Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Даследуе гісторыю Оршы і ваколіцаў. Ініцыятар і стваральнік у Оршы клуба аматараў гісторыі і старажытнасцяў «Повязь» (лета 1986). Разам з членамі таварыства браў удзел у археалагічных раскопкаху Оршы, рэстаўрацыі Куцеінскага манастыра, накансервацыі Святадухаўскай царквы. Ладзіў талокі па добраўпарадкаванні помнікаў гісторыі і культуры ў в. Смаляны. Браздзетчына. Прычыніўся да арганізацыі шэрагу фотавыстаў пра старажытнасці Аршаншчыны. Mae хатні архіў з матэрыялаў, якія маюць дачыненне да гісторыі Оршы.
Заснавальнік, рэдактар і выдавец газеты «Беларускі калекцыянер», якая выдавалася ў Оршы у 1990я гг„ дзе змяшчаліся артыкулы краязнаўчага характару. Асаблівую ўвагу надае тэме антысавецкага руху на Аршаншчыне.
Тв.: Знаходкі рэстаўратараў // АГ. — 1997. — Ns 16. — С. 3; Помнікі архітэктуры: Праблемы захавання I рэстаўрацыі // АГ. — 2002. — Ns 46. — С. 2.
Літ.: Шынкевіч А.М. «Повязь» — пара станаўлення // ЛП. —1987. — № 5. — С. 4; Карлюкевіч А. Беларускі калекцыянер: [Орша] // ВР. —1993. — Ns 55. — С. 4; Паўловіч В. He толькі калекцыянерам //АГ. —2000. — Ns 26. — С. 2; Мванова С.Г. Оршанскне краеведы: бнографнческнй справочннк. — Орша, 2002. — С. 24' Каляндар знамянальных і памятных дат на 2006 г. — ВАБ, 2006. — С. 10.
273
АБОЛА САФІЯ, журналіст. Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку, у якіх асвятляе гісторыю і культуру Глыбоччыны.
Тв.: Легенда пра цыган // ВГ. — 2000. — № 1516. — С. 4; Хто ўратуе возера? // Тамсама; Марыля // ВГ. — 2000. — № 1718. — С. 7; Краязнаўцы збіраліся ў Германавічах // ВГ. — 2001. — № 2. — С. 3; Садам Сікоры — квітнець! // ВГ. — 2001. — № 78. — С. 47.
ТАЛЯРОНАК СЯРГЕЙ ВІКТАРАВІЧ (1964), гісторык. Супрацоўнік Інстытута гісторыі АН БССР, кандыдат гіст. навук. Аўтар артыкулаў, прысвечаных гісторыі і культуры Докшыччыны.
Тв.: Кандрась зпад Докшыц // ЛТ. — 1990. — № 24. — С. 3; He скарыліся Напалеону // ЛТ. — 1990. — № 123. — С. 3; Гэта было ў Бірулях //ЛТ. — 1990. — № 129. — С. 3; Докшыцы ў вайне 1812 года //ЛТ. — 1992. — № 12. — С. 2,4, (разам з С. Спірыдонавым) Уладары Докшыц у XVI ст. // РВ. — 1996. — № 52. — С. 2.
ТАМАШЭВІЧ НАТАЛЛЯ ЛЕАНІДАЎНА, педагог. Стварыла музей у СШ в. Узмёны Міёрскага раёна.
Тв.: На канферэнцыі // СП (М). —1995. — № 32. — С. 2.
Літ.: Шык Л. Покліч сэрца // МН. — 2007. — № 9. — С. 2.
ТАНЧЭЎСКАЯ АЛА САМУІЛАЎНА (А. Кавалёва) (3.03.1941, в. Васькаўшчына Аршанскага раёна), журналіст. Скончыла СШ № 10 г. Оршы (1957), факультэт журналістыкі БДУ (1965). Працавала на радыё, на розных пасадах ў газеце «Ленінскі прызыў» (цяпер «Аршанская газета», 19652000), аршанскім рэдактарам «Незалежнай газеты» (20002004).
