Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Артыкулы ў кнізе «Памяць»: (разам з А. Шульманам) Віцебскае гета // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебска. у 2х кн. Кн. 1, —Мн.: БелЭн, 2002, —С. 439445; Ммрныежмтелм —жертвы фашмстского террора // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебска: у 2х кн. Кн. 2. — Мн: БелЭн., 2003. — С. 406416; Еврем, погмбшме в Вмтебске в 19411944 гг. // Тамсама. — С. 417429; Погмблм в застенках тюрьмы СД // Тамсама. — С. 429431.
Артыкулы ў зборніках, чапісах: Нстормческме названмя — памятнмкм культуры: тезмсы докладов м сообіценмй Всесоюзной научнопрактмческой конференцмм. — М., 1989; ТеньХолокоста: матермалы II Международного сммпозмума «Урокм Холокоста м современная Россмя» / Фонд «Холокост». — М., 1998; Судьба картмнной галерем мм. Ю.Пэна на фоне документов эпохм // ШМЕ. — 2005. — Вмтебск: ВОТ, 2006. — С. 2038.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Выказванні У.І. Леніна аб Віцебшчыне // ВР. — 1970. — 27 студз. — С. 23; (разам з С.Д. Мохавым); [палеміка адносна рэканструкцыі віцебскай гарадской ратушы] // ВР. — 1972. — 30 чэрв.; У мстоков древнего Вмтебска // ВР. — 1972. — 7 ліп.; Улмц каменная кнмга // ВР. — 1973. — 13 чэрв.; Ля апошняй мяжы. Як гінуць помнікі // ВР. — 1990. — № 124. — С. 2; Ля апошняй мяжы Што I чаму страчваем // ВР. —1990. — № 127. — С. 2; Пра бацькоўскі дом Шагала // ВР —1991. — № 9. — С. 3; (разам з А. Шульманам) Вмтебское гетто // Віцьбічы. — 1993. — № 138. — С. 7; (разам з А. Шульманам) Десятый круг ада; [Янавічы, 1941] // НС. — 1994. — № 55. — С. 4, 5; (разам з А. Шульманам) Сянно. 31 снежня // ВР. — 1994. — № 40, 41; Праведнікі свету. Сям'я Пашкевічаў, в. Паташня Міёрскага раёна // ВР —1994. — № 147. — С. 3; Праведнікі свету. Сям’я Канаховічаў хутар Рафалаўка Браслаўскага раёна // ВР _ 1994. _ № iso. — С. 3; М.Ф. Левановіч (Казачонак), в. Зябкі Глыбоцкага раёна // ВР. — 1994. — № 153. — С. 7; Н.Ф. Загнетава, в. Вышадкі Гарадоцкага раёна // ВР. — 1994. — № 168. — С. 7; (разам з А. Падліпскім) Еврейскме кладбміца Вмтебска // Возрожденме. —1996. — № 18, 19;
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Рыўкін М.С. (25.11.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Памятм Ммхамла Рмвкмна // НС. — 2010. — 18 сак. — С. 15.
РЫЦ МАЙСЕЙ АБРАМАВІЧ. краязнаўца, педагог. Працаваў дырэктарам СШ № 2 г. Верхнядзвінска. Заснаваў у 1960 г. краязнаўчы музей у СШ № 2 (старэйшы музей у Верхнядзвінскім раёне). Узначальваў музей спецатрада «Баявы» ў СШ № 1. Аўтар артыкулаў у кнізе «Памяць» Верхнядзвінскагараёна, атаксама брашуры «Краеведенме— жнвая школа воспнтання», у якой прааналізаваў досвед краязнаўчай працы ў СШ № 2 г. Верхнядзвінска ў выхаванні школьнікаў.
Тв.: Краеведенме — жмвая школа воспмтанмя: Пз опыта работы СШ 2 г. Верхнедвмнска. — Мн.: Народная асвета, 1966. — 32 с.; За наш родны горад // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 21; У баі за Дрысу //Тамсама. — С. 23.
Літ.: Краязнаўчы музейСШ №2//Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна,— Мн.: Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 322.
РЫЦ РУВІМ ЯКАЎЛЕВІЧ (19.06.1924, м. Дрыса (Верхнядзвінск)), краязнаўца, педагог. Скончыў Свярдлоўскае ваеннае вучылішча(1943), гіст. факультэт БДУ (1952). Працаваў рэдактарам раённай газеты «Патрыёт Радзімы» (19461954), дырэктарам СШ № 1 г. Верхнядзвінска (19541994).
