Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Фамін М.І. Некралог// ПВ. — 1993. — № 46. — С. 4.
ФЕЙГІН ВІКТАР ПАЎЛАВІЧ (9.06.1950, г. Віцебск), педагог. Скончыў гіст. факультэт МгДПІ (1980). Працаваў настаўнікам у школах Талачынскага раёна, настаўнікам гісторыі ў Лужаснянскай гімназіі (19972000), СШ № 40 г. Віцебска (з 1988).
Гісторыяй роднага краю стаў цікавіцца з маленства. Пэўны ўплыў на фарміраванне зацікаўленасцяў зрабілі М.1. Калкоў, Г.Р. Круганава, І.Д. Галькевіч. Браўудзел у стварэнні некаторых школьных музеяў у Талачынскім раёне. Спрыяў фарміраванню светапогляду і жыццёвых арыентыраў, краязнаўчых зацікаўленасцяў, любові да гісторыі роднага краю ў вялікай колькасці сваіх вучняў і знаёмых М. Макарава. Ю. Зорынай, П. Мядзведзевай і інш.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Фейгін В.П. (23.03.2010) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ФЁДАРАЎ ВАДЗІМ ІВАНАВІЧ (22.05.193 8, г. Віцебск — 2005), настаўнік. Скончыў Смаленскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя К. Маркса(1965). Працаваў у розных школах і ўстановах народнай адукацыі г. Віцебска і Віцебскага раёна. Краязнаўчую дзейнасць распачаў у другой палове 90х гг. XX ст. у СШ № 24. Найбольш цікавіўся гісторыяй пасёлка Тарны (цяпер у межах г. Віцебска): тапаніміка вуліц, гісторыя СШ № 24, гіст. падзеі, атаксама падзеямі вайны 1812 г. у Віцебскай губ., гаспадаркай Віцебшчыны X1XXX стст., гісторыяй народнай адукацыі Віцебшчыны XIX другой паловы XX ст. Удзельнічаўу стварэнні музея «1х імёнамі названы вуліцы Тарнага», прысвечанага пяці воінамвіцяблянам, якія загінулі ў Афганістане. Актыўна працаваў з дакументамі ў ДАВВ. Падтрымліваў супрацоўніцтва з Музеем воінаўінтэрнацыяналістаў г. Віцебска, гарадскім Саюзам воінаўінтэрнацыяналістаў.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Фёдараў В.І. (11.12.2003)//Асабісты архіў М.В. Півавара.
ФІЛІПЕНКА УЛАДЗІМІР СЯРГЕЕВІЧ (6.12.1971, в. Маладзечна Мінскай вобл.), педагог. Скончыў гіст. факультэт БДУ (1995), аспірантуру ІЭМФ НАН Беларусі. Працуе ў ПДУ. Даследуе гісторыю і культуру Падзвіння.
Тв.: Уплыў знешняга асяроддзя на сістэму народнай медыцыны беларусаў Падзвіння // Веснік ПДУ. — 2005. ■ — № 7; Гістарыяграфія вывучэння народнай медыцыны беларусаў Падзвіння // Полацкі этнаграфічны зборнік. Вып. 1: у 2 ч. — Наваполацк, 2006; Анатамічнафізіялагічныя ўяўленні, этыялогія і прафілактыка хвароб у сістэме традыцыйнай народнай медыцыны беларусаў Падзвіння // Веснік ПДУ. — 2007. — № 1.
Літ.: Корзенко Г.В. Нсторпкн Беларусп в началеХХІ столетня: бпобнблнографнческнй справочнмк —Мн Бел. наука, 2007. — С. 403404.
283
ФІЛШОВІЧ УЛАДЗІМІР ПЯТРОВІЧ (1.08.1921, в. Яўлічы Слуцкага раёна Мінскай вобл. 21.10.2004), краязнаўца. Вучыўся ў Казанскім авіяцыйным інстытуце (193 81941), авіяцыйным вучылішчы г. Петрапаўлаўска, вучылішчы ст. Астафа Азербайджанскай ССР, ВАОШ г. Разань РФ (1949). Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Ваенны лётчык. Служыў у Мічурынску, Канатопе. Пасля заканчэння авіяцыйнай школы ў Разані служыў у в/ч 2166 у г.п. Балбасава Аршанскага раёна (19491980). Працаваў начальнікам штаба грамадзянскай абароны на авіяцыйным заводзе ў г.п. Балбасава. Аўтар артыкулаў, прысвечаных г.п. Балбасава, лётчыкам, якія тут служылі, гісторыі авіяцыі, у газетах «Віцебскі рабочы», «Аршанская газета» .
Узнагароджаны медалём «За баявыя заслугі» і юбілейнымі медалямі УС СССР.
Тв.: Памяць аб мінулым — клопат аб будучым: [музей СШ № 3 г. Оршы] // ЛП. —1986. — № 14. — С. 3; Гэта наша гістарычная памяць //АГ. — 2001. — № 77, 78, 80, 81,83; Подзвігу Кацярыны Зяленка —60 год // АГ. — 2001. — № 117. — С. 2; Самолетстал памятннком: [Ту16у п. Балбасава]//АГ. — 2002. — № 6. — С. 3.
