Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Вывучэнне роднага краю пачала з пераходам на працу ў музей і пад уплывам беларускага нацыянальнага адраджэння ў канцы 1980х гг. Займаецца комплексным даследаваннем Лепельшчыны, аддаючы перавагу вывучэнню партыз. руху ў краі, канфесійнага жыцця, гісторыі Лепельскага мінамётнага вучылішча, Бярэзінскай воднай сістэмы. Удзельнік этнаграфічных экспедыцый па Лепельскім раёне. Брала ўдзел у рээкспазіцыі асобных раздзелаў Лепельскага краязнаўчага музея,
у падрыхтоўцы шэрагу выстаў. Удзельнічала ў рэспубліканскіх і абласных навуковапрак
тычных канферэнцыях.
Адзін з ініцыятараў, арганізатараў і актыўных удзельнікаў Лепельскіх чытанняў (2004, 2008,2010). Аўтар вялікай колькасці артыкулаў у кнізе «Памяць»Лепельскага раёна, зборніку
266
«Святы Казімір у Паазер’і. 400 гадоў каталіцызму ў Лепельскім краі», а таксама на старонках мясцовага перыядычнага друку. Выдала кнігу «Бярэзінская водная сістэма».
Тв.: Кнігі: Святы Казімір у Паазер’і. 400 гадоў каталіцызму ў Лепельскім краі/склад. А. Белы, I. Зямчонак, Л. Ульскі, В. Явід. — Лепель: Lepel, 2004. — 62 с.; Березннская водная снстема. — Внтебск: ВОБ, 2009. — 24 с.
Артыкулы ў кнігах «Памяць» і навуковым друку: Іасафат Пятровіч Агрызка /^ Памяць: Лепельскі раён: Гісторыкадакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі. — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 9193; Так пачыналася вайна // Тамсама. — С. 181185; Сцяг 84га артылерыйскага палка // Тамсама. — С. 188; Лепельскі контрудар//Тамсама. — С. 190195; Выпускнікі вучылішча: [Лепельскае артылерыйскамінамётнае вучылішча] // Тамсама. — С. 198; Лепельскае пяхотнае вучылішча // Тамсама. — С. 202203; «Пасля разгрому фашыстаў сустрэнемся, усё раскажу...» // Тамсама. — С. 258259; У небе лепельскім // Тамсама. — С. 365366; Гэты дзень настаў // Тамсама. — С. 367369; Народная асвета // Тамсама. — С. 573574; Лепельскі філіял Аршанскага медвучылішча // Тамсама. — С. 577578; Каб былі здаровы нашы дзеці // Тамсама. — С. 580; На спартыўнай арбіце // Тамсама. — С. 580581;
Мастакі Лепельшчыны // Тамсама. — С. 585586; Лепельскі краязнаўчы м’узей // Тамсама. — С. 595596; О совместных действнях партнзанскнх отрядов й брпгад в годы Велнкой Отечественной войны на террнтормн Лепельского района // Віцебшчына ў 19411944 гг.: Супраціў. Вызваленне. Памяць' матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі, Віцебск, 1819 чэрвеня 2009 г. / ВДУ' рэдкал ■ В У. Акуневіч (адк. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ВДУ 2009. — С. 150157.
Артыкулы у мясцовым перыядычным друку; Гэты дзень мы набліжалі як маглі: [партыз. рух на Віцебшчыне] // ЛІ. — 1981. — 7 ліп.; У бой уступаюць курсанты // ЛК. — 1994. — № 41. — С. 2; Гісторыя аднаго фотаздымка і трох пісьмаў // ЛК. — 1994. — № 43. — С. 2; Калі б не вайна... // ЛК. — 1994. — № 47. — С. 2' Дзетдом у Весялове // ЛК. — 1996. — № 45. — С. 3; Дзіцячы дом у Лепелі // ЛК. — 1996. — № 56. — С. 4; Яны родам з Лепеля // ЛК. — 1996. — № 75. — С. 4; Па Бярэзінскай сістэме // ЧП. —1996. — № 54. — С. 2; Святы Казімір у Пааззр і. Новыя Валосавічы ранвй і цяпер // ЛК. — 1999. — № 6. — С. 2; Цэрквы і касцёлы ^ Лепельшчыне 11 ЛК. — 1999. — № 22. — С. 2; Цэрквы і касцёлы на Лепельшчыне ў мінулым // ЛК — 1999. — № 35. — С. 3; 22 чэрвеня ў чатыры гадзіны сонечнага раўнадзенства // ЛК — 1999 — N° 49 — ™2’ 1 І^ынполлі бьіло паДполле 11 ЛК. — 1999. — № 52. С. 2; Курсанты мінамётнага вучылішча // ЛК. 2000. — № 23. С. 2; Чырвонаармеец І.