Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Знаходкі беларускіх археолагаў: [гутарка з начальнікам Віцеб. археал. экспедыцыі Інта гісторыі АН БССР М.А.Ткачовым]/запісаў С. Шаірка// ВР. —1978. —2 верас.; Ткачоў М.А. // ЭГБ. —Т. 6. Кн. 1. — С. 515) Чарняўскі М.М. Ткачоў М.А. //Археалогія і нумізматыка Беларусі: энцыклапедыя/ БелЭн; рэдкал.: В.В. Гетаў [і інш.]. — Мн.: БелЭн, 1993. —С. 611.
ТОРБІНА (Вільчык) ІРЫНА ФЁДАРАЎНА (11.04.1956, в. Пышна Лепельскага раёна Віцебскай вобл), журналіст. Скончыла Лепельскую СШ № 2 (1973). філал. факультэт БДУ (1978). Працавала настаўніцай рускай мовы і літаратуры ў Стражавіцкай БШ Чашніцкага раёна, СШ № 2, № 4 г. Чашнікі (19781999), рэдактарам аддзела грамадскапалітычнага жыцця Чашніцкай раённай газеты «Чырвоны прамень» (з 1999).
Цікавіцца гісторыяй роднага краю пачала, калі стала працаваць у школе. Значны ўплыў на фарміраванне зацікаўленасці да мінуўшчыны аказалі бацька Ф.А. Вільчык, а таксама класны кіраўнік. настаўніца гісторыі Лепельскай СШ №2 Е.А. Рыўкіна.
Аўтар шэрагу артыкулаў, у якіх асвятляе пытанні гісторыі і культуры рэгіёна, гісторыю Чашніцкага раёна ў часы Вялікай Айчыннай вайны. Асабліва цікавіцца лёсамі славутых землякоў, цікавых людзей. выхадцаў з Чашніччыны. напрыклад. бацькі нобелеўскага лаўрэата Жарэса Алфёрава Івана Карпавіча Ал
фёрава. былога генеральнага дырэктара «Аўтаваза» В. Вільчыка, акадэміка AH СССР Б. Даўгаплоска. вядомых майстроў. артыстаў і інш. Некаторыя матэрыялы перадала ў раённы гістарычны музей, бібліятэкі.
Тв.: Очарованная мелодпей родного слова: [членкар НАН Беларусі Ю.Ф. Мацкевіч] // ЧП. — 2001. — № 56. — С. 2; Между Алфером п Алферовым только воля пнсаря: [сваякі Ж. Алфёрава на Чашніччыне] // ЧП. — 2001. — № 64. — С. 2; Чашніцкія Курапаты: [могілкі, растрэл пленных немцаў у 1944 г.] // ЧП. — 2001. — Na 90. — С. 2; Родословная Мележей продолжается в Новолукомле // ЧП. — 2002. — Na 5. — С. 2, 4; Черейскнй отшельннк: [мастакілюстратар В.В. Прапаршчык] // ЧП. — 2002. — № 15. — С. 2; Что могут ннтеллектуалыпровннцналы: [I. Шайкоўскі]//ЧП. — 2002. — № 38. — С. 2; В Подрезах жнл свой Страднварп: [В.М. Падрэз] // ЧП. — 2002. — № 100. — С. 3; Махно нз Краснолукскнх лесов: [1918] // ЧП. — 2003. — № 3334 —с 4' О чем рассказало названме улпцы: [П.І. Анучын]// ЧП. —2003. — № 38. — С. 3; О чем рассказалм забытые могнлы?: [1942] // ЧП. — 2003. — № 65. — С. 3, 4; О чем грустят ульскне волны? // ЧП. — 2003. — № 80. — С. 2, 3; Нз Йванска в Оренбург на тракторе: [П.М. Пясецкая] // ЧП. — 2004. — № 7071. — С. 4; Нкона от ммператрнцы: [падарунак Марыі Аляксандраўны. жонкі Аляксандра II, Лукомлю] // ЧП. — 2004. — № 143144. — С. 3, 8; Легендарная быль нз 42го: [забойства партызанамі бургамістра 1.05.1942] // ЧП. — 2005. — № 27. — С. 3; Черный ворон коснулся крылом: [рэпрэсіі] // ЧП. — 2005. — № 6768. — С. 4; Быть лп музею под открытым небом: [турызм на Чашніччыне] // ЧП. — 2005. — № 75. — С. 2; Храннтельннца музейных релнквнй: [Л.