Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Напісаў некалькі артыкулаў, прысвечаных Аршаншчыне, для «Энцыклапедыі гісторыі Беларусі». Браў удзел у стварэнні кнігі «Памяць» Оршы і Аршанскага раёна. Удзельнічаўу падрыхтоўцы дапаможніка «Мой родны край — Аршаншчына» (2000), аўтар некалькіх артыкулаў у ёй. Аўтар карт і схем, малюнкаў (35 замалёвак каменных крыжоў), прысвечаных гісторыі і культуры Аршаншчыны. Апублікаваў дзясяткі артыкулаў на старонках мясцовых перыядычных выданняў. Шмат матэрыялаў на краязнаўчую тэматыку змясціў у інтэрнэце.
У электроннай форме падрыхтаваў працу «Оршаніцнна. Прнрода н старнна», галоўнай часткай якой з’яўляецца «Віртуальнае падарожжа па Аршаншчыне», што складзена нааснове матэрыялаў кнігаўтара«Фальклорная спадчына Аршаншчыны»(2003), «Очеркн о земле оршанской» (2005), «Оршаніцнна: мнр нскопаемых» (2005) з дадаткам новых матэрыялаў і апісаннямі знаходак апошніх гадоў. Уключае ў сябе некалькі соцень фотаздымкаў цікавых месцаў Аршаншчыны. Складаецца з 4 раздзелаў: «Карта обьектов нсторнн, старнны н прнроды Оршаніцнны», «Культовые камнн на террнторнм Оршаншнны», «Оршаніцнна на аэрофотосннмках», «Реестр обьектов нсторнн, старнны н прнроды Оршаншнны». DVD таксама ўключае ў сябе тэксты кніг аўтара (у фармаце PDF), аўтарскія публікацыі ў навуковым і перыядычным друку, рэцэнзіі на дзейнасць, архіўныя матэрыялы, карты Аршаншчыны XVIXVIII стст., фотаздымкі помнікаў гісторыі, культуры, прыроды Аршаншчыны і інш.матэрыялы.
Аказаў дапамогу А.М. Кудзіну пры падрыхтоўцы ім кнігі «Храналогія гісторыі Оршы» (1992), а таксама В. П. Лютынскаму ў рабоце над кнігай «Орша в войне 1812 года» (1995), С.М. Асіноўскаму ў рабоце над кнігай «Орша: Залатыя стрэлы на блакітным полі» (1997), М. Раманюку — над кнігай «Беларускія
ПадароЖЖа па Дняпры
ОРШАНЦШНА:
ПАМЯТННКН ПРНРОДЫ Н СГАРННЫ
( : і'.<(»Н<» « cw«CS)i .xfaxpw IX» £ікчшйнк> >м .1400 г.)
327
народныя крыжы» (2000), Э.М. Зайкоўскаму, Л.У. Дучыц — над кнігай «Жыватворныя крыніцы Беларусі» (2001), В. Жукоўскаму — над кнігамі «Оршеведенне» (2002, 2009) «Город Барань» (2004), А.У. Русецкаму — над кнігай «Мастацкая культура Аршанскай зямлі ў канцы ХХІХ стагоддзях» (2002). Некаторыя матэрыялы пра надпісы і малюнкі на надмагільных камянях выкарыстаны ў выданні «Археалогія Беларусі» (Т. 4. Мн., 2001, с. 127, 130, 371).
Збірае фальклорную спадчыну рэгіёна. У зборніку «Легенды і паданні Аршаншчыны» (Орша, 2001, 2004) апублікаваны пачутыя і запісаныя ў 19601990я гг. паданні «Камень Сямігаюн», «Лардавы камяні», «Ласка, «Каменьліхадзей Камар», «Легенда аб узнікненні вёскі Татарск», «Легенда пра камень Караткевіча», «Юр’еў востраў», «Паданне пра Чаркасоўскае гарадзішча», «Паданні пра Іллінскую царкву». У выпраўленым і значна дапоўненым выглядзе паданні ўвайшлі ў склад кнігі «Фальклорная спадчына Аршаншчыны» (2003).
Актыўнасупрацоўнічае з навучальнымі ўстановамі Оршы і Барані (19862008). Перадаў у Музей гісторыі і культуры Аршаншчыны вырабы з косці, гліны, жалеза, знойдзеныя каля в. Вусце Аршанскага раёна. У 1999 г. у Музеі гісторыі і культуры Оршы прайшла выстава прыватнай калекцыі акамянеласцяў.
За актыўную дзейнасць узнагароджаны Граматай прэзідыума Віцебскага абласнога савета БДТАППК, Ганаровай граматай Прэзідыума Рэспубліканскага савета БДТАПГіК (1987).