Гісторыяй роднага краю зацікавіўся з 1953 г. Даследуе гісторыю раёна ў час Вялікай Айчыннай вайны, гісторыю прадпрыемстваў і калгасаў Верхнядзвіншчыны. Удзельнічае ў пошукавым руху. Стварыў і ўзначальваў на працягу трыццаці гадоў Музей баявой славы ў СШ № 1 (з 1964). Сабраў значную колькасць матэрыялу аб Сакалішчанскім, Прошкаўскім падполлі, подзвігу разведчыцы Лены Сураўнёвай, гісторыі школы. Шэраг матэрыялаў экспанаваліся на абласных і рэспубліканскіх выставах. Удзельнічаў у абласных і рэспубліканскіх канферэнцыях краязнаўчай накіраванасці. Арганізатар і ўдзельнік паходаў
па месцах баявых дзеянняў партыз. атрадаў у раёне ў 19501980я гг. Аўтар шэрагу публікацый на краязнаўчую тэматыку ў мясцовым перыядычным друку, кнізе «Памяць» Верхнядзвінскага раёна. Успаміны пакінуў у Музеі баявой славы г. Лёзна.
Узнагароджаны 2 ордэнамі Чырвонай Зоркі, ордэнамі Айчыннай вайны 1 і 11 ступені, медалямі СССР. Выдатнік народнай адукацыі БССР.
Тв.: Дрысенскія паводкі // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 1999. — Кн. 1. — С. 6566; 91 год школе // Тамсама. — С 115120; Як гэта было: 3 успамінаў // Тамсама. — С. 222.
252
Артыкулы у мясцовым перыядычным друку: Яны стваралі гісторыю // ДзП. — 1987. — № 13. — С. 4' Тут ^го к?Ран': ІІ М'Кабзун]//ДзП. —1988. — № 7. — С. 2; Вадзілі паязды машыністы//ДзП —1988 — №27 — Да новагажыцця: [калектывізацыянаДрысеншчыне]//ДзП. — 1988. — №28. — С.2;Школьныявытокі: Р, гДрысы] // ДзП. — 1988. — № 80. — С. 2; Памяць сэрца: [Л. Сураўнёва] // ДзП. — 1988. — № 87. — С. 2; Дрысенскія паводкі// ДзП. —1988. — № 123. —С. 2; I ўзарвалася ноч //ДзП. —1989. — № 56. — С. 2' Смелая аперацыя // ДзП. — 1989. — № 64. — С. 2; За наш горад: [1944] //ДзП. — 1989. — № 77. — С. 2' Пісьмы расказваюць// ДзП. —1989. — № 94. — С. 2; Абчым расказваюць старыя газеты//ДзП. —1990. — № 43. С. 2, У адрас правадыра // ДзП. — 1990. — № 48. — С. 2; Вогненны лес: [акупацыйны рзжым фашыстаў] // ДзП. — 1990. — № 56. — С. 2; Углядваючыся ў гісторыю // ДзП — 1990 — № 82 — С 2 3 ЖЛаГа ДРысеншчыНы: [1812] //ДзП. 1990. № 155. С. 1, 2; Народныя мсціўцы з 18га //ДзП 1991. — № 15. — С. 2; Вернасць Айчыне: [В.М. Шэлепень]//ДзП. — 1991. — № 24. — С. 2, 4' Незабыўны час. [раён у 19441950я гг.] // ДзП. — 1991. — № 102. — С. 2; I помнік ужо не безыменны: [17.09.1939] // ДзП. — 1998. — № 45. — С. 4; Вогненны лёс Асвейшчыны // ДзП. — 1991. — № 69. — С. 2; Гісторыя СШ № 1: узнікненне і развіццё // ДзП. — 1991. — № 71. — С. 3; Гісторыя СШ № 1: Школа ў дарэвалюцыйныя гады // ДзП. — 1991. — № 89. — С. 3; Вогненны лёс Асвейшчыны // ДзП. — 1998. — 18 жніўня. — С. 2; Смелая аперацыя: [1944] // ДзП. — 1999. — № 51. — С. 3; За наш родны горад: [А. Панцялееў] // ДзП. — 2000. —
С 2, 3 гісторыі адукацыі на Дрысеншчыне // ДзП. — 2000. — № 61. — С. 3; Вярнуліся на Радзіму // ДзП. — 2000. — № 67. — С. 2; Яго сустракаў увесь горад: [І.М. Кабзун] // ДзП. — 2000. — № 70 — С 2' I пошук завяршыўся поспехам: [1939] // ДзП. — 2000. № 74. — С. 2; Гераічны шлях атрада: [«Баявы»] // ДзП. — 2001. — № 63, 6667; Прыклад служэння Айчыне: [партыз/барацьба ў 1918 г]//ДзП —2003 — № 1 °.1 ■ — с 2; Наш адважны зямляк: [Д. Крыўко] // ДзП. — 2003. — № 103. — С. 2; Подзвіг разведчыцы: [Л. Сураўнёва] // ДзП. — 2004. — № 4. — С. 2; Незабыўны подзвіг: [Траян Н. — ураджэнка г. Дрыса] // ДзП — 2004. — № 9. — С. 2; Яго імем названа вуліца Верхнядзвінска: [I. Кабзун] //ДзП. — 2004. — № 12. — С. 3; Вадзіў цягнік пад бамбёжкамі: [П.