Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
На аснове выяўленых дакументаў падрыхтавала артыкулы, 40 радыё і тэлеперадач, у т. л. «Да 120годдзя Віцебскага архіва старажытных актаў», «Першамай 1920га», «Першыя дэманстрацыі на Віцебшчыне», «3 гісторыі піянерскагаруху на Віцебшчыне», «3 гераічнага мінулага савецкай міліцыі», «Аб зверствах нямецкіх акупантаў» і інш.
Узнагароджана медалямі «За доблесную працу. У азнаменаванне 100годдзя з дня нараджэння У. I. Леніна», «Ветэран працы», Ганаровай граматай Вярхоўнага Савета БССР.
Тв.: Першамай 1920га // ВР — 1959. — 1 мая; (разам з Г. Мярзловай) Первая конференцня женіднн колхознмц Вмтебіцнны // ВР. — 1960. — 8 сак.; У першыя гады калектывізацыі // ЛПр. — 1960. — 13 верас. — С. 1; 3 гісторыі калектыўных сельскіх гаспадарак на Талачыншчыне // Ленінец (Талачынскі раён). — 1961,— 1 мая. — С. 4; (разам з Г. Мярзловай) 3 гісторыі калектывізацыі Бешанковіцкага раёна // Зара. —1961. — 14 чэрв. — С. 2; (разам з Е.І. Кавалёвай) Страннчкн нсторпн // ВР. —1962. —12 чэрв.; (разам з М.Л. Байновай) Яны был першымі: Першыя піянерскія арганізацыі // ВР. — 1962. — 25 ліп. — С. 3; (разам з Е Кадаевай) Гэта былоў 1919// ВР. — 1962. — 12 ліп. — С. 2.
Літ.: ДАВВ. Ф. 389, воп. 1к, спр. 151 (Асабовая справа Г. В. Сырцовай); Шарендо В.В. Сырцова Г.В. // Внтебіцнна архнвная: нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. — С. 186; Архівісты Беларусі: біябібліяграфічны даведнік / склад. С.У. Жумар, М.Ф. Шумейка. — Мн.: БелНДІДАС
сядых ІГАР АНАТОЛЬЕВІЧ, архівіст. Скончыў факультэт журналістыкі БДУ. Служыць у органах дзяржаўнай бяспекі РБ (з 1976). Працуе начальнікам архіўнага сектара Упраўлення Камітэта дзяржаўнай бяспекі (УКДБ) Рэспублікі Беларусь па Віцебскай вобл. На аснове дакументаў архіва УКДБ даследуе некаторыя пытанні гісторыі Віцебшчыны, у тым ліку гісторыю органаў дзяржбяспекі, рэлігійных арганізацый, праблемы палітычных рэпрэсій 19201970х гг. Аўтар больш 20 публікацый у мясцовым перыядычным друку, якія раскрываюць асобныя старонкі гісторыі патрыятычнага падполля ў Віцебску, паслява
271
еннай барацьбы органаў дзяржбяспекі з бандытызмам. пошуку ваенных злачынцаў і асоб, якія супрацоўнічалі з фашыстамі.
Тв.: Документы архнва Управлення Комптета государственной безопасностн Республмкн Беларусм по Внтебской областн как нсточнпк нзучення края // Внтебіцпна архпвная в начале XXI века: связь времен. — Вмтебск: ВОТ, 2006. — С. 6970; Внтебское подполье в документах немецкой контрразведкн // НС. — 2005.
Літ.: Внтебіцпна архнвная в начале XX I века: связь времен. — Внтебск: ВОТ, 2006. — С. 69.
СЯКОЦКІ ВАЛЯНЦІН БРАНІСЛАВАВІЧ, краязнаўца. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў на заводзе «Чырвоны барацьбіт» г. Оршы, кіраўніком прадпрыемства ацяпляльных катлоў (цяпер AT «Орша»), старшынёй калгаса імя Фрунзе Дубровенскага раёна, начальнікам цэха на заводзе «Чырвоны барацьбіт». Арганізаваў Музей гісторыі завода.
Літ.: Козырава В. Стваральнік музея // АГ. — 2000. — № 95. — С. 2.
СЯРГЕЕНКА НАТАЛЛЯ АЛЕГАЎНА (15.03.1963, г. Полацк), краязнаўца. Скончыла СШ № 7 г. Полацка (1980), гіст. факультэт ГДУ (1988). Працавала на заводзе шкловалакна (19801983), настаўнікам гісторыі ў в. Камаровічы Гомельскага раёна( 19881990), СШ № 1 (вячэрняй) г. Полацка (19911993), Краязнаўчым музеі г. Полацка (19992007), Доміку Пятра 1 (2008), у Цэнтры пазашкольнага выхавання (з 2008). Жыве ў г. Полацку.
