Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Аўтар некалькіх дзясяткаў артыкулаў у рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку: газеты «Рэспубліка», «Віцьбічы», «Жыццё Прыдзвіння», «Народнае слова» і інш. Плануе публікацыю асобнымі выданнямі матэрыялаў на тэмы: «Псторыя Старога Сяла», «Навакольнае асяроддзе Старасельшчыны», «Вялікая Айчынная вайна натэрыторыі Старога Сяла і ў наваколлях», «Боевой путь 2го гвардейского Ярцевского мотоцнклетного полка». Выдала кнігі «Внтебскяй велнкан» (2007), «Крымская п русскотурецкая война 18771878 гг. в воспомннаннях генерала от кавалернн Н.А. Андрнянова» (2009).
Тв.: Внтебскнй велнкан. — Новополоцк: О.В. Молодечкпн, 2007. — 24 с.; Генерал от ковалерпп П.А. Андрпянов: Очеркн пз жпзнм. — Внтебск: ВОТ, 2009. — 90 с.; Возможностн мсторнкокраеведческого музея в воспнтаннн гражданственноста п военного патрнотнзма в пернод подготовкн к 60летмю освобождення террпторпп Беларусп от немецкофашпстскмх захватчнков // Турнстскокраеведческпй вестннк. — Вып. 1 (3). — 2004. — Мн.: РЦТКУМ, 2004. — С. 5053.
Артыкулы ў перыядычным друку: Пошук працягваецца // ЛПр. — 1986. — № 6. — С. 3; Працягваем пошук: [падзеі 1941 г. у в. Старое Сяло] // ЛПр. — 1986. — № 23. — С. 3; От первого народногоучнлніда. Старосельской школе —130 лет//ЖП. — 1995. — № 61, 63, 70, 73; Генерал от кавалернп Андрпянов жнл в Старом Селе // ЖП. — 1998. — № 45. — С. 2; Партызаны Старога Сяла //ЖП. — 1999. — № 27. — С. 3; У глыб стагоддзяў: [гісторыя в. Старое Сяло] // ЖП. — 1999. — № 76. — С. 2; Нз рода Поляковых: [Паляковай А.А. — 100 гадоў] //ЖП. — 2003. —
№ 38. — С. 2; По памятным местам: [вандроўка ў межах «Заронаўскага выступа» 1943 г.] //ЖП. — 2003. — № 46. — С. 3; Память жнва: [генерал І.А. Андрыянаў] // ЖП. — 2003. — № 84. — С. 3; He вернулся пз боя: [лётчык А. Калінін загінуў каля в. Старое Сяло] // ЖП. — 2003. — № 95. — С. 2; Бессмертная батарея: [Ф.П. Ерзікаў] //ЖП. — 2004. — № 2. — С. 2; Пал смертью героя //ЖП. — 2004. — № 13. — С. 2; Легенда аб рэчцы Сары // ЖП. — 2004. — № 57. — С. 4; Понсковая экспедпцмя // ЖП. — 2006. — № 51. — С. 2; Погнб насубмарнне: [зямляк —А. Іспянкоў]//ЖП. — 2008. — № 15. — С. 2; В картннах пейзажн нз СтарогоСела: [Лускіна] // ЖП. — 2008. — № 20. — С. 2; Нзучая край родной // ЖП. — 2008. — 17 чэрв. — С. 2; У могнлы казахскога солдата: [У. Алімжаеў]//ЖП. —2008. —16 верас. —С. 2; Бон 43го//ЖП. — 2009. — 7 кастр. — С. 3.
Літ.: Жыжнеўская Н. Пошук працягваецца //ЛПр. —1983. —19 лют. — С. 3; Мезенцев В. Здесь ожнвает псторпя//ЖП. — 2000. — 3 кастр. — С. 2; Краязнаўцы Віцебскага раёна // Памяць: Віцебскі раён: Гісторыкадакументальная хроніка / уклад. У.І. Мезенцаў. — Мн.: Маст. літ., 2004. — С. 724; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Юшкевіч М.Д. (12.08.2006) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
336
ЯКАВІЦКАЯ СТЭФАНІДА СЦЯФАНАЎНА, краязнаўца. Са слоў бацькі запісала і надрукавала краязнаўчы нарыс, прысвечаны гісторыі роднай вёскі, — «Мае • Міхнічы».
Тв.: Mae Міхнічы // ПК. — 2004. — № 146,149,152. — 2005. — № 1; Вось так калядавалі // ПК. — 2005. — № 166167.0.7.
ЯКАЎЛЕВА ГАЛІНА МІКАЛАЕЎНА (8Л1Л954, г. Віцебск), педагог. Кандыдат гіст. навук (1988). Скончыла СШ № 30 г. Віцебска, гіст. факультэт БДУ (1978). Працуе на кафедры ўсеагульнай гісторыі і сусветнай гісторыі ВДУ (1990). Даследуе гісторыю і культуру Віцебшчыны, аддаючы перавагу асобным пытанням грамадскапалітычнагаі культурнага жыцця рэгіёнаў першай палове XX ст., вывучэнню нацыянальных меншасцяў у Прыдзвінні, гендарнай гісторыі. Аўтар шэрагу артыкулаў у навуковым друку, прысвечаных гісторыі і культуры Віцебшчыны.
