Краязнаўцы Віцебшчыны другой паловы XX - пачатку XXI ст.
біябібліяграфічны даведнік
Мікалай Півавар
Выдавец: Кнігазбор
Памер: 372с.
Мінск 2010
Літ.: Танчэўская А. 3 фотаапаратам і кінакамерай // АГ. — 1986. — № 89. — С. 3; Тарасаў К. Каб энтузіязм не быў прыватным // ЛІМ. — 1987. — 3 ліп.; Алава Т Канферэнцыя па краязнаўстве// АГ. — 1989. — № 203. — С. 4; Алава Т. Выдадзена ў Оршы // АГ. — 1990. — № 98; Аўтар кніг — рабочы // Звязда. — 1990. — № 236; Танчэўская А. Шматгадовая праца // АГ. — 1992. — 26, 27 лют.; Радкевіч I. Летапіс роднага горада // АГ. — 1992. — № 31; Лютынскі В. Літаратура аб Оршы: дасягненні і праблемы // АГ. — 1993. — № 107. — С. 2; Кавалёва А. Наш краязнаўца — для энцыклапедыі // АГ. — 1997. — № 146; Летапісец Аршанскай даўніны // БМ. —1997. — № 5. —С. 67; Шынкевіч A. М. // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Оршы і Аршанскага раёна — Мн.: БелЭн, 1999. — Кн. 2. — С. 442443; Новая праца Шынкевіча//АГ. — 2001. — № 47; Нванова С.Г. Оршанскне краеведы: бмографнческнй справочннк. — Орша, 2002. — С. 30; Шынкевіч А.М. // ЭГБ. — Мн.: БелЭн, 2003. — Т. 6. Кн. 2. — С. 246; Сучасныя беларускія краязнаўцы // КГ. — 2006. — № 36 верасень. — С. 2.
ШЫПІЛА НІНА ПРАКОПАЎНА, настаўніца гісторыі, кіраўнік музея Каханавіцкай СШ Верхнядзвінскага раёна (1992). У музеі прадстаўлены матэрыялы па гісторыі баявой дзейнасці Асвейскай партызанскай брыгады імя М.В. Фрунзе, гісторыі школы, жыцця і дзейнасці землякаэтнографа, фалькларыста і грамадскагадзеячаХІХ ст. ІгнатаХрапавіцкага. Разам з П. Квяцінскім прыклала значныя намаганні па вяртанні імя 1. Храпавіцкага ў гісторыю Верхнядзвінскага раёна.
Літ.: Краязнаўчы музей СШ № 1 // Памяць: Гісторыкадакументальная хроніка Верхнядзвінскага раёна. — Мн.: Паліграфафармленне, 2000. — Кн. 2. — С. 323324; Пакульневіч Я. Шукаць шчасце свайму народу // ДзП,—2007, —№69, —С. 3. х н
ШЫРМА ВІКТОРЫЯ ГЕНАДЗЕЎНА (18.01.1982, г. Горкі Магілёўскай вобл.), архівіст, краязнаўца. Скончыла Казлоўшчынскую СШ Пастаўскага раёна (1999), гіст. факультэт ВДУ (2004). Працуе навуковым супрацоўнікам у ДАВВ (з 2004).
Даследуе гісторыю Віцебскай вобл. Значны ўплыў на фарміраванне краязнаўчай зацікаўленасці аказаў I. Зямчонак. Брала удзел у стварэнні некаторых выстаў і экспазіцый у ДАВВ, сярод інш.: «Да 100годдзя Віцебскай вучонай архіўнай камісіі», «Усё жыццё — тэатр» (да юбілею акцёраў НАДТ імя Я. Коласа — А.К. Ільінскага, Н.П. Цішачкіна, Г.С. Дубава) і інш. Аўтар шэрагу артыкулаў па гісторыі і культуры Віцебшчыны ў навуковым і перыядычным друку.