Вывучаць гісторыю краю пачала пад час вучобы ва ўніверсітэце. Значны ўплыў аказалі выкладчыкі Валянцін Аляксандравіч Міхедзька, Алег Макушнікаў, Алесь Бяляцкі. Важную ролю ў станаўленні зацікаўленасці і фарміравання методыкі краязнаўчай працы аказала музейная практыка пад кіраўніцтвам
3. Пазняка, якая праходзіла ў музейных установах Мінска і Гродна.
Вывучае канферіянальнае жыццё Полаччыны ў 1920я гг., даследуе лёсы краязнаўцаў 20х гадоў XX ст., сучасную архітэктуру г. Полацка. Брала актыўны ўдзел у распрацоўцы экспазіцыі краязнаўчага музея г. Полацка «Полацк у міжваенны час 19171941 гг.», распрацавала канцэпцыю, тэматыкаэкспазіцыйны план рээкспазіцыі залы «Полацк у XVIXV1I1 стст.» (2005), метадычную тэму «Полацк у міжваенны час». Брала ўдзел у стварэнні музея «Школа будаўніцтва» ў ГПТУ № 66 г. Полацка (20072008).
Актыўна ўдзельнічае ў міжнародных, рэспубліканскіх і рэгіянальных навуковых канферэнцыях (Бранск, Віцебск. Полацк, Наваполацк), на якіх выступае з паведамленнямі на рэгіянальную тэматыку (з 2001). Брала ўдзел у 1 і II гарадскіх краязнаўчых чытаннях «Наследне Полоцкой землн» (2007, 2008). Падтрымлівае стасункі з грамадскімі арганізацыямі (ТБМ), вядзе гурток «Юны экскурсавод» пры гарадскім аддзеле народнай адукацыі. Аўтар шэрагу артыкулаў у навуковым і перыядычным друку краіны і замежжа. Адзін з заснавальнікаў серыі «Наследне Полоцкой землн».
Тв.: Артыкулы ў зборніках матэрыялаў канферэнцый: Фарміраванне, дзейнасць і структура дзяржаўных органаў савецкай улады ў Полацку ў 2030я гг. XX ст. // Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2000 г.), люты 2001 г. — Полацк, 2001. — С. 8386; Грамадскапалітычныя арганізацыі Полацка ў 8090х гг. XX ст. // Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2001 г.), 2728 лютага 2002 г. — Полацк, 2002. — С. 6567; Люстрацыя паезуіцкіх маёнткаў 1774 года // Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны_ музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2002 г.), 2728 лютага 2003 г. — Полацк, 2003. — С. 5059; Аперацыя «Баевік»: Мерапрыемствы па канфіскацыі царкоўных каштоўнасцей і ліквідацыі культу мошчаў на Полаччыне напачатку 20х гадоў 20га ст. // Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2003 г.), люты 2004 г. — Полацк, 2004. — С. 5863; Аперацыя «Баевік»: Мерапрыемствы па канфіскацыі царкоўных каштоўнасцей і ліквідацыі культу мошчаў на Полаччыне напачатку 20х гадоў 20га ст. // Проблемы славяноведення: сборннк научных статей п матерпалов. Вып. 6. — Брянск: БГУ, 2004. — С. 187191; Установы культуры ў Полацку на пачатку 20х гадоў XX ст. // Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2004 г.), люты 2005 г. — Полацк, 2005. — С. 7993; Полоцкая люстрацпя попезуптскнх владенмй // Незупты в Полоцке 15801820 гг. Ч. 2. — Полацк, 2005. — С. 1618; «3 кагорты выдатных полацкіх краязнаўцаў» // Полоцк глазамн школьннка: нсследовательскне работы ученнков школ города // Наследне Ф.Скорнны. — Полоцк, 2006. — С. 114120; Дэйніс Пятро Язэпавіч — выдатны полацкі краязнаўца//Нацыянальны полацкі гісторыкакультурны музейзапаведнік: матэрыялы навуковапрактычнай канферэнцыі (па выніках навуковадаследчай работы ў 2005 г.), люты 2006 г. — Полацк, 2006. — С. 6880;
272
