Надзвінне
Выдавец: Полацкае кніжнае выдавецтва
Памер: 263с.
Полацк 2010
Сяк-так прывязаўшы неслухмянымі рукамі шпагат да ручак сумкі. я волакам пацягнула свой бясцэнны груз па коўзкай сцежцы.
Праз некаторы час мяне дагнала незнаёмая жанчына: «Давайце я дапамагу вам, бо так кепска, калі цяжка, а дапамагчы некаму!» - сказала яна. Дзякуючы дапамозе добрай «самарыцянкі» частка дарогі да дому была адолена.
Я не памятаю, як я, сцяўшы зубы, прайшла астатнія дзясяткі метраў - бы ў забыцці, як паднялася па лесвіцы на свой паверх...
Сын дзесяці гадоў ды сабака Том сустрэлі мяне ў кватэры. Хлопчык сцягнуў пальчаткі з нягнуткіх рук, боцікі - са здранцвелых ног, дапамог зняпь паліто. Я стала хадзіць няўклюднай, хісткай хадой па пакоі, каб разагрэць ногі. Пачаўся нясцерпны боль у за-марожаных пальцах. Я ціхенька падвывала на хаду. Гэта скуголенне выклікала абурэнне маёй старэйшай дачкі: я выглядала, пэўна, не вельмі эстэтычна. Горкая крыўда раптам захліснула мяне. Я села на зэдлік, а ў вачах зашчыпала, бы перац трапіў. 3 грудзей маіх вырваўся ні то стогн, ні то ўсхліп... Тут жа аднекуль узнік мой рыжы коллі. Ен устаў на заднія лапы, абхапіўшы мяне пярэднімі, і лізнуў у шчаку, па якой паўзла гарачая сляза. Потым паглядзеў мне прама ў
-227-
вочы разумнымі карымі вачыма і лёг на мае ногі. А я запусціла ў яго пышную грыву свае чырвоныя каляныя пальцы, і паціху боль і холад сталі пакідаць мае змучаныя рукі-ногі і гаротнае сэрца...
Лекавая працэдура
Мужчына ледзьве прыйшоў з работы: скруціў радыкуліт. Стогнучы і крэкчучы, чалавек дабраўся да канапы і з выразам пякельнай мукі на твары застыў на ёй. Мабыць, надоўга...
Жонка бегала вакол, стараючыся хоць шчырым спачуваннем аблегчыць стан мужа.
Прыйшла сяброўка. Канешне, размовы віліся вакол немі-ласэрнага захворвання. I тут была выказана дзіўная парада: трэба чалавека ў лазню, ды папарыць венікам з крапівы. Сяброўка аў-тарытэтна заявіла, што больш дзейснага сродку ад радыкуліту ні ў адной аптэцы ні за якія грошы не купіш. На тым і пагадзіліся.
На другі дзень - a то быў выхадны - яны былі ў вёсцы, у сваякоў. Мэта прыезду была аб’яўлена, лазня цеплілася, крапіва збіралася. Працэс, як кажуць, пайшоў...
I вось лазня была гатова, з усёй шчырай душой напаленая, новая, чыстая. Гарачыня - аж скура, здавалася, шкварчэла!
Муж і жонка з крапіўным венікам падаліся да лазні - першыя, на самы гарачы дух. А трэба сказаць, што муж быў чалавекам добрага росту ды й вагой кілаграмаў сто дваццаць, а кабета - малога росту і камплекцыі не ўнушальнай. Бывае ж так...
Мужчына, крэкчучы, запоўз на палок: Сахара ці тая ж Гобі - адпачываюць! Аж вочы гарэлі ад спякоты! Кабета палівала мужа прахалоднай вадой. Потым адчыніла люшку і з размаху чохнула кіпенем на каменні. I тут... з характэрным гукам з адтуліны вы-рываўся вялізны слуп пару і чарнюткае сажы. Мужчына ў імгненне з
-228-
бела-ружовага стаў чорным, бо ўся сажа роўна лягла на распластанае па палку цела...
Жонка, глянуўшы на справу рук сваіх, абрушылася на падлогу ў нястрымным рогаце. Муж, нічога не разумеючы, сярдзіта зыркаў на жонку, бы той арап Пятра Вялікага, бліскаючы бялкамі вачэй на чорным твары. Потым і ён зразумеў, у чым справа. 1 рогат загучаў дуэтам.