Тв.: Артыкулы ў навуковым друку; Краткпй обзор фондов оккупацпонного перпода, находяйдмхся на храненнн в Учрежденмн Государственный архнв Вятебской областм // Европа во Второй Мнровой войне: Мстормя, урокн, современность; матерналы международной научнопрактнческой конференцпн, Вмтебск, 56 мая 2005 г. / редкол.: В.А.Космач (гл. ред.) [н др.]. — Вмтебск: ВГУ, 2005. — С. 106108; Мз нсторнм развнтня школьного образованвя латышского населенпя на Внтебіцнне в 19181930 гг. // Беларусь і Латвія: Адміністрацыйнае, сацыяльнаэканамічнае і культурнае ўзаемадзеянне ў Дзвінскім рэгіёне: матэрыялы Міжнар. навук. канф. «Разам на працягу стагоддзяў (беларускалатышскія ўзаемадачыненні ў Дзвінскім рэгіёне)», Віцебск, 1415 ліст. 2006 г. / пад. рэд. Л. Хмяльніцкай. — Мн.: Тонпік, 2006. — С. 112117: К вопросу о развніш учрежденмй культуры в Внтебской губерннй, 19181924 // Куляшоўскія чытанні: матэрыялы
329
Міжнароднай навуковапрактычнай канферэнцыі, 2627 красавіка 2007 г. — Магілёў: МгДУ, 2007. — С. 231233; К вопросу о развптнн театрального нскусства Вмтебской губерннн, 19171924//Актуальные проблемы пз нсторпческого прошлого н современностн в обшественногуманнтарных н соцпорелнгмоведческнх науках Беларусн, блнжнего п дальнего зарубежья: матерпалы Международной научнотеоретнческой конференцна, Внтебск, 1920 апреля 2007 г.) / редкол.: В.А.Космач (гл. ред.) [п др.]. — Вптебск: ВГУ, 2007. — Ч. 1. — С. 370372; Деятельность учрежденнй н органнзацнй культуры Городокского уезда в 19181923 гг. // Гарадоччына ўчора, сёння, заўтра: матэрыялы I Гарадоцкіх краязнаўчых чытанняў, 26 кастрычніка 2007 г. / рэдкал.: А.М. Дарафееў (адк. рэд.) [і інш.]. — Гарадок, 2008. — С. 93101; Развнтне латышского школьного образованпя на террпторнп Вптебідпны в 20е гг. XX века // Latgale ka kulturas pierobeza. Daugavpils: Saule, 2008. S. 277282.
Артыкулы ў мясцовым перыядычным друку: В обстановке велнкого праздннка: [выбары ў ВС БССР] // Віцьбічы. 2004. — № 122. — С. 6 Нз далекого далека: [В, Харужая ў Віцебску] // ВР. — 2005. — № 116. — С. 4; Нсторпя одного дома: [гісторыя будынка па вул. Леніна, 22/16] // ВР. — 2006. — № 2. — С. 4.; Нпколаевскнй кафедральный собор // Віцьбічы. — 2006. — 21 верас.; Церковь во пмя Воскресення Хрпстова // Віцьбічы.//—№ 134. — С. 4; Еце вчера была война: [кірмашу Віцебску ў 1946г.]//Віцьбічы. — № 49. — С. 4; СвятоТропцкая (Черная) церковь // Віцьбічы. —2006. — № 49. —С. 3; Першы нядзельнік у пасляваенным Віцебску//Віцьбічы. — 2006. — № 144. — С. 7; Благовеіценская церковь// Віцьбічы. 2006. — № 147.— С. 5; Лпчность неордпнарная, неповторпмая: [крытык П. Медведзеў] // Віцьбічы. — 2007. — № 144. — С. 3; Депутат Прндвпнья: [С. Мельнікаў — старшыня аргкамітэта ЦВК БССР па Віцебскай вобл.] // Віцьбічы. — 2008. — № 1. — С. 3; Мы вместе — нсторпческн // Віцьбічы. — 2008. — № 38. — С. 3.
Літ.: Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шырма В.Г. (3.09.2009) //Асабісты архіў М.В. Півавара.
