Займальная геаграфія Беларусі
Сяргей Адзінцоў, Сяргей Сідор
Выдавец: Народная асвета
Памер: 80с.
Мінск 1995
½ы, Заходняга Буга).
6. Плошча Брэсцкай вобласці — (25 тыс. км², 40,4 тыс. км², 29 тыс. км , 32,3 тыс. км²).
7. (Нараў, Проня, Ясельда, Сож) — гэта левы прыток Прыпяці.
8. Агульная даўжыня Нёмана (498 км, 937 км, 1020 км, 220 км).
9. На другім месцы па плошчы сярод азёр Беларусі знаходзіцца возера (Асвейскае, Лукомскае, Дрысвяты, Нарач).
10. У міжрэччы Нёмана і Шчары знаходзіцца (Налібоцкая, Гродзенская, Ліпічанская, Белавежская) пушча.
11. Найбольш урадлівыя ва ўмовах Беларусі (тарфянабалотныя, поймавыя, дзярновападзолістыя, дзярновакарбанатныя) глебы.
12. Каля паловы ўсёй пасяўной плошчы краіны адводзіцца пад (кармавыя, збожжавыя, тэхнічныя) культуры.
13. Першы беларускі аўтамабіль быў выпушчаны на аўтамабільным заводзе ў (Мінску, Жодзіне, Магілёве).
14. Першы заалагічны парк на Беларусі быў заснаваны ў (Мінску, Гомелі, Гродне, Бабруйску).
15. Электрыфікацыя беларускай чыгункі пачалася ў (30х, 50х, 60х, 70х) гадах.
16. Горад Чэрыкаў размешчаны на рацэ (Віхра, Сож, Асцёр, Бася).
17. Бульбаўборачныя машыны выпускаюцца ў (Лідзе, Гомелі, Брэсце, Мазыры).
18. Па тэрыторыі Беларусі праходзіць чыгунка (СанктПецярбург — Масква, СанктПецярбург — Вільнюс, СанктПецярбург — Адэса).
19. На Беларусі вырошчваюць (бавоўнік, грэчку, рыс).
20. 3 трыма замежнымі дзяржавамі мяжуе (Мінская, Гродзенская, Віцебская, Гомельская) вобласць.
Чайнворд «20 загадак»
1. Старажытны беларускі горад. 2. Адзін з відаў прадукцыі хімічнай прамысловасці. 3. Мінерал класа карбанатаў. 4. Раённы цэнтр на Віцебшчыне. 5. Рака басейна
16
Балтыйскага мора. 6. Цэнтр хімічнай прамысловасці. 7. Лекавая расліна. 8. Сорт бульбы. 9. Горад у Брэсцкай вобласці. 10. Від паліва. 11. Рэдкая птушка. 12. Прыток Заходняй Дзвіны. 13. Від прадукцыі лёгкай прамысловасці. 14. Вадаплаўная птушка. 15. Раённы цэнтр на Гродзеншчыне. 16. Лясная птушка. 17. Млекакормячае. 18. Від карыснага выкапня. 19. Прадукцыя дрэваапрацоўчай прамысловасці. 20. Раённы цэнтр у Магілёўскай вобласці.
Галаваломка «Па роднаму краю»
Пры правільных адказах у выдзеленым слупку вы прачытаеце «Беларусь».
1. Горад на Бярэзіне. 2. Горад у Гомельскай вобласці. 3. Возера ў Крупскім раёне. 4. Раённы цэнтр на Гомельшчыне. 5. Прыток Прыпяці. 6. Горад у Магілёўскай вобласці. 7. Адзін са старажытных гарадоў. 8. Прыток Нёмана.
Загадкі «Зямля і нетры»
1. Гэта пераходная форма ад выкапнёвага торфу да каменнага вугалю. Агульныя геалагічныя запасы на Беларусі ацэньваюцца ў 1 млрд т. Шэраг радовішчаў адкрыты на поўдні краіны. Як называецца гэты від карыснага выкапня?
2. Адзін з асноўных пародаўтваральных мінералаў. Яго хімічная формула SiO₂. Што гэта?
3. Як называецца дробназярністая пясчанагліністая глебаўтваральная парода, якая ўтрымлівае 10—20 % гліністых часцінак?