Мошчы святога Андрэя Баболі ў Полацку // Матэрыялы гісторыкакраязнаўчай канферэнцыі. Да 80годдзя Полацкага краязнаўчага музея /уклад. В.Д. Краско. — Полацк: НПГКМЗ, 2008. —С. 189197; Люстрацыя маёнткаў 1774 года — каштоўная малавядомая крыніца па гісторыі Полаччыны другой паловы XVIII ст. // Нсторня н культура Европы в контексте становлення н развнтня регнональных цмвплмзацпй н культур: Актуальные проблемы нз нсторнческого прошлого н современностн: матерпалы Международной научнотеоретнческой конференцнн, Внтебск, 2931 октября 2003 г. / ВГУ; редкол.: В.А. Космач [н др.]. — Внтебск, 2003. — С. 108109; Рукапіс «Люстрацыя полацкая паезуіцкіх маёнткаў, у архіў ясна асвечанага князя, ягамосці Радзівіла, маршалка генеральнай канфедэрацыі Вялікага княства Літоўскага. С. D.»: навуковае вывучэнне, прадстаўленне ў экспазіцыі // Музейные коллекцнн. Состоянне н перспектнвы развішія»' матерналы научной конференцнн, 2122 января 2006. IX выпуск. — Могнлев, 2007. — С. 100108; Сначала было слово, зовуіцее к любвн н взанмопоннманню // Вестннк Белнефтехнма. — 2008. — 5. — С. 7071; Псторня развптня краеведення в межвоенное время в экспозпцнн Полоцкого краеведческого музея // 90 год Віцебскаму абласному краязнаўчаму музею: матэрыялы навуковай канферэнцыі, Віцебск, 3031 кастрычніка 2008 г. / рэдкал.: Г.У. Савіцкі [і інш.]. — Мінск: Медысонт, 2009. — С. 204214.
Артыкулы ў перыядычным друку: Открылась выставка «ПолоцкФрндрвхсхафен: 10 лет дружбы н сотрудннчества // Трудовая смена. — 2000. — № 21. — С. 2; 10годдзю сяброўскіх сувязяў прысвячаецца // ПВ. — 2000. — № 44. — С. 2; Нсторня одной находкн // Трудовая смена. — 2001. — № 1; «Franciscus Luce de Ploczko». [Францыск сын Лукі з Полацка] // ПВ. — 2003. — № 87. — С. 3; Яркме прммеры отзывчнвостн полочан // ПВ. — 2003. — № 88. — С. 3; Старажытны рукапіс у фондах музея // ПВ. — 2004 — № 172173 — С. 6; Улюбёны ў Полацкую даўніну: [I. Дэйніс, фота] // ПВ. — 2005. — № 34. — С. 7; У далёкіх дваццатых // ПВ. — 2005. — № 153154. — С. 4; Суя, прнродная жемчужнна // Трудовая смена. — 2005. — № 39. — С. 3; Пятро Дэйніс, або Як пачэсна і цяжка быць лідэрам мясцовых краязнаўцаў // КГ. — 2006. — № 38, кастрычнік. С. 3, 6; Каменная летопнсь города // ПВ. — 2007. — № 85. — С. 7; Сабля шляхтнча стала рарнтетным музейным экспонатом // НС. — 2008. — № 13. — С. 5; Сабля //Мнформ плюс. — 2008. — №6. — С. 4; Полочанмн в душе // І/Інформ плюс. — 2008. — Ns 13. — С. 3; Полоцкнй проект Владнмнра Короля // ПВ. — 2008. — № 26. — С. 4; Днректор первой советской школы: [І.П. Дэйніс] // НП. — 2008. — № 33. — С. 9; Мастера каменной летопнсм // ЙП. — 2008. — 26 мюня. — С. 5; С севера на юг по волнам Двнны // МП. — 2008. № 27. — С. 4; Есть улі/іцы стармнные // НП. —2008. — Ns 30. — С. 5; «Пз варяг в грекн»' По путм
предков река несла на волнах жнзнь// НС. — 2008. — Ns 86. — С. 4.
Літ.: Трапезннкова Л. День в музее // Беларускі час. — 2007. — Ns 25. — С. 2229; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Сяргеенка Н.А. (31.07.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Спіс публікацый Н.А Сяргеенка' [электронны рэсурс] // Тамсама.
СЯРОЖКІН АЛЕСЬ АЛЯКСАНДРАВІЧ (17.08.1957, г. Касцюковічы Магілёўскай вобл.), краязнаўца, калекцыянер. Скончыў 8 класаў у СШ № 2 г. Касцюковічы Магілёўскай вобл. (1972), ГПТВ №4 у г. СанктПетербург(1974) паспецыяльнасці сталярчырвонадрэўшчык, філал. факультэт ВДПІ па спецыяльнасці «Беларуская мова і літаратура» (1991). Працаваў на Поўначы, вярнуўся ў Оршу ў 1981 г., працуе цесляром рэстаўрацыйнага ўчастка ў г. Оршы.
КНІГІ ОНЛАЙН
