Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Шушкевіч У. Па слядах паветранага бою II ЛК. — 2000. — № 57. — С. 4; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Тухта В.У. (25.11.2003) //Асабісты архіў М.В. Півавара; Матырка Васіль. Экскурсія да вытокаў// ЛК. — 2006. — № 90. — С. 3; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Тухта В.У. (18.10.2008) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ТЫЧКО АЛЬФРЭД ФРАНЦАВІЧ, краязнаўца, педагог. Працаваў настаўнікам у Мілашоўскай БШ Міёрскага раёна Віцебскай вобл. Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку. Жыве ў в. Мілашова.
Тв.; 125 гадоў таму // СП (М). — 1998. — № 33. — С. 2; Сустрэча праз гады // МН. — 2002. — № 17. — С. 4; Подзвіг Бабічава // МН. — 2004. — № 16. — С. 2.
Літ.: Ермалёнак В. Чым багатае Казакова? I/ КГ. — 2005. — № 17. — С. 1, 5.
ТЫШКО 1BAH (ЯНКА) ІВАНАВІЧ, краязнаўца. Аўтар артыкулаў прысвечаных гісторыі і культуры Віцебшчыны на старонках перыядычнага друку. Пражывае ў Віцебску.
Тв.: Усё пра нашу рэспубліку і Віцебшчыну: Па старонках чацвёртага тома Энцыклапедыі гісторыі Беларусі // ВР. —1998. — № 9. — С. 7; Цуд стогадовай даўнасці: [кінематограф у Віцебску] // ВР. —1998. — № 22. — С. 4; Аўтар «Знахара» родам з Глыбоччыны: [Т. ДаленгаМастовіч] // ВР. — 1998. — № 121. — С. 4; Святарпісьмен нік з Дзедзіна // МН. — 2004. — № 54. — С. 3; Святар беларускасці // МН. — 2004. — № 63. — С Наша спадчына ў гістарычных гарадах і мястэчках//НС. — 2004. — №71. —С. 5; Пра Сяргея Матэленка // МН. 2006. — № 43. С. 4.
280
X Л > гмл^нкр П. < II.ьш.
іжнка
цраеослаеные краты шатнтіцнны
УЛЮЦЕНКА ВІКТАР ВАСІЛЬЕВІЧ (Антон Параскевін) (22.11. 1949, г.п. Шуміліна), краязнаўца, калекцыянер, урач. Член Беларускага саюза журналістаў (2007). Скончыў Полацкае медвучылішча (1971), ВДМІ (1982), клінічную ардынатуру пры ВДМІ (1988). Працаваў загадчыкам урачэбнага ўчастка ў в. Дрысвяты Браслаўскага раёна (19711973), пам. санітарнага ўрача Шумілінскай райэпідэмстанцыі (19731976), гал. урачом Шумілінскай гарпасялковай бальніцы (19831986), загадчыкам тэрапеўтычнага аддзялення Шумілінскай цэнтральнай райбальніцы (з 1989).
Даследуе гісторыю і кулыуру Шуміліншчыны, помнікі гісторыі і культуры, царкоўнае краязнаўства. Збірае фальклорныя матэрыялы. Склаў карту камянёў, якія знаходзяцца на тэрыторыі раёна. Акрамя даследчыцкай дзейнасці актыўна займаецца грамадскімі і духоўнымі справамі. Сабраў багаты матэрыял пра род блаславёнай Цэліны Хлюдзінскай, заснавальніцы ордэна Уваскрэсення сясцёр Хрыстовых, якая нарадзілася ў в. Антопаль Аршанскага раёна, а з 12 гадоў выхоўвалася ў в. Лескавічы Шумілінскага раёна.
