Гісторыя Беларусі
кароткі нарыс (у 5-ці частках). Частка V
Памер: 188с.
Мінск 1994
. д.
У паршую чаргу аднаўляліся прадпрыонотвп, як!я выконвалі заданні ваеннага камавдавання, выраблялі тавары нарэдпага сііаяывання, аказвалі васальніцтву парыачарговйя бйтавня паслугі. Калі у 1944 г. вытворчасць праажловай прадук;ші Воларусі окладала толькі 5,3% дававннага узроуяа, то ў настулннм годзе яна дасягнула 20%. Адной з вадяейаых задач бнло зднауленнз транспарту, асабліва увод j’ строй чыгуначннх ліній і вузлоу, рамонт дарог і будауніцтва маотоу, па якіх ішло забяонячэвгэ фоспту. У правяцзонні гзтых работ разам з ваеннааднауленчіа іарганізацыямі, рабочнмічыгувачнікамі ўдзёльнічала ззнш 100 тыс. ча— лаввк мясцовага насельніцтва.
Савецкі урад, улічваючы цяккае матэрыяльнаа і фінансавДв становішча Бзларусі, вэдзвліу ёй у дзяржаунн бвдзэт у 1944— 1945 гг. датацый на суму каля 1,7 млрд. руб. Ліквідацыі вннікау акупацыі і адрадкэнню нацпянальнай эканомікі ЕССР спркяла значная матэрыяльнатэхнічная дапамога ёй з боку іншых савзцкіх рэспублік. Ад Раоійскай Федэрацыі, Украіны, рэспублік Сярэдняй Азіі у Боларусь адразу паоля яе вызвалення пачалі памупаць аботаляванне і кашынн, ммал, вугаль, нафга, будаунічня матзрнялй j інш. да верасня 1946 г. бшіо завезэна эяоргогычнага абсталявання на агульную магутвасць каля 160 7вс. кВт, фаб~ рычяазаводскага абсталявання больш за 36 тыс. адзіная, у ц«: ліку каля 12 тйс. металарээяых стаякоу..
Няглздзячы на цяжкасці экаяамічнага станозішча былі зроб.юнй перашя станоучыя заходы па паляпшгшію ўйоу адця і прст; насельніцтва. На працягу 1944—1945 гг. за ковт дзярдавы бнло адноулвяа і зцадзэна у зкоплуатацйю звка I нлн. кв. н 'лцллсда;! плошчй. Апрача таго насельніцтва гарадоў за асабісмя ооодні і з дапамегай крэдйтаў пабудаэала 513 інс. кв. м кікля, і?І тігс. дамоу уэвялі калгаснікі і вясковая інтэліренцйя. Канкрэтныя мвры ажыцняўляліся па зйякчэнню воограй харчовай прабло
68мй, забаспнчэнню і'хароу гарадоу i вйсак аіарамі перыан неабходнаоці, аргачізадш йедішшокага аболугоувжня.
Разай з тым эканойіка рэолублікі яшчэ знаходзіл^я у стане разрухі і глпбокага заняпаду, паграбаваліоя вялізіыя намаган..і народа, каб ліквідавіць вшіікі ааро. Ьха нашзоця, вярнуць да па^накроунага жыіця разбуралня гарэды івйскі. Як адзначалася В'ішэй, у 1945 г. _.б’ем пракйоловай прадукцыі Бяларуоі склау толькі пятуэ часхку даааенлага учроуню. Нялвпшым бнло с ановішча сельокай гаспадаркі, аоабліва ва усходніх абласцях рэспублікі, дзс іплі жорзтьіч баі у чаз вызвалеяня.
У паслявавшшя іагй працэо адрадзэннн эканомікі Бвларуоі набіу больш шырокі і мгтанзх.равё'х характар. Саканчэннв вайяы і параод краііш да мірвага аыцця дазволілі зяачна павялічыць сродкі ча аднаумнне гаспадаркі, пауньй вйкарыстапь у "этнх мэтах наяундя натэрйялышя і чалавечііл рэсурсы. УД оооія Вярхоунага Савета БССР п&ршага свлікання (вврасань 194€ г.> прйняла Закон аб пяці.эдознм плана адпаулсння I развіцня народнай гаспадаркі Беларускай JCP на 1946—1950 гг., які ставіу мэту не толькі даояі’яуць дйдцьшіы уэровеяь экааоыікі, але і перауэыйсці яго у значнах паазьах.
