Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Тв.: (разам з В.А. Шышанавым) Музейсядзіба І.Я. Рэпіна «Здраўнёва» // ЭГБ: у 6 т. Т. 6. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 2001. — С. 174; (разам з В.А. Шышанавым) Музейсядзіба Ільі Рэпіна «Здраўнёва» // БЭ: у 18 т. Т. 14. Мн.: БелЭн, 2002. — С. 19; (разам з В.А. Шышанавым) К нсторнн создання Музеяусадьбы Н.Е. Репмна «Здравнёво» // Тезпсы докладов н сообденнй на конференцнм «Духовный мнр Росснн в творчестве Н.Е.Репйна».К 150летню содня рождення художннка. — М.: ГТГ, 1994. — С. 6567; (разам з В.А. Шышанавым) Музейсядзіба І.Я. Рэпіна «Здраўнёва» як цэнтр развіцця беларускарускіх культурных сувязяў // Нацыянальныя меншасці Беларусі. — Кн. 3. — Брэст; Мінск, 1996. — С. 1819; Гартаючы старонкі мінулага // ПК(Г). — 1986.— №102.—С. 23.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Сухарукаў А.В. (7.07.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
СЦЕПАНЕНКА МІКАЛАЙ ІВАНАВІЧ (8.06.1946, г. Віцебск), краязнаўца. Дацэнт (1992). Скончыў СШ № 15 (цяпер гімназія № 1) г. Віцебска (1964), ВДМІ (1970), клінічную ардынатуру па інфекцыйных хваробах пры ВДМІ (19701972). Працаваў сакратаром ЛКСМБ у ВДМІ (1970—1976), адначасова асістэнтам на кафедры інфекцыйных хваробаў. галоўным урачом віцебскай гарадской інфекцыйнай бальніцы (19761983), інструктарам у аддзеле прапаганды і агітацыі Віцебскага аблвыканкама(19831985), дзе курыраваў пытанні аховы здароўя, фізкультуры і спорту, начальнікам упраўлення аховы здароўя Віцебскага аблвыканкама (19851990). першым нам. міністра аховы здароўя (19901994), прарэктарам па лячэбнай рабоце ВДМУ (19941997), нам. главы адміністрацыі Кастрычніцкага раёна г. Віцебска (19972000), начальнікам аддзела па справах рэлігій і нацыянальнасцяў Віцебскага аблвыканкама (20002008). Дэпутат Вярхоўнага Савета БССР і РБ 12 склікання (19901996)
Вывучае гісторыю медыцыны, рэлігіі на Віцебшчыне, атаксама жыццё і дзейнасйь вядомых землякоў і асоб, якія звязалі свой лёс з Віцебшчынай. Даследаваць гэтыя пытанні пачаўу межах выканання службовых абавязкаў. Стаў адным з найлепшых знаўцаў. У 2005 г. на аснове практычных матэрыялаў і сабранай інфармацыі выдаў кнігу «Релнгнн м неокультовые органнзацнн на Внтебіцнне».
3 часам на аддзел былі ўскладзены абавязкі па працы з суайчыннікамі за мяжой (раней былі ў кампетэнцыі МЗС РБ). Шляхам аналізу энцыклапедычнай літаратуры, кніг «Памяць», артыкулаў у перыядычным друку, ліставання сабраў значную колькасць інфармацыі правіцяблянэмігрантаў. Нааснове гэтых матэрыялаў разам з М.П. Кузьмічом падрыхтаваў і выдаў кнігу «Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы» (2007), у якой змешчана інфармацыя пра больш як 500 асоб, якія нарадзіліся на Віцебшчыне. але па розных абставінах з’ехалі за межы радзімы,
дзе дасягнулі значных поспехаў у розных галінах навукі, культуры, на адміністрацыйных і дзяржаўных пасадах. Даведнік выклікаў шырокі рэзананс у рэспубліканскім друку, рыхтуецца 2е выданне, дапоўненае і выпраўленае.
Разам з сынам Ю.М. Сцепаненкам сабраў значны матэрыял пра ўрачоў, якія працавалі на Віцебшчыне. і выдаў у форме біяграфічнага даведніка «Гордость здравоохранення Внтебіцнны» (2009). Выступаў арганізатарам і актыўным удзельнікам навуковых канферэнцый
269
па гісторыі медыцыны, міжнацыянальных адносін. Некаторыя матэрыялы перадаў у ВАБ, ВДМУ, епархіяльную бібліятэку.
Адыграў значную ролю ў аднаўленні эканамічных і палітычных сувязяў Беларусі ў 19901994 гг^ асабліва — забеспячэнні медыцынскімі прэпаратамі і абсталяваннем.
Аўтар больш 60 друкаваных работ. Узнагароджаны Ганаровай граматай ВС БССР (1974), знакам «Отлнчннк здравоохранення БССР» (1986). ордэнам Рускай праваслаўнай царквьі «Серафіма Сароўскага» (2002), ордэнам Беларускай праваслаўнай царквы «Еўфрасінні Полацкай»(2006), падзякай Прэзідэнта РБ (2006).