Літ.: Маркевіч М. Гэта наша гістарычная памяць // АГ. — 2001. — № 77. — С. 2; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Філіповіч У.П. (10.10.2009, запоўнена жонкай, Е.В. Філіповіч)//Асабісты архіў М.В. Півавара.
ФІХ Б.М., гісторык. Кандыдат гіст. навук (1954). Аўтар дысертацыйнага даследавання «Роль комнтетов бедноты в Внтебской губерннн в развертываннн соцналнстнческой революцнн в деревне».
Тв.: Роль комнтетов бедноты в Вмтебской губерння в развертываннн соцналмстнческой революцвп в деревне.
Літ.: Міхнюк У.М. Доктарскія і кандыдацкія дысертацыі па гістарычных навуках у Рэспубліцы Беларусь, 19912003 гг.: бібліяграфічны паказальнік. — Мн.: НАРБ, 2006. — 68 с.
ФУРС АЛЯКСАНДРА (з Уміровічаў), аўтар успамінаў, у якіх апісваецца жыццё ў міжваенны перыяд на Пастаўшчыне. а таксама ў паваенны перыяд і жыццё ў ссылцы.
Тв.: Трагічны і светлы лёс. Успаміны пра Ларысу Геніюш // Сумежжа. — 1992. — № 2. — С. 2; Паміж молатам і кавадлам //Дзе Мядзелка песні пяе... Пастаўшчына літаратурная. — Мн., 2006. — С. 6368.
Літ.: Юрнй Фурс: «В первую очередь кузнецу нужны моз™» // НС. — 2007. — 6 ліст. — С. 5.
ФУРСЕВІЧ 1BAH ВАСІЛЬЕВІЧ (6.11.1927, в. Галавенчыцы Стаўбцоўскага раёна
Мінскай вобл. 22.02.2001), краязнаўца. Служыў ва УС СССР (19451950), адначасова вучыўся на курсах пры Маскоўскім інстытуце замежных моў.
У кастрычніку 1950 г. арыштаваны як сын «ворага народа» і высланы ў Магаданскую вобл. Рэабілітаваны ў 1991 г. Пасля вызвалення ў маі 1956 г. працаваў электрыкам на Экібастузскай ГРЭС. Скончыў Семіпалацінскі медінстытут (1964), працаваў гал. урачом санаторыя «Рахманаўскія ключы» КатонКарагайскага раёна ПаўночнаКазахстанскай вобл. Жыў у Докшыцкім раёне (з 1977), працаваў нам. гал. урача раёна, пасля выхаду на пенсію ўрачомпсіхіятрам. Валодаў англійскай, нямецкай, латышскай, польскай, украінскай мовамі.
Даследаваў пытанні рэлігійнага жыцця, тапанімікі Докшыччыны, удзел жыхароў краю ў рэвалюцыйным руху ў Заходняй Беларусі. Аўтар шэрагу артыкулаў у раённай газеце «Ленінская трыбуна» (з 1991 г. «Родныя вытокі»), Шмат з іх прысвечаны актуальным, малаасветленым пытанням беларускай гісторыі, a
таксама гісторыі роднага краю.
Тв ' Надзея ХадасевічЛежэ // ЛТ. — 1991. — № 67. — С. 3; Старажытныя абрады на Бягомльшчыне // ЛТ. — 1991. — № 80. — С. 4; Рэлігія і мова // ЛТ. — 1991. — № 92. — С. 2, 4; Каляды // РВ. — 1991. — №іц _ с 4' Царква ў нашым краі // РВ. — 1991. — № 7, 14; Гістарычныя адкрыцці Юрыя Пазнякова // Выбар. — 1992. — № 7. — С. 45; Докшыцкая батлейка // РВ. — 1992. — № 59. — С. 3; І.М. Пляшчынскі // РВ. — 1992. — № 67. — С. 4; Шчыры працаўнік роднага краю // РВ. — 1993. — № 7. — С. 3.
Літ.: Камінскі І.І. Краязнаўцы Докшыччыны // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Докшыцкага раёна. — С. 654655.
284
ХАВАНСКІВАСІЛЬ (Тонін В). журналіст. Працаваў рэдактарам газеты «Лепельскі край» на працягу 20 гадоў. Аўтар артыкулаў у кнізе «Памяць» Лепельскага раёна, артыкулаў на краязнаўчыя тэмы ў раённых газетах «Ленінскі сцяг», «Лепельскі край».