У галіно пр&мцсловгзді першараднан увага надавалася аднаулонню і умацяванню паліунаанаргвтнчнаі! базн рэзпублікі, развіццю машцьабудавання, нарошчваяяю ьнтвсрчасці будматэрыялау. Характэряай аоаолівасцю адрацжэння белпрускай іздустрді бйлоі’оо, што адначасова з ацііаулаіінвй разбуоаннх працпрынмсгвау уэводзі;ся аараг новьтс фабрнк ,і завэдау, аснашаннх сучаснай тзхяікай, спэ'чіялізаванж на вйпуоку нзвых відау прадукцыі. Найбсльш буйнші новабуадулямі тагс чаоу бйлі ыінскія ауллабільнн, іракіарны, мставйлао ілвдпй * іяотрузонтальнй завадн, Uariлоуокі лаканабілыш, Відобскі докабуддунічд дамбінат, Мінскі і ГродзонсЕ» тонкасуколяыя каабічаты, Віцебокі дпзановаплюшалы, С«ідэльс;.і .іукровы завод і іышя прадпрнеылзн. Але яны будаваліся лк агульнадйяр^уная прадпріізыагвн і яераважная больіаасць іх іірадукцні вйвозілаоя за межы рэояублікі.
На шляху адааулеіжд 1 развіддя прамнсловаоці Бвларусі у пасляваояннн ?адн бшю шмат цяжкаоцей і склецаных нраблем, вьгранэйнв якіх паірабаааш далвйшых надаганняу рабочага класа, усяго бзларускага народс. Дзякуючы іх садааданай працн аднауленнэ
69
прашюлсваоці j цзлым было авершана да канца 40х пшу у вцніку выканання чагвартага г .іцігддоваіа плана. У 1950 г, абем •"ытзорчасці лрамнсловай прц. укцы’ Боларуоі парасягнуў /ваевіш узровань на 15%. Дцнак аднаулвнне нскаторых галіл ішло оа значннм адставаннам, асабліва лёгкай і харчовай я; амйоловаоді, a гаксама паліунай, лясной, дрэваапрацоучай і папяроваі. Узровень іх вытворчасці яшчэ значна адотавау ад чаваеннага. Вялікая колькасць адноўлвнйх прадпрыемотв^у працавала на зношанай і са ■ отарэлай матэркяльнатэхнічнай база, якая чв давдла магчшасці хутва павншаць зфеклцунаоць нрацй, зні ацв сабекошт прадукцыі і паляпнаць яе якаоць.
Паоля аднаулоння прамнсловасці Беларусі працягвауоя на рос", пашыралася матэрчяльнатахгіічі.ан база, умалоуваліоя кадры. За 1951—55 гг. было пабу’тчвана і увадйена у дзеьннв 147 буйішх прамйсловцх прадпрнокотвау. У IS^S г. прамйоловасцв налічвала 8,5 тйо. дзяржаунах фабрнк і заводау, на дол» якіх нрйіадала 84,6% в.ілавой прадукцыі усей прамнолочасці рэспублікі. Развіцце прамйсловаоці оуправаджалася нетолькі колькаоыші, але і пэунші якаснші зйяненнямі: на фабрыках і заводах укараннла^н новая тэхніка і і’хналагі»., пашыралася механізацыя вш’ьорчнх працэсау, спецыялізацця і вйтворчае каанераванна. Электраузброенаонь рабочага прамйсловаоці у 1955 г. пераузншла даваонны узровонь у 2,5 разн. Дзжулчн тэхнічнаау розту прамысловасці павышалася прадукцыйнасць працй, алс у гэтых ацносінах Баларусь адотавала ад шзраіу рэспублік СССР, нв кажучы ужо аб перадавых замежнйх краінах.
I уса ж вынікі іядуотрйяльнага развіцця БССР за першав паолявав.інаа дзесяцігоддзе уражвалі: грамцслсхройь на толькі бцз.а адноулана, узнята з руія і папялішч, axe і значна прасунулаон на шляху далайшага рооі’а. Аб’ем яе залавой прадукцыі за ran, парыяд павялі інуся у 12 разоу, а супраць 1940 г. — у 2,4 разн. Пераважнймі зэкпааі развівалаоя йашняаоудавашіа, а іакоама выпрацоуха злактраэнаргі і і цоплаэнаргі і, будаунічйх аагэрыялау. Ііа&нііабудаванне і маталаапрадоука оярсд іншйх галін прамюловасці перайшлі з 6~га аеоца у ІУІЗ г. і 4га у 1940 г. на пар~ ?аз веоць у 1955 г. На іх долп прыпадала 24,1% когту валавой ярадукныі» 25,1 Н колькасці працуючкх, 30,1% лартас'ді асноў«£< фовдау уоей прамыоловасці. Ва указаньы вышай годза машшшбудаўнікі вырабілі ужо 18,3 лю. трактарау, 12,9 пю. грузавж
70аутачабіляу, каля б iuo. двталарэзных станкоу. тысячй адзінак сальскагаспздарчай і будаунічай тэхвікі, шат ів;:ых неабходных малын і абсгалявання.