Гісторыяй роднага краю зацікавілася ў 1980х гг. на хвалі нацыянальнага адраджэння. Брала актыўны ўдзел у працы клуба аматараў гісторыі і даўніны «Повязь», які ўтварыўся ў Оршы ў 1986 г. На старонках аршанскай раённай газеты асвятляла дзейнасць аб’яднання, пісала артыкулы, прысвечаныя помнікам даўніны, падзеям гісторыі на Аршаншчыне. Даследавала свой радавод і лёсы славутых землякоў. Аказала пэўны ўплыў на фарміраванне цікавасці да гісторыі краю некаторых вядомых у будучым аршанскіх краязнаўцаў: Ю. Копціка, А. Сцяпанавай (Танана) і інш. Узначальвала літаратурнае аб’яднанне «Дняпроўскія галасы».
Тв.: Шматгадовая праца: [рэцэнзія на кнігу «Аршанская даўніна»] // АГ. — 1992. — № 26. — С. 3; Арэхаўск і яго царква //АГ. —1993. — № 23,24,26; Аршаншчына напярэдадні калектывізацыі //АГ. —1994. — № 80. — С. 3; Гісторыя ў імя будучага: [5 гадоў Музею гісторыі і культуры Оршы] // АГ. —1997. — № 145. — С. 2.
Літ.: Інтэрв’ю з А.С. Танчэўскай (20.09.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ТАРАСАЎСЯРГЕЙ ВАСІЛЬЕВІЧ (20.01.1961, г. Мінск), археолаг, гісторык. Кандыдат гіст. навук (1992). Скончыў гіст. факультэт МДПІ (1982). Працаваў у Інстытуце гісторыі НАН Беларусі (з 1982), адначасова нам. гал. рэдактара літаратурнадраматычных перадач Нацыянальнай дзяржаўнай тэлерадыёкампаніі (19951999). Дацэнт кафедры гуманітарных навук Інстытута парламентарызма і прадпрымальніцтва (з 2006). Член Саюза беларускіх пісьменнікаў, праўлення Беларускага камітэта ІАМОС, праўлення БДТАПГіК.
Даследуе гісторыю і археалагічныя помнікі Полацка і По
лацкай зямлі. Праводзіў археалагічныя раскопкі Полацка (з 1986). абараніў кандыдацкую дысертацыю «Псторыкатапаграфічная структура Полацка 1XXVI1 стст.» (1992, навуковы кіраўнік Г.В. Штыхаў). Аўтар манаграфіі «Полацк IXXV11 стст.», напісанай на аснове гэтага даследавання, навуковапапулярнай кнігі «Чарадзей сёмага веку Траяна», прысвечанай князю Усяславу Брачыславічу.
Актыўна прапагандуе гістарычную спадчыну Беларусі, у тым ліку і Віцебшчыны, у СМІ. Аўтар сцэнарыяў дакументальных і мастацкіх фільмаў пра гісторыю Полаччыны. Выступаў вядоўцам перадач «Вецер вандраванняў», «Крок», «Скарбы беларускай гісторыі», «Беларускі дом» (1995), якія прысвечаны асобным пытанням гісторыі і культуры Беларусі, і Віцебшчыны ў прыватнасці.
Тв.: Полацк IXXVII ст.: Гісторыя і тапаграфія. — Мн.: Бел. навука, 1998. — 183 с.; Отчет о раскопках в Полоцке в 1986 г. // АІГНАНБ, спр. 953; Отчет о раскопках в Полоцке п Полоцкой округе в 1987 г. // Архіў Інстытута гісторыі НАН Беларусі, спр. 1014; Отчет о раскопках в Полоцке в 1988 г. // Тамсама, спр. 1084; Отчет о раскопках в Полоцке в 1989 г. //Тамсама, спр. 1165; Справаздача аб археалагічныхдоследаху По
274
лацку і полацкай акрузеў 1990 г. //Тамсама, спр. 1205; Хрышчэнне Полацкай зямлі//Спадчына. —1990. — № — С. 4446; Полацкае княства: Станаўленне і барацьба за дзяржаўную незалежнасць // Старонкі псторыі Беларуа. Мн., 1992; Полацкая зямля // БД. —1992. — № 3; Полацкая зямля — выток беларускай дзяржаўнасці // Беларусь у Вялікім княстве Літоўскім. — Мн.. 1992.
