавал. Хронотоп. — 1997. — № 4. — С. 152163; «...Толькі гэтым і жывы»’’[творчы партрэт народнага артыста СССР Ф.І. Шмакава] // Мастацтва. —1997 — № 7 — С 24’ Архнтектура белорусскнх храмов эпохн барокко // Веснік ВДУ. 1997. № 1 (3). С. 3841; Віцебская прасторачас Казіміра Малевіча: [аналіз перфомансаў 2га Міжнароднага пленэра «Малевнч. УНОВНС. Современность»] // Мастацтва. —1998. — № 12. — С. 67; Лабораторня пространства н временн: [Пленэры «Малевнч. УНОВНС». Современность п фестмвалм IFMC в Внтебске] // Малевнч. Класснческнй авангард. Внтебск. 2. — Внтебск: Нздво Н.А. Панькова, 1998. — С. 6777; Внтебское пространствовремя Казнмнра Малевнча // Дналог Карнавал Хронотоп. 1998. № 3 — С. 166173; «Шагал... Шагал...»: спектакль В. Барковского на фоне Вмтебска // Малевнч. Класснческнй авангард. Внтебск. 5: сб. науч. ст. — Внтебск: ВГУ, 2002, — С. 112123’ Вн^кСачкРПетарбурп Дналог художественных пространств во временн // Матерналы IV междунар. науч' конф. «Восточная Европа: феномен Балтнн», СанктПетербург, 2728 февраля 2004 г. / СанктПетербург. гос. унт, редкол.: Ю.Н.Романов [н др.]. — СПб., 2004. — С. 160165; Крэатыўная энергія горада’ [аналіз творау, паказаных на IFMC за апошнія дзесяць гадоў // Мастацтва. — 2006. — № 9. — С. 4851; (разам з □ Д спектакль «Несцерка»: Хронотоп театрального пронзведення // Ученые запнскн
у. — 2006^— Т. 5. — С. 148169; Малевнч н конец класснческого нскусства // Матерналы междунар. науч,теорет. конф. «Актуальные проблемы нз нсторнн прошлого й современностн», Внтебск, 21 октября 2007 r. / редкол.: В.А Космач [к ДР ] — Вмтебск: ВГУ, 2007. — С. 374375; Оіцуденне пространства: [Внтебскнй пернод Казнмнра Малевнча] // БД. 2008. № 2. С. 9499; IFMC і Віцебск: 20 год разам: [аналіз міжнароднага фестываля сучаснан харэаграфіі] // Мастацтва. — 2008. — № 2. — С. 2829; Об нсторнн создання выстав
147
км, посвяшенной 75летпю Коласовского театра // Матэрыялы навук. канф. «90 год Віцебскаму абласному краязнаўчаму музею», Внтебск, 3031 октября 2008 г. / редкал.: Г.У. Савіцкі [і інш.]. Мн.. Медысонт 2009. — С. 371379; Коласовская драматургня на Коласовской сцене // Веснік ВДУ. — 2009. —_№ 2 (52). — С. 106112.
Літ: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Катовіч Т.В. (26.01.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара, Спмсок опублпкованных работ Т.В. Котовнч (26.01.2010)//Тамсама.
КАХАНКА УЛАДЗІМІР ПЯТРОВІЧ (20.04.1975, г. Сян; но Віцебскай вобл.), архівіст. Скончыў факультэт беларускай філалогіі і гісторыі ВДУ (1998). Працаваў настаўнікам гісторыі і грамадазнаўства ў СШ № 1 г. Сянно (1998—2000). навуковым супрацоўнікам, загадчыкам аддзела навуковага выкарыстання і публікацыі дакументаў ДАВВ (з 2000).
Краязнаўствам стаў займацца пад час працы ў школе. Пэўны ўплыў фарміравання цікавасці да гісторыі роднага краю аказаў настаўнік СШ № 2 г. Сянно В.В. Бандарэвіч. Займаецца даследаваннямі гісторыі і культуры Віцебшчыны ў межах выканання прафесійных абавязкаў навуковага супрацоўніка ДАВВ. Праводзіць выяўленне дакументаў па гісторыі арганізацый і ўстаноў Віцебскай вобл. Даследуе развіццё архіўнай справы на Віцебшчыне. Арганізатар шэрагу выстаў ДАВВ. Актыўна ўдзельнічае ў рэгіянальных, рэспубліканскіх і міжнародных
канферэнцыях (з 2001). Бярэ ўдзел у працы Віцебскага аддзялення археаграфічнай камісіі Белкамархіва. з 2005 г. — яе навуковы сакратар. Аўтар артыкулаў у навуковым і перьіядычным друку на краязнаўчую тэматыку. Лічыць, што займаецца краязнаўчай працай толькі па родзе сваіх прафесійных абавязкаў. Адзначае, што сапраўдны краязнаўца гэта асоба, якая вывучае і распаўсюджвае веды пра свой край асэнсавана і мэтанакіравана.
