Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
СКАРАХОД ВІКТАРІВАНАВІЧ (4.01.1924, в. Слабада Докшыцкага раёна), краязнаўца, педагог. Скончыў 10 класаў Бярозкаўскай СШ, Маладзечанскі настаўніцкі інстытут(1952), МДПІ (1971). У гады Другой сусветнай вайны ваяваў у партыз. брыгадзе «Жалязняк». Працаваў настаўнікам у школах Докшыцкага раёна і г. Мінска. Арганізатар і кіраўнік краязнаўчага музея ў Бярэзінскай СШ Докшыцкага раёна.
Зацікавіўся краязнаўствам прыкладна з 1954 г. Даследаваў тэму партыз. барацьбы на Бягомльшчыне. У выніку была створана кніга «Старонкі памяці» (у рукапісе). Шмат матэрыялаў па партыз. тэматыцы друкавалася ў часопісах «Маладосць» («Такая мая вайна»), «Полымя» («Партызанскія былі»), «Беларуская мінуўшчына», докшыцкай раённай газеце «Родныя вытокі». Па матэрыялах была зроблена перадача на рэспубліканскім радыё. За выказванне ў публікацыях асабістых меркаванняў адносна ролі савецкага партыз. руху, партыі ў вайне (артыкулы «Ён з аддзялення агентурнай разведкі», «За што?») быў падвергнуты рэзкай крытыцы з боку былога партыз. кіраўніцтва (артыкул «За гістарычную праўду»).
Другая тэма, якая актыўна распрацоўвалася даследчыкам — гісторыя роднага краю. Даследаваны пытанні з жыцця насельніцтва Докшыччыны з часоў прыгону да нашых дзён. Выявіў імёны шэрагу паплечнікаў К. Каліноўскага выхадцаў з Докшыччыны. Сабраныя матэрыялы па гісторыі населеных месцаў краю афармляў у выглядзе артукулаў, якія публікаваў на старонках рэспубліканскага і мясцовага друку. Асаблівую цікавасць уяўляе з любоўю напісаны нарыс па гісторыі вёскі Бярэзіна і яе наваколляў «Беразіно». Яго вылучае прыгожая мова, адметны стыль і дакладнае выкладанне фактаў. Напісаў гісторыю роднай вёскі «Астровенская Слабада».
Укладальнік кнігі «Памяць» Докшыцкага раёна, для якой напісаў шэраг артыкулаў. Збіраў фальклор роднага краю, які друкаваў у рубрыцы «Матчын скарб» у раённай газеце «Родныя вытокі». Частка іх змешчана ў зборніку «Спадчына». Выявіў шэрагар.хеалагічны.х помнікаў натэрыторыі раёна. Даследаваў стан народнай адукацыі ў родным краі ў XIX ст. і ў першыя савецкія дзесяцігоддзі, займаўся вывучэннем ліквідацыі кулацтва на Бягомельшчыне. Апісаў Асаўскую. Бягомльскую. Бярэзінскую, Докшыцкую і Тумілавіцкую цэрквы. У рукапісе зберагаецца даследаванне «Родны кут» пра гісторыю вёсак былой Вітуніцкай вол. Барысаўскага пав.
3 1976 г. жыве ў Мінску. 3 1984 г. на пенсіі.