Тв.: І4з нсторнн православной церквн Внтебшмны конца XIX в. // Веснік ВДУ. — 2000. — № 1; (разам з А.М. Дулавым) Нз псторнн женского двнженпя в первые годы советской властн на матернале Внтебской губерннм // Нной взгляд. Международный альманах гендерных нсследованнй. — Мн., 2000. — Май. — С. 2930; (разам з А.М. Дулавым) Женіцнны Внтебйднны в пернод модерннзацнп 1930х годов //Женіцнны в псторнп: Возможность
быть увнденнымн: сб. науч. ст. Вып. 1 / под ред. Н.Р. Чнкаловой. — Мн.: БГПУ, 2001. — С. 304311; О некоторых аспектах развнтня образовання н печатн на Внтебіцнне в конце ХІХХХ вв. // Пісьменства і друк на Віцебшчыне: Гісторыя і сучаснасць: матэрыялы рэгіянальнай навуковай канферэнцыі, 1516 кастрычніка 1996 г. — Віцебск: ВДУ, 1996. — С. 812; О некоторых аспектах соцнальноэкономнческой н моральнополнтмческой обстановкн на Полотчнне в конце Велмкой Отечественной войны // Европа во второй мнровой войне: Псторня, урокя, современность. — Внтебск: ВГУ, 2005. — С. 5962; О соцнальноэкономнческой, полнтнтческой обстановке н моральнондеологнческом клнмате в Полоцкой областн в конце 19441945 гг.: По документам ГАВО // Быў подзвіг. I была Перамога: матэрыялы архіўных чытанняў, прысвечаных 60годдзю Перамогі ў Вялікай Айчыннай вайне, Мінск, 12 мая 2005 г. / адк. рэд. Ю.У. Несцяровіч, У.В. Фядосаў. — Мн.: БелНДІДАС, 2006. — С. 4145; Соцнальная заіцнта детей спрот в первые послевоенные годы // Путм, тенденцнн н направлення развнтня соцнальной сферы: матерналы международной научнопрактмческой конференцнн, Внтебск, 23 мая 2008 г. — Внтебск: ВГУ; Невзвестное об нзвестном. О пребываннн в Внтебске поезда «Октябрьская революцня» 1112 нюня 1919 года//90год Віцебскаму абласному краязнаўчаму музею: матэрыялы навуковай канферэнцыі, Віцебск, 3031 кастрычніка 2008 г. / рэдкал.: Г.У. Савіцкі [і інш.]. — Мн.: Медысонт, 2009. — С. 105112; // Віцебшчына ў 19411944 гг: Супраціў. Вызваленне. Памяць: матэрыялы рэспубліканскай навуковапрактычнай канферэнцыі, Віцебск, 1819 чэрвеня 2009 г. / ВДУ; рэдкал.: В.У. Акуневіч (адк. рэд.) [і інш.]. — Віцебск: ВДУ, 2009. — С. 5764; Латышскнй клуб как одпн нз центров обіцественнополнтнческой н культурной жнзнн г. Внтебска в первые годы советской властн // Latgale ka kultures pierobeza. — Daugawpils: Saule, 2008. — S. 267276.
ЯКАЎЛЕЎ АЛЯКСЕЙ СЯМЁНАВ1Ч (1909. в. Востраў, цяпер Казянскі c/c Шумілінскага раёна 1989), мемуарыст. Працаваўу лясніцтве, рабочым на Данбасе, бухгалтарам. Удзельнік Вялікай Айчыннай вайны. Пасля вайны жыў у Ленінградзе. Аўтар 6 рукапісных кніг(1980), якія перадаў у кабінет палітычнай асветы Шумілінскага РК КПБ (цяпер захоўваюцца ў Шумілінскім раённым краязнаўчым музеі). У мемуарах апісаў асабісты жыццёвы шлях, а таксама адлюстраваў гісторыю Каз’яншчыны з XVI ст. па другую палову XX ст. Допісы змяшчаюць багаты этнаграфічны матэрыял.
Літ.: Нарушэвіч У. Цудоўны камень // ГП. —1992. — № 23. — С. 2; Незабыўныя дні: [А. Якаўлеўі // ГП. — 1992. — №26.— С. 2.
ЯКАЎЛЕЎАНАТОЛЬВАСІЛЬЕВ1Ч(14.12.1949,г. Віцебск), краязнаўца. Скончыў школу працоўнай моладзі № 5 г. Віцебска (1968), Вышэйшае ваеннае вучылішча(1976). Служыў нарозных пасадах у ВМФ СССР (1968—1990). Пасля службы вярнуўся ў Віцебск. Валодае польскай, літоўскай мовамі.