Калі адсмяяліся, жанчына паднялася з падлогі і аберуч аб-хапіла лекавы венік: аслабеўшыя ад смеху рукі ледзьве яго трымалі. Пачалася лекавая працэдура.
Муж, у чорным суропе, ляжаў на палку. Жонка з усяе сілы. на якую была здатная, хвастала яго па спіне венікам з крапівы. Бедны завываў, стагнаў, верашчаў, вохкаў, ёрзаў на палку. Але жанчына была няўмольная...
Нарэшне, калі сілы зусім пакінулі кабету, экзекуцыя была скончана. Мыцца сіл ужо не было...
Ну. і што вы думаеце? Ці варга было прымаць такую жор-сткую лекавую працэдуру? Кажу вам: варта!
Пятнаццаць гадоў таму, як радыкуліт забыўся пра таго мужыка, а мужык - аб радыкуліце. Рэкамендую!
Ты ў мяне адзіны
Іду нетаропка лясною сцяжынкай. У прыродзе бушуе май. Салаў’і з зязюлямі не змаўкаюць. Кветкі выбягаюць з лесу насуст-рач. Лістота нешта радасна шэпча...
Цеплыня ў паветры і на душы.
Толькі ў гэтую часіну бывае такая пяшчотная зеляніна, такія кучаравыя, трапяткія вершаліны дрэў, кустоў і дрэўцаў. Усё
-229-
хвалюючае, трапяткое, кранаючае нейкія таемныя струны душы. Калі я падымаю вочы ад кветак і гляджу на юную лістоту шапаткіх бяроз, то бачу ўдалечы вялікія празрыста-зеленаватыя вочы. Гэта вочы лесу, мая, прыроды, маёй радзімы.
I гэта - твае вочы.
Яны глядзяць праўдзіва і пяшчотна, як калісь, прама ў мае вочы, у маю дуіпу...
Мы ніколі не хадзілі разам гэтым гаем. Але я чую тваё ды-ханне і твае лёгкія крокі. У йіхім журчанні ручая я чую твой пры-глушаны смех... Ты побач!
Мільгаюць лятучыя хуткія цені і яркія промні сонца - нібы гульня ў іх такая: прабягаюць адно за адным па кветках, па сцежцы... А вочы твае нішто не можа схаваць, закрыць. Яны вядуць мяне па гэтым свеце і бласлаўляюць: праўдзівыя, ласкавыя, родныя.
Дзякуй табе, каханы.
••*в!ЦЙ9*“
Хуткая плынь
Як часам магутная хуткая плынь падрывае круты бераг і падаюць у ваду каменне, дзірваны, пясок і стромкія сосны ўверх каранямі, так абрушылася разам жыццё Ірыны.
На сёмым годзе існавання разваліўся шлюб. На руінах яна засталася з трыма дзецьмі, амаль без заробку, без пастаяннага месца працы.
Але збіла з ног жанчыну раптоўная смерць бацькі, які быў святлом яе жыцця.
Ірына адчула сябе нібы ў кокане, спавітая адчаем і ўнутраным болем. Жыццё страціла колер і сэнс.
1 аднойчы...
-230-
Божа, што яна тут робіць — у злінялым бальнічным халаце, на жалезным, прыкутым да падлогі ложку?.. Што гэта за няшчасныя вакол яе?.. Крыкі, стогны, жахліва-бязглузды смех, рыданні...
Маладая жанчына з тварам-маскай, з шырокімі проразямі вачэй паўзе пад ложак... «Чаго гэта яна?» - спалохана пытае Ірына ў дзвюх жанчын, якія наглядаюць за гэтымі гаротнікамі. «Ат, яе месца там», - махнула рукой адна з іх.
Ірына сядзіць на ложку, падкурчыўшы ногі, уціскаючыся ў халодны мур сцяны, сабраўшыся ў камячок, бы хочучы стаць як мага меней, а ці знікнуць зусім. Нястрымныя слёзы ручаямі цякуць па яе твары. Гэта слёзы жаласці і болю за гэтых бедалаг і ... страху.
Няўжо ў гэтай «назіральнай палаце» прыдзецца правесці ноч?!
Але нялітасцівы лёс злітаваўся над жанчынай: спагадлівая санітарка перавяла Ірыну ў «ціхую» палату, дзе лячыліся хворыя на шызафрэнію.