Тв.: Релпгмн п неокультовые органнзацпн на Внтебіцпне. — Вптебск: ВОБ, 2005; (разам з М.П. Кузьмічом) Нашы землякі ў далёкім і блізкім замежжы: біяграфічны даведнік. — Віцебск: ВАБ, 2007. — 208 с.; (разам з Ю.М. Сцепаненкам) Гордость здравоохранення Внтебіцнны: бнографпческнй справочннк. — Вптебск: ВОТ, 2009.—212 с.
Літ.: Інтэрв’ю з М.І. Сцепаненкам (5.06.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
СЦЯПАНАВА (Танана) АЛЕНА, журналіст. Вучылася ў БУК. Працуе на радыё «Свабода». Цікавасць да гісторыі і культуры роднага краю сфарміравалася пад уплывам падзей нацыянальнага адраджэння кан. 1980х пач. 1990х. гг. Брала актыўны ўдзел у працы аршанскага клуба аматараў гісторыі і старажытнасцяў «Повязь». Аўтар артыкулаў на краязнаўчую тэматыку ў мясцовым перыядычным друку.
Тв.: Леў Сямёнавіч Выгоцкі //АГ. — 1992. — № 7. — С. 2; Тапанімія Аршанчышы //АГ. —1993. — № 94. — С. 3; Паэты Куцеінскай школы //АГ. —1993. — № 103. — С. 3; «Орша самая лепшая»: [Орша і У. Караткевіч] П АГ. — 1997. — № 138. — С. 3.
СЦЯПАНАЎ ВІКТАР МІХАЙЛАВІЧ (13.02.1962, г. Орша), краязнаўца. Скончыў СШ № 14 г. Оршы (1979), МДПІЗМ (1985), гіст. факультэт БДУ (завочна). Працаваў выкладчьікам замежных моў у школах г. Оршы і раёна, навуковым супрацоўнікам у Музеі гісторыі і культуры Аршаншчыны, дырэктарам Музея драўлянай скульптуры С.С. Шаўрова, дьірэктарам музея «Нашы славутыя землякі», перакладчыкам на аршанскай ЦЭЦ, журналістам у перыядычных выданнях г. Віцебска.
Даследуе жыццё і дзейнасць У. Караткевіча і сацыяльнаэканамічнае развіццё Оршы ў перыяд сярэднявечча. Браў актыўны ўдзел у грамадскім і навуковым жыцці горада. Удзельнічаў у археалагічных раскопках натэрыторыі Куцеінскага манастыра, мерапрыемствах па кансервацыі Святадухаўскай царквы. Адзін з удзельнікаў аб’яднання краязнаўцаў Оршы «Повязь».
На пачатку 1990х гадоў пачаў актыўна публікаваць у мясцовым друку артыкулы, прысвечаныя гісторыі краю, удзельнічаць у краязнаўчых канферэнцыях. У зборнік «Аршанская мінуўшчына» ўвайшлі артыкулы: «Пра сімволіку герба 1620 года», «Царква Св. Міколы», «Пачатактэатра і музыкі ў Оршы», «Аршанскія дзяржаўцы і старасты», «Вонты і самакіраванне», «Казацтва на Аршаншчыне», «Повязь часоў». Сааўтар некалькіх артыкулаў у кнігах «Памяць» Оршы і Аршанскага раёна. Укладальнік і адзін з аўтараў «Аршанскага краязнаўчага зборніка», у якім змешчаны артыкулы, што чыталіся на 1й і 2й Аршанскіх краязнаўчых канферэнцыях.
Тв.: Аршанскі краязнаўчы зборнік / уклад. В. Сцяпанаў. — Орша: Аршан. друкарня, 1995. — 48 с.; Узнікненне Аршанскага праваслаўнага брацтва//Тамсама —С. 2730; Пра сімволіку герба 1620 года// Аршанская мінуўшчына. — Орша, 1997. — С. 5356; Царква Св. Міколы //Тамсама. — С. 7879; Пачатактэатра і музыкі ў Оршы // Тамсама. — С. 7980; Аршанскія дзяржаўцы і старасты. Войты і самакіраванне // Тамсама. — С. 8085; Казацтва на Аршаншчыне //Тамсама. — С. 9597; Повязь часоў //Тамсама. — С. 105107; (разам з В.Л. Насевічам, І.А. Яршовым) У складзе Рэчы Паспалітай // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна: у 2 кн. Кн. 1. — Мн.: БелЭн, 1999. —С. 6672; Аршанскія дзяржаўцы і старасты // Тамсама. — С. 7980; Кальвінізм у Оршы // Тамсама. — С. 99100; (разам з В.П. Лютынскім, Л.Д. Радомскай, Л.В. Яршовай, І.А. Яршовым) У складзе Расійскай імперыі //Тамсама. — С. 109122; Культура // Тамсама. — С. 203207; Паэты куцеінскай школы // Тамсама. — С. 8890.