3 сярэдзіны 1980х гг., калі ў СССР і БССР пачалася палітыка дэмакратызацыі, галоснасці, пачаў браць удзел у грамадскім жыцці польскай меншасці на Віцебшчыне. Сур’ёзна займацца краязнаўчымі даследаваннямі пачаў з 1991 г. Зацікавіўся лёсамі нацыянальных меншасцяў на тэрыторыі БССР, у прыватнасці на Віцебшчыне. 3 выхадам у свет газеты Таварыства палякаў
337
Беларусі «Glos znad Niemna» звярнуў увагу натое. што на яе старонках збольшага знаходзяць месца матэрыялы пра Заходнюю Беларусь. Стаў пісаць і публікаваць артыкулы пра лёсы палякаў і хрысціянскіх святыняў на Віцебшчыне. Матэрыялы збіраў, актыўна вандруючы па Віцебскай вобл., сустракаючыся з людзьмі, працуючы ў архівах (ДАВВ). Падрыхтаваныя артыкулы змяшчаюцца на старонках мясцовага, рэспубліканскага і замежнага друку; у газетах «Віцебскі рабочы», «Віцьбічы», « Прнзыв» (Себеж), «Glos znad Niemna» і інш. Mae ненадрукаваныя працы, прысвечаныя лёсам палякаў, літоўцаў, латышоў на Віцебшчыне ў XX ст. Рыхтуе да выдання кнігу, у якую ўвойдуць матэрыялы ранейшых газетных публікацый у значна пашыраным выглядзе.
Прыняў удзел у падрыхтоўцы некаторых выстаў у Польшчы. Шэраг сваіх публікацый перадаў у ДАВВ.
Тв.: Mae саседзі — цыганы // ВР. —1996. — 6 ліст.; Варажба ў Вілію // ВР. — 1996. — 24 снеж.; Школа ў Лужасне: [Таварыства зямельных гаспадароў і будаўніцтва земляробчай школы] // ВР. — 1997. — № 80. — С. 5; Лнхо не лежнт тахо // Празыв (г. Себеж Псковской обл.). — 1997. — 19 сент.; 106 лет назад // Тамсама. — 2003. — 8 марта.
Glos znad Niemna: sciana placzu // GzN. — 1993. — 1824 студз.; Trudna droga odrodzenia // GzN. — 1994. _ 2430 студз.; W cichym miasteczku // GzN. — 1994. — 915 мая; Pami^nc, bol, nadzieja // GzN. — 1994. _ 1824 ліп.; Yestem synem ziemi Witebskej // GzN. — 1994. — 2329 мая: W sluzbe Bogu i ludziom // GzN. — 1994. — 1218 снеж.; Mikalai Wolosewicz poeta z Bieniakon // GzN. — 1994. — 2631 снеж.; Pokoj warn, dobry ludzie//GzN. —1995. 612 сак.; Polacy na Witebszczyznie//GzN. —1996. 28.0411 мая. — S. 17; Waclaw Fedorowicz // GzN. — 1996. — 2026 мая. — S. 5; Dzisna // GzN. —1996. — 30.096 кастр.; Waclaw Hebelt — Magister filozofii//GzN. — 1996. — 1925 верас.; Niewesole weselowo // GzN. — 1996. — 713 кастр.; Straznik grobow polskich // GzN. — 1997. — 2028 студз.; Z wiara nadzija // GzN. — 2000. — 18 лют.; Szlah ciernowy // GzN. — 2003. — 18 крас.; Losy Polakow na Witebszczyzznie // GzN. — 2003. — 4 ліп.; Zycie officie polane Izami // GzN. — 2003. — 2 мая; Brak wyboru // GzN. — 2003. — 26 верас.; Losy Polakov na Witebszczyznie // GzN — 2004. — 23 студз.; Moji nepokoje I bole // GzN. — 2004. — 20 лют.; Dzulna kobieta, welka patriotka // GzN. — 2004. —12, 19 сак., 26 крас.; Na samotnej wyspe // GzN. — 2004. — 9 сак.; Lidski organista // GzN. — 2004. — 411 сак.; Szlachetni i godni szacunku // GzN. — 2004. — 2 ліп.; W imie polskosci // GzN. — 2004. — 23 ліп.; Budowniczy domu Bozego//GzN. — 2004. —15 кастр.; Kolyi losu//GzN. — 2005. — 7 кастр.; Wobronie wiary // GzN. — 2005. — 28 кастр.; Wierze ze // GzN. — 2006. —17 сак.; Pobudzic sumienie // GzN. — 2006. — 31 сак.; Prykre wspomnienia // GzN. — 2006. —14 крас.; Dluga i trudna droga // GzN. — 2006. —19 мая.
Літ.: Інтэрв'ю з A.M. Якаўлевым (18.07.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара.
ЯКІМОВІЧ ЮРЫ АЛЯКСЕЕВІЧ (13.10.1946, г. Мінск 1994), гісторык архітэктуры, педагог. Кандыдат архітэктуры (1979), дацэнт (1988). Скончыў БПІ (1969). Працаваў у Інстытуце мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі (1969—1979), кіраўніком рэдакцыі культуры і мастацтва ў выдавецтве «Беларуская савецкая энцыклапедыя» (19801986), выкладчыкам у ВДПІ (19861994) (з 1988 г. дацэнтам кафедры выяўленчага мастацтва).
КНІГІ ОНЛАЙН