Тв.: Кнігі: Кутепнскнй монастырь в Орше. — Орша: Оршанская тнпографня, 1988. — 4 с.; Аршанскае замчышча. — Орша: Оршанская тнпографпя, 1989. — 8 с.; Ільінская царква ў Оршы. — Орша, 1989. — 8 с.; Аршаншчына старажытная. — Орша: Аршанская друкарня, 1990. — 19 с.; Аршанская даўніна. — Мн.: Полымя, 1992. — 112 с.; Кутепнская лавра: Странмцы нсторпп. — Орша, 1992. — 20 с.; Орша: взгляд в прошлое. — Орша: Оршанская тнпографня, 1992. — 26 с.; Аршаншчына ў адлюстраваннях. — Орша: Аршанская друкарня, 1994. — 37 с.; Падарожжа па Дняпры. — Орша: Аршанская друкарня, 1994. —40 с.; Аршаншчына: Спадчына мінулага. — Орша: Аршанская друкарня. 1997; Оршаніцнна: Памятннкн прнроды м старпны: топографпя н реестр обьектов по состоянпю на 2000 г. — Горкн; Орша: Оршанская тмпографня, 2001. — 40 с.; Оршаніцнна: Мнр нскопаемых: [саматуж. электроннае выд.]. — Барань, 2009. — 288 с.; Очеркн о земле Оршанской. Прнрода, нсторпя, народные предання, старпна: [саматуж. электроннае выд.]. — Барань, 2009. — 672 с.
Артыкулыўэнцыклапедыях: Аршанскіраён//БГЭ. — Мн., 1993. — Т. 1,—С. 192194; Копысь//БГЭ.— Мн., 1997. — Т. 4. — С. 234235; Орша // БГЭ. — Мн„ 1999. — Т. 5. — С. 357359.
Артыкулы ў навуковым друку і кнігах «Памяць»; Аршаншчына ў помніках даўніны і старажытнасці. Вывучэнне мінуўшчыны края //Аршанскі краязнаўчы зборнік. — Орша, 1995. — С. 46; Старадаўнія пісьмены; Старажытная крэпасць; Таямніцы гарадскіх пячор; Лёс «Белага Ковеля» // Аршанская мінуўшчына. —Орша, 1997. — С. 1324; Куцеінскі манастыр//Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна. — Мн.: БелЭн, 1999. — Кн. 1. — С. 8387; Помнікі даўніны на Аршаншчыне: [карта]//Тамсама. — С. 31; Раздзел 2. Далёкае мінулае нашага краю // Мой родны край — Аршаншчына: гісторыкакраязнаўчы зборнік для пачатковага азнаямлення/аўт.склад. Т.М. Вароніна, А.М. Шышкевіч. — Віцебск: ВАД, 2000. — С. 4351; Куцеінскі манастыр // Тамсама. — С. 7577; Куцеінская друкарня // Тамсама. — С. 7779.
Карты: Схематмческая карта расположення древннх памятнмков на террнторпн Оршанского района, 1986 // Остаткн древнмх поселеннй на Оршашцнне: [рукопнсь 1986 г., не нздавалась, карта не публнковалась]; Памятннкп старнны на Оршаніднне, 1989//ЛП. —1989 — № 155. —1989. — № 156; Помнікі даўніны на Аршаншчыне, 1989 // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна: у 2х кн, —Мн„ 19992000; Помнікі даўніны на Аршаншчыне, 1990//Аршаншчына старажытная. — Орша, 1991; Аршаншчына ў адлюстраваннях. — Орша, 1993; Помнікі даўніны на Аршаншчыне (1995) // Аршаншчына: Спадчына мінулага. — Орша, 1997; Памятнпкн оршанской старпны, 2000//0ршанцнна: памятнпкп прнроды п старпны: Топографня й реестр обьектов по состоянню на 2000 г. — Горкн, 2001; Памятннкм прнроды п старлны у северовосточной окранны Оршн (2000) // Оршанцнна: памятннкн прнроды н старнны: Топографпя н реестр обьектов по состоянню на 2000 г. — Горкн, 2001; Оршанцнна: Прнрода й старпна, 2005 // Очеркн о земле Оршанской. — 2005.