Тв ■ Артыкулы ў навуковым друку: Свндетельствуют документы. К 60летню начала Велнкой Отечественной войны//Віцьбічы. — 2001. — 21 чэрв.; Развнтне архнвного дела на Внтебіцнне в 19441991 гг.// Вктебідйна архмвная: Нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002.—С. 2940; (разам з В.В. Шарэнда) 80 лет Внтебской прокуратуре // Взгляд нз прошлого в будушее. — С. 739; Передача дореволюцмонных фондов государственного архмва Вмтебской областн в Центральный государственным нсторнческмй архмв БССР // Нсторня м культура Европы в контексте становленмя н развнтня регнональных цнвнлнзацнй н культур..., Внтебск, 2003. — С. 405406; Да пытання аб лёсе архіўнай спадчыны Віцебшчыны ў гады Вялікай Айчыннай вайны II Віцебшчына ў гады Вялікай Айчыннай вайны: матэрыялы рэспубліканскап навуковапрактычнай канферэнцыі, 24 чэрвеня 2004 г. — Віцебск: ВДУ, 2004. — С.8085, Реэвакуацмя документов архмвов Внтебцмны, вывезенных во время Велмкой Отечественной войны //Быу подзвіг. I бьіла Перамога: матэрыялы архіўных чытанняў, прысвечаных 60годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннам вамне, Мінск, 12 мая 2005 г. / адк. рэд. Ю.У. Неясцяровіч, У.В. Фядосаў. — Мн.: БелНДІДАС. — С 101107; Полоцк в первые мнрные днп II Выстоялм м победплп: Свндетельствуют архнвы. Вмтебск. I У I ABO, ZUU5. С. 2628; Оршаніцнна в первые мнрные днн//Тамсама. — С. 3235.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Ад губерні да вобласці два стагоддзі // Віцьбічы 4002. 12 сак.; Я. Купала ў «Віцебскім рабочым» // ВР. — 2002. — 6 жніўня; Якуб Колас і «Віцебскі рабочы» // ВР___2002. —19 ліст. — С. 6; Новое о Доваторе // НС. — 2003. — № 45. — С. 6; Первые мпрные днм сорок четвертого...//ГС.—2007. — №46. — С.1,7.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Каханка У.П. (29.09.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
КАХАНОЎСКІ ГЕНАДЗЬ АЛЯКСАНДРАВІЧ {Габрук Верасень, Г. Гак, Г Дамашовец, Г. Канстанцінау) (8.01.1936, в. Дамашы Маладзечанскага пав. Віленскага ваяв. (цяпер Маладзечанскі раён Мінскай вобл.) — 15.01.1994, пахаваны ў в. Насілава Маладзечанскага раёна), беларускі гісторык, краязнаўца. археолаг, фалькларыст, музеязнаўца, папулярызатар краязнаўчай і музеязнаўчай навукі. Доктар гіст. навук (1992). Вучыўся ў школе і адначасова працаваў у сельскай гаспадарцы. Скончыў Насілаўскую сямігодку (1952), СШ у в. Лебедзева (1955), гісторыкафілал. факультэт Маскоўскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя У.І. Леніна (1963). Працаваў настаўнікам у Ленкаўскай васьмігадовай школе і ў СШ г. Маладзечна, навуковым супрацоўнікам, намеснікам дырэктара па
навуковай рабоце, дырэктарам Мінскага абласнога краязнаўчага музея (Маладзечна) (19641981), навуковым супрацоўнікам Інстытута мастацтвазнаўства. этнаграфіі і фальклору АН БССР (19811991). загадчыкам аддзела краязнаўства ў Нацыянальным навуковаасветным цэнтры імя Ф. Скарыны (1991). Завочна скончыў аспірантуру пры Інстытуце гісторыі АН
148
БССР. Ініцыятар стварэння і старшыня Беларускага краязнаўчага таварыства (1989). Член Саюза пісьменнікаў СССР (1986).
Пад час навучання ў інстытуце кіраваў зямляцтвам студэнтаўбеларусаў. Сустракаўся з Уладзімірам Дубоўкам. Канстанцыяй Буйло, Мікалаем Улашчыкам і інш. 3за сваёй патрыятычнай пазіцыі ў канцы 19601970х быў абвінавачаны ў нацыяналізме, звольнены з працы. Толькі дзякуючы ўмяшанню Г. Бураўкіна, Я. Брыля, 1. Новікава, М. Танка, гісторыкаў М. Ткачова і М. Чарняўскага быў адноўлены на працы, аднак не меў магчымасці выязджаць за мяжу.