Артыкулы ў перыядычным друку: Гербы Оршы // ЛП. — 1989. — № 167. — С. 3; Другі аршанскі герб // др — і99і — № 22. — С. 3; Насельніцтва Оршы ў розныя часы //АГ. —1991. — № 34. — С. 3; Нацыянальныя меншасці на Аршаншчыне//АГ. — 1992. — № 6. — С. 3; Пра сімволіку герба 1620 г. //АГ. — 1992. — № 56. — С. 3; Даррга з рабства свая ў кожнага народа // АГ. —1992. — № 109. — С. 2; Царква Св. Міколы // др _ 1992. _ № 115. — С. 3; Нрвае пра сімволіку герба//АГ. — 1992. — № 124. — С. 2; Пачатак тэатра і музыкі ў Оршы // АГ. — 1992. — № 154. — С. 4; Аршанскія дзяржаўцы і старасты // АГ. — 1993. — № 5. — С. 4; Кальвінізм у Оршы // АГ. — 1993. — № 31. — С. 31. — С. 4; Казацтва на Аршаншчыне // АГ. —1993. — № 53. —С. 2; Эпізод невядомай вайны: [Паўночная вайна на Аршаншчыне]//АГ. — 1993. — № 65. —С. 3; Войты і самакіраванне // АГ. — 1993. — № 80. — С. 2; Зерне беларушчыны: [В.І. Саўліч і беларусізацыя] // АГ. — 1994. — № 138. — С. 3; Првязь часоў // АГ. — 1994. — № 141. — С. 3; Шматканфесійная Аршаншчына //дг. —1994. — № 145. — С. 3; «Ехалі казакі...»: [беларускія казакі] // Выбар. — 1995. — № 2. — С. 3.
270
Літ.: Дзмітрыева В. Нашы славутыя землякі // АГ. — 1996. — № 75. — С. 2; Нванова С.Г. Оршанскне краеведы: бнографпческнй справочннк. — Орша, 2002. — С. 25.
СЫРАМАХА ПАВЕЛ ЯКАЎЛЕВІЧ, былы камандзір партыз. брыгады імя Жукава. Аўтар артыкулаў па гісторыі партыз. руху на Браслаўшчыне. Разам з П.Р. Казлоўскім напісаў кнігу «Пусть знают н помнят потомкн. Браславшнна в 19411944 гг.».
Тв.: (разам з П. Казлоўскім) Пусть знают н помнят потомкн: Браславцнна в 19411944 гг. — Мн., 1994; (разам з П. Казлоўскім) В краю голубых озер // Нз нсторнн партнзанского двнженмя в Белоруссмн, 19411944 гг: сборннк воспомннаннй. — Мн., 1961. — С. 418427; 3 успамінаў П. Я. Сырамахі// Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Браслаўскага раёна. — Мн., 1998. — С. 335336; Партызаны Браслаўшчыны // БЗ. — 1989. — №23. — С. 3.
Літ.: Пошукі і знаходкі школьных краязнаўцаў // Павет. — 2005. — № 6 (43), кастрычнік. — С. 8.
СЫРЦОВА (Ходусева) ГАННА ВАСІЛЬЕЎНА (27Л1Л931, саўгас «Пацёмкіна» Пачынкаўскага раёна Смаленскай вобл., РСФСР), гісторык, архівіст. Скончыла Бахоцкую СШ Смаленскай вобл. (1950), МДГАІ (1955). Працавалаў ДАВВ, напасадах нам. начальніка архіва, ст. навуковага супрацоўніка, начальніка аддзела фондаў Кастрычніцкай рэвалюцыі і сацыялістычнага будаўніцтва, начальніка аддзела фондаў, уліку і навуковадаведачнага апарату (19551987). 3 1978 г. — дырэктар.
Пакінула значны след у гісторыі архіўнай справы на Віцебшчыне. Правяла вялікую работу па забеспячэнні захаванасці дакументаў, удасканаленні навуковадаведачнага апарату архіва, склала інструкцыю па перападрыхтоўцы вопісаў і каталагізацыі дакументаў, правядзенні экспертызы каштоўнасці аб'яднаных архіўных фондаў раённага падпарадкавання. З’яўлялася ўкладальнікам і члснам рэдакцыйнай калегіі даведніка
«Дзяржаўны архіў Віцебскай вобл. і яго філіял у Полацку (19171941 гг.)». Удзельнічала ў рабоце па выяўленні дакументаў і іх археаграфічнай апрацоўцы для зборнікаў «Нндустрналнзацня Белорусской ССР» (1975), «Коллектнвнзацня сельского хозяйства Белорусской ССР»(Т. 14, 1973, 1976, 1980, 1985), «Развнтне соцналнстнческого соревновання в БССР (19191941)» (1980), «Народное образованне в БССР» (1979, 1980).
КНІГІ ОНЛАЙН