Артыкулы ў перыядычным друку: Сівых часоў нямыя сведкі: [Смаляны] // ЛП. — 1986. — № 27. — С. 4; Загадка старажытнага Одрска //ЛП. — 1986. — № 55. — С. 4; Куцеінскі манастыр: людзі і падзеі: [«Помнікі Аршаншчыны»] // ЛП. — 1986. — № 81. — С. 4; Старадаўнія пісьмёны // ЛП. — 1986. — № 133. — С. 4; Старажытная крэпасць // ЛП. — 1986. — № 149. — С. 3; «Повязь» дзейнічае // ЛП. — 1986. — № 168. — С. 4; Таямніцы гарадскіх пячор // ЛП. — 1986. — № 172. — С. 4; Копысь старажытная // ЛП. — 1986. — № 183. — С. 4; Лёс «Белага Ковеля» // ЛП. — 1986. — № 199. — С. 4; «Повязь» — пара станаўлення // ЛП. — 1987. — № 5. — С. 4; Орша — 920 гадоў гісторыі // ЛП. — 1987. — № 15, 38, 61, 84; Калі адкрыецца музей //ЛП. —1987. — 11 сак. — С. 1; Падарожжа па Дняпры // ЛП. — 1987. — № 120,122; Незвычайныя камяні//ЛП. — № 132. —С. 4; Тамаш Зан —сябра Міцкевіча//ЛП. —1987. — № 160. — С. 4; Старыбудынак над Аршыцай // ЛП. — 1988. — № 8. — С. 3; Куцеінскі манастыр: старонкі гісторыі // ЛП. — 1988. — № 38, 42, 45; Гісторыя ў малюнках // ЛП. — 1988. — № 109; (разам з В. Сцяпанавым, А. Сярожкіным, Ю. Каплун) Захаваем для нашчадкаў // ЛП. — 1988. — 6 жніўня; Падання аб вёсках // ЛП. — 1989. — № 45, 100, 106; Адзін дзень у Аршанскім замку // ЛП. — 1989. — № 136. — С. 3; Унучка старажытнай царквы: [Ілы'нская царква ў г. Оршы] //ЛП. — 1989. — № 151. — С. 3; Даўніна; вядомая і занядбаная: [храмы Аршаншчыны]// ЛП. — 1989. — № 155,156.— С. 3; Лардавы камяні; [ваўрочышчы Красны Роў]//АГ. — 2001. —№ 22. —С. 3; Татарск: [этымалогія]//АГ. — 2001. — № 81. — С. 5; Легенда аб узнікненні вёскі Татарск//Ступенн. — 2005. — № 4, 6; Орша: Погляд у мінулае // ТЭ. — 2008. — № 26. — С. 5; «Фальклорная спадчына Аршаншчыны»;
328
[прадмова, Пра паромшчыцу АўдоццюДзямідзіху, Успаміны пра продкаў] // Супермаркет. — 2008. — № 14; Камарліхадзей // Супермаркет. — 2008. — № 16; Татарск, і яшчэ пра татар... // Супермаркет. — 2008. — № 18; Дзяды апавядалі: [Барань] // Супермаркет. — 2008. — № 19; Паданне аб вадзяным млыне ў Барані // Супермаркет. — 2008. — № 20; Пра назву вёскі Бранцава // Тамсама; Легенда аб паходжанні вёскі Зайцава, Вёскі Забалацце і Веравойша // Тамсама; Легенда пра рэчку Ульянка, Пра вёску Зубрэвічы, Засеклі // Супермаркет. — 2009. — № 1; Паданне аб вёсцы Машкова // Супермаркет. — 2009. — № 2, Паданне пра маёнтак пана Хамянтоўскага // Тамсама; Як дзікі гусь даў назву вёсцы, Паданне пра вёску Амерыка // Тамсама; Чаму такая назва — Загарэльскія? // Супермаркет. — 2009. — № 3; Паданне пра лес Бараноўшчына // Тамсама; Юр’еў востраў // Тамсама; Паданне пра вёску Клюкаўка // Тамсама; Легенда пра вёску Крапіўна // Супермаркет. — 2009. — № 4; Паданне пра Крапівенку і вёску Барздоўка // Тамсама; Пракопава — Сёмачкава крыніца // Тамсама; Крапівенка — рэчка невялічка... // Тамсама; Гацькаўшчына: Таямніцы і сведкі мінулага // Супермаркет. — 2009. — № 6; Шатравіна // Супермаркет. — 2009. — № 7; Юрцава // Тамсама; Паданне пра вёску Турлаі //Тамсама; Паданне пра вёску Цюльпін //Тамсама; Смалянскія паданні: Курган, Куратнік, Хутар Белік, Хутар Вітахмо // Супермаркет. — 2009. — № 8; Лёс Вітахмоўскага млына // Тамсама; Паданне пра рэчку Слабада // Тамсама; Легенда пра вёску Пішчалава // Тамсама; Урочышча Ласка // Тамсама; Каменны крыж на беразе Адрова // Супермаркет. — 2009. — № 9; Камень Караткевіча // Тамсама; Рагвалодаў камень // Супермаркет. — 2009. — № 13; Ільінская царква // Тамсама; Легенда пра баярына Оршу // Супермаркет. —2009. — № 14; Татарск//НС. — 2009. — № 14. — С. 5; Аршанская ікона Маці Боскай // Супермаркет. — 2009. — № 16; Грутаў роў і гаючая крыніца // Тамсама; Звілісты Дняпро // Тамсама; Чаму вёска завецца Зубава // Тамсама; Копысь: паходжанне назвы // Супермаркет. — 2009. — № 19; Мінулае ў назвах // Тамсама; Аршанскія падзямеллі // Супермаркет. — 2009. — № 20; Аршанскі млын на замчышчы // Тамсама; Аршанскі млын на замчышчы // Супермаркет. — 2009. — № 21; I яшчэ некалькі радкоў легенд і рэальных фактаў пра край аршанскі... // Тамсама.
КНІГІ ОНЛАЙН