17
4. Гэта акруглыя згладжаныя камяні. Сустракаюцца яны часцей у Цэнтральнай і Паўночнай Беларусі. Іх называюць.....
5. Асадкавыя пароды з арганічнага рэчыва і мінеральнай часткі. Маюць карычняваташэры і карычняватажоўты колер. Від паліва. 1х радовішчы на Беларусі адкрыты ў 60х гг. Здабыча не вядзецца. Гэта ...
6. Яго ўжываюць у розных галінах прамысловасці, а таксама ў сельскай гаспадарцы. Яго хімічны састаў CaMg(CO₃)₂. У межах Беларусі выяўлена 10 радовішчаў. Вы здагадаліся, што гэта ....
7. Назва гэтай пароды паходзіць ад грэчаскіх слоў. Першае з іх азначае — «гнілы», другое — «глей, гразь». Агульныя запасы гэтых глеевых адкладаў на Беларусі каля 4 млрд т. Утварэнне іх прадаўжаецца ў сучасную эпоху. Як называюць гэты від карысных выкапняў?
8. На Беларусі іх знойдзена 5. Усе яны маюць назвы: ■ Брагін», «Грэск», «Заброддзе», «Жмені», «Чорны Бор». Размова ідзе пра ... .
9. Яшчэ старажытныя людзі выкарыстоўвалі гэты мінерал у якасці каменных прылад і крэсіва. Ён мае шэры, жаўтаваташэры да чорнага колер. Гэта ... .
10. Выкапнёвая смала самых розных колераў і адценняў. Выкарыстоўваецца ў фармацэўтычнай, парфумернай, хімічнай прамысловасці, для вытворчасці ювелірных вырабаў. На Беларусі знойдзена ў розных месцах. Назва акамянелай смалы — ... .
Віктарына «Незакончаныя сказы»
Закончыце прыведзеныя ніжэй сцвярджэнні, або ўстаўце прапушчаныя словы.
1. Самае вялікае возера Беларусі — Нарач, самае глыбокае ... .
2. Дрыса, Дзісна, Лучоса — гэта прытокі ..
3. Тэрыторыю Беларусі можна падзяліць на ... прыроднагаспадарчыя раёны.
4. ...— самы старажытны горад Беларусі.
5. Самая высокая шчыльнасць насельніцтва ў ... вобласці.
6. Гара Замкавая — вышэйшая кропка ... ўзвышша.
7. Абсалютныя вышыні больш за 300 м знаходзяцца на Мінскім, Навагрудскім і ... узвышшах.
8. У другой палове XIX ст. на тэрыторыі Беларусі пачалося будаўніцтва ... дарог.
18
9. Аўтамабільныя заводы знаходзяцца ў ..., ... і Мінску.
10. Шыны розных дыяметраў вырабляюць у горадзе ... .
11. У Светлагорску знаходзіцца самае буйное на Беларусі прадпрыемства .. прамысловасці.
12. Толькі ў Оршы вырабляюць ... тканіны.
13. Пінск, Тураў, Петрыкаў, Мазыр размешчаны на берагах ... .
14. Зальвянка, Рось, Котра — гэта прытокі ... .
15. Цукровыя заводы размешчаны ў Слуцку, ..., ... і Гарадзеі.
16. Самая магутная ДРЭС нашай краіны — ... .
17. Асіповіцкае і Чыгірынскае вадасховішчы знаходзяцца на тэрыторыі ... вобласці.
18. Налібоцкая пушча — гэта вялікі лясны масіў у межах ... Беларусі.
19. У Гомельскай вобласці распрацоўваецца ... радовішча каменнай солі.
20. Вядучай галіной лёгкай прамысловасці з’яўляецца ... прамысловасць.
Геаграфічная літарынка
На кожную літару вам прапануецца па тры геаграфічныя назвы. Гэта назвы гарадскіх паселішчаў, рэк, азёр, буйных радовішчаў карысных выкапняў і інш. Вядомы толькі першая і апошняя літары. У кожнай назве ўстаўце літары, якіх нестае.