Літ.: Гаспадар «Беларускага дома // БМ. — 1999 — №. — С. 60; Тарасаў С.В. // ЭГБ. Т. 6. Кн. 2. — С. 440; Корзенко Г.В. Нсторнкн Беларусп в начале XXI столетня: бмобмблнографнческнй справочнпк. — Мн.: Бел. наука, 2007. — С. 382.
ТАРЫКАЎ АЛЕГ АРКАДЗЕВІЧ (9.04.1938. в. Мікулічы на Глыбоччыне 15.01.1996), краязнаўца. Скончыў СШ № 2 г. Глыбокае(1954), Глыбоцкае вучылішча механізацыі і электрыфікацыі сельскай гаспадаркі №12(1957). Працаваў у г. Кустанай (Казахстан), адкуль быў прызваны на службу ў СА. Пасля дэмабілізацыі скончыў энергафак Беларускага політэхнічнага інстытута(1965). Працаваў у г. Гомелі на заводзе «Гідрапрывад» (19651975), у НДІ у г. Мінске (19751982), на мэблевай фабрыцы ў г. Маладзечне (1982).
Займаўся вывучэннем роднага краю. Працаваў у архівах Віцебскай вобл., Вільнюса, Ленінграда. збіраў матэрыялы па гісторыі і культуры Глыбоччыны. Некаторыя артыкулы друкаваўу рэспубліканскім і мясцовым друку. Запісаў і літаратурнаапрацаваў успаміны камандзіра атрада «Северные» П.Н. Максіменка, якая была выдадзена ў выдавецтве «Беларусь» у 1989 г.
На аснове саораных матэрыялаў пра Глыбокае напісаў кнігу «Зарннцы в глубннах озер». У сааўтарстве напісаў некалькі артыкулаў для кнігі «Памяць» Глыбоцкага раёна. Склаў і запісаў радавод сваёй сям'і (з XVIII стагоддзя). Аўтар вершаў і баек.
Тв.: Зарннцы в глубннах озер. — Мн.: Полымя, 1993. — 151 с.; (разам з І.У. Бунто, А.П. Кур’яновіч) Старонка мінулага // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Глыбоцкага раёна. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 3139; (разам зП.К. Башко, А.П. Кур’яновіч, А.М. Сідарэвіч) Часбарацьбы і выпрабаванняў//Тамсама. — С. 111116; (разам з П.В. Галай, А.П. Кур’яновіч) У складзе польскай дзяржавы // Тамсама. — С. 131139; (разам з І.І.’ Волкавым, А.В. Раманавым, Ф. Семуровым, П.А. Хомчанка, С.М. Шабалоўскім) Ішла вайна свяшчэнная // Тамсама. — С. 175190.
Літ.: Даследчык, патрыёт краю // ВГл. — 1996. — № 8. — С. 2; Тарыкаў А.А.: [электронны рэсурс] — Рэжым доступу: http://hlybokaje.narod.ru/index.files/bio.htm. Дата доступу: 9.10. 2005.
ТАТАРЫНАУ ІОРЫ АРКАДЗЕВІЧ. Аўтар некалькіх кніг, у якіх звяртаецца да гісторыі і культуры Віцебшчыны. У кнізе «Путешествпе в Сарью» сярод іншага апісаў гісторыю і культуру мястэчак Заходняй Віцебшчыны (Лынтупы, Камаі, Паставы, Відзы, Опса. Творы ў асноўным маюць кампілятыўны характар, у іх выкарыстаны матэрыялы перыядычнага рэспубліканскага і мясцовага друку. інфармацыя, «любезно предоставленная» мясцовымі краязнаўцамі.
Тв.: По некоторым замечательным уголкам Белорусспм. — Мн., 1995; Путешествпе в Сарью: Белорусская старпна. — Мн.: Мннсктнппрект, 1999. — 192 с.; Города Белорусспп: Внтебіднна в некоторых мнтересных нсторнческнх сведеннях. — Мн.: Энцнклопеднкс, 2006. — 208 с.
