Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: Борнсова А. Нсторпя города в школьном музее: [СШ № 1 г. Орша] // АГ. — 2005. — № 123. — С. 2.
СІЛКІН ГЕОРПЙ СЯМЁНАВІЧ (t), педагог. Жыў на Гарадоччыне. Распрацоўваў гісторыю камуны «Чырвоны сцяг» у в. Даўгаполле Гарадоцкага раёна. Аўтар публікацый у раённай газеце (19701980я гг.).
Тв Ніхто не забыты // ПК (Г). — 1985. — № 82. — С. 4.
СІМАНЁНАК ЛЮДМІЛА ІВАНАЎНА (19.02.1975, г.п. Обаль Шумілінскага раёна Віцебскай вобл.), педагог, метадыст. Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (2004). Скончыла філал. факультэт ВДУ (1997). Працавала настаўніцай беларускай мовы і літаратуры ў Лужаснянскай гімназіі для здольных і таленавітых дзяцей Віцебскай вобл. (19971999), метадыстам аддзела беларусазнаўства і краязнаўства Віцебскага абласнога аб’яднання па арганізацыі пазашкольнай працы з дзецьмі і падлеткамі (19992009), у тэатры «Лялька». Распачала краязнаўчую дзейнасць з прыходам у аддзел краязнаўства, дзе працавала над складаннем радаводаў вядомых асоб Віцебшчыны, літаратурным краязнаўствам, займалася арганізацыяй сустрэч са славутымі землякамі. Падтрымлівае адносіны з некаторымі дзяржаўнымі і грамадскімі ўстановамі г. Віцебска: ДАВВ, ВАБ. віцебскімі газетамі.
З’яўляючыся метадыстам аддзела беларусазнаўства і краязнаўства, вяла значную метадычную работу па развіцці школьнага краязнаўства ў Віцебску і Віцебскай вобл. Рэдактар
зборніка «Гонар і слава Віцебшчыны». Укладальніца метадычных парад і рэкамендацый для ўдзельнікаў абласнога конкурсу на лепшы зборнік літаратурных твораў, прысвечаных
роднаму краю.
Mae ненадрукаваную працу, якая ўключае збор літаратурных твораў пра Віцебшчыну, комплекс матэрыялаў пра славутых землякоў (анкеты, водгукі пра дзейнасць), якія пражываюць у Мінску
Тв.: Матэрыялы для удзельнікаў абласнога конкурсу на лепшы зборнік літаратурных твораў, прысвечаных роднаму краю / уклад. Л.І. Сіманёнак. — Віцебск, 2002. — 21 с.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Сіманёнак Л.І. (20.06.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара,
СІМАНОВІЧ ДАВІД РЫГОРАВІЧ (26.06.1932, г. Нароўля Палескай вобл. (цяпер Гомельскай)), паэт, краязнаўца. Скончыў СШ № 1 г. Нароўля (1950), філал. факультэт БДУ (1955). Працаваў настаўнікам рускай мовы і літаратуры ў СШ в. Крынкі Лёзненскага раёна Віцебскай вобл. (19551959), у газеце «Віцебскі рабочы» (19591960), рэдактарам, загадчыкам аддзела на Віцебскім абласным тэлебачанні (19611994). Член Саюза беларускіх пісьменнікаў (1960).
Працуючы на абласным тэлебачанні, даследаваў і папулярызаваў жыццё і дзейнасць асоб, звязаных з Віцебшчынай, якія пакінулі след у літаратуры і мастацтве. Сярод іх М. Гелавані, М. Лынькоў, С.Я. Маршак, У. Маякоўскі, А. Твардоўскі, Г. Успенскі і інш. Па матэрыялах даследаванняў падрыхтаваў цыкл перадач пад агульнай назвай «Внтебшнна лнтературная», прысвечаных гэтым асобам. Напрыклад, перадача «Чувство семьн еднной. Сын Татарнн — сын Беларусн» была прысвеча
на М. Джалілю. Аўтар сцэнараў тэлеперадач і тэлеспектакляў цыкла «Летопнсь дорог н встреч» пра асоб, лёс якіх быў звязаны з Віцебскам: «Подорожная Пушкнна», «Осенннй букет (Репнн на Внтебшнне)», «За страннцамн БелСЭ», «Телевнзнонный клуб кнпголюбов», «Маладосць старажытнага горада» (пастаўлены ў 1964). Арганізаваў выпуск літаратурна
258
мастацкагачасопіса«Дзвіна» на Віцебскім абласным тэлебачанні (19611994). Штогод выходзіла 56 перадач, прысвечаных розным раёнам Віцебскай вобл., у якіх падавалася інфармацыя пра раён, яго гісторыю, адметнасці. культурныя традыцыі. старонка. прысвечаная кампазітарам, тэатру. канцэртнай самадзейнасці, літаратурная старонка і інш. Усяго выйшла больш за 100 перадач.