V друку з краязнаўчымі артыкуламі пачаў выступаць з 1962 г. Аўтар кніг нарысаў «Маладзечна» (1971), «Вілейка» (1974). «Адчыніся, таямніца часу» (1984). «Повязь часоў» (1985), а таксама асобных нарысаўдаследаванняў пра невядомыя факты з жыцця і творчасці Я. Купалы —«На запаветнай зямлі»(1974) — і М. Багдановіча —«У родным краі»(1983). Аўтар манаграфій «Археалогія і гістарычнае краязнаўства Беларусі XVIXIX стст.» (1984). «Маладзечна, 600 гадоў» (1988), «Беларуская фалькларыстыка. Эпоха феадалізму» (з Л. Малаш і К. Цвіркам, 1989), «Прадвесне навукі» (1990). Складальнік і аўтар прадмовы зборніка «Гэй, смалі, страляй, маланка. Сатыра і гумар Заходняй Беларусі 19201939 гг.» (1989). Адзін са складальнікаў і аўтараў літаратурнамастацкіх календароў «Кола дзён» (1987, 1988), «Беларускі каляндар 1991» (1990), «Наш край» (1990).
Шэраг матэрыялаў краязнаўчага характару прысвечаны Віцебшчыне. Манаграфія 5<^Рхеапог^.я ' гістарычнае краязнаўства Беларусі ў XVI—XIX стст.» утрымлівае шмат шфармацыі пра персаналіі краязнаўцаў XVIIXIX стст., якія вывучалі Віцебшчыну. Некаторыя артыкулы надрукаваны ў кнігах «Памяць» гарадоў і раёнаў Віцебшчыны, навуковых і перыядычных выданнях краіны.
Узнагароджаны медалём Ф. Скарыны (1992).
Тв.: Археалогія і гістарычнае краязнаўства Беларусі ўXVIXIXстст. — Мн.: Навука ітэхніка 1984. —120 с ■ Віцебскія паўстанцьі// ЛіМ. — 1984. — 22 студз.; Вандраванні // Маладосць. — 1984. — № 10; Лёзненскія сцежкі Аляксандра Рыпінскага // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Лёзненскага раёна — Мн ■ ЬелЭн, 1992. — С. 3334; Паэтдэмакрат з Віцебшчыны // Тамсама. — С. 3435
Літ.: Генадзь Каханоўскі // Беларускія пісьменнікі: біябібліяграфічны слоўнік' у 6 т. Т 3 — Мн 1994 — с 213215; Чарняўскі М. Памяці адраджэнца // Культура. — 1994. — 19 снеж.; Кенька М. Збіральнік скарбаў мінуўшчыны // Падарожнік. — 1997. — № 4; Мальдзіс А. Ён валодаў таямніцай часу // Звязда — 1996 — 11 студз.; Саламевіч Я. Руплівец//ЛіМ. — 1996. — 29 снеж.
^АЦОВІЧ БАРЫС САМУІЛАВІЧ, аўтар кнігі «Памяць. Докшыцы — Парафьянава», у якой апісваецца лёс яўрэяў Докшыччыны ў Другой сусветнай вайне, прыводзіцца спіс знішчаных фашыстамі яўрэяў м. Докшыцы.
Тв.: Памяць: Докшыцы Парафьянава. — ТэльАвів, 1990.
Літ.: Чысцякоў М.Д. Вяртанне ў Докшыцы //РВ. — 1992. — № 31. — С. 2.
КВЯЦІНСКІ ПЁТР ПЯТРОВІЧ (22.09.1946), краязнаўца, грамадскі дзеяч, урач. Скончыў СШ № 13 у г. Полацку, Полацкае медвучылішча (1971), ВДМІ (1978). Працаваў педыятарам у г. Новаполацку, загадчыкам урачэбным участкам в. Каханавічы Верхнядзвінскага раёна. У пачатку 1980х гг. арганізаваў клуб «Белыя вароны» і актыўна распачаў грамадскую дзейнасць пад дэвізам «Усе абражаныя, непрызнаныя, нямоглыя і хвоРЬІЯ паД маё крыло». У клуб уваходзяць асобы, якія маюць жаданне пісаць вершы, прозу, займацца жывапісам, аднак не ўваходзяць у афіцыйныя дзяржаўныя і грамадскія арганізацыі. Клуб ладзіць веласіпедныя вандроўкі па Верхнядзвіншчыне, Беларусі, дапамагае выдаваць зборнікі вершаў, аказвае маральную дапамогу. Членаў клубабольш за 300 па ўсёй Беларусі. Аўтар артыкула ў кнізе «Памяць» Верхнядзвінскага раёна, артыкулаў у «Краязнаўчай газеце», «Народным слове».
КНІГІ ОНЛАЙН
