Выдавец: Беларуская Энцыклапедыя імя Петруся Броўкі
Памер: 592с.
Мінск 2000
Систематически разъяснялись успехи Красной Армии на всех фронтах Отечественной войны.
Перед наступлением в полку были проведены митинги под развернутым боевым знаменем полка. На этих митингах прочитано обращение Военного совета армии. Заместитель коман-дира полка по политчасти подполковник Сидоров прямо и открыто сказал людям суровую правду: «Путь на правый берег Днепра труден. Жертвы неизбежны. Но Родина никогда не забудет тех, кто не пожалел ни сил, ни жизни при выполнении этой сложной задачи. Поэто-
168
[пла вайна народная
му — ни шагу назад. Раненым оказывать помощь за Днепром, а убитых будем хоронить на правом берегу Днепра. Я еду с вами, товарищи. И если я проявлю неустойчивость и тру-сость — каждый из вас имеет право и обязан застрелить меня на месте. Трусам, паникерам никакой пощады! Живыми или мертвыми, но обязательно быть на правом берегу Днепра — вот наш лозунг».
Полк успешно выполнил боевую задачу. Накануне дня, назначенного для форсирования Днепра, лодки перетянули с озера, на котором производилась тренировка, к берегу Днепра. Там их замаскировали. Это было проделано ночью,а1 с рассветом, как только был подан сиг-нал, лодки быстро спустили на воду. Каждый знал свое место, номер лодки, поэтому посадка была проведена без промедления. Подполковник Сидоров был ранен в момент посадки. Но несмотря на это, он вместе с командиром 2-го стрелкового батальона капитаном Кулепювым Иваном Захаровичем, членом партии, переправился на западный берег Днепра с первым де-сантным отрядом. За день бойцы капитана Кулешова уничтожили до 300 вражеских солдат и офицеров, взяли в плен 3-х солдат, захватили 9 станковых и 11 ручных пулеметов, отра-зили многочисленные контратаки противника. Парторг батальона ст. лейтенант Рындин Па-вел Акимович, комсорг батальона ст. сержант Постелюк Александр Павлович, заместитель командира батальона по политчасти Шевелев Николай Артамонович, коммунисты и комсо-мольцы полка показали личный пример геройства и отваги, воодушевили бойцов на подвиги.
В 193-й Краснознаменной стрелковой дивизии первым переправился через Днепр 1-й ба-тальон 683-го стрелкового полка. В составе этого батальона 20 коммунистов и 17 комсомоль-цев. Руководил переправой командир батальона майор Нестеров Владимир Федорович, член партии. Вместе с батальоном переправились заместитель командира батальона по политчасти ст. лейтенант Куксин, парторг батальона лейтенант Цымбал Иван Васильевич; комсорг ба-тальона мл. лейтенант Мордасов, агитатор полка капитан Кудыков.
Отважно действовали парторги и комсорги рот этой дивизии. Одна лодка, в которой пе-реправлялась группа бойцов 5-й стрелковой роты, была разбита миной. Парторг роты стар-шина Мясоедов крикнул: «Не робейте, товарищи, все равно доберемся до правого берега!» И люди, бросаясь в холодную воду, плыли вперед к правому берегу Днепра. У самого берега парторг Мясоедов был сражен вражеской пулей...
В 106-й Забайкальской стрелковой дивизии комсорг батальона 236-го Нерчинского стрел-кового полка лейтенант Хохлов перед посадкой в лодки спросил: «Товарищи комсомольцы, кто водрузит красный флаг на западном берегу Днепра?». Отозвались все комсомольцы. Но флаг был вручен самому храброму комсомольцу — рядовому Попову Семену Алексеевичу, переправляющемуся с первой лодкой. Как только лодка приблизилась к берегу, Попов пер-вым выскочил на берег и установил красный флаг. Гитлеровцы открыли огонь по флагу и по тем бойцам, которые первыми вступили на Правобережье. Снайперская пуля оборвала жизнь комсомольца Попова, но красный флаг гордо реял на поле боя. А вечером, когда под-водились итоги боевого дня, красноармеец Суворов заявил: «Красный флаг воодушевлял нас, он звал на подвиги. Мы знали, что за нами Днепр, что наш путь только вперед, на За-пад, на разгром немецко-фашистских захватчиков».