3 мэтай падрыхтоўкі сюжэтаў працаваўу архіве, выяўляючы дакументальныя матэрыялы, што ілюструюць жыццё і дзейнасць асоб, звязаных з Віцебскам. Аднак у партархіў не быў дапушчаны, бо быў непартыйным. Збіраў вусныя ўспаміны і сведчанні, напрыклад, для падрыхтоўкі тэленарыса прысвечанага Янку Журбе, былі выкарыстаны ўспаміны сучаснікаў, здымкі ў Полацку, Чашніках.
Распрацаваў і чытаў у ВДПІ спецкурс, прысвечаны літаратурнаму жыццю на Віцебшчыне, які складаўся з лекцый: «Пушкнн н наш край». «Лнтераторыдекабрнсты на Внтебіднне», «Наш край в жнзнн н творчестве русскнх пнсателей», «Внтебскнй
день Маяковского», «Вптебіцнна в жнзнн п творчестве советскнх пнсателей», «Белорусскне пнсателн — нашн землякн», «Лнтературная жнзнь Внтебшнны сегодня» і інш.
Аўтар краязнаўчых нарысаў «Подорожная Александра Пушкнна» (1979. пачатковая назва «Летопнсь дорог н встреч»), у якіх адлюстраваны сувязі з Віцебскам А.С. Пушкіна. бацькі М.Ю. Лермантава. 1.1. Лажачнікава, І.Я. Рэпіна. I. Батрака, У. Маякоўскага, Я. Купалы і Я. Коласа.
Аўтар артыкулаў па гісторыі і культуры Віцебшчыны ў энцыклапедычных выданнях і кнізе «Памяць» г. Віцебска. Разам з М. Дарафеенкам напісаўтэкстдафотаальбома«Віцебск». Аўтар артыкулаў, прысвечаных розным пытанням гісторыі і культуры Віцебшчыны ў рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку. Кніга «Внтебскнй вокзал, нлн Вечернне прогулкн через годы: дневннкн» ўтрымлівае цікавыя звесткі па гісторыі штодзённасці горада ў другой палове XX ст.
Удзельнічае ў грамадскім жыцці Віцебшчыны. Праяўляе актыўную грамадскую пазіцыю і прынцыповасць у адстойванні гістарычнага мінулага горада. Так, перадачу «Внтебск на картннах художннков» забаранялі, каб «не распальваць страсці веруючых» па прычыне таго, што ў ёй паказваліся храмы і цэрквы старога Віцебска. Адным з першых узняў шагалаўскую тэматыку ў перыядычным друку і культурным жыцці горада і краіны. Дзякуючы грамадзянскай пазіцыі і пасадзе (загадчык аддзела мастацкіх перадач Віцебскага абласнога тэлебачання) спрыяў аднаўленню памяці Марка Шагала ў горадзе. Ініцыятар правядзення Шагалаўскіх дзён у Віцебску. Разам з інш. прадстаўнікамі інтэлігенцыі Віцебска выступаў за перадачу будынка абкама КПБ пад мастацкі музей. Неадменны вядучы шэрагу мерапрыемстваў у культурным жыцці горада і вобласці. Старшыня Пушкінскага камітэта, Шагалаўскага камітэта г. Віцебска.
Адзін з ініцыятараў і арганізатараў стварэння Музея М. Шагала (1991). Літаратурнага музея (прапаноўваў яго стварэнне яшчэ да 1000годдзя Віцебска ў 1974 г.) Літаратурнага музея ў ВДПІ (1980).
Аўтар 27 кніг паэзіі і прозы. Лаўрэат Шагалаўскай прэміі (1992) і абласной прэміі імя У. Караткевіча (2001), прэміі «Сузор’е муз» Віцебскага гарвыканкама.