А. Камісараў] // ДзП. — 2004. — № 23. — С. 2; Бой за Клммовшмну. Партпзанская столнца // ДзП. — 2004. — № 32. — С. 3; I ўзарвалася ноч //ДзП. — 2004. — № 37.— С. 2; Якгэта было... // ДзП. — 2004. — № 56. — С. 3; Ён вызваляў Верхнядзвінск: [П. Гіляроў] // ДзП. — 2004. — № 84. — С. 3' На берагах Вужыцы і Сар’янкі // ДзП. — 2004. — № 98. — С. 2; 3 верай ў перамогу: [1944] // ДзП. — 2004 — № 4 ~ С:2' Отважный партнзанскнй коммнсар: [П. Кралько] // ДзП. — 2006. — № 8. — С. 2; Камдыў, чэкіст пагранічнік: [П. Барэвіч] // ДзП. — 2006. — №9. — С. 3; 3 далёкага мінулага // ДзП. — 2006 — № 40 — С 2’ Памятны бой: [красавік 1943] // ДзП. — 2006. — № 49. — С. 2; Населенне Дрнссы в XIX веке // ДзП — 2006 — № 5859. — С. 2; Якой была адукацыя ў Дрысе // ДзП. — 2006. — № 60. — С. 2; Сялянскі рух у 1917 годзе // ДзП 2006. № 65. — С. 2; Камісар Фёдар Быкаў // ДзП. — 2007. — № 11. — С. 2; Партызанскі тыл
працаваў злажана // ДзП. — 2007. — № 38. — С. 3; Да апршняй хвіліны: [Л. Сураўнёва] // ДзП. — 2007. — № 51 — С. 2; Сталі роднымі: [1939] // ДзП. — 2007. — № 53. — С. 2; Заслугоўвае ўвекавечання: [Н. Траян] // ДзП. — 2007. — № 56. — С. 2; Першы герой нашага раёна: [I. Кабзун] // ДзП. — 2007. — № 73. — С. 2; Час нараджэння і развіцця: [СШ № 1] // ДзП. — 2007. — № 98. — С. 2; Школа ў першай чвэрці XX ст. Агляд актаў і інспектарскіх праверак // ДзП. — 2007. — № 99. — С. 2; Выпускнікі — абаронцы Радзімы // ДзП. — 2007 — № 101. — С. 2; Школа ў 5090я гады //ДзП. —2007. — № 103. — С. 2.
Літ.: Краязнаўчы музей СШ № 1 // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 322; Пакульневіч Я. РЯ. Рыц: «Я быў пасляваенным Р^актаРам раёнкі"» // ДзП. — 2001. — № 96. — С. 2; Дзвінская С. Дарогамі мужнасці і славы //ДзП. — 2003. — № 99. — С. 2; Кнсляк Н. Лнння жнзнн продрлжается. Верхнедвннской СШ №2 — 60 //ДзП —2004 — № 80. — С. 3; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Рыц Р.Я. (29.05.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
РЭНКОЎСКІГЖЭГАЖ (Grzegorz R^nkowski), краязнаўца. Ураджэнец Браслаўшчыны. Цікавіцца гісторыяй, культурай, прыродай роднага краю пачаў з дзяцінства. Значна паўплывалі творы А. Міцкевіча «Пан Тадэвуш», «Балады і рамансы», Э. Ажэшкі «Над Неманам», працьі В. Ваньковіча, аповесці Ю. Вейсенгофа, У. Корсака, Ю. Эйсмонда, віленская сагаТ. Карповіча «Песнь пушчы», «Трылогія» С. Сінкевіча. Пазней — успаміны, гіст. работы, эпісталярная спадчына, выданні ПТТК часоў савецкай Польшчы, прысвечаныя «крэсам».
Аўтар кніг «Ілюстраваны пуцяводнік па здабытках культуры на Беларусі» (1997), «Сярод азёраў і балот Віленшчыны» (2000). Апошняя складаецца з уводзінаў, 18 раздзелаў, спіса літаратуры. геаграфічнага і персанальнага паказальнікаў. Сярод раздзелаў — «Браслаў і Браслаўшчына — крэсы крэсаў», «Да сядзібы Д'ябла Поўначы», «У Once і Дрысвятах», «Відзы — крэсовы тыгель народаў», «Вялікія Браслаўскія азёры», «Друя — цень забытага бляску», «Іказнь, Пераброддзе, Міёры», «На канцы света — Дзісна», «Таямніца балота Ельня», «Сага роду Лапацінскіх», «У Глыбокім і ваколіцах», «Тызенгаўзаўскія Паставы», «Стары і Новы Мядзель», «Крэсовае мора— Нарач», «У краіне Блакітных азёр», «Свір і возера Свір», «Сарачанскія азёры і віленская пушча», «Пілсудчына».
КНІГІ ОНЛАЙН