Дднак курс на фарсіраванае і пераважнае развіцце у Бвларусі ыалын<^бс давання і металаапрацоукі бцу супярэчлівш і нвдалыіабачіііш. Ствараннв на яо тэрілорыі. пры адсутнасці нвабходных сыравпшах рэпурсау шзрагу буйннх ыашшіабудаунічнх заводау паставіла Бвларусь у вялікую эканамічнуа заледнасць ад іншкх рэгіёНі.у крапш. Ахрамя таго, яно запатрабавала вялізнйх ввдаткау фізапсавнх сродкау, матэрыяльнах і людскіх рэсурсау, што нв ьагло адмоўна нв адбіцца на тэмпах развівдя некаторых інпах жыццвва вакнж галія народнай гаспацаркі, не стварала зацікаулонасці у распрацоуцы мясцовых багаццяу онравіны. "арудна, са значшш ацставаннем ад наілачаных п.іанау наропчвалі вытворчасць паліуная пракцсловаоць, лясная, дрэваапрацоучая і папяровая, лвгкая і харчозая, у тым ліку пврапрацоука свльскагаспадарчай прздукцні. Сур’вззня нвдахопй «елі мвсца у планаванні праанслозага развідця, кап’гальнш будауніцтэв, арганізацці вптворчаоці і працц. Слаба вйкарыотоуваліся дасягнвняі навуковатэхнічнага прагрэсу, уяутраныя рэзервн зыгэорчаоці.
У пасляваоняыя гадк вырашалася вахная праблема індустрнялізацйі эаходніх абласцей БССР, пвраадолвпня іх экананічнага здотавання, яков бйло вцнікаы 20гадовага знаходжанпя у складзе буріуазнапамоцчнцкай Польшчы. Тут бі’лі лабудаванй, адноўлонц і рэканструялаан на новай тэхнічнай асновв оотні прайысловых прадпрдемсгзау. Па сутнасці стзарыліся новыя галіны прамцсловасці: сольскагаспздарчав мацшнабудаванно, тэкотыльяая, развівалася пршцоловасць будаунічах матэрйялау, торфаздабнваючая, цукровая, цясная і малочная. За I94S—1949 гг. клькі у Гродзонскай вобласці бнло ацноулвна і пабудавана каля 500 заводау і фабрнк, у тш ліку 63 буйных. Увайшлі у строй 26 элекі'растанцый. Зыпрацоука элвктраэнвргіі у Брэсцкай, Гродзвнскай і Маладзочансі.ай абласцях у 1955 г. лераузшла дававняц узрозень у 6,2 разы супраць 3,7 у цэлш па рэспубліцц. Разая з шм працэс ліквідацпі адставання прамысловасці эаходніх абласцей Еоларусі ад усходніх яычэ но бцу завершаны: у 1955 г. іх удзелзная Lara У вйтворчаоці прайіюловай працукды'і ЕССР складала толькі 16,9%, хоць і палялічйлася амаль удвая у параунанні з 1940 г. У cvb;~ зі з гміш паскарзнлэ аэмпау івдустріыльнага р'.взі.дя заходно
71бвларускіх абласцвіі, стварэняе на іх тэрцторні вовнх зав u? і фабрнк, вйвучэн.чо і шырокае внкарнотанне вясцовых сіфавіннйх рэсуроау працягвала заставацца адной з важнвйшнх саішнльнаэкапешчных задач рэспублікі.
Разам з прамысловасцю паотупова аднаулялася оольокая гаспадарка Беларусі, якая пасля вйзвалоння ад нямвцкафашнсцкіх захопнікау зпаходзілася у крытйчнцм станозізчй. Ала тзшш адрэдгіэьля се.чьскагаонадарчай вйтворчасці бнлі паыюокіні, воотра адчувалася недастатковав фінансаванне калгаоау і саугасау. Наставала аайшп і інзавтару, угнаоііняу, насення. Няглодзячн на гэта працаунікі селарускай воскі санаадана зыагалісч за ацрадаэн.іе гаспадаркі, аднаулялі шівалагадоучыя ферыы, ввтворчця іюшшкашіі,запушчан:чя эа гады акупацш палі і лугі. Працоуная актцунасць мскоуцау, іх намо'ілівае імкненне кк мага хутчэй залячцць рана вайнц дазволілі шэдагу калгасау і саугаоау за параунауча кароткі тэрнін на голькі параадолаць разруху, вййсці на давмньп узровень сельскагасладарчай вптворчасці, але і пераузніісаі яго. Адя:мі з пвршік у рэспубліцы гэтую цнжкую і склздалую зддачу внрашнлі працаун
КНІГІ ОНЛАЙН