В 12-м отдельном саперном батальоне той же дивизии первым достиг правого берега Днепра парторг роты старшина Беломестных Владимир Корнилович. Высадив десант в ко-личестве 22 человек, он установил на правом берегу Днепра красный флаг с надписью: «Днепр наш!» После этого он на лодке направился на левый берег за следующей десантной группой. Двадцать часов без отдыха работал парторг Беломестных, переправляя одну за дру-гой десантные группы. Три раза выходили из строя расчеты гребцов на лодке Беломестных, лодки были разбиты, но Беломестных, несмотря ни на что, менял лодки и расчеты гребцов и в течение двадцати часов переправлял на западный берег Днепра 185 человек с боеприпасами и оружием.
Командир отделения саперного батальона комсомолец мл. сержант Трифонов Александр Васильевич сделал семь рейсов, перевез на западный берег Днепра 140 человек. На третьем рейсе Трифонов был ранен в ногу, но не ушел с боевого поста. На седьмом рейсе он снова был тяжело ранен в руку, истекая кровью довел лодку до правого берега и, выйдя из лодки, потерял сознание...
Начальник политического отдела 65-й армии полковник Ганиев
Цэнтральны архіў Міністэрства абароны Расійскай Федэрацыі, ф. 201, воп. 384, спр. 45, л. 128— 133.
З ПЕРАДАВОГА АРТЫКУЛА «СВЯТА ПРЫШЛО І НА НАШУ ВУЛЩУ» ГАЗЕТЫ
«НАША ПЕРАМОГА» —ОРГАНА ЛОЕУСКАГА РАЙКОМА КП(б)Б
ад 25 кастрычніка 1943 г.
Наступіў доўгачаканы час, калі праследуючы разбітыя полчышчы Гітлера, доблесныя палкі і дывізіі Чырвонай Арміі ўступілі на беларускую зямлю.
169
1941 — 1945
.. ^мятаючы гітлераўскую эграю, ламаючы іх шалёнае супраціўленне, воіяы Чырвонай д-" ^"^.^"^ Магілёўскай. Віцебскай і Гомельскай абласцей.
вызвалення ' ” ж^дасна^ 01,1,1 нямецкай няволі над ГомелыпчынаЙ заняуся светлы дзень J^1’3?/?"^^ ЛоеЎ Y Лоеўскін раёне поўнасцю вызвалеяы сельскія гаветы РУ енскі, Дзяражыцкі, Бывалькаўскі, Казярожскі, Пярэдзельскі, Страдубгхі ШарпілаускІ, Карпаўскі, Першамайскі.
^ЛЗ?^К' народ гоРДа і высока трымае сваю галаву свайго нацыяяальнага дастоінства не страціу t не страціць ніколі яго. ’ ен
- ^^оў да сваёй Радзімы I вера ў нашу канчатковую перамогу з’явілася той сілай 5 ^^^^еЛЬНІЦТва -Л^ьбу 3 заклятым ворагам.
мгній..а/ ператварыла мірных людзен —• калгаснікаў, рабочых, інтэлігентаў у грозвы» мсціуцау, згуртавала іх у атрады і брыгады. У У грозных
J^L*0^™3” б?РаЧьбы беларускія партызаньт прычынілі нямецкім акупантам ве-касць ваеннай тэхнЫ УШЬІ М"0ПЯ ТЫСЯЧЫ НЯМецкІХ Салдат * афіЦЭраў і велізарную КОЛЬ-Трымаючы пад сваім кантролем велізарную тэрыторыю, партызаны з’яўляюцца абарон-цамі жыцця 1 маёмасці мірнага беларускага насельніцтва. Яны вырвалі з нямецкіх лап сотві тысяч савецкіх грамадзян, не даўшы фашысцкім разбойнікам загнаць іх на катаргу ў Герма-Мы "е пасіЎна чакалі дня свайго вызвалення. Мы рабілі ўсё, што маглі, каб наблізіпь гэ-ты жаданы і радасны для нас дзень.
Па дарогах Беларусі ўжо адкачваюцца разгромленыя гітлераўскія полчышчы. Нашаас-ноуная задача у гэтыя дні — пераймаць іх і знішчаць. Пераймаць тых, што пад ударамі Чьгр-вонан Арміі адыходзяць на захад, а таксама і тых, што з Германіі спяшаюцца ім на дапамогу 11а якон бы дарозе ў Беларусь немец не пайшоў, яна павінна прывесці яго ў магілу.
Свята прышло на нашу вуліцуі
Няхай жа неўміручай славай пакрыюцца імёны мужньгх савецкіх воінаў-вызваліцеляуі Смерць нямецкім вырадкам, зладзеям і забойцамі ‘
Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь, ф. 3917, eon. 1, спр. 2, л. 34.