262
Тв.. Падзеі паўстання 18631864 гг. на Докшыччыне II Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Докшыцкага раёна. — С. 8891; Стан асветы на Докшыччыне ў 19 пачатку 20 ст. // Тамсама. — С. 111113' 3 гісторыі Докшыцкага гарадскога вышэйшага раманаўскага вучылішча // Тамсама. — С. 115118; «Вялік’і пералом» // Тамсама. — С. 144148; Народная адукацыя ў Бягомльскім раёнеўгады 1й пяцігодкі//Тамсама. — С. 168173; Бягомльшчына напярэдадні вайны і ў першыя яе дні // Тамсама. — С. 264266' (разам з С.М. Табачнікавым) «Прывітанне “Хайль Гітлер!” адмяніць...» // Тамсама. — С. 338342; Узнагароджанне, якое не адбылося // Тамсама. — С. 588589; 3 жыццём і векам крочыў я... Краязнаўцы Докшыччыны // Тамсама. — С. 652654; (разам з Г. Дулебай, Г. Новікавай) 3 гісторыі населеных пунктаў Докшыцкага раёна // Тамсама. — С. 708746; Такая мая вайна // Маладосць. — 1994. — № 4. — С. 231240' (разам з С. Табачнікавым) Прывітанне «Хайль Птлер!» адмяняецца // БМ. — 1995. — № 2. — С. 1013; Зоркі Айчыны: лісту рэдакцыю// Маладосць. —1996. — № 1. —С. 251; Бой пад Новы год // Маладосць. —1996 — No 11 — С. 200207; Жыць хацелася ўсім // Маладосць. — 1998. — № 4. — С. 216224.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: Імёны на абеліске // ЛТ. — 1988. — № 124. — С. 3; Беразіно // ЛТ. 1989. — № 18,10,12,17; Паход у Докшыцы // ЛТ. —1989. — № 7678; Рэквіем Слабадзе (бярозкаўскай) // ЛТ. — 1990. — № 12. — С. 3; Падзеі ў Вялікім Полі // ЛТ. — 1990. — № 4450; Блакада 1943 г. // ЛТ. — 1990. — № 5160, 63; Дзмітрый Заркевіч — невязучы! // ЛТ. — 1990. — № 79. — С. 3, 4; На Ліцвічы. Самалёты // ЛТ. — 1990. — № 82, 83; Пераправа. Сустрэча з падрыўнікамі // ЛТ. — 1990 — Ns 95. — С. 3; 3 немцамі да суседзяў // ЛТ. —1990. — № 98. — С. 3; Кулямёт маўчыць. Выпадак з бомбай // ЛТ. — 1990. — № 105. — С. 4; На Маскавіцы // ЛТ. — 1990. — № 107. — С. 4; Пад Пьяным Лесам // ЛТ — 1990. — № 112. —С. 3; Ацзначаем Новы год //ЛТ. — 1990. — № 114. — С. 3; Дыверсія на чыгунцы//ЛГ — 1990. — № 127. — С. 3; Ен з аддзялення агентурнай разведкі //ЛТ. — 1990. — № 133, 134,136; За што?// ЛТ. — 1990. — № 140. — С. 3, 4; Медыцынская сястра // ЛТ. — 1990. — № 147148; Змагаліся сем’ямі // ЛТ. — 1991. — № 27. — С. 2; Матчын скарб //ЛТ. — 1991. — № 35, 47, 77, 92, 97. — 1992. — № 6,15, 24; Рэдакцыяўблакаду//ЛТ. —1991. — №6671;«Зганьбілі»дваранскаезванне//ЛТ.—1991 —№92 •—С 2' 3 трэцім атрадам на Бярэзіну // ЛТ. — 1991. — № 9395; Пачынальнікіпабрацімы // ЛТ. — 1991. — № 99102; Знакамітасці роду Федаровічаў// ЛТ. —1991. — № 105. — С. 3; Рамантыка ітрагедыя кахання //РВ. —1991. — № 110. — С. 3, 4; Начштаба // РВ. — 1991. — № 111. — С. 2, 4; Бягомльская царква // РВ. — 1992. — Ns 2. — С. 3, 4; Падполле // РВ. — 1992. — № 38; Збеглыя. Фальварак Бярозкі // РВ. — 1992. — № 7. — С. 3, 4; 3 гісторыі Докшыц//РВ. —1993. — № 65. — С. 4; Бой пад Гарэлым Лугам // РВ. —1995 — №12 — С 2'He руйнуйце родную гісторыю // РВ. — 1995. — № 45. — С. 2; (разам з С. Табачнікавым) «Прывітанне “Хайль Гітлер!” адмяніць» // РВ. — 1995. — № 4750; Памяці Алеся Ставера // РВ. — 1995. — № 71 — С 4' Богі і святы нашых продкаў // РВ. —1995. — № 7981; Цяжба // РВ. —1996. — № 56. — С. 2; «Магнаты» // РВ. — 1997. — № 17. —С. 4; Ведай свой край, даражы яго мінулым // РВ. — 1997. — № 78. — С. 3; Бой пад Новы год //РВ. —1998. — № 11. — С. 2; Докшыцкае гарадское вышэйшае пачатковае раманаўскае вучылішча // РВ. — 1999. — №53. — С. 4.