ШЫТАЛЬ КАНСТАНЦІН МІХАЙЛАВІЧ (Руслан Бугаевіч) (22.04.1990, в. Круляўшчызна Докшыцкага раёна Віцебскай вобл.), краязнаўца. Вучыцца на гіст. факультэце БДУ (з 2008). Краязнаўчую дзейнасць пачаў у школе, збіраючы матэрыялы пра населеныя месцы Крулеўшчынскага с/с. Асноўнымі крыніцамі сталі публікацыі ў перыядычным друку і інтэрв’ю з мясцовымі жыхарамі. Першы артыкул быў надрукаваны ў докшыцкай раённай газеце «Родныя вытокі» ў 1999 г. Пазней матэрыялы друкаваліся ў газеце «Вольнае Глыбокае». Вялікую ролю ў станаўленні цікавасці да роднага краю адыгралі У. Скрабатун, М. Чысцякоў.
Асноўным кірункам краязнаўчай дзейнасці стала вывучэн
не гісторыі Докшыччыны ў межах да 1962 г. (Докшыцкі, Крулеўшчынскі, Крыпульскі, Параф’янаўскі, Порплішчанскі, Сітцаўскі, Тумілавіцкі с/с). Аўтар артыкулаў, прысвечаных гісторыі і культуры Докшыцкага краю, у рэспубліканскім і мясцовым перыядычным друку: газеты «НН», «Вольнае Глыбокае», «Родныя вытокі». 3 2008 г. да зацікаўленасцяў дадаўся Глыбоцкі раён. Напісаў курсавую працу, якую змясціў на сайце http://www.westki.info/.
Аўтар сайта «Докшыцкі краязнаўчы сайт» http://dokshitsy.narod.ru, прысвечанага мінуўшчыне Докшыцкага краю. Насайце змешчаны нарыс пагісторыі мястэчка, заснаваны на аўтарскай творчай пераапрацоўцы матэрыялаў дарэвалюцыйных выданняў, польскіх кніг міжваеннага часу, успамінах мясцовых жыхароў, запісах краязнаўцаў (Д.І. Грабоўскага, М.Д. Чысцякова). На сайце змяшчаюцца карысныя ссылкі на інш. сайты, дзе можна знайсці інфармацыю пра Докшыччыну, у тым ліку і зямляцкія ў Польшчы. Значная колькасць артыкулаў, прысвечаных Докшыцам і наваколлям, змешчана на сайце «Радзіма майго духу» (http://radzima.org).
Падрыхтаваў электронную базу звестак па гісторыі Глыбокага, якая складаецца з адсканаваных кніг, публікацый, крыніц, старых фотаздымкаў. Даступнадля карыстання краязнаўцаў і настаўнікаў рэгіёна. У планах напісанне кнігі па гісторыі Глыбокага.
Браў удзел у занальным злёце школьных краязнаўцаў у Глыбокім (красавік 2003), зладжанага Віцебскім абласным цэнтрам пазашкольнай працы. Падтрымлівае кантакты з Мінірэсурсавым цэнтрам «Барміца» (г. Глыбокае), рэдакцыяй газеты «Вольнае Глыбокае», Глыбоцкім гісторыкаэтнаграфічным музеем, Докшыцкай раённай бібліятэкай, сайтам www.radzima.org.
Актыўны арганізатар грамадскага жыцця ў рэгіёне. Выдаваў газету «Прамень» (жнівень 2007 чэрвень 2009) з сацыяльнай і краязнаўчай тэматыкай, дзе друкуюцца артыкулы супраць алкагалізацыі насельніцтва, супраць абортаў, на рэлігійныя тэмы, па гісторыі краю.