Падрыхтаваў да друку У.1 .Лемяшонак.
3 ДАКЛАДНОЙ ЗАПІСКІ ПАЛЕСКАГА АБКОМА КП(6)Б ЦЭНТРАЛЬНАМУ KAM1-ТЭТУ КАМПАРТЫІ БЕЛАРУСІ
1943 г.
Колхозннк деревнн Хомннка Лоевского района Гомельской областн Дороненко Петр сдал для построення танков 60 рублей золотом. В ответ на это секретарь ЦК КП(б)Б П К Поно-маренко направнл ему благодарственное пнсьмо за заботу о бронетанковых снлах Красной Армнн: «Ваш патрнотнческнн взнос 60 рублей золотом на укрепленне оборонной мошн Со-
СТ3а сввдетельство актнвного участня нашнх колхозннков освобожденных рай-онов в борьбе по разгрому немецкнх захватчнков». '
Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь, ф ■ 4, воп. 47, спр. 1, л. 26.
Падрыхтаваў да друку У.І.Лемяшонак.
АГЛІУЛІН Хамід Шамсутдзінавіч. Герой Савецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 20.3.1919 г. ў в. Удрак-Баш Благаварскага раена, Башкортастан. Татарын. У Чырвонай Арміі з 1939 г. 3 лютага 1943 г. на Цэнтраль-ным фронце, камандзір аддзялення сапёрнага
Воіны 65-й і 61-й армій, якія атрымалі званне Героя Савецкага Са-юза за мужнасць і гераізм, праяўленыя пры фарсіраванні Дняпра і вызваленні Лоеўскага раёна ад нямецка-фашысцкіх захопнікаў
ўзвода 43-га стралковага палка 106-й страл-ковай дывізіі, старшы сяржант. Вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра. 15.10.1943 г. пад МОУНЬ1М ?гн^м пРаЦіўніка з групай разведчы-каў і мінёраў пераправіўся цераз раку. Агнём з аўіамага і гранатамі выбіў гітлераўцаў з
170
Ітла вайна народиая
*
Д.Азізаў. П.А.Акуцыёнак.
траншэй, чым садзейнічаў пераправе савецкіх войск. Загінуў у гэтым баі. Пахаваны ў брац-кай магіле ў г.п. Лоеў.
АЗАЛАЎ Клычніяз, радавы, стралок.
АЗІЗАЎ Дамуло. Герой Савецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 15.3.1913 г. ў кіш-лаку Кастакоз Хаджэнцкага раёна Ленінабад-скай вобл., Каракалпакстан. Таджык. З 1935 г. працаваў настаўнікам на радзіме. На фрон-це з 1942 г., малодшы сяржант 69-й стралко-вай дывізіі. Вызначыўся пры фарсіраванні Дняпра ў Лоеўскім раёне. У складзе дэсан-тнай групы 15.10.1943 г. ў ліку першых пе-раправіўся цераз раку, уварваўся ў варожую траншэю, гранатай знішчыў разлік станкова-га кулямёта і агнём з захопленага кулямёта — групу аўтаматчыкаў ворага. Загінуў 24.10.1943 г. Пахаваны ў брацкай магілеў в. Новая Баршчоўка. Яго імем названа вуліца ў Мінску.
АКІМАЎ Васіль Іванавіч, капітан, каман-дзір артбатарэі.
АКУЦЫЕНАК Пётр Антонавіч. Герой Савецкага Саюза (30.10.1943). Нарадзіўся 25.3.1923 г. ў г.п. Шуміліна Віцебскай вобл. Беларус. Скончыў ваеннае вучылішча. З 1938 г. працаваў масавіком у раённым Доме куль-туры. З ліпеня 1941 г. добраахвотна ў скла-дзе знішчальнага атрада ўдзельнічаў у ба-рацьбе з фашысцкімі лазутчыкамі і дыверсан-тамі. Удзельнік баёў на Курскай дузе, камандзір узвода 685-га стралковага палка 193-й стралковай дывізіі, малодшы лейтэ-нант. Вызначыўся ў кастрычніку 1943 г. пры фарсіраванні Дняпра каля Лоева. На чале ўзвода пад моцным агнём ворага першы пе-раправіўся цераз раку, захапіў плацдарм і на захопленай вышыні ўзняў чырвоны сцяг. За-гінуў у баі 15.10.1943 г. Пахаваны ў брацкай
КНІГІ ОНЛАЙН