Разам з сябраміэнтузіястамі Ю. Сіманенка, А. Шаршуном, Л. Ясіновічам, настаяцелем шумілінскага храма Ф. Пучынскім і вучнямі нядзельнай праваслаўнай школы займаюцца добраўпарадкаваннем крыніцы, навакольнай тэрыторыі ва ўрочышчы «Пяцінка» каля былой в. Казаногава Шумілінскага раёна. Крыніца здаўна лічылася святой, на пілігрымкі да яе прыходзілі вернікі з Суража, Талачына, Чашнікаў. У планах аднаўленне капліцы ў гонар Параскевы Пятніцы.
Збірае прыклады вуснай народнай творчасці, у асноўным у Казянскім с/с Шумілінскага раёна. Друкуе іх у мастацкай апрацоўцы ў мясцовым перыядычным друку пад сваім імем і псеўданімам Антон Параскевін. Матэрыялы, запісаныя ў наваколлях Шуміліна, якія раней выходзілі ў газетах «Віцебскі рабочы» і «Герой працы», перадрукоўваліся ў кнізе «Светлазор»у раздзеле «Расказы». Разам з Ільіным В.А. выдалі кнігу «Пятенка. Православные храмы Шумплнншнны» (2007).
Бярэ ўдзел у конкурсах «Мой родны кут», якія арганізуюцца Міністэрствам экалогіі і прыродных рэсурсаў на лепшую публікацыю на экалагічную тэматыку. Шэраг матэрыялаў перадаўу ВАКМ, Шумілінскі раённы краязнаўчы музей.
Тв.: Кнігі: (разам з В.А. Ільіным) Пятенка. Православные храмы Шумнлнніцнны. — Внтебск, 2007. — 46 с.; Параскевнн А. Светлозор: сказы, стйхй, рассказы, песнн. — Внтебск: ВОТ, 2008. — 236 с.
Артыкулы ў перыядычным друку: Пяценка // ГП. — 1989. — № 131. — С. 2; 3 верай у сэрцы: [царква ў в. Пабеда Шумілінскага раёна] // ГП. — 1990. — № 43. — С. 2; На замчышчы: [в. Лескавічы] // ГП. —1990. — No 70. — С. 3; Сведка вандровак: [вакзал у Шуміліна] // ГП. — 1990. — № 80. — С. 3; На радзіме паэта: [А. Салтук] // ГП. — 1993. — № 38. — С. 3; «Баюся, што
будзеце вы пустазеллем...»: [Пяценка] // ГП. — 1993. — № 83. — С. 2; Ці жыве Бог на Беларусі: [гісторыя Шуміліншчыны на фоне падзення ўзроўня духоўнасці] // ГП. —1993. — № 103. — С. 2; Баюся, што будзеце вы пустазеллем // ВР. — 1994. — № 8. — С. 5; На замчышчы: [в. Лескавічы] // ВР. — 1994. — № 58. — С 5’ Праўда пана Сакалоўскага // ГП. — 1998. — № 52. — С. 2; Вось дык дзік // ГП. — 1998. — № 54. — С. 3; Фядосаў млын // ГП. — 1998. — № 71. — С. 2; Палка ў колах. 3 гісторый пра Ігната// ГП. — 1998. — № 82. — С. 3; I стала жыць пра яго памяць: [паданне пра яўрэя Срала з Жарабычаў] // ГП. —1999. — № 13 — С 3' Мацярынская малітва: [в. Жарабычы] // ГП. —1999. — № 27. — С. 3; Апалінараў сон // ГП. —1999 — № 32 — С. 3; Ільёнкавы ляды // ГП. — 1999. — № 39. — С. 3; Клімава хвароба // ГП. — 1999. — № 50. — С. 3; Як дзеўкі поле ад воўчых яблыкаў ачышчалі: [паданне, як на Шуміліншчыне пачыналі вырошчваць памідоры] // ГП. —1999. — № 56. — С. 3; Жураўліная айчына // ГП. —1999. — № 