М. // ЛК. — 2000. — № 51. — С. 2; Адшукаем невядомыя захаванні // Тамсама; Станаўленне краязнаўчага музея // ЛК. — 2000. — № 61. — С. 2; Асвета ў Лепельскім раёне // ЛК. — 2000. — № 66. — С. 2; Лепель і павет у канцы XIX стагоддзя // ЛК. — 2000 — № 69 — С 4' п5пеЛЬ^Іна у вайну 1812 года //ЛК. 2001. № 53. С. 3; Канцлагер для ваеннапалонных у Камені // ЛК. — 2001. — № 62. — С. 3; Папаўняюцца музейныя фонды // ЛК. — 2001. — № 94. — С. 3; Бярэзінская водная сістэма //ЛК. — 2001. — № 101,102. —2002. — №4,11,16; Помнік архітэктуры: [касцёл Св. Антонія в. Губіна] // ЛК. 2002. № 40, 61; Вёска Камень // ЛК. — 2003. — № 31,33, 35; Як будавалася чыгунка
Орша — Лепель // ЛК. 2003. № 53. С. 3; Вёска Пышна // ЛК. — 2003. — № 55, 57; Весялоўскі дзіцячы дом // ЛК. — 2003. — № 86. — С. 2; Этапы станаўлення: [краязнаўства Лепельшчыны] // ЛК. — 2003. — № 89. — С. 3; Калекцыя жывапісу // ЛК. — 2003. — № 104. — С. 2; Апошні прагал воднай сістэмы // ЛК — 2004 — № 96. — С. 4; Лепельскае гета // ЛК. — 2005. — № 31. — С. 2; Радавы вайны // ЛК. — 2005. — № 32. — С. 2; Плылн плоты... Поплывут лн турмсты?: [Бярэзінская водная сістэма] // НС. — 2005. — № 38. —С. 5; Лепель промышленный//ЛК. — 2007 — № 14. — С. 7: Баявыя дзеянні ў 19181920я гг//ЛК —2007 — №24 — С. 4; Городчевнчская церковь // ЛК. — 2007. — № 94. — С. 7.
Літ.: Татарннов Ю. Города Беларусн. Внтебіднна. — Мн.: Энцнклопеднкс, 2006 — С 97' Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Стэльмах А.У. (18.06.2009)//Асабісты архіў М.В. Півавара.
СУДНІК АЛЯКСАНДР ІВАНАВІЧ (21.08.1967, г. Полацк), краязнаўца. выдавец. Скончыў факультэт журналістыкі БДУ (1995). Працаваў нам. рэдактара наваполацкай гарадской газеты «Новая газета», рэдактарам аддзела камерцыйнай літаратуры, менеджерам па рэкламе ТАА МПКП «Дыяна», прыватным прадпрымальнікам (выдавецкая дзейнасць) (з 2000).
Краязнаўствам зацікавіўся ў першыя гады XXI ст. Займаецца выданнем навуковапапулярнай літаратуры краязнаўчага характару. Адзін з заснавальнікаў навуковапапулярнай серыі «Наследне Полоцкой землн» (2004), у якой пачалі выдавацца кнігі, прысвечаныя Полацку: «Незунты в Полоцке: 15801820 гг.», «Полоцкая земля», «Полоцкая княжна Марня Васпльковна — автор «Слова о полку йгореве»; нсследовання тайнопнсн» і інш. Выданні — перадрук выдадзеныху ХІХХХ стст. кніг, артыкулаў, якія не страцілі сваёй навуковай і грамадскай вартасці, аднак па розных прычынах аказаліся маладаступныя для шырокага кола чытачоў. Аўтар (разам з Л. Данько) уступных артыкулаў, якія папярэднічаюць працам.
267
Адзін з арганізатараў краязнаўчых чытанняў «Наследне Полоцкой землн» (2007, 2008, 2009). Адзін з заснавальнікаў і гал. рэдактар «Полоцкого кннжного мздательства». Падтрымлівае цесныя сувязі з ПДУ, НПГКМЗ.