Літ.: Бірукоў Л., Фрол А. За гістарычную праўду // ЛТ. — 1991. — № 15. — С. 2; Краязнаўцы Докшыччыны // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Докшыцкага раёна. — С. 652; Скараход В. // КГ. — 2006. — № 17
СКРАБАТУН УЛАДЗІМІР ІВАНАВІЧ (23.01.1955, в. Кавалёўшчына Глыбоцкага раёна Віцебскай вобл.), краязнаўца, журналіст. Скончыў Мінскі архітэктурнабудаўнічы тэхнікум (1978), вучыўся ў Рыжскім політэхнічным інстытуце. Жыў у г. Вентспілс (Латвія). У 1993 г. вярнуўся на радзіму, жыве ў Глыбокім.
Вывучае гісторыю населеных месцаў Глыбоччыны, помнікі архітэктуры, біяграфіі знакамітых землякоў. Прымаў удзел у стварэнні кнігі «Памяць» Глыбоцкага раёна.
Выдавец газеты «Вольнае Глыбокае» (з 1994). У кожным нумары каля трэці матэрыялаў прысвечаны гісторыі і культуры Глыбоччыны. Лічыць, што з раздзелам Маладзечанскай вобл. Глыбокае стала цэнтрам былых віленскіх зямель, якія на цяперашні час уваходзяць у склад Віцебскай вобл.: Браслаў, Докшыцы, Міёры, Паставы, Шаркоўшчына. Член рэдакцыйнай рады ілюстраванага часопіса краязнаўцаў Паазер’я «Нашы карані». Выдаў кнігу «Глыбокае на старых паштоўках», у якой сабраў усе вядомыя відарысы горада Глыбокага, выяўленыя ў зборах Мінска, Рыгі. Варшавы.
Аўтар артыкулаў у кнізе «Памяць» Глыбоцкага раёна, у рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку. Шэраг матэрыялаў змешчаны на інтэрнэтсайце «Вольнае Глыбокае» www.vglybokaye.promedia.by. Сярод
263
іншых: «Корсак», «Забытая слава Мосара», «Другая сусветная ў Глыбокім», «Глыбокае. Касцел кармелітаў босых», «Замак ці ратуша?». _ . _ . „
Тв.: Глыбокае на старых паштоўках. — Мінск; Глыбокае: БГАКЦ, 1998. — 111 с.; Глыбоцкія паштоўкі Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Глыбоцкага раёна. — Мн.: БелЭн, 1995. — С. 143145; Павел Іосіфавіч Каруза // Тамсама. — С. 412; Віктар Сянкевіч // Тамсама. — С. 414.
Артыкулы ў перыядычным друку: Глыбокае ў мінулым II ШП. — 1977. — № 148. — С. 3; Мой горад // ШП _ 1988 — № 113. — С. 2,4; Вандраванні па Глыбоччыне // ШП. — 1989. — № 126, 127. — С. 2, 4; Назвы вуліц — гісторыя горада II ШП. — 1990. — № 72, 75, 76, 80, 82. — С. 2; Захаваем багатую спадчыну Глыбокага II ВГл. —1991. — № 119, —1992. — № 8,9,1114; Абчым гавораць геаграфічныя назвы // ВГл. — 1993 — № 41. — с. 3; Гісторыя глыбоцкай паштоўкі // ВГл. —1993. — № 98. — С. 3; Гісторыкз Гірстуноў // ВГл. —1993. — № 21. — С. 2; Адновім гістарычную справядлівасць і абмяркуем. якія назвы павінны насіць вуліцы горада // ВГл. — 1993. — № 32. — С. 3; Татары ў Глыбокім // ВГл. — 1994. — № 23, 24, 27. — С. 3; Неспадзяваная вандроўка // ВГл. — 1994. — № 89. — С. 3; Горад і вечнасць // ВГл. — 1994. № 95.