Г. Касцянка] // ЧП. — 2005. — № 121122. — С. 2; Доктор нз дпнастня Романовых // ЧП — 2007. — № 5051. — С. 3; Под сенью ковельского леса // ЧП. — 2007. — № 7778. — С. 2, 3; Как по Урмцкого выйтн к замку? // ЧП. — 2007. — Na 108. — С. 5; Народный артнст с Чашнмччнны: [А.Л. Ткачонак] // ЧП. — 2007. — Na 146147. — С. 5; Вожаком нзбралн в 41м // ЧП. — 2008. — 16 жніўня. — С. 5; Флаг для Чашннк н Новолукомля: [мастак В.В. Караблін] // ЧП. — 2008. — Na 122. — С. 1; Там, где счастья в соснах заблудплось: [народны майстар Г. Асіпкова]//Алеся. —2008. — Na 12; Фотографпп сособой энергетнкой: [Каралёў Г, фотамастак]//Родная прырода. — 2009. — Na 6.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Торбіна І.Ф. (13.03.2010) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
276
ТРАПЕЗНІКАВА ЯЎГЕНІЯ АНАТОЛЬЕЎНА (снежань 1931), педагог, краязнаўца. Скончыла Кастрамскі педінстытут (1953). Працавала настаўнікам у школах РСФСР, сакратаром райкама камсамола, загадчыкам дзіцячага садка № 6, настаўніцай рускай мовы і літаратуры СШ № 2 г. Наваполацка (з 1968). У сярэдзіне 1960х гг. перае.хала на Беларусь. Стала арганізатарам школьнага Музея баявой славы. На яго аснове стварыла ў сваім класе атрад Чырвоных следапытаў «РВС» («Разведчнкн воннской славы»), які пазней быў ператвораны ў пошукавы клуб. Асноўнымі кірункамі дзейнасці аб’яднання сталі добраўпарадкаванне і дагляд воінскіх могілак, правядзене даследаванняў на месцах баёў, устанаўленне асобаў воінаў. якія загінулі ў гады Вялікай Айчыннай вайны, дапамога і падтрыманне адносін з ветэранамі, удзел у Вахтах Памяці. выданне школьнай штомесячнай газеты «Следопыт».
Да найбольш важных вынікаў працы пошукавага клуба можна аднесці наступныя: усталявалі мемарыяльную дошку (1969) ў
в. Рубанава Полацкага раёна на месцы партызанскай пераправы, узвялі помнік на брацкай магіле ў в. Грышына Расонскагараёна(1975) і вызначылі імёны 170 загінуўшых савецкіх салдат 2811 стралковай дывізіі. Членамі клуба вызначана 7 месцаў гібелі самалётаў. Устанавілі прозвішчы лётчыкаў, якія загінулі на самалёце ІЛ2 (1983), узвялі на месці гібелі экіпажа ў г. Наваполацку памятны знак (1985). Усяго дзякуючы даследчай працы ўсталяваны чатыры помнікі, а ў Полацкім раёне — 4 мемарыяльныя дошкі і 3 помнікі.
Арганізатар і каардынатар грамадскай дзейнасці па пошуку загінуўшых салдат Вялікай Айчыннай вайны. На працягу шэрагу гадоў вядзецца вялізная перапіска з ветэранамі 6й гвардзейскай і 4й ударнай армій, партызанамі брыгады «Неуловнмые», са сваякамі загінуўшых воінаў.
Аўтар артыкулаў у мясцовым перыядычным друку, кнігі «Мы тцем на земле ровесннков следы». у якой змешчаны нарысы па гісторыі і дзейнасці «РВС», сцэнары патрыятычных мерапрыемстваў.
Тв.: Кнігі: Мы нцем на земле ровесннков следы... — Полоцк: А.І4. Судннк, 2008. —171 с.