Тв.: Подорожная Александра Пушкнна. — Мн.: Маст. літ., 1979. — 160 с.; Сквозь даль времен. — Внтебск: ВОТ, 1984. —174 с.; Внтебскнй вокзал, нлн Вечернне прогулкн через годы: дневннкн — Мн.: Асобны, 2006. —424 с.; Віцебскаяабласнаястудыятэлебачання//ЭЛІМБ. — Мн.: БелСЭ, 1985,—Т. 2. —С. 643644; Віцебск. Літаратурнае жыццё // Тамсама. — С. 637638; «С высоты Успенской горкн...»: [М.Р. Фрадкін] // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Віцебска: у 2х кн. — Мн.: БелЭн, 2002. — Кн. 2. — С. 540542; У доме на Задунаўскай: Віцебскія дні С.Я. Маршака // Тамсама. — С. 560561.
Артыкулы у перыядычным друку: 3 павагай да мінулага: [помнікі гісторыі і культуры, прапановы] // ВР. — 1986. — № 241. — С. 3; Светлая крыніца памяці: [Бешанковіччына] // ВР. — 1987. — № 165. — С. 4; Школьны музей. Роздум аб выхаванні грамадзяніна // ВР. — 1988. — № 49. — С. 3; (разам з А. Падліпскім) Купалаўскія мясціны на Віцебшчыне // ЛІ. —1988. — № 105. — С. 4; (разам з А. Падліпскім) На зямлі віцебскай //ЛІМ. — 1988. — 8 ліп.; Лёс паэта — лёс народа: [Т. Кляшторны] // ВР. — 1988. — № 164. — С. 4; Фрэскі на старой сцяне. Лёс мастакоў Хрыстафора і Пятра Даркевічаў // ВР. — 1988. — № 70. — С. 4; Фрэскі на старой сцяне // ЛіМ. — 1989. —22 верас.; У Цяпіне, на радзіме вялікага асветніка // ВР. — 1990. — № 112. — С. 2; I добры след на зямлі... // ВР. — 1990. — № 25. — С. 4; Па гонару і сумленню: [грам.паліт. жыццё, стан помнікаў гіст. і культуры] // ВР. — 1990. — № 144. — С. 4; Вяртанне: [М. Шагал] // НС. — 1991. — № 2. — С. 5; Галасы праз гады // ВР. — 1991. — № 72. — С. 5; «Парыж —ты мой другі Віцебск» // ВР. — 1991. — № 114. — С. 3; Сколько музыкн в красках Шагала // Віцьбічы. — 1992. — № 70. — С. 2; А пушкінскай дароге нет канца... // НС. —1999. — № 56. — С. 4; Встреча в Зазыбах// НС. — 1999. — № 140. — С. 5.
259
Літ.: Рублеўскі С. «Сябры мае людзі»: [Д. Сімановіч] IIНС. — 1992. — № 71. — С. 5; Звязаны лёсам II Памяць: Псторыкадакументальная хроніка Віцебск: у 2х кн. — Мн.: БелЭн, 2002. — Кн. 2. — С. 568; Алнмова Е. Поэт, влюбленный в человечество // Бюлетень Музея Марка Шагала. — Вып. 15. — Мн.: Рпфтур, 2008. — С. 3842; Канапелька А. Давід Сімановіч // НС. — 2000. — № 72. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Сімановіч Д.Р. (29.06.2008) II Асабісты архіў М.В. Півавара.
СІНКЕВІЧ ТАЦЦЯНА ІВАНАЎНА (16.12.1966, г. Віцебск), педагог, мовазнаўца. Скончыла ВДПІ (1988). Працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў СШ №32 г. Віцебска (19881989), выкладчыкам кафедры агульнага мовазнаўства ВДПІ (з 1990).
Цікавіцца гісторыяй і культурай краю пачала з дзяцінства. Некаторы час працавала экскурсаводам. Вывучае назвы азёр Віцебшчыны. Пачала даследаванні лімнонімаў рэгіёна пад уплывам Г.М. Мезенкі, П.П. Шубы. Аўтар артыкулаў у навуковым друку.