На самой справе ў палаце было ціха: усе сем жанчын моўчкі нерухома ляжалі на сваіх ложках. Злавесныя чырвоныя промні заходзячага сонца прабіваліся праз высокае акно з кратамі, робячы асяроддзе трагічным.
З’яўленне Ірыны засталося без увагі. Яна хуценька ўтулілася ў тонкую коўдру, скруціўшыся абаранкам, і заціхла таксама. Жаль і жах тонка трымцелі ў яе душы.
Назаўтра (і яшчэ шмат бясконцых дзён) пачалося лячэнне і існаванне па нязвыклым рэжыме, у гэтым «доме скрухі», сярод няпрадказальных істот.
Прайшло многа год. Здаецца, усё стала «на кругі свая», але... Калі Ірыне сніцца эпізод з яе «бальнічнай» балючай гісторыі, яна прачынаецца з мокрым ад слёз тварам.
-231-
Мнханл Шннтко
«Оба парня смелые, оба хорошй...»
*ТХ™пгтгтутгітпггтч-тіггг^
Команда молодостн нашей
Однажды, сйдя на трнбуне стадйона й наблюдая вялотеку-іцую нгру «нашйх» с протввннком, я вспомннл далёкне семйдесятые годы...
Первый телевйзор маркн «Нёман» находйлся в доме пред-седателя колхоза, куда рвалнсь деревенскне пацаны, чтобы болеть за сборную Союза йлй мйнского «Дннамо». Былй средн сорванцов свой Стрельцовы, Яшнны, Малофеевы...
Пацаны самн ставнлн ворота на деревенском выгоне, поку-палй в складчнну мяч, который гонялн до темноты, получая от родн-телей подзэтыльнйкй за разбйтые ботннкн, купленные на «жйдкую» валюту, а от учнтелей - двойкн за невыученные урокн.
А какйе проводвлйсь футбольные турнлры: улнца на улнцу, деревня на деревню!.. В ннх погрешностн судейства йсправлялнсь потасовкамн й разбнтымн носамн судей.
В болелыцйках недостатка не было, й «...каждый рыцарь желал заслужнть улыбку своей возлюбленной». Но это уже йз Вальтера Скотта...
-232-
й вот о борьбе за улыбку красавнцы Настн: отлйчнйцы, комсомолкй. спортсменкм - н пойдёт наш рассказ.
«Оба парня смелые, оба хорошй»: рыжмй пройдоха Вася й спокойный застенчнвый Вова - глубоко н надолго утонулм в сйневе озёр её глаз. Во время футбольных матчей красавйца одннаково выражала бурный восторг после каждого забнтого мяча её поклоннйкамй. He помню, в каком классе: то лн в десятом, то лн в девятом, - наша школьная команда вышла в фйнал средн школ рай-она. Соперннк попался грозный - команда городской школы...
На соревнованне в райцентр добйралйсь мы в кузове гру-зовнка, который любезно предоставнл нам председатель колхоза. Вместе с командой ехала й красавнца Настя, которая должна была заіцшцать честь школы в лёгкой атлетнке. Деревенскяе фанаты до-бнралнсь до городка, кто как мог...
Вот наконец й городской стэдйон. Первымй выступалй легкоатлеты, й вскоре через охрнпшнй пронгрыватель отгремелн фанфары в честь победнтелей Королевы спорта, средй которых была й красавмца Настя...
Стаднон освободйЛй для футбольного мачта, н ребята по-бежалн за спортйвной формой к грузовнку, на борту которого уже сйдел Вася. Он стал передавать йз кузова сумкй й торбы с трусамн й майкамм... Был обслужен й подбежавшнй друг — соперннк Вова.
Под рёв й свйст трйбун начался матч. йгра у нашйх не за-ладйлась с самого начала. Городскне, как более технйчные н сы-гранные, сразу разрушнлм нашу заіцйту. Два гола былн забнты за какне-то десять мннут. Третйй гол был вопросом временн...
«Крестьяне» затосковалн й вошлй в глубокую заіцйту, a городскне продолжалй наглеть н свйрепствовать у нэшйх ворот. Впередн замаячнло с крупным счётом позорное пораженйе. н спас-тй сйтуацню могло только чудо...
КНІГІ ОНЛАЙН