Тв.: Мая Круляўшчызна // РВ. — 1999. — № 84. — С. 3; 3 гісторыі Крулеўшчызны // РВ. — 2003. — № 3. — С. 3; Крулеўшчына // ВГ. — 2003. — Ліпень; Заборцы I Параф’янава // ВГ. — 2003. — Лістапад; 3 гісторыі нашых чыгунак//РВ. — 2004. — Кастрычнік; Капліца Св. Прэабражэння Гасподняга ва ўрочышчы Дубоўскія каля Крулеўшчызны // РВ. — 2005. — № 90. — С. 3; Археолагі цікавяцца Докшыцкім раёнам // ВГ. — 2005. — Кастрычнік; Сітцы // ВГ. — 2005. — Снежань; ДворПорплішча. Спадчына Радзівілаў? // РВ. — 2006. — № 44. — С. 3; Калі заснаваны Свіркі? // РВ. — 2006. — № 32. — С. 2; Мінулае Парафьянава //
330
РВ. — 2006. — № 44. — С. 2; Дзедзіна // РВ. — 2006. — № 54. — С. 4; на сайце radzima.org: Каралеўшчына; Капліца ў Крулеўшчыне; Касцёл Сэрца Езуса ў Крулеўшчыне; Парфенава: Касцёл у Парфенава; Сітцы; Вёска Пералоі; Паўночнае Гляздзілава; Гляздзілава (Двор); Камяніца ў ДварыПорплішча Янушэва Забыты маёнтак; Клеманцова.
Літ.: Лук’яненка М. Косця Шыталь // РВ. — 2005. — № 13. — С. 3; Анкета «Краязнаўцы Віцебшчыны». Шыталь К.М. (28.03.2006) // Асабісты архіў М.В. Півавара; Удакладненні да анкеты «Краязнаўцы Віцебшчыны» К.М. Шыталя (2.20.2010)//Тамсама.
ШЫШАНАЎ ВАЛЕРЫЙ АЛЯКСЕЕВІЧ (6.08.1966, г. Віцебск), музейны работнік, краязнаўца. Скончыў ТУ154 радыётэхнікі (1984), гіст. факультэт ГрДУ (1994). Служыў у СА (19841986). працаваў слесарам на Віцебскім тэлезаводзе (19841989),, настаўнікам у СШ № 32 г. Віцебска (1992), ст. навуковым супрацоўнікам Музеясядзібы І.Я. Рэпіна «Здраўнёва» ВАКМ (19922000), навуковым супрацоўнікам музея М. Шагала ў Віцебску (20002006), ст. навуковым супрацоўнікам ВАКМ (2006), нам. дырэктара па навуковай працы ВАКМ (з 2007).
Краязнаўчымі даследаваннямі пачаў займацца ў 1992 г., з прыходам на працу ў ВАКМ. Значны ўплыў на вызначэнне краязнаўчых памкненняў зрабіла Т.С. Бубенька. Кірункі даследаванняў: «Рэпін і Беларусь», «М.П. Чэрская на Віцебшчыне», «Яўрэі на Віцебшчыне», гісторыя Віцебска. Браў удзел у распрацоўцы шэрагу экспазіцый і выстаў ВАКМ. прысвечаных гісторыі і культуры Віцебшчыны.
3 1994 г. актыўна бярэ ўдзел у рэгіянальных і міжнародных канферэнцыях, на якіх прэзентуе матэрыялы, прысвечаныя краю. Сярод інш. прыгадаем: «Беларускарускае культурнае ўзаемадзеянне канца XIX пач. XX» (Віцебск, ВАКМ, 1994), I Міжнародная канферэнцыя па праблемах музеефікацыі унікальных гістарычных тэрыторый (Мінск, 1995), «ДвннаДзвінаДаўгава» (Віцебск, 1995), Шагалаўскія чытанні (Віцебск, Музей М. Шагала. з 1998), «Архнвное наследпе Вмтебтнны как нсточннк нзучення нсторнн края (к 150летню А.П. Сапунова)» (Віцебск, 2001). Міжнародная нумізматычная канферэнцыя, прысвечаная 150годдзю Нацыянальнага музея Літвы (Вільнюс, 2006), «Сапуноўскія чытанні» (Віцебск, 2007). «Віцебскія старажытнасці» (Віцебск, 2009), «Репінскія чытанні 2009» (Музейсядзіба І.Я. Рэпіна «Пенаты», РФ, 2009).
КНІГІ ОНЛАЙН