Тв.: Особенностм лнмнонпмов севера Беларусп // Беларускарускапольскае супастаўляльнае мовазнаўства і літаратуразнаўства: матэрыялы II Міжнароднай навуковай канферэнцыі: у 2х т — Віцебск: Выдавецтва ВДУ, 1994. — Т. 2. — С. 105106; Лекснкосемантнческне особенностн лнмноннмов Внтебцнны// Е. Карскнй м современное языкознанне: матлы шестых научных чтеннй: в 2х ч. — Гродно, 1996. — Ч. 2,— С. 101106; Структурносемантнческнй аспект гндроннмнн северозапада Беларусн // Беларускарускапольскае супастаўляльнае мовазнаўства I літаратуразнаўства: зборнік матэрыялаў IV Міжнароднай навуковай канферэнцыі, 2426 красавіка 1997 г.: у 3х ч. — Віцебск: ВДУ, 1997. — Ч. 3. — С. 436439; Легенды н предання в названнях озер Внтебцнны II Русскнй язык н лптература. —1998. — № 4. — С. 112116; Мнфы, легенды, преданмя в основах названнй озер Внтебцнны // Студня Славестычна: междунар. ономастнч. конфер. / под ред. С. Абрамовнч, Л. Дацевнч. — Белосток, 1999. — С. 282287; Славянскія, балцкія, фінавугорскія фарманты ў назвах азёр Віцебшчыны //Веснік БДУ. Серыя 4. Філалогія. Журналістыка. Педагогіка. —1999. — № і — с. 5356; Проблемы этнмческнх контактов н лпмнологня Внтебіднны // Беларускарускапольскае супастаўляльнае мовазнаўства, літаратуразнаўства, культуралогія: матэрыялы V Міжнар. навук. канф., Віцебск, 2527 мая 2000 г. — Віцебск, 2000. — С. 110111; Лнмноннмы северовостока Беларусн (Внтебская область) в балтославянском контексте // Тезпсы докладов III Международного конгресса дналектологов п геоленгвмстов / под ред. С. Вархол. — Люблнн, 2000. — С. 83; Варьнрованне названнй озер Внтебіцнны II Студня Славестычна / под. ред. С. Абрамовнч. — Белосток, 2000. — С. 279282; Место п роль термнна класснфпкатора в структуре названпй озер Внтебіцпны // Русскнй язык в нзменяюіцемся мнре: матлы международной научной конференцнн: в 2хч. — Мн., 1999. — Ч. 1. —С. 126129; Названпя озер Внтебіднны как база для современных ономастнческнх нсследованнй II Матлы X Международного спмпозпума славнстов «Восточнославянскпе языкв н л мтература с перспектмвы конца XX века». — Зелена Гура, 2001. — С. 156159; Лнмноннмы как нсточннкмзученмя этноязыковой нсторпп Внтебідпны //Белорусское Поозерье: Язык н духовная культура / под ред. А.М. Мезенко, А.В. Русецкого. — Мн., 2001. — С. 6681; Ареальный аналнз названнй озер Вптебіцпны // Актуальные вопросы славянской ономастнкн / ред. Р.М. Козлов. — Гомель, 2002. — С. 202206; Географпческне термнны в основах названнй озер Вптебіцпны // Матерналы Международной научной конференцнн «“Восток Запад" — дпалог языков п культур в контексте глобалнзацнн». — Слупск, 2003; Сложные лпмноннмы на террнторнн Внтебіцнны // Руссквй язык: снстема н функцноннрованне. — Мн., 2004. — Ч. 2. — С. 1619; Отраженне соцпокультурных процессов в названнях озер Внтебйцнны //Astra albaruthenica, Rossica, Polonica: VII міжнародная навуковая канферэнцыя беларускарускапольскае супастаўляльнае мовазнаўства, літаратуразнаўства, культуралогія: зборнік навуковых артыкулаў. — Віцебск, 2006. — С. 357359; Метоннмнческме названня озер на террнторнн Внтебіцнны // Славянскме языкн: снстемноопнсательный н соцнокультурный аспекты нсследовання: матерналы III Республпканской научнометодпческой конференцнп. — Брест, 2006. — С. 125129; Цветовые определення в названнях озер Внтебцнны // Тамсама. — С. 184190; Метаформческне названпя в основах названпй озер Внтебіцнны // Язык. Текст. Человек. — Мозырь, 2006. — С. 106108; Балтославянскне параллелн в названпях озер Вптебіцпны // Latgale ka KultOras pierobeza Daugovpils: Daugovpils Universitates Akademikais apgads «Salute», 2008. — S. 369375.
КНІГІ ОНЛАЙН