Тв.: Незунты в Полоцке: 15801820 гг.: в 2ч./сост., прнмеч. н вступ. ст. Л.Ф. Данько, А.М. Судннк. — Полоцк: А.Н. Судннк, 2005. — Ч. 1. — 40 с; — Ч. 2. — 48 с.; Внзнтная карточка Полоцкого района. — Полоцк: А.Н. Судняк, 2005. — 24 с.; Путеводптель по городу Полоцку 1910 года: К торжеству перенесення моіцей преподобной Евфроспнпп, княжны Полоцкой, нз г. Кпева в г. Полоцк/ сост., прнмеч. н вступ. ст. Л.Ф. Данько, А.Н. Судннк. — Полоцк: А.М. Суднмк, 2006. — 48 с.; Полоцкая земля / Л.В. Алексеев; вступ. ст. Л.Ф. Данько, А.ц. Суднмк. — Полоцк: А.М. Судннк, 2007. — 50 с.; Полоцкая княжна Марня Васнльковна — автор «Слова о полку Нгореве»: Нсследовання тайнопнсп / вступ. ст. Л.Ф. Данько, А.П. Судннк. — Полоцк: А.П. Суднпк, 2008.— 53 с.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Суднік А.І. (16.06.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
СУЛЕЦКАЯ H1HA АНДРЭЕЎНА (28.04.1950, Віцебск), музейны работнік, спецыяліст па ахове гісторыкакультурнай спадчыны, краязнаўца. Скончыла вышэйшую камсамольскую школу (1976). Працавала ў Віцебскім абласным камітэце ЛКСМБ (19761979), дырэктарам ВАКМ (19791989). нам. старшыні Віцебскага абласнога савета БДТАПГіК (19891992), гал. спецыялістам па пытаннях аховы гісторыкакультурніцкан спадчыны і музеяў( 19922010). 3 прыходам на пасаду дырэктара ВАКМ стала аднім з арганізатараў краязнаўчых даследаванняў у гэтай установе. Спрычынілася да стварэння экспазіцыі Музея П.М. Машэрава ў ВДУ, Музея прыватных калекцый, сядзібы I. Рэпіна ў Здраўнёве. З’яўлялася арганізатарам 1й Віцебскай абласной краязнаўчай канферэнцыі, на якой было створана Віцебскае абласное краязнаўчае таварыства (1989). Прымала
ўдзел у арганізацыі ўсіх канферэнцый БТАПГіК. Член прэзідыума Віцебскага аоласнога аддзялення БДТАПГіК, член Віцебскай абласной рады ТБМ.
Даследуе гісторыю і культуру Віцебшчыны, займаецца ўвекавечаннем імёнаў гіст. асобаў, лёс якіх быў звязаны з Віцебшчынай. і вядомых землякоў.
Аўтар буклетаў «П. Машэраў», «Адраджэнне». Mae артыкулы па пытаннях аховы гісторыкакультурнай спадчыны і практычных прапановах па яе захаванню ў рэспубліканскім («Звязда», «Культура». «ЛіМ») і мясцовым («Віцебскі рабочы», «Віцебскі кур’ер», «Старажыл») перыядычным друку.
Тв.: Віцебскі абласны краязнаўчы музей // ЭЛІМБ. — Мн.: БелСЭ, 1985. — Т. 2. — С. 650651.
Літ.: Пастернак Т. Нмна Сулецкая: «Нсторнческмй центр нуждается в реконструкцвн» // НС. — 1996. — № 48. — С. 3; Буткевнч С. Ннна Сулецкая: «Уваженме к прошлому спасет мнр» // ВР. — 2005. — № 28. — С. 5; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Сулецкая Н.А. (23.06.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
СУПРАНОВІЧ АНДРЭЙ МІХАЙЛАВІЧ (11.11.1964, Полацк), мецэнат. Скончыў СШ № 7 г. Полацка (1982), Даўгаўпілскае вышэйшае ваеннаавіяцыйнае інжынернае вучылішча ім. Я. Фабрыцыуса (1987). Разам з А.1. Суднікам з’яўляецца заснавальнікам і кіраўніком навуковапапулярнай серыі «Наследне Полоцкой землн». Адзін з арганізатараў краязнаўчых чытанняў «Наследне Полоцкой землн» (2007,2008, 2009). Адзін з заснавальнікаў і дырэктар «Полоцкого кннжного нздательства». Выдаткоўвае сродкі на выданне гэтай серыі, каштоўныя прызы для школьных краязнаўчых канферэнцый. Насвае грошы паставіўу Полацку помнік герою рускаяпонскай вайны, гадаванцу Полацкага кадэцкага корпуса генералу R1. Кандраценку.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Супрановіч А.М. (1.06.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
268
СУХАРУКАЎ АЛЯКСЕЙ ВАСІЛЬЕВІЧ (14.09.1959, в. Шмані Гарадоцкага раёна Віцебскай вобл.), музейны работнік, краязнаўца. Скончыў гіст. факультэт БДУ (1986). Працаваў выкладчыкам гісторыі ў ПТВ № 162 г. Івацэвічы Брэсцкай вобл. (19861989), загадчыкам Музеясядзібы І.Я. Рэпіна (з 1989). Краязнаўчымі даследаваннямі пачаў займацца пад час вучобы ва ўніверсітэце. Вывучае гісторыкакультурную спадчыну рэгіёна. Непасрэдна займаўся стварэннем Музеясядзібы І.Я. Рэпіна «Здраўнёва». 3 1994 г. з’яўляецца арганізатарам і ўдзельнікам канферэнцый, звязаных з гісторыяй і культурай краю. Аўтар артыкулаў у навуковым і мясцовым перыядычным друку.
КНІГІ ОНЛАЙН