ТКАЧОЎ МІХАСЬ (Міхаіл) АЛЯКСАНДРАВІЧ (10.03.1942, г. Мсціслаў31.10.1992). археолаг, гісторыкмедыявіст. грамадскі дзеяч. Доктар гіст. навук (1987). прафесар (1989). Скончыў БДУ (1966). Працаваў настаўнікам у г. Жодзіне, Інстытуце гісторыі АН БССР (19681978). ГрДУ (19781989), выдавецтве «Беларуская энцыклапедыя». Вывучаў ваенную гісторыю Беларусі, абарончае дойлідства. матэрыяльную культуру і архітэктуру гарадоў Беларусі XXVIII стст. Неаднаразова праводзіў археалагічныя раскопкі ў г. Віцебску і на Віцебшчыне.
Тв.: Оборонмтельные сооруження городніц Северной Белорусснп дофеодальной поры//Тез. докл. кконф. поархеологнн Белорусснн — Мн., 1969; Новае пра Сафійскі сабор: [Полацк] // ПГІКБ. — 1972. — № 2; Нсследовання в Гродненской н Внтебской областях // АО 1972 г. М„ 1973; Полезный путеводнтель: [рэц. на кн.: Алексеев Л.В. По Западной Двнне н Днепру в Белорусснн]//Сельская газета —1974. — 19сак.; (разам з А.Л. Каралёвым)
Работы ДнепроДвмнского отряда //АО1977. — М„ 1978; Раскопкп в Внтебске //АО1977. — М„ 1978; (разам з Л. Калядзінскім) Касметыка ў старажытным Віцебску//Служба быту Беларусі. — 1982. — № 5; (разам
275
з Л. Калядзінскім) Нтогн археологнческого нзученпя Вптебска в 19761980 гг. // Древнерусское государство н славяне: матермалы спмпозпума, посвяц. 1500летню Квева. — Мн., 1983; (разам з Л. Калядзінскім) Рыбалоўстваў старажытным Віцебску//РП. —1983. — № 2; (разам з Л. Калядзінскім) Стровтельная техннка н строптельные матермалы средневекового Внтебска // Проблемы нзучення древнего домостронтельства в VIIIXIV вв. в северозападной частн СССР. — Рпга, 1983; (разам з Л. Калядзінскім) Твор дробнай пластыкі XVXVI стст. 3 Віцебска // Мастацтва Беларусі. — 1983. — № 6; (разам з Л. Калядзінскім, Т. Скрыпчанка) Віцебскія бранзалеты: [археал. знаходкі] // ПГІКБ. — 1984. — № 4; (разам з Т. Бубенькай, Л. Калядзінскім) Даследаванні працягваюцца: [па матэрыялах археал. раскопак у Віцебску] // ВР. — 1984. — 11 жніўня; (разам з Л. Калядзінскім) Лясны промысел у старажытным Віцебску// РП. —1984. — № 4; (разам з Л. Калядзінскім) Постройкн древнего Вптебска XIIXVII вв. // Древнерусскнй город. — Кнев, 1984; (разам з Л. Калядзінскім) Раскопкі на Верхнім замку: |Віцебск] // ПГіКБ. — 1984. — № 1; (разам з Л. Калядзінскім) Драўляныя вырабы і дрэваапрацоўка ў сярэдневяковым Віцебску// Помнікі культуры: Новыя адкрыцці. — Мн. 1985; (разам з Т.С. Бубенькай) Раскопкн оборонмтельной башнн в Вптебске //АО1984. — М., 1986: (разам з Л.У. Калядзінскім, Т.С. Бубенькай) Средневековый Внтебск // Труды V международного конгресса славян. археологнн. — М., 1987 _ т. з. _ вып. 16; (разам з Т.С. Бубенькай) Да пытання аб каменных умацаваннях Дольнага замка Віцебска//Псторыкаархеалагічны зборнік —Мн., 1993. — Ч. 2. — С. 153161.
КНІГІ ОНЛАЙН