96. — С. 2; Дар’я — залатое верацяно // ГП. — 2000. — N° 26. — С. 3; Зямля святой Пяценкі // ГП. — 2000. — № 45. — С. 2; Балотны цар: [Тошнік] // ГП. — 2003. — № 50. — С. 2, 4; Сказ пра замак на беразе возера // ГП. — 2004. — 25 мая. — С. 3; Краіна Белаяр//ГП. — 2005. — №20. — С. 7, 8; 3 шэрымі валунамі насхілах//ГП, —2005, —№39. — С 3' Сказ пра Усысу: [верш] // ГП. — 2005. — № 44. — С. 3; Лясны ручай // ГП. — 2005. — № 46. — С. 3, 4; Шчасце — гэта вялікая праца: [настаўніца М.Ф. Савіцкая] // ГП. — 2005. — № 52. — С. 3; Бабулін калодзеж // ГП. — 2005. — № 59. — С. 2, 7; Музыка жыцця: [в. Будобаль, У.Г. Кісялёў] // ГП. — 2005. — № 72. — С. 2; Падарожжа па рацэ Обаль // ГП. — 2005. — № 82. — С. 3,4; Час шэрых валуноў // ГП. — 2006. — № 22. — С 7' Ты татка
281
паліто надзень: [з успамінаў дзяцей пра вайну] // ГП. — 2006. — Na 48. — С. 2; Падарожжа шчупака ў краіну белых вод // ГП. — 2006. — № 50. — С. 3; Скрыжаванні лёсаў і дарог // ГП. — 2006. — № 6872; Сіроціна // ГП. — 2006. — № 8789; Акамянелы досвітак: [знішчэнне Сіроцінскага гета] // ГП. — 2006. — № 90. — С. 2, 3; (разам з М. Мароз) Студня зза смугі вякоў: [Пяценка] // ГП. — 2006. — № 92. — С. 5.
Літ.: Палісадзін В. Адраджэнне святой Пяценкі // ГП. — 2001. — № 65. — С. 3; Барысаў М. Тут анёлы лунаюць у небе // ГП. — 2003. — № 93. — С. 2; Шпакоўская Г. Пяценка — крыніца натхнення //НС. — 2007. — 15снеж. —С. 5; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Улюценка В.В. (2.02.2009)//Асабісты архіў М.В. Півавара.
УРБАН РЫГОР АНУФРЫЕВІЧ (1927, Лепельскі раён 9.04.1995), краязнаўца. Удзельнічаў у Вялікай Айчыннай вайне. Служыў у войску (да 1951), працаваў аграномам, старшынёй с/с, Верхнядзвінскага гарвыканкама (19521989), райсавета ветэранаў (19891995). Актыўна выступаў на старонках мясцовага перыядычнага друку з артыкуламі сацыяльнай і краязнаўчай тэматыкі, аддаючы перавагу асвятленню лёсаў землякоўудзельнікаў Вялікай Айчыннай вайны.
Тв.: Яго ведаюць усе: [М.С. Урбан] // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 1999. — Кн. 1. — С. 319320; Камандзір штрафной роты //ДзП. — 2000 — № 3. — С. 3; Праз войны // ДзП. — 1995. — № 9. — С. 2; Зброевых спраў майстар // ДзП. — 1995. — №6, —С. 2.
Літ.: Некралог//ДзП. — 1995. — № 30. — С. 4.
УХВАРОНАК ІВАН ВАСІЛЬЕВІЧ (?, в. Высокі Гарадзец Талачынскага раёна Віцебскай вобл. — t), журналіст, краязнаўца. Ветэран Вялікай Айчыннай вайны. Працаваў у рэдакцыі талачынскай раённай газеты, жыў у Маскве. Пісаў пра в. Высокі Гарадзец. Актыўна ўдзельнічаў у грамадскім жыцці. Аўтар шэрагу артыкулаў, у якіх узнімаў праблемы захавання гісторыкакультурнай і прыроднай спадчыны раёна. Падпалкоўнік у адстаўцы.