Артыкулы ў перыядычным друку: Памяць ці беспамяцтва // ПВ. — 1993. — № 8. — С. 2; Узнагародай будзе памяць // ПВ. —1995. — № 32. — С. 2; Мы ніцем на земле ровесннков следы // Віцебшчына ў гады Вялікай Айчыннай вайны: матэрыялы Рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі / ВДУ, ВАКМ' рэдкал.: В.У. Акуневіч [і інш.]. Віцебск, 2004. — С. 132136; Застаецца добры след: [Вахта Памяці 1996] // ДнП, —1996, — №63,— С. 2. ч j
Літ: Бруева Л. Понсковому клубу — 25 лет: [PBC]//НС. —1996. — № 16. — С. 5; ЧерноокС. Учнтель — профессмя не нз легкнх?: [Я.А. Трапезнікава, «РВС»]// НП. — 2001. — № 41. — С. 3.
ТРАФІМАЎ АНАТОЛЬ ІВАНАВІЧ, аматар даўніны. Займаецца геральдыкай, генеалогіяй, гербазнаўствам, сфрагістыкай. Даследуе гісторыю і культуру Полаччыны.
Тв.: Эмблематнческнй комментарнй котдельным эппзодам бнографнн ФранцнскаСкорнны//Западная Двнна. Лптературнопублнцпстмческнй журнал. — 2008. — № 1 (13). —С. 119130.
ТРАЦЦЯК ІНА. краязнаўца, архівіст. Працуе ў Занальным дзяржархіве ў г. Полацку. Аўтар шэрагу артыкулаў па гісторыі і культуры Полаччыны, Верхнядзвіншчыны, Чашніччыны ў мясцовым перыядычным друку.
Тв.: Народная асвета ў Полацкай акрузе, 19171941 гг. // СК. — 1989. — № 85. — С. 3; Сорак гадоў назад: [сельская гаспадарка Чашніччыны] // ЧП. — 1991. — № 52. — С. 2; Валынецкі раён, 20я гады //ДзП. — 1995. — № 86. — С. 2; I ўсё гэта —толькі на Асвейшчыне//ДзП. — 1995. — № 80. — С. 2; Глыбокія карані: [мытня]// ДзП. — 1996. — Na 97. — С. 2; Архітэктурныя помнікі Полацка // ПВ. —1997. — № 54. — С. 2; Поў века таму назад // ПВ. —1997. — № 76. —С. 3; Архівы Полаччыны // ПВ. —1997. — № 100102; 3 гісторыі Дрысеншчыны: [19001930] // ДзП. — 1998. — № 54. — С. 2; 3 гісторыі Бігосаўшчыны // ДзП. — 1999. — № 84. — С. 2; Дрыса ў сярэдзіне 20х гадоў // ДзП. — 2000. — № 1. — С. 2; Дрысеншчына 50 год назад // ДзП. — 2000. — № 87, 88; Занальны дзяржаўны архіў у Полацку // ПВ. — 2000. — № 86. — С. 3; Полацкаму краязнаўчаму музею — 75 // ПВ. — 2001. — № 39. — С. 2; Полацкаму лясному тэхнікуму сёлета спаўняецца 80 год // ПВ. — 2001. — № 84. — С. 2; Дрысенскі аддзел адукацыі. Пачатак // ДзП. — 2002. — № 3, 4; Памятныя даты ў жыцці нашага горада // ПВ. — 2002. — № 27. — С. 2; Страннчкн нсторнн: [Занальны архіў у Полацку] // ПВ. — 2003. — № 109. — С. 3; Память остается // ПВ. — 2004. — № 5556; Так гаспадарылі нашы продкі // ДзП. — 2004. — Na 93. — С. 2; Документальная память временн: [Полацкі архіў] // ПВ. — 2005. — № 165166.— С. 4; Якствараліся нашы бібліятэкі//ДзП. — 2007. — № 59, —С. 2; № псторнн родного края: [Ушаччына ў 1920я гг.] // П. — 2007. — № 88. — С. 2.
277
ТРУСАВА (Лісава) АЛЕНА РЫГОРАЎНА (21.07Л960. г. Віцебск), архівіст, педагог. СкончылаСШ № 1 г. Віцебска(1977). МДГАІ (1980). Працавала нарозных пасадаху ДАВВ (19771978 і 19801998). 3 1986 г. — загадчыца аддзела інфармацыі, публікацыі і навуковага выкарыстання дакументаў, з 1993 — нам. дырэктара ДАВВ. Кіравала камісіяй па стварэнні зборніка дакументаў «Мастацкае жыццё Віцебшчыны 1918—1924 гг.». Аўтар шэрагу артыкулаў для энцыклапедычных выданняў, кнігі «Памяць» г. Віцебска, у рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку, перадач на віцебскай студыі тэлебачання і радыё.