A
Aа Гарадскі пасёлак у Шчучынскім
раёне
A — а Прыток Бярэзіны
А—ы Гарадскі пасёлак у Гомельскай воб
ласці
Б
Бн Раённы цэнтр Гомельскай вобласці
Бь Прыток Сожа
Б— — к Горад у Цэнтральнай Беларусі
В
Ве Гідралагічны заказнік
Вь Левы прыток Прыпяці
Ве Горад у Брэсцкай вобласці
19
г
Г___________________а Радовішча гліны ў Цэнтральнай
Беларусі
Г________а Рабочы пасёлак на Магілёўшчыне
Гь Рака басейна Дняпра
д
Дя Гарадскі пасёлак на Віцебшчыне
де Радовішча каменнай солі
да Раённы цэнтр Гродзенскай вобласці
Е
Ея Гідралагічны заказнік
Еа Гарадскі пасёлак на Віцебшчыне
Е к Раённы цэнтр Паўднёвай Беларусі
Ж
Жк Гарадскі пасёлак у Гродзенскай воб
ласці
Жа Прыток Нёмана
Жн Адзін з чыгуначных вузлоў
3
3я Гара, вышэйшая кропка Навагруд
скага ўзвышша
3е Буйное вадасховішча на заха
дзе Беларусі
3е Узвышаная раўніна на паўднё
вым захадзе
I
Iц Рака басейна Нёмана
Iц Гарадскі пасёлак у Мінскай вобласці
Iы Горад на Брэстчыне
К
Кь Гарадскі пасёлак у Аршанскім раёне
Кя Назва грады ў Цэнтральнай Бе
ларусі
Ка Прыток Нёмана
Л
Ла Гарадскі пасёлак у Гродзенскай
вобласці
Лы Курортная мясцовасць на поўначы
Беларусі
Лц Чыгуначны вузел Паўднёвай Бела
РУСІ
М
Мч Прыток Случы
Ме Радовішча каменнай солі
Ма Вёска, радзіма Якуба
Коласа
Н
Не Гарадскі пасёлак у Мінскай вобласці
Н—а Возера ў Віцебскай вобласці
Нц Назва Нёмана ў яго вытоку
О
Оь Гарадскі пасёлак на Віцебшчыне
Оа Левы прыток Бярэзіны
Оа Буйны чыгуначны вузел
П
Пт Вадасховішча на Палессі
Пк Возера на тэрыторыі Бярэзінскага
запаведніка
Пі Ландшафтнагідралагічнызапаведнік
Р
Ра Рака басейна Дняпра
Р —е Радовішча нафты
Ры Гарадскі пасёлак у Брэсцкай вобласф
С
Сь Возера на тэрыторыі Гродзенскай
вобласці
Со Возера на Віцебшчыне
Ск Адзін з маладых гарадоў
Беларусі
Т
Тя Прыток Прыпяці
Тў Адзін са старажытных гарадоў
Тн Раённы цэнтр Віцебскай вобласці
У
У — а Прыток Заходняй Дзвіны
уа Гарадскі пасёлак у Мінскай вобласці
21
уыГарадскі пасёлак у Гомельскай воб
ласці
Ф
фо Заказнікжуравіннік у межах Расон
скага раёна
ф_______________________е Возера ў Шумілінскім раёне
фь Гарадскі пасёлак у Мінскай вобласці
X
Xі Раённы цэнтр Гомельскай вобласці
X к Самае ўсходняе гарадское паселі
шча Беларусі
Xа Вялікі балотны масіў на ўсходзе
Брэсцкай вобласці, радовішча торфу
Ц
цы Гарадскі пасёлак у Брэсцкай вобласці
ца Возера на поўначы Беларусі
ц е Галоўнае вадасховішча Сляпянскай
воднай сістэмы
Ч
Че Возера на Палессі
Ч_______________________е Вадасховішча ў басейне Дняпра
Чў Раённы цэнтр Магілёўскай вобласці
Ш
Ша Прыток Нёмана
Ша Раённы цэнтр Віцебскай воб
ласці
Шн Горад на Гродзеншчыне
Ю
Юі Гарадскі пасёлак у Гродзенскай
вобласці
Юі Заказнікжуравіннік у межах Расон
скага раёна
Юа Невялікая ра