Тв.: «Выходнла на берег Катюша» // СІ. — 1989. — № 56. — С. 3; Сустрэчы на старонках «Памяці» II Сі. _ 1989. — № 57. — С. 2; Вёска майго дзяцінства: [в. Высокі Гарадзец] //СІ. —1990. — № 79; Куды знік магільны помнік?//СІ. —1990. — № 60. — С. 3; Плоў для ўсёй дывізіі//СІ. —1991. — № 34. —С. 2; Суровая восень 43га//СІ. —1991. — № 46. —С. 2; Сыны наведалі Бацькаўшчыну: нататкі ўдзельніка кангрэса беларусістаў //СІ. —1991. — № 56. — С. 2; Гнеўна шумяць яліны: [вызваленне в. Высокі Гарадзец]// СІ. — 1991. _ № 57. _ с. 2; «Самый длннный день в году» // СІ. — 1991. — № 58. — С. 2; Чарнобыль у Стуканах: [аб планах будаўніцтва магільніка пестыцыдаў на Талачыншчыне] // СІ. — 1992. — № 27. — С. 2; Дарогай бацькоў // СІ. —1991. — № 33. — С. 2; Подзвігу імя Радзімы: [А.Г. Мазанік] // СІ. —1994. — № 27. — С. 2.
282
ФАКЕЕЎУЛАДЗІМІР ІВАНАВІЧ (29.06.1951, Ташкентская вобл., Узбекская ССР), журналіст. Асвятляе на старонках мясцовага перыядычнага друку некаторыя пытанні мясцовай гісторыі, архітэктуры, музейнага будаўніцтва. Асобна адзначым працу «Новополоцкмй нменослов», у якой аналізуюцца пытанні анамастыкі горада.
Тв.: «Боратннкн», «тынфы», «зайцы» // НС. — 1993. — № 131. — С 3' Новополоцкмй нменослов //НС. —1994. — № 7,8,12,14,15,17; Жнвая вода музейного дела: [Музей гіст. і культ. Новаполацка] // НС. — 1997. — № 110. — С. 6; Сороковой день рождення: [Наваполацк] // НС. — 1997. — № 103. — С. 4; Архнтектура Новополоцка: вчера, сегодня, завтра // НС. — 1997. — № 120. — С. 3; Новополоцкнй мменослов // НС. — 1999. — № 1721; Город будет, но знать хочу какнм!: [Наваполацк] // НС. — 2000. — № 87. — С. 3.
ФАМІН МІТРАФАН ІВАНАВІЧ (5.08.1913, в. Жабыкі Дубровенскага пав. — 23.05.1993), краязнаўца. Скончыў МгДПІ. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны працаваў інспектарам Ветрынскага рана, настаўнікам гісторыі, завучам, дырэктарам Вароніцкай СШ Полацкага раёна. Адзін з пачынальнікаў музейнай справы ў Полацкім раёне. Браў удзел у пошукавым руху. Працаваў у АМАРФ (Падольск). Выявіў дзясяткі імёнаў салдат, партызан і падпольшчыкаў, якія загінулі ў Полацкім раёне ў гады Другой сусветнай вайны.
Тв.: Усомльскі бой // СК. — 1989. — N° 28. — С. 2; Ён вызваляў наш горад: [М.І. Саламацін] // СК — 1989. — № 98. — С. 2; Геройская смерць: [гібель групы партызан у 1944 г.] // СК. — 1989. — № 125. — С. 2; I яго заслуга: [Г.Г. Шакіраў]// СК. —1990. — № 72. — С. 2; Адважны камбрыг: [А.М. Ермакоў]// СК —1990 — № 75. — С. 2; Узнагароджаны за вызваленне Полацка: [В.І. Ціхаміраў] // СК. — 1990. — № 116 — С 2
КНІГІ ОНЛАЙН