Тв.: Арганізатары камуны II Памяць: Лепельскі раён: Псторыкадакументальныя хронікі гарадоў і раёнаў Беларусі — Мн.: БелЭн, 1999. — С. 126127; Братыартылерысты: [браты Маляўкі]//Тамсама. —С. 260; Якжанілі Цярэшку: [на Лепельшчыне]// ЛС. — 1990. — № 19. — С. 4; Яшчэ раз пра сям’ю Мароз//ЛК. — 1992. — № 4 — С. 2; Ян Чачот і Адам Міцкевіч // ЛК. — 1997. — № 18. — С. 2; Шагал і Рэпін // ЛК. — 1997. — № 63. — С. 2; I яшчэ раз крыху гісторыі // ЛК. — 2000. — № 93. — С 4' Як Цярэшку жанілі // ЛК. — 2003. — № 1. — С. 2; Лепельскае падполле // ЛК. — 2005. — № 20, 21; Вогненныя вёрсты // ЛК. — 2005. — № 29. — С. 2; Партызанскія мастакі // ЛК. — 2005. — № 34, 35; Як немцы Несіна спалілі // ЛК. — 2005. — № 59. — С. 2; Галоўны летапісец гісторыі раёна // ЛК. — 2005. — № 85. — С. 2; Друкаванае слова на Лепельшчыне // ЛК. — 2006. — № 60. — С. 2; Ян Чачот на Лепельшчыне // ЛК. — 2006. — № 62. — С. 2; У Саснягоўскай пушчы // ЛК. — 2006. — № 87. — С. 4;
Што ў прозвішчы тваім? // ЛК. — 2006. — № 94. — С. 2; Вясковае вяселле // ЛК. — 2006. — № 100. — С. 2.
ХАЗАНСКІ УЛАДЗІМІР ЯКАЎЛЕВІЧ (25.10.1923, г. Гарадок 22.11.1989), журналіст. Скончыў Уральскі дзяржаўны ўніверсітэт імя А.М. Горкага. Працаваў у газетах «Савецкая Беларусь», «Віцебскі рабочы», уласным карэспандэнтам газеты «Чырвоная змена» ў г. Віцебску. Збіраў матэрыялы пра Прошкаўскае (Верхнядзвіншчына) і Обальскае падполлі. Аўтар нарысаў пра подзвігі невядомых да гэтага савецкіх патрыётаў у гады Вялікай Айчыннай вайны. Падзеі вайны на Віцебшчыне апісаў у кнігах «Ася», «Спытайце ў бяроз».
Лаўрэат прэміі ЛКСМБ.
Тв.: Цімур Гайдар: Віцебшчына на карце лёсуАркадзія Гайдара // ВР. — 1988. — № 240. — С. 3; Святло нязгаснай зоркі: [Обальскае падполлеі // ВР. —1989, —№60. — С. 3
Літ.: Хазанскі Ул. Я. Некралог// ВР. —1989. — № 225. — С. 3.
ХАННОУСКІ АЛЯКСАНДР ВІТАЛЬЕВІЧ, музейны работнік. Працуе ў Глыбоцкім гісторыкаэтнаграфічным музеі. У 1998 г. стаў старшынёй грамадскага таварыства «Спадчына», створанага пры музеі для актывізацыі краязнаўчага вывучэння Глыбоччыны, між іншых мэтаў — арганізацыі чытанняў. Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку, прысвечаных гісторыі і культуры Глыбоччыны.
Тв.: «Спадчына» заяўляе аб сабе // ВГл. — 1998. — № 56. — С. 3; У наш час — хутар, у мінулым — засценак, фальварак Калеснікава // ВГл. — 1999. — № 3. — С. 3, 4; Глыбоччына: погляд у мінулае // ВГл. — 1999. — № 48. — С. 3; Прыдарожная каплічка // ВГл. — 2000. — № 28. — С. 2; Царква ў Чарневічах // ВГл. — 2000. — № 48. — С. 2; Гарадзішча ў Лаўрынаўскім лесе // ВГл. — 2000. — № 67. — С 3' Вёска Забор’е салідны ўзрост мае // ВГл. — 2001. — № 89. — С. 2.
ХАНЯК АНАТОЛЬ СЯМЁНАВІЧ (17.09.1919, в. Замошша Лепельскага пав. Віцебскай губ.. цяпер Сушанскі с/с Лепельскага раёна Віцебскай вобл.), педагог, краязнаўца. Скончыў Каменскую СШ Лепельскага раёна (1939), Горкаўскае зенітнаракетнае вучылішча (1941), фізікаматэматычны факультэт ВДПІ (1967). У часы Вялікай Айчыннай вайны ўдзельнічаў у падпольнай барацьбе супраць фашыстаў, быў кулямётчыкам, палітруком узвода партыз. атрада (студзень 1942 ліпень 1944), служыў ваУС СССР (верасень 1939 кастрычнік 1941,снежань 1944верасень 1946) у якасці курсанта, камандзіра артылерыйскай батарэі. Працаваў настаўнікам, дырэктарам школы ў Лепельскім раёне, нам. дырэктараЛепельскай школыінтэрната( 19461961), загадчыкам парткабінета, нам. старшыні Лепельскага райвыканкама (19611966), старшынёй Лепельскага раённага камітэта народнага кантролю (19661979). Пасля выхаду на пенсію працаваў дырэктарам Лепельскага раённага краязнаўчага музея (19801983).
КНІГІ ОНЛАЙН