Тв.: Артыкулы ў энцыклапедыях і даведніках: Давндовка, Еремнно, Журжево, Ммшково, Себяхн, _Соколовка, Тмрасполь, Улановнчп // Внтебск: энцмклопеднческпй словарь. — Мн : БелСЭ, 1988; Дзяржаўны архіў Віцебскай вобл. // ЭГБ. Т. 3. — Мн.: БелЭн., 1996. — С. 224; Падліпскі Аркадзь Міхайлавіч // ЭГБ. Т 5 — Мн.: БелЭн., 1999. — С. 373; Дзяржаўны архіў Віцебскай вобл. // Беларуская энцыклапедыя: у 18 т. Т. 6. — Мн.:БелЭн, 1998, —С. 151.
Артыкулы ў кнігах і зборніках канферэнцый; Хранмтся в архнве // Матерпалы Первого Международного Шагаловского пленэра. — Внтебск, 1994; Внтебская художественная школа в архнвных документах // Зборнік выступленняў на навуковай канферэнцыі, прысвечанай 75годдзю Віцебскай мастацкай школы. — Наваполацк: Наваполацкая друкарня, 1997. — С. 7578; Гісторыя знішчэння Мікалаеўскага сабора ў Віцебску // Віцебскі сшытак. —1995. — №1. — С. 2025; Марк Шагал — в документах Государственного архнва Внтебской областм // Шагаловскпй сборнпк: матерпалы 15 Шагаловскнхдней в Внтебске (19911995). — Внтебск, 1996. — С. 216220; Реплмка по поводу автобнографнческого мнфотворчества М.М. Бахтнна // Дналог. Карнавал. Хронотоп. — 1996. — № 3. — С. 161166; Невычарпальная крыніца: [ДАВВ] // БМ. —1997. — № 6. — С. 1316; (разам з А.Г. Лісавым) На путп к созданню «Нового завета мнра»; Тезнсы двух непопулярных лекцпй Казпмнра Малевнча // Дналог. Карнавал. Хронотоп. —1998. — № 1. — С. 6680; Деятельность обьцественных органпзацпй по оказанпю помоіцп детям г.Вптебска, 2030е гг. XX в. // Беларусь м Европа: Взапмодействпе культур: матерналы международной научнопрактнческой конференцпп. — Внтебск, 2000. — С.244245; (разам з Г.М. Каданавай) Канфесійная палітыка савецкай улады ў Віцебску // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка г. Віцебска. Кн.1. — Мн.: БелЭн, 2002. — С. 269271; Традмцмонные п новые формы музыкальной жнзнн Внтебска рубежа 191020х гг. // Славянскпй мнр п славянскне культуры в Европе н мнре: матерпалы международной научнотеоретвческой конференцнн. — Ч. 2. — Внтебск, 2002. — С. 157159; (разам з А.К. Галубовіч) К 200летню образовання Внтебской губерннн // Внтебіцнна архнвная: Нсторня, фонды, персоналнн, cep. ХІХХХ вв. — Мн.: БелНДІДАС, 2002. — 213 с. — С. 1)3118; (разам з А.Г. Лісавым) Уполномоченный по музыкальным делам: незавершенный бнографпческнй очерк об А.О. Цшохере // Малевнч. Класснческмй авангард. Внтебск: сб. ст. Вып. 6. — Внтебск, 2003. — С. 85118; (разам з А.Г. Лісавым) Два пнсьма по поводу органнзацнн Внтебской народной консерваторпп // Весці Беларускай дзяржаўнай акадэміі музыкі. — 2006. — № 9. — С. 121126; Два пнсьма по поводу органнзацпп Внтебской народной консерваторвн. К 85летню создання учебного заведенпя // Малевнч. Классмческнй авангард. Внтебск. Вып. 9. — Мн.: Экономпресс, 2007. — С. 130139.
КНІГІ ОНЛАЙН