С. 23; Прыстань на возеры Беразвецкім // ВГл. — 1996. — № 7. — С. 1,2; Тундра ў ваколіцах Глыбокага // ВГл. _ 1996. — № 13. — С. 4; Яго параўноўвалі з Хрыстом // ВГл. —1996. — № 14,19, 22; Пляц Касцюшкі // ВГл — 1996 — № 28 — С. 2; Яго параўноўвалі з Хрыстом // СП (М). — 1996. — № 29; Жыццё — кароткае, Радзіма — вечная // ВГл. — 1996. — № 35. — С. 2; Да гісторыі перыядычнага друку на Глыбоччыне // ВГл. —1996. —№ 38, —С. 3; Глыбоцкі рынак. Гісторыя і сучаснасць//ВГл, —1996. — №4347; «Залатое» дрэва // ВГл. — 1996. — № 58. — С. 3; Бонда і Барыла // ВГл. —1996. — № 65. — С. 3; Латыгаль —сведка сівой мінуўшчыны // ВГл. — Тамсама — С. 4; Таямнічая «Туркаль» // ВГл. — 1996. — № 74. — С. 4; Што ў прозвішчы маім? // ВГл. — 1996. — № 89. — С. 3, 4; Цётка Тамара // ВГл. — 1996. — № 97. С. 3, Стары дуб на вуліцы Радзівілаўскай // ВГл. — 1996. — № 102. — С. 3, 4; Вялец // ВГл. — 1996. — № 103. — С. 2, 4; Відзьг. версія паходжання назвы // БЗ. — 1997. — № 60. — С. 2; Дзяды Стаўроўскія // ВГл. ■ — 1997. №Ю —С 2' Краязнаўчы рух. Мэты і задачы// ВГл. —1997. — № 15. — С. 1,2; Беразвечча. Росквіт. Заняпад. Адраджэнне'// ВГл. — 1997. — № 20, 24, 26, 28, 30, 32, 36, 40, 41,43, 45, 47; Глыбоцкая прэса ў мінулым // ВГл. —1997. — № 34. — С. 1; Купала // ВГл. — 1997. — № 48. — С. 4; Магіла фундатара // ВГл. —1997. — № 49 — С 2' Вуліца Глыбоцкая ў Варшаве // ВГл. — 1997. — № 65. — С. 4; Глыбачанін, які навучыў гуляць англічан у футбол // ВГл. —1997. — № 70. — С. 2; Кафедэральны сабор у Глыбокім // ВГл. —1997. — № 90, 100; —1998. — № 1,2; Праз год — тры вялікія юбілеі // ВГл. —1998. — № 4. — С. 1; Баран — святая жывёла Глы’боччыны // Наша слова. — 1998. — 4 лют. — С. 4; Касцёл Святой Тройцы ў Глыбокім // ВГл. — 1998. — № 19. — С. 3; Палац у Мосары // ВГл. —1998. — № 36, 39. — С. 3; Катэдральны сабор у Глыбокім // НН. — 1998. — 15 чэрв. — С. 12; Таямніцы сахновіцкага возера // ВГ. — 2000. — № 2. — С. 2, 4; Няма таго, што раньш было // ВГ. — 2000. — № 1516. — С 5; Навінкі з кніжнай паліцы // ВГ. — 2000. — № 25. — С. 4; Кожны археолаг марыць знайсці сваюТрою, альбо Сенсацыя ў Лаўрынаўскім лесе// ВГ. — 2001. — № 17. — С. 3; Абрубская вуліца // ВГ. — 2001. — № 29. — С. 4; Мая Глыбоччына // Нашы карані. — 2003. — № 8; Глыбокае, якога мы не ўбачым // ВГ. — 2008. — Ns 48. — С. 8,17; Канстанцінаў Двор // Тамсама. — С. 1820, Завулак Рускі і завулак Літоўскі // ВГ. — 2008. — № 9,10,11; Два крыжы ў Язна // ВГ. — 2008. — № 20. — С. 45; Паміж Івессю і Псуяй // ВГ. — 2008. — № 22,23; Па родных сцежках: [Вярхоўе, Норыца, Дразды на Пастаўшчыне] // ВГ. — 2008. — № 26. — С. 45. . „ „
КНІГІ ОНЛАЙН
